Zabytki w Wielkiej Brytanii

Halstead Hall

East Lindsey

Halstead Hall to zabytkowy dwór w okolicach wsi Stixwould, w hrabstwie Lincolnshire (dystrykt East Lindsey, Anglia). Ceglany budynek z przełomu XV i XVI wieku figuruje w rejestrze Historic England w najwyższej kategorii, Grade I, a otaczająca go fosa chroniona jest jako zabytek archeologiczny. To miejsce dla osób, które lubią średniowieczną architekturę i niespieszne wiejskie krajobrazy Lincolnshire. Co to za budynek? Dwór określany jest w rejestrze jako niewielka rezydencja wiejska. Zbudowano go z czerwonej cegły układanej wiązaniem angielskim, z elementami z ciosów kamiennych, a dachy pokrywa zwykła dachówka ceramiczna. Obecny układ to główne skrzydło z niższą częścią po prawej stronie. Badacze uważają, że pierwotnie dom miał plan litery L wokół dziedzińca, a dzisiejszy budynek jest ocalałym fragmentem większej całości. W rejestrze zapisano remonty z lat 1852, 1922 i 1966. Jaka jest jego historia? Najstarsza znana wzmianka to dokument z 1281 roku, w którym jako świadek występuje lord Theobald z Halstead. Testament z 1465 roku wskazuje, że dom wzniósł ktoś z rodziny Welby. W 1778 roku majątek Stixwould, a z nim dwór, kupili Turnorowie ze Stoke Rochford. Przez znaczną część XIX wieku mieszkali tu dzierżawcy-rolnicy i do dziś budynek pełni funkcję domu gospodarskiego. Co z fosą? Wokół dworu zachowało się założenie fosowe (Scheduled Monument). Wykopaliska z lat 1980–1984 dostarczyły materiałów, które pozwalają datować pierwszy etap budowy fosy na około 1290 rok. Dlatego historia miejsca sięga znacznie dalej niż obecny ceglany dom. W 2025 roku stowarzyszenie Heritage Lincolnshire poświęciło dworowi wykład o ośmiu wiekach jego dziejów. Czy można wejść do środka? Halstead Hall jest użytkowany jako dom i gospodarstwo, więc to nie muzeum z biletami i godzinami otwarcia. Nie planuj wizyty „na wejście”. Informacje o ewentualnych dniach otwartych lub wydarzeniach można znaleźć na stronie Heritage Lincolnshire. Szanuj prywatny teren i obserwuj okolicę z publicznych dróg i ścieżek. Jak dojechać i co jeszcze zobaczyć? Dwór leży na wschód od Lincoln, w pobliżu Stixwould i uzdrowiskowego miasteczka Woodhall Spa, dosłownie kilka kilometrów dalej. Najwygodniej dotrzeć samochodem. Komunikacja publiczna na tym obszarze jest rzadka, dlatego sprawdź rozkłady przed wyjazdem. W okolicy znajdziesz kościół parafialny St Peter w Stixwould, a w pobliskim Woodhall Spa zielone tereny i ścieżki spacerowe. Kiedy przyjechać? Najlepiej od późnej wiosny do wczesnej jesieni, gdy dni są długie, a drogi dojazdowe suche. Zimą pola bywają podmokłe, a światło szybko znika. Najczęstsze pytania Czy Halstead Hall jest otwarty dla zwiedzających? Nie jest to stała atrakcja z biletami. Budynek jest używany jako dom gospodarski, a wydarzenia organizuje się sporadycznie, na przykład przez Heritage Lincolnshire. Jaką kategorię ochrony ma dwór? Grade I, najwyższą w Anglii. Wpis w National Heritage List ma numer 1146993, a fosa ma osobny wpis, 1017389. Z jakiego okresu pochodzi budynek? Obecny dom pochodzi z końca XV lub początku XVI wieku. Fosa jest starsza i datowana na około 1290 rok. Czy w okolicy jest inny Halstead Hall? Tak, nazwa jest popularna, na przykład w hrabstwie Essex znajduje się miejscowość Halstead. Ten opis dotyczy dworu w Lincolnshire, w parafii Stixwould and Woodhall.

Leuchie House

North Berwick

Leuchie House to osiemnastowieczny dwór w pobliżu North Berwick w hrabstwie East Lothian, około 50 mil na wschód od Edynburga. Dziś mieści narodowy ośrodek wypoczynkowy dla osób z chorobami neurologicznymi i ich opiekunów. To obiekt czynny, nie atrakcja turystyczna, więc warto wiedzieć, czego się spodziewać. Czy można zwiedzać Leuchie House? Nie jak muzeum. Dom prowadzi organizacja charytatywna, a w jego murach przebywają goście na turnusach opieki wytchnieniowej. Nie ma regularnych godzin otwarcia dla turystów. Budynek najlepiej podziwiać jako zabytek architektury i element krajobrazu East Lothian; informacje o ewentualnych wydarzeniach i odwiedzinach podaje sama organizacja oraz lokalna informacja turystyczna Visit East Lothian. Jaka jest historia budynku? Główna część rezydencji powstała w latach 1779–1785 jako klasycystyczny, trzykondygnacyjny dom. Wykorzystano w niej fundamenty wcześniejszej budowli oraz sklepioną piwnicę. Późniejsza rozbudowa niemal podwoiła bryłę i nadała fasadzie asymetryczny charakter. Historic Environment Scotland wpisała dom do rejestru zabytków w kategorii A, czyli najwyższej, w lutym 1971 roku (numer LB14746). W XX wieku dom służył jako ośrodek opieki dla osób ze stwardnieniem rozsianym. Przez lata prowadziły go siostry serwitki, od 1998 roku Towarzystwo SM. Gdy w 2010 roku Towarzystwo wycofało finansowanie, kampania lokalnych działaczy i darowizny pozwoliły otworzyć dom ponownie latem 2011 roku jako niezależną organizację charytatywną. Co jeszcze jest pod ochroną? Otoczenie domu figuruje w szkockim wykazie ogrodów i zaprojektowanych krajobrazów. Park, lasy, trawniki i ogród otoczony murem pochodzą z początku XIX wieku i wiążą się z rodziną Hamilton-Dalrymple; zachowała się mapa z 1804 roku. Uważa się, że przy układzie założenia mógł pracować John Claudius Loudon, choć brak planów to potwierdzających. Osobno chronione są budynek stajni z 1859 roku i domek przy bramie z tego samego okresu (kategoria C). Kto tu przyjeżdża i co oferuje ośrodek? Goście spędzają tu 4, 7 lub 11 nocy. Ośrodek ma 23 miejsca noclegowe dla gości oraz pokoje dla opiekunów. W ofercie są całodobowa opieka, fizjoterapia, zajęcia i wycieczki oraz domowe posiłki. Obsługa obejmuje osoby ze stwardnieniem rozsianym, chorobą Parkinsona, stwardnieniem zanikowym bocznym, chorobą Huntingtona, porażeniem mózgowym oraz skutkami udaru i urazów rdzenia. Jak dojechać? Dom leży na południe od North Berwick, współrzędne to około 56,04 N, 2,69 W. Z Edynburga dojedziesz samochodem w niecałą godzinę. North Berwick ma bezpośrednie połączenie kolejowe z Edynburgiem, a stamtąd trzeba jeszcze kawałek podjechać. Najczęstsze pytania Czy Leuchie House jest otwarty dla turystów? Nie ma stałych godzin zwiedzania. To czynny ośrodek opieki, więc odwiedziny wymagają wcześniejszego kontaktu z organizacją. Czy dom jest zabytkiem? Tak. Ma kategorię A w rejestrze Historic Environment Scotland, a jego park jest wpisany do wykazu zaprojektowanych krajobrazów. Kto może tu zamieszkać? Osoby z długotrwałymi chorobami neurologicznymi, takimi jak stwardnienie rozsiane czy choroba Parkinsona, oraz ich opiekunowie, na turnusach opieki wytchnieniowej. Gdzie jest najbliższa miejscowość? North Berwick, nadmorskie miasteczko z plażami, polem golfowym i widokiem na skałę Bass Rock.

Backwell House

Bristol

Backwell House to georgiańska rezydencja w wiosce Backwell w hrabstwie North Somerset, kilkanaście kilometrów na południowy zachód od centrum Bristolu. Dom pochodzi z początku XIX wieku, ma status zabytku Grade II, a w ostatnich latach był butikowym hotelem. To dobry punkt na mapie dla osób, które lubią angielską architekturę dworską i historię lokalnego krykieta. Co to za budynek? Rezydencję wzniesiono około 1813 roku dla wziętego prawnika z okolic Long Ashton. Jest to niewielki dwór w stylu georgiańskim: piętrowy, na cokole, z lica z ciosów kamiennych i dachem czterospadowym krytym łupkiem. Wpis na krajowej liście zabytków (National Heritage List for England, nr 1129820) obowiązuje od 1961 roku. Osobno, jako obiekt Grade II, chronione są bramy i filary wjazdowe około 50 jardów (ok. 45 m) na północ od domu. Kto tu mieszkał? Do około 1860 roku dom zamieszkiwało kilku znanych właścicieli. W 1861 roku kupił go John Robinson, właściciel firmy produkującej oleje z nasion. Po jego śmierci w 1886 roku dom odziedziczył najstarszy syn, Alfred Roberts Robinson, który mieszkał tu do 1949 roku. Rodzina Robinsonów weszła do historii lokalnego sportu. W 1878 roku kapitan klubu West Town rzucił Alfredowi wyzwanie na mecz w sierpniowy długi weekend. Alfred wystawił drużynę złożoną wyłącznie z członków rodziny. Zespół Backwell House XI grał potem co roku w ten weekend aż do 1964 roku, z przerwami tylko na czas wojen. W 1891 roku Robinsonowie zmierzyli się z drużyną Graceów, w której wystąpił słynny W. G. Grace. Jeden z braci, Theodore Robinson, grał później zawodowo dla hrabstwa Somerset. Co dzieje się z domem dziś? W 2016 roku rodzina Hobbsów gruntownie i z szacunkiem dla historii odnowiła rezydencję i otworzyła w niej butikowy hotel. Działał do 2022 roku. Obecnie to obiekt prywatny, bez stałego zwiedzania. Przed wizytą sprawdź aktualny status właściciela i zasady wstępu, bo informacje o wynajmie i dostępności zmieniają się. Jak dojechać? Backwell leży przy drodze A370 między Bristolem a Weston-super-Mare. Z centrum Bristolu dojedziesz samochodem w kilkanaście do trzydziestu minut, zależnie od ruchu. Najbliższa stacja kolejowa, Nailsea & Backwell, znajduje się w sąsiedztwie wioski. Dom stoi na terenie prywatnym, więc z drogi można obejrzeć jedynie jego otoczenie. Najczęstsze pytania Czy można zwiedzać Backwell House? To obiekt prywatny, nie muzeum. Wstęp zależy od zgody właściciela, a hotel zakończył działalność w 2022 roku. Z jakiego okresu pochodzi budynek? Z około 1813 roku. Styl jest georgiański, a dom ma wpis Grade II. Dlaczego dom jest znany miłośnikom krykieta? Rodzina Robinsonów od 1878 roku rozgrywała tu coroczne mecze w sierpniowy długi weekend. W 1891 roku zagrała przeciwko drużynie Graceów z udziałem W. G. Gracea. Jak daleko jest do Bristolu? Około 13 km w linii prostej na południowy zachód od centrum miasta, przy trasie A370.

