Stolperstein dedicated to Manuel García García

Stolperstein dedykowany Manuelowi Garcíi Garcíi to niewielki mosiężny kamień pamięci wmurowany w chodnik przy Calle del Mesón de Paredes 60, w samym sercu madryckiej Lavapiés. To jeden z „kamieni potknięcia" (niem. Stolpersteine) — europejskiego projektu artysty Guntera Demniga, który przypomina o ofiarach nazizmu w miejscach, gdzie mieszkały, zanim zostały deportowane.

Kim był Manuel García García?

Manuel García García był cukiernikiem, mieszkańcem Lavapiés. Zawód wyuczył w 1930 roku i z czasem objął kierownictwo cukierni w Hotelu Nacional w Madrycie. Gdy w 1936 roku wybuchła wojna domowa, bez wahania wstąpił do republikańskich milicji — walczył w Sierra de Guadarrama, a później w bitwie nad Ebro. Po klęsce Republiki trafił na wygnanie do Francji, gdzie 25 stycznia 1941 roku został zatrzymany. Niemcy deportowali go do obozu koncentracyjnego Mauthausen (numer więźnia 3243), a następnie do podobozu Gusen. Zmarł tam 3 lipca 1942 roku na gruźlicę płuc, kilka miesięcy po deportacji.

Dlaczego kamień stoi właśnie w Madrycie?

Stolpersteine kładzie się zwykle przed ostatnim adresem, który ofiara wybrała sama, z własnej woli — dlatego kamień Manuela Garcíi Garcíi znajduje się w Lavapiés, dzielnicy, w której żył przed wygnaniem i wojną. Madrycki kamień jest częścią szerszej inicjatywy: w lipcu 2019 roku w dzielnicy Centro ustawiono prowizorycznie kilkanaście takich kamieni, poświęconych madrytczykom deportowanym do niemieckich obozów koncentracyjnych. Przypominają one, że ok. 9300 Hiszpanów trafiło do nazistowskich obozów — w większości byli to republikańscy uchodźcy polityczni, którzy po zakończeniu wojny domowej w 1939 roku szukali schronienia we Francji, a stamtąd, po wybuchu II wojny światowej, zostali deportowani przez Niemców.

Co zobaczysz na miejscu?

To dyskretny, niewielki obiekt — mosiężna płytka wielkości kostki brukowej, wmurowana w chodnik, z wygrawerowanym imieniem i nazwiskiem, datami i miejscem śmierci. Nie ma tu pomników w tradycyjnym sensie — siła Stolpersteine leży właśnie w tym, że przechodzień „potyka się" o nazwisko konkretnej osoby w zwykłym, codziennym miejscu, a nie w wydzielonej przestrzeni pamięci.

Jak dotrzeć?

Kamień znajduje się na Calle del Mesón de Paredes 60, w Lavapiés — dzielnicy świetnie skomunikowanej z centrum Madrytu. Najbliższe stacje metra to Lavapiés i Tirso de Molina (linia 1), z których do miejsca dojdziemy pieszo w kilka minut. To dobry punkt do połączenia z pieszym spacerem po innych kamieniach pamięci rozsianych po dzielnicy Centro.

Kiedy przyjechać?

Miejsce można odwiedzić w każdej chwili — to zwykła ulica, nie obiekt z godzinami otwarcia. Warto jednak pamiętać o charakterze miejsca: to kamień pamięci, nie atrakcja turystyczna, dlatego odwiedziny mają sens raczej jako chwila refleksji niż punkt na liście „do zobaczenia".

Najczęstsze pytania

Co to jest Stolperstein? Stolperstein („kamień potknięcia") to mosiężna płytka wmurowywana w chodnik przed ostatnim wybranym adresem ofiary nazizmu. Projekt zainicjował niemiecki artysta Gunter Demnig, a dziś podobne kamienie znajdują się w wielu miastach Europy, także w Madrycie.

Kim był Manuel García García? Cukiernikiem z Lavapiés, który walczył w republikańskich milicjach podczas hiszpańskiej wojny domowej, a po wygnaniu do Francji został schwytany i deportowany do obozów Mauthausen i Gusen, gdzie zmarł w 1942 roku.

Czy to jedyny taki kamień w Madrycie? Nie — w dzielnicy Centro w 2019 roku ustawiono kilkanaście podobnych kamieni, poświęconych innym madrytczykom deportowanym do niemieckich obozów koncentracyjnych.

Jak dojechać na miejsce? Najprościej metrem — stacje Lavapiés lub Tirso de Molina (linia 1) leżą kilka minut piechotą od Calle del Mesón de Paredes 60.