Zabytki w Wielkiej Brytanii

The Mynde

Much Dewchurch

The Mynde to zabytkowa rezydencja wiejska w miejscowości Much Dewchurch w hrabstwie Herefordshire, w zachodniej Anglii. Dom ma najwyższą, pierwszą kategorię ochrony w angielskim rejestrze zabytków (Grade I), a wokół niego rozciąga się park krajobrazowy z XVIII wieku. To prywatna posiadłość, więc traktuj ją raczej jako ciekawostkę architektoniczną regionu niż punkt programu ze zwiedzaniem wnętrz. Czym jest The Mynde? Najstarsze partie budynku pochodzą z XV i XVI wieku. W XVIII stuleciu dom przebudowano, a w XIX wieku jego fasadę przekształcił architekt William Atkinson. Mury wzniesiono z kamienia piaskowcowego i cegły, a trzy elewacje pokrywa tynk. Budynek ma trzy kondygnacje, rzut prostokąta z wysuniętymi skrzydłami od zachodu oraz czterospadowy dach pokryty walijską łupkową dachówką. Fronton zwrócony na wschód liczy dziewięć osi. Środkowe pięć lekko wysunięto przed lico, a wejście osłania portyk z kolumnami w porządku doryckim, podtrzymującymi belkowanie. Kto tu mieszkał? Przez wieki majątek należał do rodziny Pye. W 1709 roku kupił go książę Chandos, który dobudował reprezentacyjną salę, zwaną King's Hall, ozdobioną sztukateriami. W 1740 roku nabył posiadłość londyńczyk Richard Symons. Osoby z rodu Pye de Mynde upamiętniają średniowieczne efigie w kościele w samym Much Dewchurch. Co otacza dom? Posiadłość obejmuje około 1180 akrów. Park, według rejestru zabytkowych ogrodów, powstał prawdopodobnie w latach 20. XVIII wieku, a ogrody przy domu urządzono pod koniec tego stulecia. Do zabytkowych elementów należą m.in. domek przy bramie, mur parkowy, staw rybny, mury ogrodu kuchennego oraz ha-ha, czyli ukryty rów oddzielający ogród od pastwisk. Kilka z nich ma własny wpis na liście zabytków (Grade II). Do domu prowadzi prywatna, około milowa aleja dojazdowa z widokiem na ogrody, jezioro i okoliczne wzgórza Herefordshire. Czy można zwiedzać The Mynde? Nie ma tu regularnego zwiedzania. Dom i aleja dojazdowa są własnością prywatną, więc nie wchodź na teren bez zaproszenia. Architekturę regionu poznasz łatwiej, odwiedzając wieś Much Dewchurch i jej kościół z efigiami rodu Pye, a okolicznymi ścieżkami publicznymi możesz poznać krajobraz, w którym leży posiadłość. Jak zaplanować wizytę? Najlepiej połączyć Much Dewchurch z jednodniową trasą po Herefordshire: wiejskimi drogami, kościołami i innymi zabytkami hrabstwa. Dojazd samochodem jest najwygodniejszy, bo komunikacja publiczna na wsi jest ograniczona. Wiosna i lato dają najlepsze światło oraz widoki na zielone pola. Najczęstsze pytania Gdzie leży The Mynde? W Much Dewchurch, w hrabstwie Herefordshire w Anglii. Czy dom jest zabytkiem? Tak, ma status Grade I, czyli należy do najcenniejszych zabytków w Anglii. Wpis na listę pochodzi z 20 października 1952 roku. Kto zaprojektował obecną fasadę? Fasadę w XIX wieku przebudował William Atkinson. Czy można wejść do środka? Nie, to prywatna rezydencja bez regularnego zwiedzania. Można zobaczyć miejscowość i kościół oraz okolicę z publicznych dróg i ścieżek.

Winterbourne

Birmingham

Winterbourne House and Garden w Birmingham to edwardiański dom w stylu Arts and Crafts z ogrodem, położony w dzielnicy Edgbaston i należący do Uniwersytetu w Birmingham. To jedno z nielicznych miejsc w mieście, gdzie można obejrzeć wnętrza rodzinnej rezydencji sprzed ponad stu lat i jednocześnie przespacerować się po zabytkowym ogrodzie, który pełni dziś funkcję ogrodu botanicznego uczelni. Czym jest Winterbourne? Dom zamówili w 1903 roku John Sutton Nettlefold i jego żona Margaret, związani z birmingamskim przemysłem (rodzina stała za firmą Guest, Keen & Nettlefold). Projekt i budowę powierzono miejscowemu architektowi Josephowi Lancasterowi Ballowi, a prace zakończyły się w 1904 roku. Margaret Nettlefold sama zaprojektowała ogród, czerpiąc inspirację z książek i realizacji Gertrude Jekyll, jednej z najbardziej wpływowych projektantek ogrodów w Anglii. Nettlefoldowie opuścili posiadłość w 1919 roku, a później mieszkały w niej jeszcze dwie rodziny. Ostatni prywatny właściciel zmarł w 1944 roku i zapisał dom oraz ogród uniwersytetowi. Od tego czasu teren służy badaniom botanicznym, nauce i wypoczynkowi studentów. Jaki status ma zabytek? Sam budynek jest wpisany do narodowego rejestru obiektów zabytkowych Anglii (National Heritage List for England) w klasie II, wpis pochodzi z 8 lipca 1982 roku. Ogród figuruje osobno w rejestrze parków i ogrodów historycznych Historic England (wpis nr 1001702) jako rozległy ogród z 1903 roku w stylu Arts and Crafts, stworzony wokół współczesnego mu domu. Po renowacji ogród został objęty ochroną w klasie II w 2008 roku. Co zobaczysz na miejscu? Dom udostępniono zwiedzającym w 2010 roku. Wnętrza urządzono tak, by przypominały czasy, gdy mieszkali tu Nettlefoldowie. Na dwóch piętrach pokoje wystawowe opowiadają o życiu rodziny oraz o roli Winterbourne w lokalnej społeczności. Ogród zachował historyczny układ, a jednocześnie powstały w nim strefy służące nauce i ochronie roślin. To dobre miejsce na spokojny spacer, szczególnie dla osób zainteresowanych ogrodnictwem i architekturą początku XX wieku. Obiekt należy do sieci ogrodów partnerskich RHS. Jak dotrzeć? Winterbourne leży w Edgbaston, w pobliżu głównego kampusu Uniwersytetu w Birmingham, około kilku kilometrów od centrum miasta. Dojazd z centrum zajmuje zwykle kilkanaście minut komunikacją lub samochodem. Aktualne godziny otwarcia i ceny biletów sprawdź przed wizytą na oficjalnej stronie winterbourne.org.uk, ponieważ zmieniają się sezonowo. Kiedy przyjechać? Ogród jest najciekawszy od wiosny do wczesnej jesieni, gdy kwitną rabaty, ale dom z wystawą sprawdzi się też w deszczowe dni. Na zwiedzanie domu i ogrodu warto zarezerwować około dwóch godzin. Najczęstsze pytania Kto zbudował Winterbourne House? Dom powstał w latach 1903-1904 dla Johna i Margaret Nettlefoldów według projektu Josepha Lancastera Balla. Czy Winterbourne należy do National Trust? Nie. Właścicielem jest Uniwersytet w Birmingham, który prowadzi tu ogród botaniczny i muzeum domu. Czy to ten sam obiekt co Selly Manor? Nie. Selly Manor to średniowieczny dwór w Bournville, osobna atrakcja Birmingham. Winterbourne stoi w Edgbaston. Kto zaprojektował ogród? Margaret Nettlefold, inspirując się twórczością Gertrude Jekyll.

Barrington Hall

South Cambridgeshire

Barrington Hall to zabytkowy dwór przy Haslingfield Road we wsi Barrington w hrabstwie South Cambridgeshire, kilkanaście kilometrów na południowy zachód od centrum Cambridge. Budynek ma w rejestrze Historic England (National Heritage List) status Grade II, nadany w październiku 1985 roku. To dawna siedziba rodu Bendyshe, a dziś obiekt traktowany jako rezydencja, a nie atrakcja z biletami. Co to za budynek? Rdzeń domu pochodzi z XVII wieku. Według opisu w rejestrze pierwszy dwór wzniósł Richard Stacy, wykonawca robót ceglarskich za czasów Wilhelma III, dla swojego zięcia Thomasa Bendyshe'a. Duża część tamtej budowli nie przetrwała, a obecny kształt dom zawdzięcza przebudowie z około 1920 roku. Prowadzili ją architekci W. J. Kieffer i H. J. Fleming na zlecenie kapitana J. N. Bendyshe'a. Co zobaczysz? Południowo-wschodnie skrzydło jest ceglane, z tynkowaną elewacją, dwukondygnacyjne, z poddaszem i czterospadowym dachem krytym dachówką. Od zachodu fasadę zdobi kolumnada o czterech kolumnach w stylu Adamów, czyli w klasycyzmie z drugiej połowy XVIII wieku. We wnętrzach opisano m.in. schody z wczesnego XVIII wieku z żelaznymi, skręcanymi balustradkami oraz kominek z wypukłym fryzem. Osobno wpisana do rejestru (Grade II) jest chata wejściowa, czyli lodge przy bramie posiadłości, z około 1880 roku. Wpisano ją ze względu na wartość zespołu z dworem. Zabytkowy jest też budynek stajni na wschód od domu. Kto tu mieszkał? Z miejscem związana jest rodzina Bendyshe, która według rejestru mieszkała tu od XV wieku aż do 1937 roku. Dla miłośników historii lokalnej to dobry przykład angielskiego domu ziemiańskiego, który przez stulecia był przebudowywany i dostosowywany do kolejnych epok. Czy można zwiedzać? Barrington Hall to dom prywatny i nie funkcjonuje jako regularnie otwarte muzeum, więc nie planuj wejścia do środka. Najlepiej potraktować go jako punkt na spacerze po wsi: obejrzyj okolicę z publicznej drogi i uszanuj prywatność mieszkańców. Zdjęcia robi się z przestrzeni publicznej, bez wchodzenia na teren posesji. Najczęstsze pytania Gdzie leży Barrington Hall? Przy Haslingfield Road w Barrington, w hrabstwie South Cambridgeshire w Anglii, niedaleko Cambridge. Nie myl go z Barrington Hall w hrabstwie Essex, to inny obiekt. Jaki status ma budynek? Grade II w National Heritage List for England (numer wpisu 1127632), od 18 października 1985 roku. Z jakiego okresu pochodzi dwór? Ma rdzeń z XVII wieku, wnętrza z początku XVIII wieku i przebudowę z około 1920 roku. Czy wejdę do środka? Nie ma regularnego zwiedzania. To prywatna rezydencja, więc oglądaj ją wyłącznie z miejsc publicznych. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Sam Barrington z zabytkowymi budynkami wpisanymi do rejestru oraz pobliskie Cambridge z uniwersyteckimi kolegiami.