Allan Bank

Grasmere

Allan Bank w Grasmere to georgiańska willa na wzgórzu tuż za zachodnim skrajem wsi, w sercu Lake District w hrabstwie Cumbria. Dom należy do National Trust i jest dostępny dla zwiedzających. Zainteresuje przede wszystkim miłośników literatury romantycznej oraz tych, którzy lubią spacery z widokiem na jezioro. Czym jest Allan Bank i dlaczego jest znany? Willę wzniesiono w 1805 roku jako pierwszy tego typu dom w dolinie Grasmere. Ma dwie niskie kondygnacje, ściany ze sztukaterii i dach z łupka. Budynek wpisano na National Heritage List for England z klasą II (wpis nr 1272018, od 1974 roku). Około 1834 roku dom przebudowano. Największą sławę przyniósł mu poeta William Wordsworth. Mieszkał tu z rodziną w latach 1808–1811, po przeprowadzce z pobliskiego Dove Cottage. W tym okresie powstał jego przewodnik po Krainie Jezior. W domu przebywali też m.in. Dorothy i Dora Wordsworth, Samuel Taylor Coleridge i Thomas De Quincey. Później mieszkał tu kanonik Hardwicke Rawnsley, jeden ze współzałożycieli National Trust. Po jego śmierci w 1920 roku dom przekazano organizacji w testamencie. Co wydarzyło się z domem w ostatnich dekadach? W latach 50. XX wieku pożar zniszczył dużą część tylnego skrzydła. Drugi pożar, w marcu 2011 roku, poważnie uszkodził dach i piętro. Gaszenie trwało około sześciu godzin. Właśnie po tym wydarzeniu National Trust zdecydował o odbudowie i otwarciu domu dla gości. Co zobaczysz na miejscu? Allan Bank nie jest urządzony jak muzeum z rekonstrukcją wnętrz. Pokoje są częściowo odnowione, a część wystroju pozostaje celowo surowa, co pokazuje ślady zniszczeń i napraw. Ogród opada ku dolinie i ma naturalny charakter, a z jego tarasów widać Grasmere. Okolica jest dobrym punktem wyjścia na krótkie piesze wycieczki wokół jeziora i do wsi. Kiedy przyjechać? Godziny i sezon zależą od National Trust. Dom bywa zamknięty zimą i otwierany na nowo w marcu, więc przed wyjazdem sprawdź aktualny kalendarz na stronie organizacji. Najwygodniej zwiedzać go wiosną, latem i wczesną jesienią, kiedy ogród jest dostępny, a dni dłuższe. Jak dotrzeć? Grasmere leży przy drodze A591 między Ambleside a Keswick. Do wsi dojeżdżają autobusy z okolicznych miejscowości Lake District. Od centrum Grasmere do Allan Bank dojdziesz pieszo, wspinając się łagodnie na wzgórze na zachód od wsi. Warto zaplanować w tej samej wycieczce spacer po Grasmere i odwiedziny w miejscach związanych z Wordsworthem. Najczęstsze pytania Czy Allan Bank był domem Wordswortha? Tak. Poeta wynajmował willę i mieszkał w niej od 1808 do 1811 roku razem z rodziną i siostrą Dorothy. Kto zarządza budynkiem? National Trust. Dom trafił do organizacji po śmierci kanonika Rawnsleya w 1920 roku, a po pożarze w 2011 roku został odnowiony i otwarty dla gości. Czy budynek jest zabytkiem? Tak. Allan Bank ma status budynku zabytkowego klasy II w National Heritage List for England. Czy trzeba kupować bilet z wyprzedzeniem? Zasady wstępu ustala National Trust i mogą się zmieniać. Aktualne informacje o otwarciu i wejściu znajdziesz na stronie organizacji przed wizytą.

Grimshaw Hall

Solihull

Grimshaw Hall w Knowle (Solihull, hrabstwo West Midlands) to jeden z najlepiej zachowanych domów szachulcowych z epoki Elżbiety I w środkowej Anglii. Budynek ma najwyższą, pierwszą kategorię ochrony (Grade I) w rejestrze Historic England. To prywatna rezydencja, więc nie jest to atrakcja z biletami i godzinami otwarcia, lecz architektoniczna ciekawostka, którą można obejrzeć z zewnątrz. Czym jest Grimshaw Hall? Dwór stoi na obrzeżach miejscowości Knowle, ok. 15 mil (około 24 km) od centrum Birmingham. Starsze opracowania historyczne datują go na około 1560 rok, natomiast opis w rejestrze zabytków mówi o początku XVII wieku, więc w literaturze funkcjonują oba przedziały czasowe. Nazwę zawdzięcza rodzinie Grimshaw, która mieszkała tu od około 1620 do mniej więcej 1765 roku. Do rejestru Grade I wpisano go 5 grudnia 1949 roku (numer wpisu 1076714). Co wyróżnia jego architekturę? Konstrukcja opiera się na drewnianym szkielecie, którego belki układają się w ozdobne wzory, a przestrzenie między nimi wypełnia bielony tynk. Dach pokrywa dachówka i tworzy pięć nieregularnych szczytów wspartych na wspornikach. W oknach zachowały się kwatery z drobnych szybek, a nad dachem wznoszą się kominy z czerwonej cegły. Układ budynku przypomina literę E: centralny korpus z halą łączy się z dwoma skrzydłami poprzecznymi, a środek wyznacza dwukondygnacyjny ganek. Taki plan był typowy dla angielskich rezydencji drugiej połowy XVI wieku. Czy można zwiedzać Grimshaw Hall? Nie ma regularnego zwiedzania wnętrz. Dom stoi w głębi działki, a w sezonie wegetacyjnym zasłaniają go żywopłoty. Najlepiej widać go zimą, gdy żywopłoty przy Hampton Road są ogołocone z liści. Droga ta łączy Knowle z Hampton-in-Arden. Pamiętaj, że to teren prywatny: oglądaj dom wyłącznie z publicznej drogi i nie wchodź na posesję. Ciekawostka z historii W 1927 roku dwór odwiedziła królowa Maria, żona Jerzego V, co przez lata było jednym z najczęściej przywoływanych epizodów z dziejów tego miejsca. Jak dotrzeć? Z Birmingham najwygodniej dojechać samochodem w kierunku Solihull i Knowle. W samym Knowle znajduje się stacja kolejowa na linii z Birmingham do Leamington Spa. Stamtąd do Hampton Road to krótki spacer lub przejazd. Co jeszcze zobaczyć w Knowle? Warto połączyć wizytę ze spacerem po miasteczku, gdzie zachowało się kilka innych zabytkowych budynków, m.in. średniowieczny kościół parafialny. Stary dwór leży mniej więcej pół mili na północ od niego, co ułatwia zaplanowanie krótkiej trasy pieszej. Najczęstsze pytania Czy do Grimshaw Hall można wejść? Nie. To prywatny dom, a wnętrza nie są udostępniane zwiedzającym. Kiedy najlepiej go zobaczyć? Zimą, gdy żywopłoty przy Hampton Road tracą liście i odsłaniają fasadę. Latem dom jest niemal całkowicie ukryty. Z jakiego okresu pochodzi budynek? Źródła podają około 1560 rok lub początek XVII wieku. Pewne jest, że to angielska architektura epoki elżbietańskiej i jakobińskiej. Ile czasu potrzeba na wizytę? Wystarczy kilkanaście minut na obejrzenie fasady z drogi. Zaplanuj więcej czasu, jeśli łączysz to ze spacerem po Knowle.

Berry Hall Farm

Solihull

Berry Hall Farm w Solihull to piętnastowieczny dom szachulcowy otoczony fosą, zachowany w samym centrum miasta w hrabstwie West Midlands. Znany także jako Old Berry Hall, należy do najstarszych budynków w okolicy i jest jednym z najciekawszych przykładów średniowiecznej architektury drewnianej w aglomeracji Birmingham. Co to za miejsce? Dom stoi przy Ravenshaw Lane. Pierwotnie nazywano go po prostu Berry Hall i był siedzibą rodu Waringów, którzy mieszkali tu od 1505 do 1671 roku. Wpis w rejestrze zabytków Historic England datuje budynek na koniec XV wieku z późniejszymi przeróbkami i zaznacza, że dawniej był znacznie większy. Obiekt wpisano do rejestru ze stopniem II* (Grade II*), nadany w grudniu 1949 roku, co oznacza budynek szczególnie ważny, a nie tylko lokalnie cenny. Do dziś przetrwała tylko część dawnej rezydencji. Lokalni historycy sądzą, że jedno ze skrzydeł, w którym mógł mieścić się główny hol, uległo zniszczeniu. Konstrukcja z drewnianego szkieletu wypełnionego cegłą, widoczna na elewacjach, jest typowa dla późnośredniowiecznych dworów Midlandów. Dlaczego nazywa się „Farm”? W 1867 roku majątek kupił Joseph Gillott, birmiński fabrykant stalówek do piór. Na terenie dawnych dóbr zbudował sobie okazałą nową rezydencję w latach siedemdziesiątych XIX wieku i chciał, by to ona nosiła nazwę Berry Hall. Stary dom przemianował więc na Berry Hall Farm. Nowy pałac, zamieszkany jeszcze w połowie XX wieku, został rozebrany pod koniec lat osiemdziesiątych. Do dziś zachował się natomiast Berry Hall Lodge, neoelżbietański budynek bramny z 1884 roku (Grade II), zaprojektowany przez J. A. Chatwina dla Gillotta; stoi przy Marsh Lane. Czy można wejść do środka? Berry Hall Farm to obiekt mieszkalny, a nie muzeum z biletami i godzinami otwarcia. Nie należy do National Trust ani English Heritage. Najlepiej traktować go jako zabytek do obejrzenia z zewnątrz: fosę i szachulcową bryłę można podziwiać z okolicy Ravenshaw Lane, szanując prywatność mieszkańców. Nie wchodź na teren posesji bez zaproszenia. Jak dotrzeć? Dom leży w centrum Solihull, kilka minut spacerem od głównych ulic handlowych. Do miasta dojedziesz pociągiem z Birmingham Moor Street lub Snow Hill (około 15–20 minut) do stacji Solihull. Z centrum to krótki spacer. Samochodem najwygodniej zostawić auto na parkingu miejskim i dojść pieszo, bo wąskie uliczki osiedlowe nie sprzyjają parkowaniu. Co zobaczyć w pobliżu? W okolicy warto zajrzeć do kościoła parafialnego św. Alfega w Solihull oraz do parku Malvern Park. Dalej leży wieś Hampton in Arden z kolejnymi zabytkowymi domami w typowym angielskim krajobrazie. Najczęstsze pytania Czy Berry Hall Farm jest otwarty dla zwiedzających? Nie, to dom prywatny bez regularnego zwiedzania. Można go obejrzeć z zewnątrz od strony Ravenshaw Lane. Z którego wieku pochodzi budynek? Z XV wieku. Historic England datuje go na koniec tego stulecia i późniejsze przeróbki. Czym różni się Berry Hall Farm od Berry Hall? Berry Hall Farm to stary, średniowieczny dom. Nazwę Berry Hall Gillott przeniósł na nową rezydencję z XIX wieku, którą rozebrano pod koniec lat osiemdziesiątych XX wieku. Czy w pobliżu jest coś jeszcze związanego z rodem Gillottów? Tak, Berry Hall Lodge z 1884 roku przy Marsh Lane, wpisany do rejestru zabytków jako Grade II.

