Stolperstein dedicated to Constanza Martínez Prieto

Stolperstein dedicated to Constanza Martínez Prieto to złota tablica pamięci wmurowana w chodnik w madryckiej dzielnicy Lavapiés, przy ulicy Argumosa. Przypomina ona jedną z Hiszpanek deportowanych przez nazistów do obozu koncentracyjnego podczas II wojny światowej.

Kim była Constanza Martínez Prieto?

Constanza Martínez Prieto urodziła się 16 stycznia 1917 roku w Madrycie, w dzielnicy Lavapiés. Wcześnie osierocona — ojca straciła, gdy miała kilkanaście miesięcy, matkę w wieku 13 lat — wychowywała się u babki i ciotki. Zdobyła wykształcenie zawodowe: uczyła się francuskiego, stenografii i maszynopisania. Podczas hiszpańskiej wojny domowej wstąpiła do Zjednoczonej Młodzieży Socjalistycznej (JSU) i pracowała przy prasie republikańskiej, towarzysząc rządowi republiki w jego przenosinach do Walencji, a później do Barcelony, gdzie pisała na maszynie dla komisji polityczno-wojskowej PSUC.

Po klęsce republikanów w styczniu 1939 roku uciekła do Francji. W Nantes pracowała jako pomoc domowa u niemieckiej rodziny, co wykorzystała do nawiązania kontaktu z francuskim ruchem oporu — działała jako łączniczka między komórkami konspiracyjnymi w Nantes i Saint-Nazaire. 27 czerwca 1942 roku została zatrzymana podczas obławy, w której aresztowano około 150 hiszpańskich działaczy podziemia. Po procesie w grudniu 1943 roku i wyroku 18 miesięcy więzienia, w maju 1944 roku przekazano ją władzom niemieckim, a 14 czerwca 1944 roku deportowano z Paryża transportem 51 kobiet do obozu Ravensbrück, gdzie zarejestrowano ją pod numerem 43224.

Z Ravensbrück trafiła do podobozu przy zakładach zbrojeniowych Hasag pod Lipskiem, gdzie w dwunastogodzinnych zmianach montowała elementy amunicji artyleryjskiej. Współwięźniarki wspominały jej wsparcie i śpiew, który dodawał otuchy innym Hiszpankom w obozie. 14 kwietnia 1945 roku, podczas ewakuacyjnego "marszu śmierci", ukryła się z pomocą trzech jeńców wojennych (czeskiego, jugosłowiańskiego i włoskiego) i doczekała wyzwolenia przez wojska sowieckie. Po wojnie osiedliła się we Francji, wyszła za mąż za innego byłego deportowanego, wychowała dwoje dzieci, a do Hiszpanii wróciła dopiero w latach 70. Zmarła 3 stycznia 1997 roku w Barcelonie, będąc wcześniej wiceprezeską stowarzyszenia Amical de Mauthausen.

Co oznacza ten kamień pamięci?

Stolpersteiny ("kamienie, o które się potyka") to projekt niemieckiego artysty Guntera Demniga — małe mosiężne tablice wmurowywane w bruk przed ostatnim wolnym miejscem zamieszkania osób prześladowanych przez III Rzeszę. Kamień Constanzy Martínez Prieto jest jednym z kilkunastu takich znaków ustawionych w dzielnicy Centro w Madrycie, przypominających mieszkańców Lavapiés wywiezionych do obozów koncentracyjnych. Napis podaje imię i nazwisko, rok urodzenia, datę deportacji oraz miejsce, w którym zginęła lub przeżyła wojnę.

Jak dotrzeć?

Kamień znajduje się na chodniku przy ulicy Argumosa 5, w samym centrum Lavapiés. Najwygodniej dojechać metrem do stacji Lavapiés (linia 3) lub Antón Martín (linia 1) i przejść kilka minut pieszo. Warto połączyć odwiedziny z krótkim spacerem po pobliskich, wyznaczonych innymi kamieniami adresami tej samej trasy pamięci.

Kiedy przyjechać?

Miejsce jest dostępne przez cały rok i przez całą dobę, bez opłat — to zwykły fragment miejskiego chodnika. Najlepiej odwiedzić je w spokojniejszych godzinach, rano lub późnym popołudniem, gdy ulica Argumosa nie jest zatłoczona przez gości okolicznych kawiarni.

Najczęstsze pytania

Co to jest Stolperstein? Mosiężna tablica wmurowana w chodnik, przypominająca konkretną osobę prześladowaną i deportowaną przez nazistów z tego adresu.

Kim była Constanza Martínez Prieto? Madrytką, działaczką ruchu oporu we Francji, deportowaną w 1944 roku do obozu Ravensbrück, która przeżyła wojnę i zmarła w 1997 roku w Barcelonie.

Czy zwiedzanie jest płatne? Nie. Kamień znajduje się na publicznym chodniku i jest dostępny bezpłatnie przez całą dobę.

Czy w okolicy są inne podobne kamienie pamięci? Tak, w dzielnicy Centro w Madrycie znajduje się kilkanaście Stolpersteinów poświęconych innym mieszkańcom deportowanym do obozów nazistowskich.