Englefield House

Englefield

Englefield House to elżbietańska rezydencja w wiosce Englefield w hrabstwie Berkshire, około 10 km na zachód od Reading. Dom pozostaje prywatną własnością i otacza go rozległa posiadłość, ale ogrody są udostępniane zwiedzającym przez cały rok w wybrane dni tygodnia. Co to za miejsce? Główny budynek ma układ w kształcie litery E, typowy dla architektury epoki Tudorów i Elżbiety I. Według tradycji powstał po 1589 roku, gdy majątek kupił Robert Devereux, 2. hrabia Essex, faworyt królowej. Podczas remontu w 1838 roku na belce dachowej odnaleziono wyryte "1558", co sugeruje starszy rodowód części konstrukcji. W XVIII i XIX wieku dom przebudowywano i odnawiano elewacje, dlatego dziś łączy elementy kilku epok. Obiekt i dziedziniec wjazdowy figurują w krajowym rejestrze zabytków Anglii z klasą II*. Co zobaczysz w ogrodach? Ogrody zajmują około 5 hektarów i mają charakter XIX- i XX-wieczny, a nie elżbietański, jak sam dom. Tworzą je tarasy z balustradami, ogród wodny i część leśna. Całość leży w parku jeleni i krajobrazowym, którego początki sięgają czasów przed Domesday Book. Podczas spaceru często widać stada jeleni na otwartych polach. Ogrody wpisano do Rejestru Historycznych Parków i Ogrodów Anglii w klasie II. Czy można wejść do domu? Wnętrza nie są zwiedzane na co dzień. Dom udostępnia się wyłącznie po uzgodnieniu, dla większych grup. Indywidualny turysta zobaczy więc dom z zewnątrz i z ogrodowych tarasów, a wnętrza mogą wejść do programu tylko w wizycie grupowej. Kiedy przyjechać? Ogrody otwarte są tylko w określone dni tygodnia, według informacji posiadłości w poniedziałki, z krótszymi godzinami zimą. Zdarzają się dni zamknięte, na przykład w lipcu 2026 roku, więc przed wyjazdem sprawdź aktualny kalendarz na stronie Englefield Estate. Grupy od około 20 osób mogą rezerwować wizyty z przewodnikiem, prowadzone przez głównego ogrodnika, od wtorku do czwartku w sezonie od marca do października. Najładniej jest późną wiosną i latem, gdy kwitną rabaty, choć jesienne barwy parku też warto zobaczyć. Jak dojechać? Englefield leży przy drodze A340 między Reading a Basingstoke, niedaleko Theale. Najwygodniej dojechać samochodem, na przykład z Reading w około 20 minut. Najbliższa stacja kolejowa to Theale, skąd trzeba jeszcze pokonać odcinek taksówką lub pieszo przez okolicę wsi. Najczęstsze pytania Czy Englefield House jest otwarty dla zwiedzających? Dom jest prywatny i udostępniany tylko dużym grupom po wcześniejszym umówieniu. Ogrody są otwarte dla wszystkich, ale tylko w wyznaczone dni tygodnia. Czy trzeba rezerwować wejście do ogrodów? Według informacji posiadłości dla indywidualnych gości rezerwacja nie jest wymagana. Obowiązuje ona przy wizytach grupowych z przewodnikiem. Jaki status ochronny ma rezydencja? Dom jest zabytkiem klasy II*, a ogrody i park mają wpis klasy II w rejestrze historycznych parków i ogrodów. Czy na terenie żyją jelenie? Tak, ogrody otacza park jeleni, w którym często można zobaczyć stada na otwartych łąkach.

Burton Constable Hall

Burton Constable Hall to elżbietańska rezydencja w hrabstwie East Riding of Yorkshire w północnej Anglii, położona kilka kilometrów na południowy wschód od wsi Skirlaugh i około 14 km na północny wschód od Hull. Budynek ma najwyższy, I stopień wpisu na brytyjską listę zabytków (Grade I), a wokół rozciąga się park o powierzchni około 300 akrów, powiązany z nazwiskiem Capability Browna. Czym jest Burton Constable Hall? Dwór od ponad czterech wieków należał do rodziny Constable. Fasada wywodzi się z epoki Elżbiety I, natomiast wnętrza urządzono głównie w XVIII i XIX wieku, w stylu georgiańskim i wiktoriańskim. Dziś całością zarządza organizacja charytatywna Burton Constable Foundation, a rezydencja działa jako dom-muzeum z oprowadzaniem po salach reprezentacyjnych i pokojach mieszkalnych. Co zobaczysz na miejscu? Wnętrza. Sale paradne, biblioteka i pokoje z kolekcjami mebli, obrazów i dzieł sztuki, gromadzonych przez kolejne pokolenia właścicieli. Gabinet osobliwości. Osiemnastowieczna kolekcja przyrodnicza i naukowa należy do najciekawszych elementów zwiedzania i dobrze pokazuje, jak oświeceniowa arystokracja badała świat. Stajnie i wozownia. Zabudowania gospodarcze również mają status Grade I. Park. Rozległe tereny z jeziorami i alejami nadają się na kilkugodzinny spacer. Park figuruje w państwowym rejestrze zabytkowych parków i ogrodów. Jak dojechać? Z Hull jedź drogą A1033 w stronę Hedon, następnie za rondem Saltend kieruj się drogowskazami na Preston i Sproatley. Przy rezydencji jest bezpłatny parking. Bez samochodu dotarcie jest trudniejsze, bo okolica to wiejskie tereny, a komunikacja publiczna jest rzadka, więc najwygodniej jechać autem lub taksówką z Hull. Kiedy przyjechać? Wnętrza otwarte są sezonowo, mniej więcej od końca marca do początku listopada, zwykle od wtorku do niedzieli, a w poniedziałki tylko w święta państwowe. Park i kawiarnia w dawnych stajniach pracują przez większą część roku. Dokładne godziny i ceny biletów zmieniają się z sezonu na sezon, dlatego sprawdź je na stronie burtonconstable.com przed wyjazdem. W okresie przedświątecznym organizowane są osobne dni z dekoracjami. Na zwiedzanie domu i parku zarezerwuj około 3–4 godzin. Najczęstsze pytania Czy Burton Constable Hall jest otwarty cały rok? Nie. Dom zwiedza się sezonowo, od późnej wiosny do jesieni plus krótki okres bożonarodzeniowy. Park jest dostępny dłużej. Czy da się zwiedzać sam park? Tak, wstęp na tereny zielone jest możliwy osobno, a kawiarnia i sklepik w stajniach są dostępne bez biletu na dom. Kto zaprojektował park? Układ parku przypisuje się Lancelotowi „Capability" Brownowi, jednemu z najsłynniejszych angielskich projektantów krajobrazu XVIII wieku. Czy jest tu parking? Tak, bezpłatny, także dla autokarów wycieczkowych.

Montacute House

Montacute

Montacute House to późnoelżbietańska rezydencja we wsi Montacute w hrabstwie Somerset, w południowo-zachodniej Anglii. Dom, otoczony zabytkowymi ogrodami, zarządza National Trust i należy do najlepiej zachowanych przykładów angielskiej architektury przełomu XVI i XVII wieku. Kto zbudował Montacute House i kiedy? Budowę rozpoczęto około 1598 roku na zlecenie Sir Edwarda Phelipsa, prawnika i polityka. Phelips był później przewodniczącym Izby Gmin (1604–1611), a następnie Master of the Rolls, czyli jednym z najwyższych sędziów Anglii. Prowadził też oskarżenie w procesie spiskowców prochowych. Prace zakończono około 1601 roku. Autorstwo przypisuje się kamieniarzowi Williamowi Arnoldowi, a rysunki mógł przygotować John Thorpe. Rezydencja należy do tzw. prodigy houses, czyli okazałych domów budowanych przez dworzan i urzędników, by pokazać status właściciela. Montacute zachował się prawie bez zmian od czasów elżbietańskich i stoi na styku późnego gotyku z renesansem inspirowanym antykiem. Co zobaczysz na miejscu? Budynek ma plan w kształcie litery H, trzy kondygnacje, poddasze i piwnice. Wzniesiono go z miejscowego kamienia Ham Hill, który nadaje murom ciepły, miodowy odcień. Dom i pawilony przy wschodnim dziedzińcu mają najwyższy stopień ochrony, Grade I, a ogrody figurują w rejestrze zabytkowych parków i ogrodów na najwyższym poziomie. Najbardziej znane wnętrze to Long Gallery na piętrze. Ma ponad 52 metry długości i uchodzi za najdłuższą galerię tego typu w Anglii. Wiszą w niej dziesiątki portretów z epoki Tudorów i Elżbiety I, wypożyczonych z londyńskiej National Portrait Gallery. Wśród modeli są Henryk VIII, Katarzyna Parr i Elżbieta I. Jak zmieniał się dom po epoce Phelipsów? Potomkowie Edwarda Phelipsa mieszkali tu do początków XX wieku. Potem rodzina popadła w kłopoty finansowe, dom niszczał, a wyposażenie sprzedawano. Według wpisu w rejestrze zabytków obiekt kupiło w 1931 roku Society for the Protection of Ancient Buildings i przekazało National Trust. Do dziś jest pod opieką tej organizacji. Jak zaplanować wizytę? Montacute leży w południowej części Somerset, we wsi o tej samej nazwie. Zwiedzanie warto połączyć ze spacerem po ogrodach i okolicznej wsi zbudowanej z tego samego kamienia. Godziny otwarcia i ceny biletów zmieniają się sezonowo, dlatego sprawdź je na stronie National Trust przed wyjazdem. Członkowie National Trust wchodzą na podstawie karty członkowskiej. Najczęstsze pytania Gdzie leży Montacute House? We wsi Montacute w dystrykcie South Somerset w Anglii. Współrzędne to około 50,95° N, 2,71° W. Z jakiego okresu pochodzi dom? Z końca epoki elżbietańskiej. Budowa trwała mniej więcej od 1598 do 1601 roku. Czym wyróżnia się Long Gallery? Długością ponad 52 metrów oraz kolekcją portretów Tudorów i Elżbietan z National Portrait Gallery. Kto zarządza obiektem? National Trust. Dom ma status zabytku Grade I, a ogrody są wpisane do rejestru na najwyższym stopniu.