Broughton Castle

Cherwell

Broughton Castle to otoczony fosą, ufortyfikowany dwór w wiosce Broughton, około 3 km na południowy zachód od Banbury w hrabstwie Oxfordshire. Od wieków mieszka tu ród Fiennes, a dziś posiadłość pozostaje rodzinnym domem lorda i lady Saye and Sele, otwartym dla zwiedzających tylko w części roku. Skąd się wziął zamek w Broughton? Rdzeń budowli pochodzi z 1306 roku. Na początku XV wieku dobudowano bramę, a w 1406 roku Thomas Wykeham uzyskał zgodę na obwarowanie domu i wzmocnienie go krenelażem, co nadało rezydencji wygląd zamku. Wcześniej, w 1377 roku, majątek kupił William z Wykeham, biskup Winchester i fundator New College w Oksfordzie. Do rodziny Fiennes dobra trafiły przez małżeństwo w latach czterdziestych XV wieku. Większość obecnego kształtu zawdzięczamy przebudowie z lat pięćdziesiątych XVI wieku, kiedy Richard Fiennes nadał domowi włoskie w duchu fronty od północy. Historic England opisuje obiekt jako średniowieczny i późniejszy ufortyfikowany dwór z trawnikami i ogrodem murowanym, otoczony fosą. Co zobaczysz na miejscu? Najbardziej rozpoznawalny jest szeroki pas wody wokół domu, a jego szerokość waha się od około 19 do ponad 35 metrów. Wewnątrz uwagę zwraca Wielka Sala, serce czternastowego domu, z oknami z XVI wieku i sufitem tynkowym z połowy XVIII wieku. Można tu obejrzeć uzbrojenie z czasów wojny domowej oraz pamiątki rodziny Fiennes. Sufit z 1599 roku z bogatą sztukaterią znajdziesz natomiast w Wielkim Salonie. Wnętrza pochodzą z okresu między 1550 a 1600 rokiem, gdy dom rozbudowywano i dekorowano. Na zewnątrz czekają trawniki, ogród murowany i park. Jaką rolę zamek odegrał w wojnie domowej? W 1642 roku, po pobliskiej bitwie pod Edgehill, zamek oblegli rojaliści, zdobyli go i zajęli. Właściciel z rodu Fiennes stał po stronie parlamentu i sam brał udział w kampanii, dlatego dom często pojawia się w opowieściach o angielskiej wojnie domowej. Kiedy i jak zwiedzać? Zamek otwiera się dla gości od kwietnia do września, zwykle w środy, niedziele i poniedziałki bankowe, od 14:00 do 17:00. Ostatnie wejście do zamku bywa o 16:30. Bilety dla dorosłych kosztują około 10-13 funtów, a źródła podają różne cenniki, więc przed wyjazdem sprawdź aktualne informacje na stronie broughtoncastle.com. Dom leży przy drodze B4035, a pieszo można tu dojść z Banbury lub spacerem po okolicznych ścieżkach. Najczęstsze pytania Czy Broughton Castle jest otwarty cały rok? Nie. Sezon trwa od 1 kwietnia do 30 września, a zamek jest dostępny tylko w wybrane popołudnia. Czy mieszkają tu właściciele? Tak, to nadal prywatny dom rodziny Fiennes, dlatego godziny zwiedzania są ograniczone. Gdzie dokładnie leży zamek? W Broughton, około 3 km od Banbury, przy drodze B4035. Ile czasu potrzeba na wizytę? Zwiedzanie wnętrz i ogrodu zajmuje zwykle około dwóch godzin, czyli cały otwarty przedział popołudniowy.

Stanway House

Tewkesbury

Stanway House to jakobejska rezydencja w wiosce Stanway w hrabstwie Gloucestershire, na skraju Cotswolds. Budynek jest wpisany do krajowego rejestru zabytków Anglii w najwyższej kategorii, Grade I, a otaczający go ogród widnieje w rejestrze historycznych parków i ogrodów. Największą atrakcją jest fontanna w wodnym ogrodzie. Jaka jest historia Stanway House? Majątek Stanway przez około 800 lat należał do opactwa w Tewkesbury, a potem przez około 500 lat do rodziny Tracy. Dziś należy do potomków Tracych, hrabiów Wemyss i March. Obecny dom zaczął budować w pierwszych latach XVII wieku Sir Paul Tracy, a prace trwały do połowy stulecia. Bryła ma plan litery L i jest wzniesiona z jasnego, miodowego kamienia typowego dla regionu. W XIX wieku dom przebudował William Burn, a w 1913 roku architekt Detmar Blow. Co zobaczysz na miejscu? W środku zwiedza się między innymi Wielką Halę z szerokim wykuszem, w którym oprawione w ołów, lekko zabarwione szyby tworzą tysiące drobnych tafli. W hali do około 1800 roku odbywały się sądy dworskie. Poza domem warto obejrzeć: wodny ogród z kaskadą i długim kanałem, odtworzony od 1998 roku; piramidę z 1750 roku, wzniesioną przez Roberta Tracy'ego ku pamięci ojca, Johna Tracy'ego (zm. 1735), u szczytu kaskady; fontannę w kanale, która wystrzeliwuje strumień na wysokość rzędu 90–100 metrów; zabytkowy kościół i dawną stodołę dziesięcinową w sąsiedztwie dworu. Kiedy można zwiedzać? Dom i ogród otwarto dla zwiedzających tylko latem: według strony obiektu we wtorki i czwartki od 14:00 do 17:00 w czerwcu, lipcu i sierpniu. Fontanna działa dwa razy po południu, o ile pozwala pogoda. Godziny pokazów i ceny biletów bywają zmieniane, dlatego sprawdź je na oficjalnej stronie przed wyjazdem. Poza sezonem budynki pozostają zamknięte. Jak dojechać do Stanway? Wioska leży w północnej części Cotswolds, niedaleko Tewkesbury, a w pobliżu przebiega szlak spacerowy Cotswold Way, który prowadzi obok rezydencji. Najwygodniej dojechać samochodem. Sam kościół i wioskę można obejrzeć o każdej porze roku. Najczęstsze pytania Czy Stanway House jest otwarty cały rok? Nie. Zwiedzanie domu i ogrodu obejmuje wyłącznie wybrane popołudnia w lecie, zwykle wtorki i czwartki od czerwca do sierpnia. Kiedy działa fontanna? W dni otwarte, dwa razy po południu, przy sprzyjającej pogodzie. Dokładne godziny podaje strona obiektu. Z jakiego okresu pochodzi dom? Z późnego XVI i XVII wieku. Jest to architektura jakobejska, z późniejszymi przeróbkami z lat 1859 i 1913. Ile czasu potrzeba na wizytę? Na dom, ogród i pokaz fontanny wystarczą zwykle dwie do trzech godzin.

Abberley Hall

Malvern Hills

Abberley Hall to wiktoriańska rezydencja w Abberley, w północno-zachodniej części hrabstwa Worcestershire, u stóp Malvern Hills. Dom w stylu włoskim i górująca nad okolicą wieża zegarowa tworzą jeden z najbardziej rozpoznawalnych zespołów zabytkowych w tej części Anglii. Czym jest Abberley Hall? To dawna rezydencja ziemiańska w stylu włoskim (italianate), zaprojektowana przez architekta Samuela Daukesa. Posiadłość kupił w latach 30. XIX wieku John Lewis Moilliet, który kazał rozebrać starszy dom i wznieść nowy. Po pożarze z końca 1845 roku Daukes odbudował budynek w latach 1846–1849. Dom ma status Grade II* na liście zabytków Historic England, a ogrody i park wpisano jako Grade II do rejestru historycznych parków i ogrodów. Od 1916 roku w budynku mieściła się szkoła Abberley Hall School. Co zobaczysz? Największą atrakcją jest neogotycka wieża zegarowa z niską iglicą, wzniesiona w latach 1883–1884. Ufundował ją właściciel posiadłości John Joseph Jones, ku pamięci ojca, a projekt przygotował James Piers St Aubyn. Wieża stoi na trawiastym wzniesieniu około 200 metrów na północ od domu, przy podjeździe, i ma własny wpis Grade II*. Według lokalnych przekazów widać ją z sześciu hrabstw. Pierwotnie zawieszono w niej 21 dzwonów; w 1939 roku sprzedano 16 z nich, a dziś zegar wybija godziny i kwadranse. Ogrody pochodzą głównie z renowacji z lat 80. XIX wieku. Tworzą je tarasy z kamiennymi balustradami i rzeźbami, ogród wodny oraz tereny spacerowe. Główny ogród formalny to South Terrace z trzema trawiastymi tarasami. Cała posiadłość obejmuje około 38 hektarów ogrodów, parku i lasu. Czy można zwiedzać? Abberley Hall to teren prywatny, bez regularnego zwiedzania wnętrz. Wieżę zegarową najlepiej oglądać z zewnątrz i z oddali, a widok na nią otwiera się także z okolic wsi Abberley. Przed wizytą sprawdź aktualne zasady dostępu na terenie posiadłości, ponieważ zależą one od obecnego użytkownika. Jak dojechać? Abberley leży w pobliżu Stourport-on-Severn i Worcesteru, w okolicy kilku dużych rezydencji, m.in. Witley Court i Hartlebury Castle. Najwygodniej dotrzeć samochodem; transport publiczny w okolicy jest ograniczony. Współrzędne obiektu to około 52,296 N, 2,376 W. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas na spacer po okolicznych wzgórzach to późna wiosna i wczesna jesień, gdy ścieżki są suche, a wzgórza Malvern Hills dobrze widoczne w tle. Wieżę warto połączyć z wizytą w pobliskim Witley Court. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował Abberley Hall? Obecny dom zaprojektował Samuel Daukes; powstał w latach 1846–1849 po pożarze wcześniejszego budynku. Wieżę zegarową zaprojektował natomiast J. P. St Aubyn. Jaki status ma zabytek? Dom i wieża zegarowa mają Grade II*, ogrody Grade II. Czy można wejść do środka? Nie, to obiekt prywatny. Zwykle ogląda się go z zewnątrz; przed przyjazdem sprawdź zasady dostępu. Skąd wzięła się wieża zegarowa? Zbudował ją w 1883–1884 John Joseph Jones jako pomnik ku czci ojca.

Rothamsted Manor

Harpenden

Rothamsted Manor w Harpenden to zabytkowy dwór w hrabstwie Hertfordshire, wpisany na listę zabytków w najwyższej, I kategorii. Z jego historią splata się początek nowoczesnych badań rolniczych: w tym miejscu działa słynna stacja doświadczalna, która do dziś rozwija się jako Rothamsted Research. Czym jest Rothamsted Manor? To dawna siedziba majątku Rothamsted, położona w gminie Harpenden Rural, na północ od Londynu. Pierwsza znana wzmianka o posiadłości pochodzi z 1212 roku. Obecny dwór powstał w znacznej części w połowie XVII wieku z cegły, na zlecenie sir Johna Wittewronge'a, a rachunki za cegły zachowały się z lat 1648–1653. W 1863 roku właściciel, sir John Bennet Lawes, dobudował skrzydło od północnego zachodu. Około 1900–1910 wnętrza przebudował jego następca, sir Charles Lawes-Wittewronge. Wpis na listę zabytków pochodzi z 1953 roku. Dlaczego to miejsce ma znaczenie dla nauki? W 1843 roku John Bennet Lawes zatrudnił chemika Josepha Henry'ego Gilberta jako współpracownika naukowego. Tak powstała stacja doświadczalna Rothamsted, uznawana za jeden z najstarszych ośrodków badań rolniczych na świecie. Lawes mieszkał we dworze, a Gilbert w domu między laboratorium a centrum wsi. Po 1931 roku potomkowie Lawesa zdecydowali się sprzedać majątek. Dzięki zbiórce publicznej stacja mogła go kupić w 1934 roku. Dziś tereny wokół dworu zajmuje ośrodek Rothamsted Research. Co zobaczysz na miejscu? Budynek jest dziś wykorzystywany jako lokal na imprezy i wesela. Ceremonie cywilne odbywają się w kilku salach, m.in. w Bibliotece i w Wielkim Salonie. Jest też Orangery oraz sala Lounge ze ścienną dekoracją malarską. Dwór otacza ogród, który można zwiedzać w czasie dni otwartych. Kiedy można wejść do środka? Dostępność jest ograniczona. Dwór nie jest muzeum z codziennymi godzinami zwiedzania, a wnętrza zajmują prywatne wydarzenia. Najlepszą okazją jest bezpłatny weekend Heritage Open Days we wrześniu: w poprzednich latach oferował samodzielne zwiedzanie domu i ogrodu, zajęcia naukowe i plastyczne oraz herbatę w bibliotece. Program zmienia się co roku, więc przed wyjazdem sprawdź aktualne informacje u organizatora, firmy Rothamsted Enterprises. Jak dojechać? Dwór stoi przy West Common w Harpenden (kod pocztowy AL5 2JQ). Miasto leży około 40 km na północ od centrum Londynu i ma stację kolejową na linii Thameslink, więc dojazd z Londynu pociągiem jest wygodny. Od stacji do West Common dojdziesz pieszo przez centrum miasta i park Harpenden Common. Najczęstsze pytania Czy Rothamsted Manor jest otwarty dla zwiedzających? Nie codziennie. Wnętrza są dostępne głównie podczas wydarzeń i corocznych Heritage Open Days we wrześniu, które są bezpłatne. Czy można tu wziąć ślub? Tak. Dwór jest licencjonowany na ceremonie cywilne, a także obsługuje przyjęcia, podwieczorki i spotkania firmowe. Jaki jest związek dworu z Rothamsted Research? Dwór należał do rodziny Lawesów, założycieli stacji doświadczalnej z 1843 roku. Dziś stacja, działająca jako Rothamsted Research, zajmuje otaczający go teren. Czy dwór jest zabytkiem chronionym? Tak, ma I kategorię na liście zabytków Anglii, czyli najwyższą rangę ochrony.

Wolverton Manor

Shorwell

Wolverton Manor w Shorwell to jakobiński dwór w południowo-zachodniej części Isle of Wight, wpisany na listę Historic England w najwyższym stopniu ochrony (Grade I). To prywatny dom, ale od czasu do czasu otwiera ogrody i dziedziniec dla gości podczas wydarzeń. Czym jest Wolverton Manor? Dwór stoi we wsi Shorwell, w głębi wyspy, kilka kilometrów od wybrzeża kanału La Manche. Obiekt wpisano do rejestru zabytków 21 lipca 1951 roku. Budynek ma plan w kształcie litery E, elewację frontową zwróconą na południowy wschód, kamienne detale i dach z dachówki. Elewacja i wnętrza noszą ślady przeróbek z XVIII wieku. Jaka jest historia dworu? Teren nazywano w średniowieczu Ulwartone (XI wiek) i Wolveton (XIII wiek). Pierwszy dom rozpoczął John Dingley, zastępca gubernatora Isle of Wight, zmarły w 1596 roku. Obecną jakobińską rezydencję wzniósł po jego śmierci sir John Hammond, dlatego jest ona drugim domem na tym miejscu. Opisy listingowe wiążą ukończenie budowy z epoką Jakuba I. Najbardziej charakterystycznym elementem jest dwukondygnacyjny ganek z płaskim dachem i wydrążonymi kolumnami w narożach. Co jeszcze zobaczysz na posesji? Dwór otaczają osobno chronione zabudowania i mury: stodoła z XVII wieku, kryta strzechą, z kamienia wyspy (Grade II*), spichlerz (Grade II), mury dziedzińca przed domem (Grade II), ceglany mur z XVIII wieku, układany we wzór rombów (Grade II). Zwiedzanie wnętrz nie jest standardową ofertą. Warto traktować dwór jako cel dla miłośników architektury i historii, który najlepiej oglądać podczas dni otwartych. Czy można wejść do środka? Wolverton Manor pozostaje domem prywatnym. Goście trafiają tu głównie przy okazji organizowanych na miejscu wydarzeń: Garden Fair (bilet dla dorosłych kosztował 8 funtów, dzieci poniżej 14 lat wchodziły bezpłatnie), Midsummer Fair w Shorwell, festiwal bluesa i jazzu oraz koncerty muzyki klasycznej. Terminy zmieniają się co roku, więc przed wizytą sprawdź kalendarz wydarzeń na stronie Visit Isle of Wight. Nie znaleźliśmy oficjalnej oferty noclegowej ani ślubnej, w sprawie wynajmu trzeba skontaktować się bezpośrednio z właścicielami. Jak dojechać? Shorwell leży na drodze między Newport a południowo-zachodnim wybrzeżem wyspy. Najwygodniej dojechać samochodem lub rowerem. Wyspa ma sieć autobusową, a na prom z Hampshire wsiądziesz w Southampton, Portsmouth lub Lymington. Współrzędne dworu to około 50,640 N, 1,361 W. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Sam Shorwell to spokojna wieś z kościołem parafialnym i pagórkowatym krajobrazem Downs. W pobliżu biegną szlaki piesze i rowerowe w stronę wybrzeża Back of the Wight. Najczęstsze pytania Czy Wolverton Manor jest otwarty dla zwiedzających? Nie na co dzień. To prywatna rezydencja, a wstęp możliwy jest głównie podczas wydarzeń, takich jak Garden Fair. Jaki stopień ochrony ma dwór? Grade I, najwyższy w angielskim systemie. Stodoła ma Grade II*, a spichlerz i mury Grade II. Kto zbudował dwór? Pierwszy dom zaczął John Dingley, a obecny jakobiński budynek wzniósł sir John Hammond po jego śmierci. Czy można tu wynająć nocleg lub zorganizować ślub? Nie znaleźliśmy oficjalnej oferty. Zapytaj właścicieli bezpośrednio.

Hinton Ampner House

Alresford

Hinton Ampner House to rezydencja z ogrodem w hrabstwie Hampshire, w południowej Anglii, niedaleko miasteczka Alresford. Leży około 8 mil na wschód od Winchesteru i należy do National Trust, brytyjskiej organizacji opiekującej się zabytkami i krajobrazem. Wielu odwiedzających przyjeżdża tu głównie dla ogrodu, ale sama rezydencja ma ciekawą, XX-wieczną historię. Kim był twórca tego miejsca? Posiadłość odziedziczył w 1935 roku Ralph Dutton, ósmy i ostatni baron Sherborne. Nie lubił wiktoriańskiego wystroju domu, który przejął po rodzinie, i zabrał się za jego gruntowną przebudowę. W 1937 roku zaprosił do współpracy swojego przyjaciela, siódmego księcia Wellington. Dom odzyskał w efekcie georgiański charakter, bez wiktoriańskich dobudówek. Później poważnie ucierpiał w pożarze, po którym ponownie go odtworzono. Dutton opisał dzieje rodzinnej siedziby w książce „A Hampshire Manor” (1968). Ogród zaczął zakładać już w latach 30. XX wieku, przy finansowym wsparciu ojca. Gdy baron zmarł w 1985 roku, zapisał dom i ogród organizacji National Trust. Co zobaczysz na miejscu? Dom – rezydencja wpisana jest do National Heritage List for England z klasą II (wpis Historic England nr 1095121, od 1955 roku). Ogród – układ ogrodu opiera się na wyraźnych osiach widokowych i podziale na „pokoje” ogrodowe, które wyznaczył Dutton. Kościół All Saints – średniowieczna świątynia stoi na terenie posiadłości; według opisów jest wpisana do rejestru z klasą II*. Okolica – wiejski krajobraz Hampshire, z którego dobrze widać, że posiadłość projektowano z myślą o panoramach. Jak dojechać? Hinton Ampner leży przy drodze między Winchesterem a Alresford, więc najwygodniej dojechać samochodem. Z Winchesteru zajmuje to około pół godziny. Alresford jest znane z zabytkowej kolei parowej Watercress Line i to dobra baza wypadowa na cały dzień w regionie. Kiedy przyjechać? Ogród zmienia się z sezonu na sezon, więc wizyta ma sens od wiosny do jesieni. Godziny otwarcia i ceny biletów sprawdź przed wyjazdem na stronie National Trust. Członkowie organizacji wchodzą na zasadach określonych w członkostwie. Najczęstsze pytania Kto jest właścicielem Hinton Ampner? Posiadłością zarządza National Trust, który otrzymał ją w spadku po Ralphie Duttonie po jego śmierci w 1985 roku. Czy dom ma status zabytku? Tak. Hinton Ampner House ma klasę II na liście Historic England. Gdzie dokładnie leży? W Hampshire, około 8 mil na wschód od Winchesteru, w pobliżu Alresford. Kto przebudował dom w XX wieku? Właściciel, lord Sherborne, który w 1937 roku współpracował z siódmym księciem Wellington.