Bonnington House

Edynburg

Bonnington House to siedemnastowieczna rezydencja w pobliżu wsi Wilkieston, około 16 km na zachód od centrum Edynburga w Szkocji. Dwór stoi w granicach administracyjnych City of Edinburgh i jest zabytkiem chronionym w najwyższej szkockiej kategorii A. Dziś wokół niego działa park rzeźby Jupiter Artland, i to on przyciąga większość odwiedzających. Co to za budynek? Dwukondygnacyjny dwór z poddaszem, wzniesiony na niskiej kondygnacji piwnicznej, wyróżnia się jakobińskim wyglądem. Najstarszy zrąb pochodzi z 1622 roku. Około 1720 roku dom rozbudowano, a w XIX wieku całość przebudowano w stylu jakobińskim. Rejestr Historic Environment Scotland podaje rok 1858 i prawdopodobnego architekta Alexandra Blacka, natomiast Canmore wskazuje około 1840 roku i wymienia Thomasa Hamiltona jako możliwego autora. Bryła przypomina edynburski Heriot's Hospital. Kto tu mieszkał? Posiadłość należała do baronetów Foulisów z Colinton. Sir James Foulis, drugi baronet, został później Lordem Justice Clerk i przyjął tytuł Lord Colinton. W kolejnych stuleciach dobra przeszły przez ręce rodzin Durhamów i Cunninghame'ów, a w 1822 roku właścicielami byli Wilkie z Ormistoun. Czy można zwiedzić dwór? Dom pozostaje rezydencją prywatną i nie jest udostępniany jako muzeum. Najłatwiej obejrzeć go przy okazji wizyty w Jupiter Artland, którego teren przylega do posiadłości. Park mieści się pod adresem Bonnington House Steadings, Wilkieston, EH27 8BY. W budynkach gospodarczych (Steadings) działają galeria, sklep, kawiarnia i toalety. W parku stoją prace m.in. Charlesa Jencksa, Anisha Kapoora, Anthony'ego Gormleya, Marca Quinna, Cornelii Parker, Nathana Coleya i Jima Lambie. Kiedy przyjechać? Park działa sezonowo, mniej więcej od wiosny do jesieni. Art Fund podaje kwiecień-październik, od środy do niedzieli, zwykle w godzinach 10-17, ale daty i ceny zmieniają się, więc przed wyjazdem sprawdź stronę jupiterartland.org. W najbardziej obleganych letnich terminach często potrzebna jest rezerwacja. Zaplanuj pół dnia, a obuwie dobierz do pogody, bo trasa prowadzi nierównymi ścieżkami. Jak dojechać? Wilkieston leży przy zachodniej obwodnicy Edynburga, około 16 km od centrum. Najwygodniej jechać samochodem lub taksówką z miasta. Dojazd trwa zwykle kilkanaście minut poza godzinami szczytu. Najczęstsze pytania Czy Bonnington House jest otwarty dla zwiedzających? Sam dwór to dom prywatny. Zwiedza się natomiast park rzeźby Jupiter Artland w jego otoczeniu, w sezonie. Z którego wieku pochodzi dwór? Najstarsza część to rok 1622. Obecny jakobiński wygląd to efekt przebudowy w XIX wieku. Czy Bonnington House to to samo, co Jupiter Artland? Nie. Bonnington House to rezydencja, a Jupiter Artland to park rzeźby urządzony w jej ogrodach i na okolicznych terenach. Czy to ten sam obiekt, co Bonnington House koło Lanark? Nie. Istnieje kilka posiadłości o tej nazwie. Opisywana tu leży przy Wilkieston, w City of Edinburgh.

Ashfurlong Hall

Sutton Coldfield

Ashfurlong Hall w Sutton Coldfield to zabytkowy dom z przełomu XVIII i XIX wieku, wpisany do National Heritage List for England z drugim co do wagi stopniem ochrony: Grade II*. Stoi po północnej stronie Tamworth Road, na terenie zielonego pasa na obrzeżach Birmingham, a w jego obrębie zachował się też starszy, XVI-wieczny budynek. Czym jest Ashfurlong Hall? To dawna rezydencja ziemiańska, która rozwinęła się z niewielkiego domu farmerskiego. Pierwotna chata należała do kamiennych domów związanych z biskupem Veseyem, twórcą okolicznego osadnictwa. Później dobudowano kolejną kamienną część oraz fragment z cegły, dzięki czemu dom nadawał się dla zamożnego yeomana. Około 1800 roku budynek przebudowano na rezydencję dżentelmena: dostał dużą nową fasadę w stylu regencyjnego klasycyzmu, a jego powierzchnia wzrosła mniej więcej trzykrotnie. Przebudowę zlecił Thomas Vaughton, zamożny mieszkaniec Tamworth. Potrzebował dużego domu w hrabstwie Warwickshire, aby móc objąć urząd High Sheriffa, i otrzymał go w 1804 roku. Nowa część powstała z kamienia wydobywanego w pobliżu. Jeszcze w 1890 roku obiekt nazywano Ashfurlong House. Co zobaczysz na fasadzie? Główny, dwukondygnacyjny front ma okna podnoszone osadzone pod nadprożami. Lekko wysunięty środkowy ryzalit wieńczy trójkątny fronton wsparty na doryckich pilastrach. Wejście osłania kamienny portyk z doryckimi pilastrami, balustradowym parapetem i drzwiami zamkniętymi półkoliście. Pod okapem biegnie wspornikowy gzyms. Po lewej stronie dom zamyka jednokondygnacyjny, półokrągły wykusz, a po prawej niski, boniowany skrzydłowy dodatek z czasów współczesnych. Mury są z piaskowca, dachy kryto dachówką. W tylnej części przetrwał blok z początku XVI wieku, z kamiennym trójdzielnym oknem na piętrze, dziś zamurowanym. Osobno wpisany do rejestru (Grade II) jest także Ionic Pavilion, czyli parterowy kwadratowy pawilon z czterokolumnowym portykiem jońskim i małą ołowianą kopułą. Jego front pochodzi z dawnego Old Moore Hall. Skąd nazwa i jak wyglądało otoczenie? Ashfurlong było średniowieczną nazwą rozległego obszaru. Po nadaniu Henryka VIII z 1528 roku mieszkańcy Sutton mogli zagospodarowywać dawne tereny wspólne i zakładać gospodarstwa do około 60 akrów. Z tego przepisu skorzystano zarówno przy Ashfurlong, jak i sąsiednim Wheatmore Farm. W 1824 roku posiadłość Miss Lawley liczyła około 30 akrów, głównie park i ogrody. Vaughton przebudował też farmę po drugiej stronie drogi w kamieniu, z blankowanymi murami, tak by przypominała romantyczną ruinę zamku. Czy można wejść do środka? Dom jest rezydencją, a nie muzeum, i źródła nie wskazują na stałe zwiedzanie. Najlepiej obejrzeć okolicę z Tamworth Road, szanując prywatny teren. Dojazd z centrum Birmingham zajmuje samochodem około pół godziny, a Sutton Coldfield ma stację kolejową z połączeniami do Birmingham New Street. Najczęstsze pytania Jaki status ochrony ma Ashfurlong Hall? Grade II*, wpis z 18 października 1949 roku (numer 1075807). Pawilon Ionic Pavilion ma osobny wpis Grade II. Z jakiej epoki pochodzi dom? Główny budynek pochodzi z końca XVIII wieku i obejmuje mniejszy dom z początku XVI wieku. Rozbudowę w stylu regencyjnym przeprowadzono około 1800 roku. Kto przebudował rezydencję? Thomas Vaughton z Tamworth, późniejszy High Sheriff of Warwickshire (1804). Czy wejdę do środka? Nie ma stałego zwiedzania. Budynek i jego otoczenie ogląda się z Tamworth Road.

Kingston Maurward House

Stinsford

Kingston Maurward House w Stinsford koło Dorchester to georgiańska rezydencja z początku XVIII wieku, wpisana na listę zabytków w stopniu I, czyli najwyższym w Anglii. Stoi w dolinie rzeki Frome, około dwóch mil na wschód od Dorchester, w otoczeniu rozległego majątku w hrabstwie Dorset. Co to za budynek i kim byli jego właściciele? Dom zbudowano około 1717 roku dla George'a Pitta, a autor projektu nie jest znany. Pierwotnie był ceglany. W 1794 roku William Morton Pitt przebudował go i obłożył kamieniem. Wnętrza przekształcono jeszcze w latach 1910–1920. Trzykondygnacyjny budynek z piwnicą ma reprezentacyjną fasadę z trójkątnym naczółkiem w osi i czterema korynckimi pilastrami, które biegną od parteru do drugiego piętra. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? W pobliżu stoi Old Manor House, późnośredniowieczny, XVI-wieczny dwór rodziny Grey, także objęty stopniem I. Gdy około 1700 roku George Pitt ożenił się z ostatnią dziedziczką Greyów, dawną siedzibę zamieniono na folwark, przytułek i mieszkania. Uratowano ją przed ruiną i odnowiono w 1972 roku. Na terenie parku, około 130 metrów na wschód-południowy wschód od rezydencji, znajduje się również późnoXVIII-wieczna świątynka ogrodowa (zabytek II stopnia). Ogrody urządzono w duchu krajobrazowym kojarzonym z Capability Brownem. Są tu ogród w murach, spacery wokół jeziora oraz kolekcje roślin, m.in. szałwii i penstemonów. Przy ogrodach działa mały park zwierząt: kozy, kucyki, świnie, króliki, kawie domowe i ptactwo. Są kawiarnia i toalety, psy można prowadzić na smyczy. Czy można wejść do środka? Dom jest dziś siedzibą Kingston Maurward College, uczelni rolniczej, więc wnętrza nie są zwykłą atrakcją muzealną. Turyści korzystają głównie z ogrodów i parku zwierząt. Godziny otwarcia i ceny biletów zmieniały się w różnych źródłach (od wstępu bezpłatnego po opłatę kilku funtów), dlatego przed wizytą sprawdź aktualne informacje na stronie uczelni. Jak dojechać? Rezydencja leży około dwóch mil od centrum Dorchester, na wschód od miasta, w pobliżu wsi Stinsford. Najwygodniej dojechać samochodem lub taksówką z Dorchester. W okolicy jest też Hardy's Cottage, dom urodzenia Thomasa Hardy'ego, więc wizytę można połączyć z literackim szlakiem po Dorset. Najczęstsze pytania Jaki status zabytku ma Kingston Maurward House? Stopień I na liście zabytków, wpis z 26 stycznia 1956 roku. Kto zbudował rezydencję? Powstała około 1717 roku dla George'a Pitta. Architekt jest nieznany, a w 1794 roku dom przebudowano dla Williama Mortona Pitta. Czy można zwiedzać wnętrza domu? Budynek należy do uczelni rolniczej, więc dostępność wnętrz jest ograniczona. Otwarte dla gości są głównie ogrody i park zwierząt. Czy mogę przyjechać z psem? Tak, na terenie ogrodów psy są dozwolone na smyczy.

Roughton Hall

Woodhall Spa

Roughton Hall to georgiański dwór we wsi Roughton w hrabstwie Lincolnshire, tuż obok uzdrowiskowego Woodhall Spa. Budynek z połowy XVIII wieku ma wpis do National Heritage List for England w kategorii Grade II*, czyli należy do grupy obiektów szczególnie cennych. To dobry punkt dla osób, które lubią architekturę wiejskich rezydencji i spokojne zakątki East Lindsey. Co to za budynek? Roughton Hall to dom zbudowany w połowie XVIII wieku. Fronton ma trzy kondygnacje i pięć osi, a ściany wzniesiono z czerwonej cegły układanej wątkiem flamandzkim. Dach pokrywa łupek, a szczyty zwieńczono kamiennymi obramowaniami. Elewację porządkują cokół, poziome pasy między piętrami oraz boniowane narożniki. Uwagę zwracają okna: na pierwszym piętrze, pośrodku fasady, znajduje się okno weneckie, a wyżej okno półkoliste typu dioklecjańskiego. To klasyczne motywy palladiańskie, popularne w angielskiej architekturze georgiańskiej. Rejestr zabytków Lincolnshire opisuje bryłę jako założenie na planie litery T. Starszy opis zabytku wspominał o rzeźbionej obudowie kominka na parterze, kamiennym kominku na piętrze i schodach z toczonymi balustradami, ale wnętrz nie oceniano podczas ostatniej weryfikacji wpisu. W sąsiedztwie stoi osobno wpisany do rejestru budynek stajni (Grade II). Lokalny rejestr zalicza całość do zespołu przykościelnego lub gospodarstwa dworskiego, z domem połączonym z zabudowaniami gospodarczymi. Czy można zwiedzać Roughton Hall? Roughton Hall to obiekt mieszkalny, a nie muzeum. Nie traktuj go jako atrakcji z biletami i godzinami otwarcia. Najlepiej oglądać go z zewnątrz, z dróg i ścieżek publicznych we wsi, szanując prywatność mieszkańców. Przed wizytą sprawdź, czy dostępne są lokalne dni otwarte lub wydarzenia. Jak dotrzeć? Roughton leży w dystrykcie East Lindsey, kilka kilometrów od Woodhall Spa. Najwygodniej dojechać samochodem lub rowerem z Woodhall Spa. Nie pomyl obiektu z innymi dworami o tej samej nazwie w Anglii, na przykład w Norfolk. Ten opisany tutaj leży w Lincolnshire, współrzędne to około 53,167 N, 0,145 W. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Woodhall Spa słynie z XIX-wiecznej tradycji uzdrowiskowej i zabytkowej zabudowy. W miasteczku znajdziesz też wpisane do rejestru obiekty, na przykład Old Hall oraz Tower on the Moor, XV-wieczną wieżę schodową. Wizyta w Roughton dobrze łączy się ze spacerem po Woodhall Spa. Najczęstsze pytania Jaką ochronę ma Roughton Hall? Dom ma wpis Grade II* w National Heritage List for England (numer 1308748), pierwszy raz objęty ochroną 25 października 1951 roku. Z jakiego okresu pochodzi budynek? Z połowy XVIII wieku. Późniejsza analiza budynku wskazuje na przebudowy, a część zaplecza gospodarczego pochodzi również z XVIII wieku z podwyższeniem w XIX wieku. Czy Roughton Hall leży w Woodhall Spa? Nie dokładnie. Znajduje się w sąsiedniej wsi Roughton, w tym samym rejonie East Lindsey. Czy wejdę do środka? Dom jest rezydencją prywatną, więc podziwiaj go z zewnątrz, z publicznych dróg i ścieżek.

Pitfour Castle

Cottown

Pitfour Castle to osiemnastowieczna rezydencja w Szkocji, na południowo-wschodnim skraju wsi St Madoes w regionie Perth and Kinross, w żyznej dolinie Carse of Gowrie nad ujściem rzeki Tay. Budynek ma kategorię A, czyli najwyższy poziom szkockiej ochrony zabytków i pozostaje prywatnym domem, więc jest przede wszystkim celem dla miłośników architektury, a nie typowym zamkiem z biletem wstępu. Czym jest Pitfour Castle? To dom mieszkalny w stylu określanym jako „castellated”, czyli ze średniowiecznymi motywami obronnymi użytymi dla efektu, a nie dla obrony. Główny blok ma trzy kondygnacje nad lekko skośnym, masywnym suterenowym cokołem i okrągłe wieże narożne. Wpis w rejestrze Historic Environment Scotland wiąże projekt z Robertem Adamem i rokiem 1784. Atrybucja bywa jednak podawana ostrożnie, bo część opracowań uznaje ją za niepewną. Jaka jest historia miejsca? Wcześniej niedaleko stała tu wieża mieszkalna, położona nieco bliżej Tay. Nie zachował się po niej żaden ślad. W źródłach pojawia się epizod z 1592 roku, gdy Harry Lindsay z około czterdziestoma zbrojnymi napadł nocą na tutejszą siedzibę. Obecny dom powstał dwa stulecia później, a w późniejszych dziesięcioleciach został rozbudowany o elementy wiktoriańskie. Nowszy właściciel przeprowadził gruntowną renowację, zachowując georgiańskie i wiktoriańskie detale, a wnętrza dostosowując do współczesnego mieszkania. Do najciekawszych elementów wnętrza należy zakrzywiona klatka schodowa. Opis z ofertą sprzedaży z 1967 roku wspominał o okrągłych schodach z kutego żelaza, prowadzących do kopuły z malowanymi kartonami. Czy można zwiedzać zamek? Nie. Pitfour Castle to prywatna rezydencja, a teren posiadłości nie jest otwarty dla publiczności. Nie planuj wejścia do środka ani spaceru po ogrodach. Szanuj prywatność mieszkańców, nie wchodź na teren posiadłości i nie używaj drona bez zgody właściciela. Najlepiej traktować okolicę jako przystanek na trasie po Perthshire. Jak dotrzeć? St Madoes leży na północnym brzegu Tay, na wschód od Perth, przy trasie w stronę Dundee. Najwygodniej dojechać samochodem. Przed wyjazdem sprawdź na mapie, z których publicznych dróg widać budynek, i nie zatrzymuj się w miejscach blokujących wjazdy. Co jeszcze jest w pobliżu? Posiadłość ma inne obiekty objęte ochroną. East Lodge to wpis kategorii C, a gołębnik w Upper Mains to wpis kategorii B. Dla osób zainteresowanych architekturą to ciekawy kontekst dla całego założenia. Najczęstsze pytania Czy Pitfour Castle jest otwarty dla turystów? Nie, to prywatny dom i teren nie jest dostępny dla zwiedzających. Kto zaprojektował zamek? Wpis w rejestrze zabytków podaje Roberta Adama i datę 1784, choć atrybucja bywa kwestionowana. Gdzie leży Pitfour Castle? W St Madoes, w Perth and Kinross w Szkocji, w dolinie Carse of Gowrie. Nie mylić z Pitfour w Aberdeenshire. Jaką ma kategorię ochrony? Kategorię A w skali Historic Environment Scotland, nadaną w 1971 roku.

Workington Hall

Workington

Workington Hall w Workington w Cumbrii to zabytkowa ruina na północno-wschodnim skraju miasta, dawna siedziba rodu Curwenów. Budowla ma najwyższy, pierwszy stopień ochrony na liście zabytków Anglii (Grade I, wpis z 1951 roku), a otaczający ją park jest wpisany do rejestru zabytkowych ogrodów. Czym jest Workington Hall? To pozostałość rezydencji, która przez stulecia rosła wokół średniowiecznej wieży obronnej. Wieża powstała w XIV wieku, a ród Curwenów miał od 1380 roku zezwolenie na obwarowanie domu. Kolejne pokolenia dobudowywały i przebudowywały siedzibę. W latach 1783–1789 architekt John Carr z Yorku w dużej mierze przebudował ją w stylu georgiańskim. Otoczenie zaprojektował Thomas White z Retford, ogrodnik krajobrazu, a jego plan majątku nosi datę 1783. Co ma wspólnego z Marią Stuart? Po klęsce pod Langside w 1568 roku Maria, królowa Szkotów, uciekła do Anglii. Tradycja wiąże z Workington Hall jej pierwszą noc na angielskiej ziemi, a gospodarzami byli Curwenowie. Relacje różnią się szczegółami: według jednych przypłynęła tu przez Solway Firth, według innych z zamku napisała list do Elżbiety I. Sam związek z Marią jest jednak stałym elementem historii miejsca. Dlaczego to ruina? Curwenowie opuścili Workington Hall w 1929 roku. W czasie drugiej wojny światowej budynek zajęły władze, a groźny pożar poczynił poważne szkody. Po wojnie rozważano przekształcenie go w ratusz, lecz plan nie został zrealizowany. Wandalizm i zagrożenie dla bezpieczeństwa skłoniły radę miejską do zdjęcia dachu i pozostawienia budowli jako kontrolowanej ruiny; Historic England podaje rok 1972. Dziś widać z niej mury z georgiańskiej fasady i ślady wcześniejszych etapów budowy. Co jeszcze zobaczysz na miejscu? Ruiny stoją w parku Workington Hall Parklands, zwanym też Curwen Park. Dawny park krajobrazowy obejmował około 106 hektarów. Osobno chronione są pozostałości wieży i średniowiecznego domu obronnego (zabytek wpisany do rejestru Scheduled Monument) oraz park (Grade II). Teren służy czasem jako plener dla przedstawień scenicznych i miejskiego święta Curwen Fair. Jak zwiedzać? Budowla jest ruiną bez dachu, więc zwiedza się ją z zewnątrz, spacerując po parku. Adres w rejestrze zabytków to Hall Brow w Workington. To dobry przystanek na krótką wycieczkę dla miłośników historii, zamków i georgiańskiej architektury, a także dla osób zwiedzających zachodnią Cumbrię i wybrzeże Solway. Najczęstsze pytania Czy Workington Hall jest zamkiem? Nie w pełnym sensie. Początkowo był fortyfikowanym domem-wieżą z XIV wieku, później rozbudowanym do rezydencji, a w XVIII wieku przebudowanym na georgiański dwór. Czy w Workington Hall faktycznie przebywała Maria Stuart? Tradycja i źródła historyczne podają, że spędziła tu pierwszą noc w Anglii w 1568 roku po ucieczce ze Szkocji. Szczegóły jej przybycia opisywane są różnie. Kto zaprojektował obecną formę budynku? John Carr z Yorku, który przebudował dwór dla Curwenów w latach 1783–1789. Dlaczego nie ma dachu? Po zniszczeniach wojennych i pożarze, a następnie aktach wandalizmu, rada miejska zdjęła dach w latach 70. XX wieku i pozostawiła budowlę jako kontrolowaną ruinę.