Bradstone Brook

Chilworth

Bradstone Brook to georgiański dom z cegły w Chilworth, w parafii Shalford koło Guildford w hrabstwie Surrey. Wzniesiono go w 1791 roku, a od 1967 roku chroni go wpis na listę zabytków Historic England z klasą II (Grade II). Dziś to nie muzeum, lecz budynek biurowy, więc dla turysty jest przede wszystkim ciekawostką architektoniczną przy spacerze po okolicy. Co to za miejsce? Dom zbudowano dla Thomasa Gibsona, londyńskiego kupca. Rejestr zabytków nie podaje nazwiska architekta. Pierwotna bryła ma trzy osie szerokości i pięć głębokości, dwie kondygnacje nad piwnicą oraz poddasze oświetlone trzema płaskimi lukarnami od strony wejścia. Mur wykonano z cegły czerwonej i brunatnej, a czterospadowy dach pokrywa zwykła dachówka ceramiczna. Czym wyróżnia się architektura? Najbardziej rzucają się w oczy szczegóły dodane lub przeniesione później: portal wejściowy z połowy XVIII wieku, sprowadzony z innego domu, z jońską półkolumną, otwartym przyczółkiem i naświetlem; okna skrzynkowe z podziałem szprosami, część osadzona we wnękach łukowych; kuty żelazny kosz balkonu pierwszego piętra przy sali muzycznej; kwadratowa wieżyczka zegarowa w północno-zachodnim narożniku, z mechanizmem wykonanym przez Henry'ego Triggsa z Guildford; naczółki z kamienia Coade'a nad oknami piętra w skrzydle z lat 60. XIX wieku. Dom rozbudowywano kilkakrotnie: w latach 60. XIX wieku w lewo, w 1870 roku od tyłu, a w latach 20. XX wieku dobudowano salę muzyczną i bilardową oraz włączono w bryłę dawną stajnię powozów z wieżą zegarową. Wnętrza z tamtego czasu odnowiono w stylu „georgiańskim”: zachowały się m.in. schody z połowy XVIII wieku z balustradą w kształcie skręconego cukru i doryckie kolumny w holu. Czy jest tu coś jeszcze do zobaczenia? W obrębie posiadłości stoi osobno wpisany na listę (Grade II, od 1992 roku) ośmioboczny pawilon ogrodowy z późnego XVIII wieku, prawdopodobnie z około 1791 roku. Ma dach kryty gontem, a we wnętrzu drewniany kominek z XVIII stulecia. Czy można wejść do środka? Obiekt jest użytkowany jako biura i nie ma stałej oferty zwiedzania. Najlepiej obejrzeć go z zewnątrz, z publicznej drogi Kings Road, i uszanować teren prywatny. Jeśli planujesz wizytę wewnątrz, skontaktuj się z obecnym użytkownikiem. Jak dotrzeć? Bradstone Brook leży między Chilworth a East Shalford, kilka kilometrów na południowy wschód od centrum Guildford. Dojedziesz tu samochodem lub rowerem, a okolica nadaje się też na spacer wśród zabytkowych domów parafii Shalford. Najczęstsze pytania Z jakiego okresu pochodzi Bradstone Brook? Główny dom powstał w 1791 roku, z późniejszymi rozbudowami w XIX i XX wieku. Czy to zabytek chroniony? Tak, dom i pawilon ogrodowy mają osobne wpisy Grade II na liście Historic England. Czy mogę zwiedzać wnętrza? Nie ma regularnego zwiedzania, bo w budynku mieszczą się biura. Dom podziwia się z zewnątrz. Kto był pierwszym właścicielem? Zleceniodawcą był londyński kupiec Thomas Gibson.

Minterne Magna House

Minterne Magna House to edwardiańska rezydencja rodu Digby w wiosce Minterne Magna w hrabstwie Dorset, w połowie drogi między Dorchesterem a Sherborne. Dom otacza ogród krajobrazowy w stylu himalajskim, znany z rododendronów, i to właśnie ogród jest tu główną atrakcją dla odwiedzających. Co to za budynek? Obecny dom powstał w latach 1904–1906 według projektu Leonarda Stokesa dla lorda Digby'ego. Zastąpił starszą budowlę z początku XVIII wieku. Według relacji z regionu poprzedni dom zaatakował grzyb domowy, co przyspieszyło decyzję o budowie nowego. Dla Stokesa, architekta znanego głównie z kościołów i budynków miejskich, była to jedyna duża rezydencja wiejska. Mury wzniesiono z lokalnego kamienia z Ham Hill. Elewacje łączą cechy późnego gotyku perpendykularnego i stylu jakobińskiego, a wnętrza utrzymano głównie w duchu baroku i stylu Adamów. Wśród wyróżniających się elementów są sklepiona kolebkowo hala oraz marmurowy kominek, który pierwotnie przeznaczono dla Eaton Hall. Dom ma status obiektu zabytkowego Grade II*, czyli należy do wyróżnionej grupy najcenniejszych budynków w Anglii. Kto tu mieszkał? Posiadłość należała kiedyś do opactwa w Cerne, a po jego kasacji trafiła do Winchester College. Przez ok. 150 lat dzierżawiła ją rodzina Churchillów, w tym pierwszy sir Winston Churchill, przodek premiera. W 1768 roku dom kupił admirał Robert Digby, związany z Digbymi z Sherborne Castle. Jego następcy, już jako właściciele gruntu, rozwijali park i kolekcję roślin, a ród mieszka tu do dziś. Co można zwiedzać? Dom jest prywatny i nie jest udostępniany do zwiedzania. Dostępne są natomiast Minterne Gardens, czyli ogrody w sezonie, najpiękniejsze wiosną. Rosną w nich rododendrony i azalie, japońskie wiśnie oraz magnolie, rozmieszczone wokół stawów i strumieni. Park jest wpisany do rejestru Historic England (Grade II) jako XVIII-wieczny krajobraz z kolekcją rododendronów zakładaną od końca XIX wieku. Sąsiednie budynki gospodarcze, w tym stajnie z XIX wieku, mają osobny wpis (Grade II). Jak dojechać i kiedy przyjechać? Wioska leży przy źródłach rzeki Cerne, wśród kredowych wzgórz Dorset Downs, ok. 15 km od Dorchesteru. Najwygodniej dojechać samochodem; komunikacja publiczna w okolicy jest rzadka. Najlepszy czas na wizytę to późna wiosna, gdy kwitną rododendrony i magnolie, a drugi, spokojniejszy sezon to jesienne barwy liści. Godziny otwarcia ogrodów sprawdź na stronie posiadłości przed wyjazdem. Najczęstsze pytania Czy można wejść do Minterne House? Nie. To prywatny dom rodziny Digby. Zwiedzać można ogrody w sezonie. Kiedy powstał obecny dom? W latach 1904–1906, według projektu Leonarda Stokesa. Wcześniejszy budynek z 1714 roku został rozebrany. Jaki status zabytkowy ma rezydencja? Dom ma Grade II*, a park i ogród figurują osobno w rejestrze Historic England jako Grade II. Co warto zobaczyć w okolicy? Okoliczne wzgórza, m.in. Telegraph Hill (267 m) i Dogbury Hill (248 m), oraz Cerne Abbas i Sherborne Castle, rodową siedzibę Digbych.

Leighton Hall

Lancaster

Leighton Hall to zabytkowa rezydencja w Lancashire, około kilometra na zachód od wsi Yealand Conyers, w pobliżu Carnforth i Lancaster. Dwór wpisano do rejestru National Heritage List for England z klasą II*, a dziś jest otwarty dla zwiedzających w sezonie letnim. Czym jest Leighton Hall? Na tym miejscu stał ufortyfikowany dwór już w XIII wieku. Pierwszy budynek zniszczyły w 1715 roku wojska rządowe podczas powstania jakobitów. Nową rezydencję wzniesiono w XVIII wieku w stylu georgiańskim dla rodziny Towneley, a około 1800 roku dom otrzymał neogotycką, jasną elewację z wapienia. W 1822 roku posiadłość kupił Richard Gillow z rodziny słynnych lancasterskich producentów mebli. Jego potomkowie mieszkają tu do dziś, a Richard Reynolds, spadkobierca Gillowów, zmarł w domu w 2018 roku. Co zobaczysz na miejscu? Wnętrza z meblami Gillow – zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem i pokazuje salony wyposażone w dzieła rodzinnej manufaktury, znanej z jakości stolarki. Ogród i spacer przez las – bilet obejmuje wejście do ogrodu i na leśną ścieżkę. Pokaz ptaków drapieżnych – w dni otwarcia, latem i przy sprzyjającej pogodzie, o 15:30. Kościół św. Marii – kaplicę parafialną ufundował w 1852 roku Richard Gillow. W tle widać wzgórza nad zatoką Morecambe Bay i krawędź Pennin, co dobrze komponuje się z fotografią neogotyckiej fasady. Jak dojechać i kiedy przyjechać? Adres do nawigacji: Leighton Hall, Warton, Carnforth LA5 9ST. Dojazd samochodem z Carnforth lub Lancaster zajmuje kilkanaście minut. Dwór jest otwarty w sezonie od maja do końca września, zwykle w godzinach 13:30–17:30, w wybrane dni tygodnia (głównie wtorek–czwartek, z dodatkowymi terminami w dni wolne od pracy). Bilety rezerwuje się z wyprzedzeniem online na stronie obiektu, tam też sprawdzisz aktualny kalendarz i ceny. Ile czasu zaplanować? Na wycieczkę z przewodnikiem, ogród i pokaz ptaków warto przeznaczyć około 3 godzin, czyli całe popołudnie otwarcia. Najczęstsze pytania Czy Leighton Hall jest otwarty cały rok? Nie. Zwiedzanie trwa w sezonie letnim, od maja do końca września, w wybranych dniach. Poza sezonem dwór jest prywatnym domem rodziny. Czy trzeba rezerwować bilety? Tak, bilety kupuje się z wyprzedzeniem przez internet. Czy dwór jest zabytkiem? Tak, ma status obiektu wpisanego na listę zabytków Anglii w klasie II*. Czy jest coś dla dzieci? Pokaz ptaków drapieżnych o 15:30 oraz spacer po lesie sprawdzają się przy zwiedzaniu z rodziną.