Island Hall

Huntingdon

Island Hall w Godmanchester, tuż obok Huntingdon w hrabstwie Cambridgeshire, to georgiańska rezydencja z połowy XVIII wieku, położona nad rzeką Great Ouse. Budynek ma status zabytku Grade II*, czyli należy do grupy obiektów szczególnie ważnych w skali kraju. Dom jest własnością prywatną rodziny, a nie muzeum, więc zwiedzanie wymaga wcześniejszego sprawdzenia terminów. Co to za miejsce? Dwór wzniesiono około 1749 roku dla Johna Jacksona, urzędnika skarbowego z Huntingdonshire. Stanął w samym centrum miasteczka, a mimo to zachował klimat wiejskiej rezydencji. Fasadę z cegły zdobią kamienne detale, a trzykondygnacyjną część środkową wieńczy trójkątny fronton. Wnętrza słyną z dorycką kolumnadą w holu, rzeźbionych boazerii i klatki schodowej ze skręcanymi balustradami. Jak zmieniały się losy domu? Na początku XIX wieku rodzina Jacksonów, obciążona długami, sprzedała posiadłość Jacobowi Julianowi Baumgartnerowi, kupcowi szwajcarskiego pochodzenia. Baumgartnerowie mieszkali tu przez kolejne pokolenia. W czasie II wojny światowej dom przejęły wojska lotnicze: kwaterowała w nim żeńska służba pomocnicza RAF oraz eskadra Pathfinder, a w ogrodzie stały baraki Nissena. Po wojnie rada miejska podzieliła rezydencję na mieszkania. Pożar z 1977 roku zniszczył skrzydło południowe, a po kolejnym pożarze dom trafił do nowych właścicieli, którzy rozpoczęli gruntowną renowację. Odtworzono wówczas osiemnastowieczny wygląd wnętrz i ogrodu, a dziś w pokojach stoją rodzinne meble i wiszą portrety. Co zobaczysz w ogrodzie? Formalny ogród o powierzchni około 0,6 ha schodzi aż do rzeki. Chiński mostek prowadzi na wyspę o powierzchni około 0,8 ha, od której dom wziął swoją nazwę. To dobre miejsce na spokojny spacer nad Great Ouse. Czy można zwiedzać Island Hall? Dom jest prywatną rezydencją, ale bywa udostępniany w ramach zwiedzania z przewodnikiem, które prowadzi członek rodziny właścicieli. Członkowie programu Historic Houses wchodzą za opłatą. Terminy i zasady rezerwacji zmieniają się, dlatego przed wizytą sprawdź je na stronie islandhall.com. Jak dojechać? Godmanchester leży po drugiej stronie rzeki od Huntingdon, około 1,5 km od centrum. Z Huntingdon dojdziesz tu pieszo przez zabytkowy most. Miasteczko jest dobrą bazą do zwiedzania wschodniej Anglii, bo leży przy trasie między Cambridge a Peterborough. Najczęstsze pytania Czy Island Hall jest otwarty dla zwiedzających? Tylko w wybranych terminach i na zwiedzanie z przewodnikiem. Aktualny kalendarz znajdziesz na stronie obiektu. Kiedy powstał dom? Około 1749 roku, w epoce georgiańskiej. Czy mogę wejść do ogrodu bez wejścia do domu? Ogród należy do prywatnej posiadłości i obowiązują go te same zasady dostępu co dom, więc zapytaj o terminy u właścicieli. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Spacer po Godmanchester z zabudową z różnych epok oraz nadrzeczne łąki Portholme przy Huntingdon.

House of Dun

Bridge of Dun

House of Dun to georgiańska rezydencja w pobliżu miejscowości Bridge of Dun w hrabstwie Angus, na wschodnim wybrzeżu Szkocji. Dom stoi mniej więcej w połowie drogi między Montrose a Brechin, tuż nad brzegiem Montrose Basin. Dziś opiekuje się nim National Trust for Scotland, a budynek ma najwyższą, A kategorię w szkockim rejestrze zabytków. Czym jest House of Dun i kto go zbudował? Rezydencję zaprojektował William Adam, jeden z najważniejszych szkockich architektów XVIII wieku. Zamówił ją David Erskine, sędzia i właściciel ziemski znany jako Lord Dun. Prace datuje się na lata około 1730–1742, a na budynku widnieje data 1730. Obok domu stoi dziedziniec zabudowań gospodarczych, również wpisany do rejestru w kategorii A i przypisywany Adamowi. Całość uzupełnia ogród i rozległy teren posiadłości. Co zobaczysz na miejscu? Wnętrza zwiedza się z przewodnikiem. Poznasz salony i pokoje rodziny, a w opowieści przewodnika pojawia się historia rodu Erskine'ów i życie codzienne w dużej szkockiej posiadłości. Dom wyróżnia się symetryczną bryłą w stylu palladiańskim, typową dla epoki georgiańskiej. Na zewnątrz czekają ogrody formalne oraz tereny spacerowe. Po drugiej stronie rzeki zachowała się konstrukcja ogromnego osiemnastowiecznego ogrodu murowanego. Na terenie posiadłości działają też sklep i kawiarnia. Gdzie spacerować? Z posiadłości prowadzi równa droga polna w stronę rezerwatu przyrody Montrose Basin. Trasa z trawiastą ścieżką do ptasiej wieży obserwacyjnej ma około 1,25 mili, czyli nieco ponad 2 km. Basen to ważne miejsce odpoczynku ptactwa wodnego, więc spacer łatwo połączyć z obserwacją ptaków. Jak dojechać do House of Dun? Samochodem dojedziesz z Montrose lub Brechin w kilkanaście minut. Na miejscu jest parking. Bez auta możesz dojechać pociągiem do stacji Montrose, a stamtąd autobusem linii 30. Szczegóły rozkładu sprawdź przed wyjazdem. Kiedy przyjechać? Ogrody i teren posiadłości są dostępne przez cały rok, w godzinach dziennych. Dom zwiedza się w sezonie wyłącznie z przewodnikiem, a pierwsza tura startuje przed południem. Terminy i godziny tur zmieniają się w ciągu roku, dlatego warto je sprawdzić na stronie National Trust for Scotland i rozważyć wcześniejszą rezerwację. Ogrody najlepiej wyglądają późną wiosną i latem, a obserwacja ptaków w Montrose Basin jest ciekawa także jesienią i zimą. Najczęstsze pytania Czy do House of Dun wchodzi się bez przewodnika? Do wnętrz domu wchodzi się z przewodnikiem, w wyznaczonych turach. Ogrody i teren posiadłości można zwiedzać samodzielnie. Kto zaprojektował House of Dun? Autorem projektu jest William Adam, a zlecił go David Erskine, Lord Dun. Dom powstał w latach trzydziestych XVIII wieku. Czy dojadę tam komunikacją publiczną? Tak, pociągiem do Montrose, a następnie autobusem linii 30. Samochodem jest jednak wygodniej, bo posiadłość leży poza miastem. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Na tour po domu, ogrody i krótki spacer w stronę Montrose Basin warto przeznaczyć pół dnia.

Parham House

Horsham

Parham House to elżbietańska rezydencja w okolicach Pulborough w hrabstwie West Sussex, położona w granicach Parku Narodowego South Downs. Dom wraz z ogrodami, parkiem i wybiegiem dla danieli tworzy posiadłość Parham Park, jedną z najlepiej zachowanych historycznych siedzib południowej Anglii. Co to za miejsce? Budowę domu rozpoczęto w 1577 roku dla rodziny Palmerów, na miejscu wcześniejszego obwarowanego dworu. Posiadłość trafiła do Roberta Palmera z nadania Henryka VIII w 1540 roku, wcześniej należała do klasztoru westminsterskiego. Budynek ma klasyczny dla epoki plan w kształcie litery E i jest wpisany na listę zabytków w najwyższej kategorii, Grade I. Park i ogrody mają status Grade II*. W 1922 roku dom kupił Clive Pearson. Wraz z architektem Victorem Healem przeprowadził gruntowną renowację, a rodzina przez ponad czterdzieści lat urządzała wnętrza meblami, obrazami, książkami, tkaninami i zegarami. W czasie II wojny światowej Pearsonowie przyjęli pod swój dach 32 ewakuowane dzieci. Co zobaczysz w środku? Wnętrza zdobi kolekcja zgromadzona przez Pearsonów. Wyróżnia się Wielki Hol oraz Długa Galeria, opisywana jako trzecia pod względem długości w Anglii. Zwiedzanie obejmuje pokoje wypełnione antykami, malarstwem i tekstyliami, więc to dobry wybór dla osób, które lubią obejrzeć dom z historią, a nie tylko elewację. Czym wyróżniają się ogrody? Sercem założenia jest czteroakrowy ogród otoczony murami z XVIII wieku. Rosną w nim rabaty bylinowe, warzywnik i sad, stoi też domek zabaw z lat 20. XX wieku, zwany Wendy House. Obok leżą tereny rekreacyjne z jeziorem, okazami drzew oraz labiryntem z cegły i darni. Dalej rozciąga się park krajobrazowy i las, a u stóp wzgórz żyje stado danieli. Kiedy można zwiedzać? Posiadłość jest otwarta sezonowo. Według jednego z wykazów sezon 2026 trwa od 31 marca do 13 października, od środy do niedzieli oraz w dni świąt państwowych. Godziny otwarcia domu i ogrodów różnią się w zależności od źródła (ogrody zwykle otwierają się wcześniej niż dom), dlatego przed wyjazdem sprawdź aktualny kalendarz na stronie parhaminsussex.co.uk lub zadzwoń pod numer 01903 742021. Jak dojechać? Parham leży między Storrington a Pulborough. Najwygodniej dojechać samochodem; najbliższa większa stacja kolejowa znajduje się w Pulborough, skąd do posiadłości trzeba jeszcze pokonać kilka kilometrów, więc warto zaplanować taksówkę lub własny transport. Najczęstsze pytania Czy dom jest dostępny cały rok? Nie. Dom i ogrody otwierane są sezonowo, mniej więcej od wiosny do połowy października, w wybrane dni tygodnia. Jaki status ma Parham House? Dom ma najwyższą kategorię zabytkową Grade I, a park i ogrody są wpisane w kategorii Grade II*. Co jest największą atrakcją wnętrz? Długa Galeria, uznawana za trzecią najdłuższą w Anglii, oraz Wielki Hol i kolekcja mebli, obrazów i zegarów. Czy w posiadłości są ogrody? Tak: czteroakrowy ogród otoczony murem, sad, warzywnik, jezioro, labirynt i park z danielami.

Fetteresso Castle

Kirktown of Fetteresso

Fetteresso Castle to zrujnowany zamek-rezydencja w Kirktown of Fetteresso, tuż na zachód od Stonehaven w hrabstwie Aberdeenshire, w północno-wschodniej Szkocji. Jego korzeniem jest wieża mieszkalna z XIV wieku, a obecny kształt to efekt późniejszych przebudów. Dziś obiekt stoi bez dachu i nie jest atrakcją z biletami, ale dla miłośników zamków i historii regionu to ciekawy przystanek niedaleko słynniejszego Dunnottar. Gdzie leży Fetteresso Castle? Zamek znajduje się na północno-zachodnim skraju wsi Kirktown of Fetteresso, nieco na zachód od drogi A90 i bezpośrednio przy Stonehaven. Współrzędne to około 56,96 N, 2,26 W. W okolicy stoją też inne warowne rezydencje Kincardineshire, m.in. Dunnottar, Muchalls, Fiddes i Cowie. Jaka jest historia zamku? Fakty z rejestrów i opracowań wyglądają tak: w miejscu zamku znaleziono ślady użytkowania z czasów prehistorycznych, XIV wiek: powstała wieża mieszkalna (tower house), 1645: dom został spalony przez wojska Montrose'a i potem popadł w zaniedbanie, późniejsza przebudowa wpisała stare partie w nową rezydencję w stylu palladiańskim z gotyckimi akcentami. Wikipedia podaje rok 1761, a rejestr Canmore wiąże przebudowę z początkiem XIX wieku (1808), więc w źródłach daty się różnią, obecnie budynek jest pozbawiony dachu i opuszczony. Zamek ma status zabytku kategorii B (Historic Environment Scotland, nr LB9373, wpis z 1987 roku). Co jeszcze zobaczysz w pobliżu? Do zespołu zamkowego należą dwa osobno chronione obiekty. Pierwszy to gołębnik w kształcie ula (beehive doocot) z XVI wieku, położony około 140 m na południowy wschód od zamku, wpisany do kategorii A. Drugi to ogrodzony mur ogrodu z altaną, kategoria C. Według opisu w rejestrze altana miała być miejscem, gdzie damy z zamku piły herbatę. We wsi stoją również ruiny dawnego kościoła parafialnego św. Ciarana z cmentarzem. Czy można wejść do środka? Zamek nie jest udostępniony do zwiedzania jako obiekt turystyczny, a ruina bez dachu jest niebezpieczna. Najrozsądniej oglądać go z zewnątrz, ze ścieżek i dróg publicznych, i nie wchodzić na teren prywatny ani do murów. Rejestr Buildings at Risk klasyfikował gołębnik jako obiekt w bardzo złym stanie, więc nie wspinaj się na żadne ruiny. Jak dojechać? Stonehaven leży przy trasie A90 między Aberdeen a Dundee i ma stację kolejową. Z miasta do Kirktown of Fetteresso jest kilka minut jazdy samochodem. Z centrum Stonehaven można też dojść pieszo, kierując się na zachód. Najczęstsze pytania Czy Fetteresso Castle jest otwarty dla zwiedzających? Nie ma tu regularnego zwiedzania. Zamek jest ruiną bez dachu, więc oglądaj go z zewnątrz. Z jakiej epoki pochodzi zamek? Najstarsza część to wieża mieszkalna z XIV wieku. Obecna rezydencja powstała w wyniku przebudowy w XVIII lub na początku XIX wieku (źródła podają 1761 oraz 1808). Co dzieje się z gołębnikiem? To XVI-wieczny gołębnik kategorii A, stojący niedaleko zamku. Jest jednym z cenniejszych obiektów w zespole. Co zwiedzić w okolicy? Najbliżej jest Stonehaven, a nad morzem leży zamek Dunnottar, jeden z najbardziej znanych zamków Szkocji.

Kirkland Hall

Wyre

Kirkland Hall to georgiańska rezydencja w wiosce Churchtown, w parafii Kirkland koło Garstang, w hrabstwie Lancashire (dystrykt Wyre). Dwór figuruje w National Heritage List for England z klasą II* — drugą z trzech kategorii ochrony — i jest jednym z dwóch najwyżej ocenianych zabytków parafii, obok kościoła św. Heleny (klasa I). Nie mylić z uniwersyteckim Kirkland Hall w Nashville ani z obiektami o tej nazwie w innych częściach Wielkiej Brytanii. Co to za budynek i kto go zaprojektował? Główny korpus pochodzi z 1760 roku. Wpis zabytkowy wiąże go z Johnem Carrem z Yorku, jednym z czołowych architektów georgiańskiej Anglii (atrybucja za Colvinem). Na naczółku portyku widnieje napis „AB 1760”. Budynek wzniesiono z cegły, z kamiennymi detalami, a dach pokrywa łupek. Co zobaczysz z zewnątrz? Fasada południowa jest symetryczna: dwie kondygnacje plus poddasze i siedem osi okiennych. Trzy środkowe osie lekko wysunięto i zwieńczono trójkątnym przyczółkiem. Narożniki akcentują kamienne boniowania, a pod dachem biegnie gzyms. Okna są przesuwane pionowo (typu sash), podzielone szprosami, z łukami z cegły. Wejście osłania toskański portyk z parami pilastrów, do którego prowadzą cztery stopnie. Tył domu jest starszy w charakterze. Skrzydła z połowy XIX wieku zachowały fragmenty siedemnastowiecznej cegły. Na tylnej elewacji znajdziesz szczyt z zegarem, drzwi z inskrypcją „ABE 1695” oraz dwie tablice z datami 1668 i 1679. Jak wyglądają wnętrza? Opis zabytku wymienia hol z tynkowanym fryzem tryglifowym i toskańskimi pilastrami oraz przedsionek oddzielony dwiema kolumnami. Schody dwubiegowe mają otwartą konstrukcję policzkową, po trzy toczone tralki na stopień i profilowaną poręcz. W pokojach parteru zachowały się boazerie, sztukateryjne gzymsy, rzeźbione obramowania kominków i drewniany nadkominek. W tylnym skrzydle jest zamurowany kamienny kominek z około 1600 roku z płaskorzeźbionymi tarczami herbowymi. Czy można zwiedzać dwór? Źródła nie wskazują, by Kirkland Hall był otwarty dla zwiedzających, więc traktuj go jako obiekt do oglądania z zewnątrz i uszanuj prywatność mieszkańców. Zdjęcia w archiwum Historic England pokazują także bramę wjazdową z filarami i domek bramny od południa. Jak dotrzeć i co zobaczyć w okolicy? Dwór leży w Churchtown, w kodzie pocztowym PR3, w parafii Garstang St Helen, na terenie dystryktu Wyre. Najwygodniejszą bazą jest Garstang, a w samym Churchtown warto zajrzeć do kościoła św. Heleny — jedynego w parafii zabytku klasy I. W Kirkland wpisanych jest łącznie 26 obiektów, więc spacer po okolicy pozwala zobaczyć kilka z nich. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie jest Kirkland Hall? W Churchtown, w parafii Kirkland, niedaleko Garstang w Lancashire; współrzędne to około 53,886 N, 2,792 W. Jaką klasę ochrony ma budynek? II*, wpis nr 1361955 w National Heritage List for England, nadany 16 grudnia 1952 roku. Kto zaprojektował dwór? Korpus z 1760 roku przypisuje się Johnowi Carrowi z Yorku. Czy mogę wejść do środka? Źródła nie podają zwiedzania, dlatego najlepiej oglądać dwór z zewnątrz i nie wchodzić na teren prywatny.

Braziers Park

Ipsden

Braziers Park w Ipsden to zabytkowa rezydencja w hrabstwie Oxfordshire, kilkanaście minut jazdy od Wallingford. Dom wpisano na listę zabytków Anglii w stopniu II*, a dziś mieści jedną z najstarszych w Europie świeckich wspólnot intencjonalnych oraz ośrodek kulturalno-edukacyjny. Czym jest Braziers Park? To dwór z końca XVII wieku, który przez stulecia zmieniał wygląd. Data 1688 widnieje na kamieniu w piwnicy i uchodzi za rok budowy. Około 1799 roku budynek otrzymał nową fasadę według projektu Daniela Harrisa, który nadał mu neogotycki, zamkowy sznyt w duchu stylu Strawberry Hill. Pierwotnie był to dom gospodarski, więc dzisiejszy, ozdobny wygląd to efekt późniejszej przebudowy. W 1950 roku w posiadłości powstała fundacja edukacyjna, a razem z nią Szkoła Integracyjnych Badań Społecznych (School of Integrative Social Research). Od tamtej pory na terenie mieszka społeczność licząca około trzydziestu osób. Zajmuje się badaniami społecznymi, pracą z grupą, rolnictwem ekologicznym i życiem w zgodzie z zasadami zrównoważonego rozwoju. Co zobaczysz na miejscu? Najbardziej wyróżnia się sama bryła domu z gotyckimi akcentami i kamienną datą w podziemiach. Na terenie stoi też osobna stodoła, wpisana do rejestru w stopniu II i datowana na początek XVIII wieku. Wokół rozciągają się tereny wiejskie na skraju Chilterns, a w sezonie organizowane są spacery, na przykład wiosną wśród przebiśniegów, czasem połączone ze zwiedzaniem wnętrz. Posiadłość bywała też plenerem filmowym. Od 2008 roku gości festiwal muzyczny Wood, a w sierpniu 2012 odbył się tu festiwal Supernormal. Czy można tu wejść i jak zwiedzać? Braziers Park nie jest stałą atrakcją turystyczną z biletami i godzinami otwarcia. Dom jest miejscem zamieszkania wspólnoty, więc wizyty odbywają się zazwyczaj przy okazji kursów, wydarzeń otwartych, festiwali, konferencji, retreatów czy ślubów. Ośrodek oferuje zakwaterowanie z wyżywieniem oraz pole namiotowe. Terminy i dostępność dla osób z zewnątrz sprawdź przed przyjazdem, pisząc na adres [email protected] lub dzwoniąc pod numer +44 1491 680221. Jak dojechać? Ipsden leży w południowej części Oxfordshire, w pobliżu Wallingford i doliny Tamizy. Najwygodniej dotrzeć samochodem, na przykład z Oksfordu lub Reading, przez drogi lokalne. Komunikacja publiczna do wsi jest ograniczona, dlatego planując przyjazd na wydarzenie, warto zapytać organizatorów o dojazd. Współrzędne obiektu to około 51,5545 N, 1,0848 W. Kiedy przyjechać? Najlepiej w czasie wydarzeń organizowanych przez ośrodek, zwłaszcza latem, gdy odbywają się festiwale i spotkania w plenerze. Wiosną warto zwrócić uwagę na spacery tematyczne. Poza wydarzeniami teren pozostaje prywatny. Najczęstsze pytania Czy Braziers Park jest otwarty dla zwiedzających? Nie ma stałych godzin otwarcia. Wejście jest możliwe głównie podczas kursów i wydarzeń, o których informuje ośrodek. Jaki status ma budynek? Dwór jest wpisany do National Heritage List for England w stopniu II*, a pobliska stodoła w stopniu II. Kto tu mieszka? Świecka wspólnota około trzydziestu osób, powiązana ze Szkołą Integracyjnych Badań Społecznych, działającą od 1950 roku. Czy można tu przenocować? Tak, ośrodek oferuje catering, pokoje i kemping dla uczestników retreatów, festiwali i konferencji. Warunki ustal bezpośrednio z organizatorem.