Clarendon Park

Clarendon Park to zabytkowa rezydencja z posiadłością w parafii Alderbury, na wschód od Salisbury w hrabstwie Wiltshire w Anglii. Dwór ma najwyższą angielską kategorię ochrony, Grade I, a w obrębie dawnego parku królewskiego leżą też ruiny średniowiecznego pałacu Clarendon. To nie jest Clarendon Park w Leicester, tylko wiejska posiadłość na skraju Salisbury Plain. Czym jest Clarendon Park? Główny budynek, Clarendon House, wpisano na listę zabytków w 1960 roku (numer w National Heritage List: 1023949). Według źródeł wzniesiono go w latach 1717–1737 dla rodziny Bathurstów, a po Benjaminie Bathurście dom odziedziczył Peter Bathurst, poseł z Salisbury, zmarły w 1748 roku. Fasady wykonano z ciosanego wapienia z Chilmark, a strona zachodnia to tynkowana cegła. Front północny nawiązuje do stylu Thomasa Archera. Wnętrza przebudowano w 1814 i ponownie w 1920 roku, kiedy do południowej elewacji dobudowano parterową salę balową. Około 1920 roku posiadłość sprzedano rodzinie Christie-Miller, a około 1979 roku rozebrano XIX-wieczne oficyny służbowe po zachodniej stronie. W 2006 roku kupił ją Marc Jonas z żoną. W obrębie założenia zachowały się też obiekty o niższej randze ochrony (Grade II): gołębnik, spichlerz, altana ogrodowa i mury ogrodu warzywnego. Czy można zwiedzać dwór? Clarendon House jest własnością prywatną i nie funkcjonuje jako atrakcja z regularnym zwiedzaniem. Nie znaleźliśmy informacji o ogólnodostępnym wstępie na teren posiadłości poza opisanymi niżej szlakami. Planując wyjazd, traktuj dwór jako cel do poznania historii, a nie wnętrz. Co zobaczysz w okolicy? Największą atrakcją parku jest Clarendon Palace, dawna królewska rezydencja myśliwska, która z czasem rozrosła się w duży pałac. Do dziś zostały fundamenty, wały ziemne i fragment ściany szczytowej z krzemienia. Obiektem zarządza English Heritage, a dostępne części są bezpłatne. Ruiny leżą na prywatnym gruncie przy ścieżce publicznej i można je odwiedzić pieszo o dowolnej rozsądnej porze. Jak dotrzeć? Najprostsza jest piesza wyprawa z Salisbury przez Milford, w obie strony tą samą trasą. Dłuższą pętlę (około 4,5 mili, ok. 2,5 godziny) zaczniesz w wiosce Pitton. Przez park biegnie Clarendon Way, 24-milowy szlak z Salisbury do Winchesteru, który wziął nazwę właśnie od tego parku. Do ruin nie dojedziesz samochodem, nie ma tam żadnych udogodnień, a teren jest nierówny i ma strome, niezabezpieczone spadki. Brakuje też parkingu dla spacerowiczów; parking pubu Silver Plough jest tylko dla klientów. Najczęstsze pytania Czy Clarendon Park jest otwarty dla zwiedzających? Dwór jest prywatny. Dostępne są natomiast ruiny Clarendon Palace, do których prowadzą ścieżki publiczne oraz, za zgodą właściciela, dodatkowa ścieżka. Ile kosztuje wstęp do ruin pałacu? Dostępne części stanowiska zarządzanego przez English Heritage są bezpłatne. Czy dojadę do ruin samochodem? Nie. Dojście jest pieszo, a w pobliżu nie ma dedykowanego parkingu dla turystów. Jaką kategorię zabytku ma dwór? Clarendon House ma status Grade I, a sam Clarendon Palace jest wpisany jako Grade II.

Norrington Manor

Norrington Manor to średniowieczny dwór w miejscowości Alvediston w hrabstwie Wiltshire, około 18 km na zachód-południowy zachód od Salisbury. Budynek ma najwyższą w Anglii kategorię ochrony konserwatorskiej, Grade I, i należy do najstarszych zachowanych dworów w tej części południowo-zachodniej Anglii. Czym jest Norrington Manor? To dawna siedziba ziemska, której rdzeń stanowi czternastowieczna hala z trzema przęsłami i przejściem poprzecznym. Dom rozbudowywano przez stulecia. W wykazie zabytków Historic England wymieniono elementy z końca XIV wieku oraz z XV, XVI i XVII stulecia, a także XIX-wieczne pomieszczenia gospodarcze. Z tego samego wpisu pochodzi opis układu: hala jest flankowana przez dwukondygnacyjne skrzydła poprzeczne z XVII wieku, a od frontu stoi dwukondygnacyjny trakt z wieku XVI. Ochroną objęto też mur i słupy bramne. Kto tu mieszkał? Posiadłość w 1377 roku zdobył John Gawen, lokalny polityk i sędzia pokoju. Według tradycji historiograficznej to on wzniósł pierwszy dwór. Rodzina Gawenów władała majątkiem do 1658 roku. Potem przejęli go Wyndhamowie, którzy zatrzymali go do 1952 roku. Z pierwotnego, średniowiecznego założenia zachowała się według opracowań hala oraz sklepiona piwnica. Czy można zwiedzać dwór? Norrington Manor jest domem prywatnym, a nie atrakcją z regularnymi godzinami otwarcia. Stowarzyszenie Historic Houses informuje, że zwiedzanie można umówić, pisząc bezpośrednio do właścicieli. Bez takiej zgody nie należy wchodzić na teren posesji. Dwór widać wyłącznie z perspektywy okolicznych dróg i ścieżek, o ile pozwala na to ukształtowanie terenu. Jak dotrzeć na miejsce? Alvediston leży w dolinie rzeki Ebble, w otoczeniu wzgórz kredowych Cranborne Chase. Dojazd z Salisbury zajmuje zwykle około pół godziny samochodem, a ostatni odcinek prowadzi wąskimi drogami wiejskimi. Komunikacja publiczna w okolicy jest bardzo ograniczona, dlatego najwygodniej przyjechać autem lub rowerem. Współrzędne obiektu to w przybliżeniu 51,0136 N, 2,0497 W. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? W tej samej wsi stoi Alvediston Manor, osobny, georgiański dom z XVIII wieku z wpisem Grade II. Od 1968 roku aż do śmierci w 1977 roku mieszkał w nim Anthony Eden, były premier Wielkiej Brytanii. Nie należy go mylić z Norrington Manor. Okolica nadaje się na spokojne spacery po wzgórzach i dolinach, a w pobliżu leży Salisbury z katedrą i Stonehenge w zasięgu jednodniowej wycieczki. Najczęstsze pytania Jaką kategorię ochrony ma Norrington Manor? Grade I, czyli najwyższą. Wpis w National Heritage List datowany jest na 6 stycznia 1966 roku. Z którego wieku pochodzi dwór? Najstarsza część, hala z trzema przęsłami, wywodzi się z XIV wieku. Późniejsze dobudowy powstawały w XV, XVI i XVII wieku. Czy do dworu można wejść bez umówienia? Nie. To prywatna rezydencja. Wizytę trzeba uzgodnić z właścicielami, co potwierdza Historic Houses. Kto był właścicielem w średniowieczu i później? Rodzina Gawenów od 1377 do 1658 roku, a następnie Wyndhamowie do 1952 roku.

Peddimore Hall

Peddimore Hall to zabytkowy dwór otoczony podwójną fosą, położony w rejonie Minworth i Peddimore w Sutton Coldfield, na północnym skraju Birmingham w hrabstwie West Midlands. Obiekt ma dwa odrębne wpisy w National Heritage List for England: dom jest budynkiem zabytkowym drugiego stopnia (Grade II), a teren z fosami to chroniony Scheduled Monument. Dwór jest prywatną rezydencją, więc nie jest otwarty dla zwiedzających. Czym jest Peddimore Hall? To ceglany dwór wzniesiony na prostokątnej wyspie, którą okalają dwie fosy. Nazwa Peddimore pojawia się w zapisach już w 1281 roku, a w tym miejscu stała średniowieczna siedziba szlachecka. Wikipedia podaje, że obecny dom powstał w 1659 roku i jako pierwszy zamieszkał go William Wood, rojalista i przełożony korporacji miejskiej Sutton. Lokalne towarzystwo historyczne z Sutton Coldfield wspomina natomiast o bardzo gruntownej przebudowie z 1810 roku, kiedy stary budynek groził zawaleniem. Wygląd dworu to więc efekt kilku etapów dziejów, a nie jednej epoki. Jaka jest historia fos i dawnego dworu? Fosy pochodzą z czasów średniowiecza i otaczały poprzedni, znacznie starszy dwór. Według źródeł lokalnych ziemię w Peddimore otrzymała od hrabiego Warwick rodzina Arden, która zbudowała tu swoją siedzibę; historia Minworth wiąże Ardenów z tym miejscem od 1298 do 1659 roku. Sir William Dugdale w wydanych w 1656 roku „Antiquities of Warwickshire" opisał starą siedzibę jako opuszczoną ruinę otoczoną fosą. Wpis Historic England (nr 1017648, z 1997 roku) wyjaśnia, że wewnętrzna fosa nadal jest wypełniona wodą, a znaczna część linii fosy zewnętrznej zachowała się jako podmokły rów. Tego typu wyspy w obrębie fos zajmowały zwykle budynki mieszkalne lub gospodarcze. Co można zobaczyć? Zwiedzanie wnętrz nie jest możliwe, ponieważ dom jest zamieszkany, a w pobliżu znajdują się zabudowania gospodarskie. Zainteresowani historią krajobrazu i architekturą mogą obejrzeć obiekt z zewnątrz, z miejsc dostępnych publicznie, szanując teren prywatny. Największą wartość mają tu kontekst historyczny i układ fos, które należą do lepiej zachowanych przykładów średniowiecznych założeń obronno-rezydencjalnych w rejonie Birmingham. Jak dojechać? Dwór leży przy Peddimore Lane w północno-wschodniej części Sutton Coldfield, w okolicy wsi Minworth, w pobliżu współrzędnych 52,541 N, 1,776 W. Najwygodniej dojechać samochodem z centrum Birmingham lub z Sutton Coldfield; okolica jest rolnicza i przemysłowa, a transport publiczny kursuje głównie do pobliskich miejscowości, nie do samego dworu. Przed wizytą warto sprawdzić aktualną dostępność dróg i ścieżek w okolicy. Kiedy przyjechać? Ze względu na to, że obiekt ogląda się z zewnątrz, najlepiej wybrać dzień z dobrą pogodą, najchętniej wiosnę lub wczesną jesień, gdy łatwiej o dobre światło i suchy teren. Wizyta zajmuje krótką chwilę i najlepiej łączy się z innymi punktami w Sutton Coldfield, na przykład z parkiem Sutton Park. Najczęstsze pytania Czy można wejść do Peddimore Hall? Nie. To prywatna rezydencja i nie ma w niej zwiedzania. Czy Peddimore Hall jest zabytkiem? Tak. Dom ma status Grade II w National Heritage List for England, a fosy są Scheduled Monument. Z jakiego okresu pochodzi dwór? Źródła wskazują 1659 rok jako czas budowy obecnego domu, a lokalna historia wspomina też przebudowę z 1810 roku. Fosy i pierwsza siedziba sięgają średniowiecza, a nazwa miejsca jest znana od 1281 roku. Gdzie leży Peddimore Hall? W Sutton Coldfield, w rejonie Minworth i Peddimore, na północ od centrum Birmingham.