Preshaw Manor

Winchester

Preshaw Manor (Preshaw House) to zabytkowa rezydencja w Preshaw, na wiejskich terenach Hampshire w pobliżu Winchesteru. Budynek znajduje się w rejestrze Historic England jako obiekt zabytkowy stopnia II, wpisany po raz pierwszy w 1952 roku. To dobry przystanek dla miłośników angielskiej architektury dworskiej, którzy zwiedzają okolice Winchesteru i doliny Meon. Co to za miejsce? Preshaw to dawna posiadłość ziemska, której zabudowania rozłożyły się na dwóch parafiach: Little i Middle Preshaw leżą w parafii Exton, a Lower Preshaw w parafii Upham. Sam dwór figuruje w wykazie zabytków pod parafią Exton. Mury wzniesiono z krzemienia z ceglanymi obramieniami, co jest typowe dla budownictwa południowej Anglii. Jak wyglądała historia dworu? Według rejestru zabytków front budynku ma plan w kształcie litery E i pochodzi z około 1600 roku. W XVIII wieku dobudowano wschodnie skrzydło w tym samym stylu. Tylną część, położoną wyżej na stoku, dodano na początku XIX wieku. Rejestr przypisuje ją architektowi Johnowi Nashowi. Około 1910 roku całość podwyższono. Majątek należał kiedyś do Williama Pauleta, który otrzymał go w 1542 roku razem z dobrami Lomer. W 1707 roku kupił go Robert Kirby. W latach 20. XVIII wieku posiadłość nabyła rodzina Longów. Walter Long, ostatni z rodu mieszkający we dworze, sprzedał ją w 1898 roku baronowi de Bush. Trzy lata później kupił ją Reginald Harry Cholmondeley. W 1918 roku dwór został siedzibą baroneta Upham. W latach 1810–1826 wokół rezydencji urządzono park krajobrazowy z kępami drzew i zagajnikami. Czy można zwiedzać Preshaw Manor? Dwór nie jest muzeum. Po przebudowie mieszczą się w nim apartamenty, więc wnętrza nie są udostępniane turystom. Okolicę można poznawać z publicznych dróg i ścieżek, z których widać fragmenty zabudowy i otaczający krajobraz. Przed wyprawą sprawdź mapę ścieżek (public footpaths) i nie wchodź na teren prywatny. Jak dojechać? Preshaw leży ok. 10 km na wschód od Winchesteru, w okolicach Upham. Najwygodniej dojechać samochodem. Komunikacja publiczna w tej okolicy kursuje rzadko, dlatego rozważ połączenie wizyty ze spacerem po sąsiednich wsiach South Downs. Kiedy przyjechać? Najlepiej wiosną i latem, gdy spacery po okolicznych polach i lasach są najprzyjemniejsze. Zimą niektóre polne drogi bywają rozmoknięte. Najczęstsze pytania Czy Preshaw Manor jest otwarty dla zwiedzających? Nie. To rezydencja z mieszkaniami, bez regularnego zwiedzania wnętrz. Jaki status zabytku ma dwór? Historic England wpisała go na listę jako obiekt stopnia II w 1952 roku. Z jakiego okresu pochodzi budynek? Najstarsza część frontowa pochodzi z około 1600 roku, a późniejsze rozbudowy z XVIII i XIX wieku oraz z około 1910 roku. Kto zaprojektował tylne skrzydło? Rejestr zabytków przypisuje je Johnowi Nashowi i datuje na początek XIX wieku.

Canon Frome Court

Canon Frome Court to ceglany dwór w wiosce Canon Frome w hrabstwie Herefordshire, około 8 km na północny zachód od Ledbury. Budynek wpisano na listę zabytków Anglii w stopniu Grade II w 1952 roku. Przez trzy stulecia mieszkali tu Hoptonowie, a dziś w posiadłości działa wspólnota mieszkaniowa. To zamieszkany obiekt prywatny, nie muzeum. Czym jest Canon Frome Court? Canon Frome to niewielka parafia nad rzeką Frome, licząca około 140 mieszkańców. Dwór jest jej najbardziej znaczącą budowlą: duży, trzykondygnacyjny dom z czerwonej cegły, z gzymsem wspartym na zębniku i trójkątnym przyczółkiem w środkowej części fasady. Właśnie ta fasada nadaje budynkowi charakter późnogeorgiańskiej rezydencji wiejskiej. Jaka jest historia dworu? Początki sięgają XVI wieku, kiedy stał tu dwór otoczony fosą. Obecny kształt budynku to efekt kilku przebudów. W 1786 roku dla Richarda Cope'a Hoptona wzniesiono nowy dom, a projekt przypisuje się Anthony'emu Keckowi, architektowi pochodzącemu z Gloucestershire. W 1814 roku dobudowano portyk, a w 1868 roku dwór ponownie gruntownie przebudowano. Zachowano przy tym starsze fragmenty. Prace modernizacyjne w latach siedemdziesiątych XIX wieku prowadził architekt John Middleton, a w 1914 roku powstała sala muzyczna. Hoptonowie byli właścicielami przez około 300 lat. W latach pięćdziesiątych XX wieku posiadłość kupiła rada hrabstwa Hereford i otworzyła w niej szkołę dla uczniów w wieku 13–15 lat, działającą do 1978 roku. Później budynek podzielono na mieszkania. Co jest w środku i wokół? W dawnej sali bilardowej zachował się rzeźbiona drewniana nadstawa kominka z końca XVI wieku, z inicjałami I. H. i kobiecymi postaciami uosabiającymi Roztropność, Sprawiedliwość i Mądrość. To starszy element wtórnie wbudowany w dom z 1786 roku. Podjazd prowadzi między ceglanymi słupami z 1905 roku, na których wiszą żelazne bramy. Bramy, słupy i ogrodzenie na zachód od dworu mają własny wpis Grade II z 1986 roku. Czy można zwiedzać Canon Frome Court? Nie ma regularnego zwiedzania. Dwór jest podzielony na prywatne mieszkania i zamieszkany przez wspólnotę, więc wejście na teren wymaga zgody mieszkańców. Zwiedzający mogą obejrzeć okolicę i wieś, a o ewentualny wstęp do posiadłości trzeba zapytać wcześniej. Jak dojechać? Canon Frome leży przy rzece Frome, około 8 km od Ledbury. Najwygodniej dojechać samochodem; Ledbury ma stację kolejową na linii z Worcester i Hereford i stanowi naturalną bazę wypadową. Okolice Herefordshire to tereny rolnicze, odpowiednie na spokojne wycieczki rowerowe i piesze. Najczęstsze pytania Czy Canon Frome Court jest otwarty dla zwiedzających? Nie. To prywatna, zamieszkana posiadłość podzielona na mieszkania. Wstęp wymaga zgody mieszkańców. Jaki status ma budynek? Grade II na liście zabytków Anglii (Historic England, wpis nr 1156973), od 18 listopada 1952 roku. Kto zaprojektował obecny dom? Projekt z 1786 roku przypisuje się Anthony'emu Keckowi. Dom później rozbudowywano w 1814, 1868 i 1914 roku. Do kogo należał dwór? Przez około 300 lat należał do rodziny Hoptonów. W latach pięćdziesiątych XX wieku kupiła go rada hrabstwa Hereford i otworzyła tu szkołę. Gdzie leży najbliższe miasto? Ledbury, około 8 km na południowy wschód od wsi.

Biddick Hall

Chester-le-Street

Biddick Hall to XVIII-wieczny dwór w hrabstwie Durham, w okolicach Chester-le-Street, od ponad czterech stuleci związany z rodem Lambtonów. Budynek należy do najwyższej kategorii ochrony w Anglii: jest wpisany do rejestru zabytków jako obiekt klasy I (Grade I). Leży w Lambton Park, w parafii Bournmoor, a nie w samym centrum Chester-le-Street. Dwór jest prywatną rezydencją, więc nie jest otwarty dla zwiedzających. Czym jest Biddick Hall? To niewielka wiejska rezydencja w stylu angielskiego baroku z czasów królowej Anny. Fasada wejściowa ma pięć osi i symetryczny układ. Obecny budynek powstał na początku XVIII wieku i włączył w siebie starszą konstrukcję. Rejestr Historic England wskazuje, że bryłę główną mógł zainspirować szkic Johna Vanbrugha, architekta, który w 1721 roku pracował przy pobliskim Lumley Castle. Wpis do rejestru pochodzi z 1 lutego 1967 roku (numer 1120989). Jaka jest historia dworu? Lambtonowie kupili majątek South Biddick od rodziny Bowes około 1594 roku. Gdy w latach 20. XIX wieku, dla pierwszego hrabiego Durham, zaczęto wznosić pobliski Lambton Castle, rodzina przeniosła główną siedzibę tam, a w Biddick Hall mieszkali młodsi członkowie rodu albo dzierżawcy. Jednym z nich był Frank Stobart, zarządca dóbr hrabiego. W 1859 roku dobudowano wschodnią część domu. W latach 1954–1955 pracownia E.M. Lawson and Partners dodała skrzydło północne i rozbudowę od strony tyłu. Źródła różnie podają moment, w którym Lambtonowie wrócili do Biddick Hall jako głównej siedziby: jedne wskazują rok 1932, inne okres II wojny światowej. Dziś dom jest nadal rezydencją hrabiego Durham. Czy można zwiedzać Biddick Hall? Nie. Dwór jest własnością prywatną i nie funkcjonuje jako atrakcja turystyczna. Z ogólnodostępnej drogi można najwyżej obejrzeć okolicę posiadłości. Przed wyprawą sprawdź, które fragmenty terenu Lambton Estate są dostępne, i nie wchodź na tereny prywatne. Jak dojechać? Dwór stoi w rejonie Bournmoor i Penshaw, między Chester-le-Street a Sunderlandem. Najwygodniej dojechać samochodem. Najbliższym większym miastem jest Chester-le-Street, skąd to kilka kilometrów. Ruch w okolicy jest typowy dla hrabstwa Durham, więc plan podróży warto oprzeć na nawigacji. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Do Penshaw Monument jest niedaleko, a Lambton Castle, neogotycki zamek zbudowany dla rodu, stoi w tej samej posiadłości. Chester-le-Street ma średniowieczny kościół i dobre połączenia kolejowe z Durham i Newcastle. Najczęstsze pytania Czy Biddick Hall jest otwarty dla turystów? Nie. To prywatna rezydencja rodu Lambtonów i nie prowadzi regularnego zwiedzania. Jaką ochronę ma budynek? Należy do klasy I w angielskim rejestrze zabytków. Taki status ma tylko niewielki odsetek wpisanych obiektów. Kto zaprojektował dwór? Autor nie jest znany. Historic England zaznacza jedynie, że bryła główna mogła powstać na podstawie szkicu Vanbrugha. Czy Biddick Hall leży w Chester-le-Street? Formalnie nie. Stoi w parafii Bournmoor, w okolicy Lambton Park, kilka kilometrów od miasta.