Nailsea Court

Bristol

Nailsea Court to zabytkowy dwór w Nailsea, miasteczku w hrabstwie North Somerset, kilkanaście kilometrów na południowy zachód od centrum Bristolu. Budynek ma najwyższą, I kategorię ochrony w angielskim rejestrze zabytków (National Heritage List for England, wpis nr 1129104, pierwszy wpis z 1952 roku). To dobry cel dla osób, które interesują się architekturą Tudorów i Jakubów oraz historią angielskich rezydencji. Czym jest Nailsea Court? To dawna rezydencja ziemiańska, której najstarsze elementy sięgają XV wieku. Według opisu w rejestrze Historic England dom rozbudowywano w kilku etapach, od XV do XVII stulecia. Dlatego zobaczysz tu połączenie różnych epok, a nie jednolitą bryłę z jednego okresu. Do najcenniejszych detali wnętrz należą ramowy strop w dawnej hali, schody z końca XVII wieku oraz boazeria w stylu późnego XVI wieku. Pevsner, autor klasycznego przewodnika po architekturze Anglii, uznał dom za wyjątkowo pouczający pod względem historycznym. Kto tu mieszkał? W 1551 roku urodził się tu Richard Perceval. Według rejestru zabytków miał on przetłumaczyć przechwycone hiszpańskie dokumenty, które ostrzegały Anglię przed przygotowaniami do wyprawy Wielkiej Armady. W 1698 roku majątek przeszedł w ręce majora Nathaniela Wade'a, związanego, jak podają źródła, ze spiskiem z Rye House. W XIX wieku właściciele nie mieszkali w dworze, który służył jako dom gospodarski i podupadał. Jak wyglądała odbudowa? W 1906 roku dwór kupił Charles Edward Evans i rozpoczął kilkuletnią renowację. Zatrudnił Arthura Jamesa Strattona, znawcę architektury tudorowskiej, który odtworzył zachodnie skrzydło (prace od około 1910 roku). W latach 90. XX wieku firma deweloperska ponownie wyremontowała obiekt i podzieliła go na pięć odrębnych lokali. Czy można zwiedzać Nailsea Court? Nie. Dwór jest podzielony na prywatne domy, więc nie funkcjonuje jak typowa atrakcja z biletami i godzinami otwarcia. Historic England zaznacza ogólnie, że większość obiektów z listy nie jest udostępniona zwiedzającym. Baza Parks and Gardens podaje, że związany z posiadłością ogród bywa dostępny, ale warunki wstępu zmieniają się, więc przed wyjazdem sprawdź je na stronie rady North Somerset lub w informacji turystycznej. Szanuj prywatność mieszkańców i nie wchodź na teren posesji bez zgody. Jak dojechać? Nailsea leży przy trasie między Bristolem a Weston-super-Mare. Z Bristolu jest tu około 20–30 minut jazdy samochodem. Do miasteczka dojedziesz też pociągiem ze stacji Nailsea & Backwell, a następnie lokalnym autobusem lub taksówką. Dwór stoi na obrzeżach miejscowości, w pobliżu współrzędnych 51,410 N, 2,782 W. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Obok dworu stoją osobno wpisane do rejestru zabytków budynki gospodarcze, między innymi stodoła na wschód od głównego domu. W samym Nailsea warto zajrzeć do centrum miasteczka, a w pobliżu leży Bristol z katedrą, portem i Mostem Wiszącym w Clifton. Najczęstsze pytania Czy do Nailsea Court można wejść do środka? Zwykle nie. Budynek podzielono na prywatne mieszkania, dlatego wnętrz nie zwiedza się jak muzeum. Z jakiego okresu pochodzi dwór? Najstarsze części pochodzą z XV wieku, a dom rozbudowywano aż do XVII wieku. Duże zachodnie skrzydło odtworzono w początkach XX wieku. Jaką ochronę ma Nailsea Court? Posiada I kategorię (Grade I), czyli ochronę przyznawaną najcenniejszym zabytkom w Anglii. Wpis w rejestrze ma numer 1129104. Czy dwór leży w Bristolu? Nie. Choć w wielu zestawieniach pojawia się obok Bristolu, faktycznie stoi w Nailsea, w hrabstwie North Somerset.

The Heath House

Staffordshire Moorlands

The Heath House to neogotycka rezydencja w pobliżu wsi Tean, w hrabstwie Staffordshire w Anglii. Dom wzniesiono w latach 30. XIX wieku dla rodziny fabrykantów włókienniczych. Dziś jest wpisany na brytyjską listę zabytków w wysokiej kategorii Grade II*. Czym jest The Heath House? To duży dom z posiadłością, położony w okolicach Tean, w obszarze administracyjnym Staffordshire Moorlands. W rejestrze Historic England obiekt figuruje w parafii Checkley, przy Hollington Road, pod nazwą Heath House. Nie myl go z innymi wpisami o podobnej nazwie, na przykład z domem farmerskim w Horton, który ma kategorię Grade II i nic wspólnego z tą rezydencją. Kto zbudował dom i kiedy? Obecny budynek powstał około 1836 roku. Zamawiającym był John Burton Philips, przemysłowiec związany z fabrykami w Tean i były szeryf hrabstwa Staffordshire. W źródłach jego nazwisko pojawia się też w pisowni „Phillips". Projekt przygotował Thomas Johnson z Lichfield. Rodzina Philipsów miała tu ziemię od lat 80. XVII wieku, a nowy dom zastąpił wcześniejszą georgiańską rezydencję. Architekci przedstawili inwestorowi także wariant klasycystyczny, oparty na przebudowie starego domu. Wybrano jednak modny wówczas styl neogotycki. Co wyróżnia architekturę? Historic England opisuje dom jako przykład stylu tudorowskiego gotyku, zbudowany na rozległym planie litery H. Z niskiego, sklepionego holu wchodzi się do obszernej klatki schodowej. Według opisu z rejestru niemal całe wyposażenie wnętrz, łącznie z tapetami, zachowało się w oryginale. Dzięki temu dom należy do lepiej zachowanych przykładów angielskiej rezydencji z epoki wczesnowiktoriańskiej. Jakie są losy domu w XX wieku? W czasie II wojny światowej budynek zarekwirował Czerwony Krzyż i urządził w nim szpital pomocniczy. Po wojnie wrócił do rodziny Philipsów, która mieszka tu do dziś. Według zachowanych przekazów dom odwiedziła także Florence Nightingale po wojnie krymskiej. Czy można zwiedzać dom? Heath House jest domem rodzinnym, a nie stałą atrakcją z regularnymi godzinami otwarcia. Zwiedzanie bywa możliwe w formie wycieczek z przewodnikiem, ale wymaga wcześniejszego uzgodnienia. Przed wyjazdem sprawdź aktualne zasady u właścicieli. Z drogi dojazdowej widać niewiele, więc nie planuj wizyty bez rezerwacji. Jak dojechać? Posiadłość leży przy Hollington Road, w okolicy Upper Tean, na wiejskim terenie Staffordshire Moorlands. Wygodnie dojechać tu samochodem, a adres i wskazówki dojazdu potwierdź u właścicieli przy umawianiu wizyty. Najczęstsze pytania Gdzie leży The Heath House? W pobliżu wsi Tean w Staffordshire, w Anglii. Formalnie wpis w rejestrze zabytków dotyczy parafii Checkley. Jaką kategorię zabytku ma dom? Grade II*, czyli kategorię przyznawaną obiektom szczególnie ważnym. Wpis datuje się na 3 stycznia 1967 roku. Kto zaprojektował dom? Thomas Johnson z Lichfield, około 1836 roku, dla Johna Burtona Philipsa. Czy można wejść do środka? Dom jest zamieszkany przez rodzinę. Wejście możliwe tylko na umówione wizyty z przewodnikiem, więc skontaktuj się z właścicielami przed przyjazdem.

Belsay Castle

Belsay

Belsay Castle w miejscowości Belsay w hrabstwie Northumberland to średniowieczna wieża obronna z dobudowanym dworem z początku XVII wieku. Zarządza nią English Heritage, a zwiedza się ją razem z pobliskim Belsay Hall i ogrodami. Czym jest Belsay Castle? Trzon obiektu stanowi wieża typu tower house (pele tower), wzniesiona około 1370 roku, prawdopodobnie przy starszym zespole dworskim. Zbudowano ją w regionie przygranicznym, w którym konflikty angielsko-szkockie wymuszały mocne schronienie dla zamożnych rodzin. Wieża ma zaokrąglone narożne wieżyczki i krenelaż na szczycie. Należała do rodziny Middletonów, wzmiankowanej w Belsay już w 1270 roku. Po rebelii 1317 roku majątek został skonfiskowany, a w 1391 roku wrócił do rodu drogą małżeństwa. Co zobaczysz na miejscu? Od zachodu do wieży przylega dwór jakobiański z 1614 roku, powstały za Thomasa Middletona w czasach pokoju po unii koron angielskiej i szkockiej. Był to jeden z pierwszych znaczących budynków mieszkalnych w Northumberland pozbawionych cech obronnych. Dziś dwór jest ruiną, a skrzydło zachodnie dobudowane w 1711 roku zostało w większości rozebrane w 1872 roku. Wieża odzyskała dach i średniowieczny wygląd podczas renowacji w 1897 roku, więc to ona dominuje nad całością. Zamek jest zabytkiem klasy I (Grade I listed building) i zarazem Scheduled Monument. Obszar chroniony obejmuje także ślady opuszczonej średniowiecznej wsi, możliwe założenie fosy, umocnienia na cyplu i punkt obserwacyjny. Jak Belsay Castle ma się do Belsay Hall? To dwa odrębne obiekty. Belsay Hall to neoklasycystyczny dom z XIX wieku, a zamek jest znacznie starszy. Ogród kamieniołomowy (Quarry Garden) znajduje się w tym samym kompleksie, ale zamek warto traktować jako osobny przystanek: średniowieczne wnętrza wieży i ruiny dworu mają zupełnie inny charakter niż reprezentacyjny dom. Od 1980 roku English Heritage opiekuje się całością w imieniu rodziny Middletonów, która nadal jest właścicielem szerszego majątku. Jak zaplanować wizytę? Belsay leży w Northumberland, na północ od Newcastle upon Tyne, i najwygodniej dojechać tu samochodem. Zamek jest częścią kompleksu Belsay Hall, Castle & Gardens, dlatego bilet i godziny otwarcia sprawdź na stronie English Heritage przed wyjazdem. Na zwiedzanie wieży i ruin zarezerwuj około godziny, a na cały kompleks z ogrodami pół dnia. Najlepiej wybrać się w suchy dzień, bo ruiny i ścieżki są w większości pod gołym niebem. Najczęstsze pytania Z jakiego okresu pochodzi Belsay Castle? Wieża powstała około 1370 roku, a dwór jakobiański dobudowano w 1614 roku. Czy Belsay Castle i Belsay Hall to ten sam obiekt? Nie. Hall to XIX-wieczny neoklasyczny dom, a zamek to średniowieczna wieża z ruiną dworu. Oba leżą w jednym kompleksie. Kto zarządza zamkiem? English Heritage, od 1980 roku, w imieniu rodziny Middletonów, która jest właścicielem szerszego majątku. Czy zamek jest zabytkiem chronionym? Tak. Ma status Grade I oraz Scheduled Monument.