Martin Hall

Horncastle

Martin Hall to niewielka rezydencja wiejska z listy zabytków Anglii, położona we wsi Martin, w parafii Roughton, kilka kilometrów na południowy zachód od Horncastle w hrabstwie Lincolnshire. Budynek ma status zabytku klasy II (Grade II) i jest przykładem skromnego dworu z przełomu epok georgiańskiej i regencji. Czym jest Martin Hall? Według wpisu w National Heritage List for England (nr 1359919) to mała rezydencja wiejska wzniesiona w drugiej połowie XVIII wieku, przebudowana i rozbudowana na początku XIX wieku. Ochroną objęto ją 6 września 1985 roku. Lokalna ewidencja zabytków Lincolnshire (Historic Environment Record, rekord MLI93641) opisuje to miejsce także jako XIX-wieczne gospodarstwo, w którym dom mieszkalny stoi osobno, z dala od głównych zabudowań gospodarczych. Co zobaczysz? Elewacje są z czerwonej cegły pokrytej tynkiem, dachy kryte łupkiem, a szczyty wykończono kamiennymi gzymsami. Główna bryła ma trzy kondygnacje i trzy osie okienne. Wejście zdobi kamienny portyk wsparty na parach kwadratowych kolumn doryckich. Osobny wpis (nr 1063160) obejmuje dawne stajnie przy dworze. Chronione są one ze względu na związek z domem, a nie jako samodzielny obiekt wyjątkowej wagi. W jakim otoczeniu leży dwór? Martin było dawniej samodzielną parafią cywilną; w 1936 roku włączono ją do Roughton. We wsi stoi kościół pod wezwaniem św. Michała. Okolica to rolnicza, płaska część Lincolnshire u podnóża Wolds, a najbliższym ośrodkiem usługowym jest Horncastle, znane z targu i antykwariatów. Czy można zwiedzać Martin Hall? Nie znaleziono informacji o regularnym udostępnianiu budynku turystom, dlatego traktuj go jako obiekt do obejrzenia z zewnątrz, z publicznej drogi, z poszanowaniem prywatnego terenu. Przed wizytą sprawdź aktualne zasady na miejscu lub w lokalnej informacji turystycznej w Horncastle. Jak dojechać? Najwygodniej samochodem z Horncastle drogami lokalnymi w stronę Roughton i Martin; to kwestia kilkunastu minut jazdy. Komunikacja autobusowa w tej części hrabstwa jest rzadka, więc rozkłady warto sprawdzić z wyprzedzeniem. Najczęstsze pytania Jakiej klasy zabytkiem jest Martin Hall? Jest to budynek zabytkowy klasy II, wpisany na listę w 1985 roku. Z jakiego okresu pochodzi dwór? Z końca XVIII wieku, z przeróbkami i rozbudową z początku XIX wieku. Czy wewnątrz można wejść? Brak potwierdzonych informacji o zwiedzaniu wnętrz; najlepiej oglądać dwór z zewnątrz, nie wchodząc na teren prywatny. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Kościół św. Michała w Martin oraz miasteczko Horncastle z jego targiem i sklepami ze starociami.

Mapledurham House

Mapledurham House to elżbietańska rezydencja z czerwonej cegły we wsi Mapledurham w hrabstwie Oxfordshire, tuż nad Tamizą, kilka kilometrów od Reading. Od ponad czterech wieków pozostaje w rękach jednego rodu i należy do najlepiej zachowanych dworów doliny Tamizy. Czym jest Mapledurham House? Dwór zbudowano około 1585 roku z inicjatywy sir Michaela Blounta, urzędnika na dworze Elżbiety I, który chciał mieć reprezentacyjną siedzibę. Rodzina Blountów kupiła tutejsze dobra już w 1490 roku. Do dziś dom pozostaje w posiadaniu potomków, rodu Blount-Eyston. Od 1951 roku budynek ma status zabytku klasy I (Grade I) w rejestrze National Heritage List for England, najwyższy w Anglii. Co zobaczysz na miejscu? Bryła ma plan w kształcie litery H. Ściany wykonano z czerwonej cegły z wzorem rombów z cegły szarej, a dach pokrywa ceramiczna dachówka. W XIX wieku dom przebudowano i rozbudowano, jednak rdzeń z końca XVI stulecia pozostał czytelny. Osobną atrakcją jest kaplica z końca XVIII wieku, wzniesiona w stylu gotyku Strawberry Hill dla katolickich właścicieli. Rodzina Blountów przez pokolenia pozostawała wierna katolicyzmowi, a w zabudowie przetrwały kryjówki dla księży z czasów, gdy wiara ta była prześladowana. Na terenie posiadłości osobno wpisano do rejestru (klasa II) posąg ustawiony na północny wschód od domu oraz dawne stajnie po jego południowo-zachodniej stronie. Z posiadłością związany jest też zabytkowy młyn wodny nad Tamizą, uważany za ostatni działający młyn na tej rzece. Blountowie od średniowiecza odpowiadali za utrzymanie pobliskiego jazu na podstawie umowy starszej niż Magna Carta z 1215 roku. Jak dojechać? Mapledurham leży po północnej stronie Tamizy, w okolicy Reading i Pangbourne. Dojazd samochodem wiejskimi drogami zajmuje kilkanaście minut z centrum Reading. Można też dotrzeć tu łodzią rzeczną, bo posiadłość ma związek z przystanią i śluzą Mapledurham Lock. Współrzędne: około 51,485 N, 1,036 W. Kiedy można zwiedzać? Dwór jest prywatną rezydencją udostępnianą turystom w wybrane dni, zwykle od Wielkanocy do września w weekendy i święta oraz w niektóre niedziele października, w godzinach popołudniowych. Terminy się zmieniają: w 2023 roku dom i młyn pozostawały zamknięte. Przed wyjazdem sprawdź aktualny kalendarz na oficjalnej stronie mapledurham.co.uk. Poza dniami otwarcia wnętrza są niedostępne. Najczęstsze pytania Czy Mapledurham House jest otwarty dla zwiedzających? Tak, ale tylko w wybrane dni sezonu, głównie w weekendy i święta od wiosny do wczesnej jesieni. Aktualne daty podaje strona posiadłości. Do jakiej epoki należy dwór? Do końca XVI wieku. Budowę rozpoczęto około 1585 roku za panowania Elżbiety I. Czy to dom z historią katolicką? Tak. Właściciele byli katolikami w czasach prześladowań, dlatego w domu zachowały się kryjówki dla księży, a w XVIII wieku dobudowano kaplicę. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Młyn wodny, śluzę Mapledurham Lock, wiejski kościół oraz ścieżkę nadrzeczną wzdłuż Tamizy.

Packington Hall

North Warwickshire

Packington Hall to siedemnastowieczna rezydencja w Great Packington, niedaleko Meriden w hrabstwie Warwickshire (okręg North Warwickshire). Od dwóch stuleci jest siedzibą rodu hrabiów Aylesford. Dwór wpisano do rejestru zabytków Anglii jako obiekt Grade II*, a otaczający go park ma ten sam stopień w rejestrze historycznych parków i ogrodów. Czy można zwiedzać Packington Hall? Nie. Dwór jest własnością prywatną i nie funkcjonuje jako muzeum ani atrakcja z biletami. Wnętrza bywają udostępniane głównie na zamknięte wydarzenia, takie jak małe konferencje czy kolacje. Turysta nie wejdzie do środka na własną rękę, a posiadłość warto traktować jako cel krajoznawczy: zainteresowani architekturą mogą poznać okolicę, trzymając się publicznych dróg i oznakowanych ścieżek. Jaka jest historia dworu? Obecny dom powstał w 1693 roku dla Sir Clementa Fishera. Po jego śmierci w 1729 roku majątek odziedziczyła córka Mary, żona Heneage'a Fincha, 2. hrabiego Aylesford, i w ten sposób Packington trafił do rodu Finchów. Trzeci hrabia przebudował i powiększył rezydencję w połowie XVIII wieku. Projekt powierzył architektowi Matthew Brettinghamowi, a ściany obłożono kamieniem. Źródła podają różne daty tych prac (od 1766 do 1772 roku), więc wygląda na to, że przebudowa trwała kilka lat. W 1979 roku dwór ucierpiał w poważnym pożarze. Odbudowano go możliwie wiernie względem dawnego projektu, dlatego bryła nadal przypomina osiemnastowieczny układ. Co jeszcze znajduje się w okolicy? Park krajobrazowy. Układ parku wiąże się z nazwiskiem Lancelota „Capability” Browna i planem z 1751 roku. Centralnym elementem jest długie jezioro Hall Pool, powstałe z dawnych stawów rybnych i młyńskich. Stajnie. Osobno wpisany na listę zabytków (Grade II) budynek stajni pochodzi z lat 1762–1766 i jest dziełem rodziny Hiorne. Packington Old Hall. Starszy dwór z 1679 roku, wpisany jako Grade II*, stoi w tej samej wsi i jest odrębnym obiektem, nie należy go mylić z Packington Hall. Jak dojechać? Great Packington leży w pobliżu Meriden, mniej więcej w centrum Anglii, między Birmingham a Coventry. Najwygodniej dojechać samochodem. Przy wsi nie ma wydzielonego parkingu turystycznego, więc zostawiaj auto tylko tam, gdzie pozwalają przepisy, i nie blokuj dróg dojazdowych. Kiedy się wybrać? Okolica najlepiej wygląda od późnej wiosny do jesieni, gdy zieleń parku i woda dobrze się komponują z kamienną elewacją. Ponieważ obiekt jest prywatny, wizytę łatwo połączyć ze spacerem po okolicznych polach i wsiach Warwickshire. Najczęstsze pytania Czy wejdę do środka Packington Hall? Nie, to prywatna rezydencja. Wnętrza otwierane są wyłącznie przy wydarzeniach zamkniętych. Czy Packington Hall to to samo co Packington Old Hall? Nie. To dwa odrębne budynki z innych epok, oba na liście zabytków, ale z osobnymi wpisami. Kto jest właścicielem? Posiadłość należy do rodu hrabiów Aylesford, który mieszka tu od XVIII wieku. Czy to ta sama miejscowość co inne Packington Hall w Anglii? Nie, ten dwór leży koło Meriden w Warwickshire i nie ma związku z innymi obiektami o podobnej nazwie w innych hrabstwach.