Belsay Hall

Belsay

Belsay Hall w miejscowości Belsay w hrabstwie Northumberland to neoklasycystyczna rezydencja zbudowana w latach 1810–1817, uznawana za pierwszy angielski dwór wzniesiony w całości w stylu greckiego rewiwalu. Dziś obiektem opiekuje się English Heritage, a budynek ma najwyższy, I stopień ochrony na liście Historic England. Co to za budynek i kto go zbudował? Dom powstał dla sir Charlesa Moncka, który po podróży poślubnej do Grecji postanowił przenieść tamtejszą architekturę do północnej Anglii. Według części źródeł projekt współtworzył architekt John Dobson, choć autorstwo nie jest przesądzone. Rezultatem jest surowa, prostokątna bryła z kamienia w stylu doryckim, pozbawiona zbędnych ozdób. Rodzina Monck, później znana jako Middleton, mieszkała tu aż do 1962 roku, a English Heritage przejęło opiekę nad obiektem w 1984 roku. Co zobaczysz we wnętrzu? Wnętrza są niemeblowane i celowo zachowane w stanie „łagodnego zaniedbania”. Dzięki temu doskonale widać proporcje sal, a zwłaszcza centralny hol z kolumnami i galerią, który jest sercem całego założenia. Puste pomieszczenia bywają latem wykorzystywane na wystawy i instalacje artystyczne. Czy na miejscu jest coś więcej niż dwór? Tak, Belsay to cały kompleks. Kilkaset metrów od nowego domu stoi starszy Belsay Castle, czternastowieczna wieża obronna z późniejszą rozbudową, którą rodzina opuściła na rzecz nowej rezydencji. To osobny obiekt, ale zwiedza się go w ramach tej samej wizyty. Łączą je ogrody wpisane do rejestru parków i ogrodów Historic England, również z I stopniem ochrony. Najbardziej niezwykła jest część zwana Quarry Garden. Kamień na budowę dworu wydobywano na miejscu, a powstały kamieniołom Monck zamienił w malowniczy ogród pełen wąwozów, skalnych ścian i bujnej roślinności. Spacer jego ścieżkami wygląda jak wyprawa do innego, bardziej dzikiego krajobrazu. Jak dotrzeć do Belsay Hall? Belsay leży w Northumberland, na północny zachód od Newcastle upon Tyne. Najwygodniej dojechać samochodem. Współrzędne obiektu to około 55,0997 N, 1,8645 W. Aktualne godziny otwarcia i ceny biletów sprawdź na stronie English Heritage przed wyjazdem, ponieważ zmieniają się sezonowo. Kiedy przyjechać? Największą przyjemność daje pogodny dzień od wiosny do wczesnej jesieni, gdy ogrody są w pełni zieleni, a spacer między dworem, zamkiem i kamieniołomem nie jest uciążliwy. Na całą trasę warto zarezerwować kilka godzin. Najczęstsze pytania Czy Belsay Hall i Belsay Castle to to samo? Nie. Hall to neoklasycystyczny dom z lat 1810–1817, a Castle to średniowieczna wieża obronna stojąca w pobliżu. Oba obiekty leżą na jednym terenie. Czy wnętrza są umeblowane? Nie, dwór jest pusty i pokazywany w stanie zachowanym, co pozwala docenić samą architekturę. Kto zarządza obiektem? English Heritage, od 1984 roku. Jaki status ochrony ma Belsay Hall? Budynek jest wpisany do National Heritage List for England z I stopniem ochrony, podobnie jak historyczne ogrody.

Culford Park

West Suffolk

Culford Park to rezydencja z rozległym parkiem krajobrazowym w wiosce Culford, w hrabstwie Suffolk we wschodniej Anglii. Dziś mieści się tu Culford School, więc to przede wszystkim obiekt dla miłośników historii, architektury i ogrodów, a nie klasyczna atrakcja z biletami. Co to za miejsce? Główny budynek, Culford Hall, ma wpis na listę zabytków Anglii ze stopniem II*, czyli wśród obiektów szczególnie cennych. Park wokół niego znajduje się w Rejestrze Parków i Ogrodów Historic England ze stopniem II. Obejmuje około 210 ha, z czego około 4 ha to ogrody i tereny rekreacyjne przy domu. Leży około 6 km na północ od Bury St Edmunds, przy drodze B1106 w kierunku Brandon. Jaka jest historia dworu? Posiadłość od końca XVI wieku wiąże się z rodziną Baconów; Sir Nicholas Bacon wzniósł tu ceglany dwór w stylu tudorowskim. W 1660 roku majątek przeszedł przez małżeństwo w ręce Cornwallisów. Dla pierwszego markiza Cornwallisa przebudowano rezydencję w latach 90. XVIII wieku według projektu rodziny Wyattów. W latach 90. XIX wieku dom rozbudował William Young dla hrabiego Cadogana: dawną siedmioosiową bryłę otoczono nową, białą cegłą z kamiennymi detalami. We wnętrzach dominuje bogaty styl włoskiego baroku, z rzeźbioną boazerią i złoconymi sufitami sztukateryjnymi. Kto zaprojektował park? Krajobraz kształtował Humphry Repton, który w 1791 roku doradzał właścicielom, a rok później przygotował słynną „Red Book”. Wcześniej, według planu z 1742 roku, park miał układ formalny: aleje, przecinki i geometryczne kwatery lasu. Repton przekształcił istniejącą rzekę w malowniczy, serpentynowy staw. Dziś posiadłość to ok. 480 akrów zieleni z łąkami, formalnymi ogrodami i jeziorem. Na terenie stoją też osobno wpisane do rejestru elementy, jak żelazny most, bramy, mury tarasowe i pomnik wojenny. Czy można zwiedzać? Culford to czynna szkoła, a nie muzeum. Dwór i teren szkoły nie są stałą atrakcją turystyczną z regularnymi godzinami zwiedzania. Najlepiej sprawdzić na stronie szkoły, czy w danym terminie organizowane są dni otwarte lub wydarzenia. Okolice parku i wsi można oglądać z publicznych dróg, a pobliskie Bury St Edmunds oferuje dużo więcej do zobaczenia. Jak dojechać? Najwygodniej samochodem z Bury St Edmunds drogą B1106 na północ, to około 6 km. Bury St Edmunds ma połączenia kolejowe m.in. z Cambridge i Ipswich, a dalej trzeba dojechać taksówką lub samochodem. Najczęstsze pytania Czy Culford Park jest otwarty dla zwiedzających? Nie na stałe. Obiekt służy szkole, dlatego wejście zależy od wydarzeń i zgody zarządu szkoły. Jaki status zabytkowy ma Culford Park? Dwór ma stopień II*, a park stopień II w rejestrze Historic England. Kto zaprojektował krajobraz parku? Humphry Repton, który przygotował projekt w formie Red Book w 1792 roku. Ile jest do Bury St Edmunds? Około 6 km na południe od parku, czyli kilkanaście minut jazdy samochodem.

Sudbury Hall

Ashbourne

Sudbury Hall to XVII-wieczna rezydencja w wiosce Sudbury, w hrabstwie Derbyshire, kilka kilometrów od Ashbourne. Zaliczana do najwybitniejszych dworów epoki Restauracji w Anglii, ma status zabytku I stopnia (Grade I), a otaczający ją ogród wpisano do rejestru parków i ogrodów Historic England na poziomie II. Dziś zarządza nią National Trust, a w dawnym skrzydle gospodarczym działa dziecięce muzeum. Kto zbudował Sudbury Hall? Ziemię w Sudbury rodzina Vernonów miała od 1513 roku, lecz na stałe zamieszkała tu dopiero w drugiej połowie XVI wieku. Obecny dom wzniósł George Vernon, który odziedziczył majątek w 1660 roku. Budowę sfinansował dzięki posagowi żony, Margaret Onley. Na potrzeby inwestycji przeniósł też część wsi, by zrobić miejsce pod rezydencję i park. Co zobaczysz w środku? Wnętrza słyną z bogatych dekoracji z końca XVII wieku: sztukaterii, rzeźb oraz malowideł ściennych Louisa Laguerre'a. W dawnym skrzydle służby urządzono muzeum dla dzieci, gdzie najmłodsi mogą wcielić się w kominiarza, pomoc kuchenną lub wiktoriańskiego ucznia. W 2020 roku dom zamknięto na remont. Otwarto go ponownie w październiku 2022 roku jako „The Children's Country House at Sudbury”, czyli wiejską rezydencję przyjazną rodzinom. Jaka jest historia własności obiektu? W 1967 roku rezydencja, główne wyposażenie oraz część ogrodów i parku przeszły na National Trust w ramach rozliczenia podatku spadkowego przez National Land Fund. Pozostała część majątku nadal należy do potomków rodu Vernonów. Jak dotrzeć i kiedy przyjechać? Adres to Sudbury, Ashbourne, Derbyshire DE6 5HT. Najwygodniej dojechać samochodem. Obiekt jest czynny sezonowo, a godziny otwarcia zmieniają się zależnie od pory roku i wydarzeń. Dom, muzeum i ogród mają osobne godziny wejścia, dlatego przed wyjazdem sprawdź aktualny kalendarz na stronie National Trust. Na zwiedzanie wnętrz, muzeum i ogrodu warto zarezerwować kilka godzin. Dla osób z ograniczoną mobilnością dostępna jest usługa przewozu wózkiem typu buggy. Najczęstsze pytania Czy Sudbury Hall w Derbyshire to to samo co Sudbury w Suffolk? Nie. To dwie różne miejscowości. Opisywana rezydencja stoi w Derbyshire, w środkowej Anglii. Kto zarządza obiektem? National Trust, od 1967 roku. Czy to dobre miejsce dla rodzin z dziećmi? Tak. Po odnowieniu dom działa jako rezydencja przyjazna dzieciom, a muzeum w skrzydle służby pozwala wypróbować dawne zawody i szkolną ławę. Czy trzeba kupić bilet? Wstęp jest płatny, a członkowie National Trust wchodzą bezpłatnie. Aktualne ceny podaje oficjalna strona.