Zabytki w Wielkiej Brytanii

Hagley Hall

Bromsgrove

Hagley Hall w miejscowości Hagley (hrabstwo Worcestershire, Anglia) to neopalladiańska rezydencja z połowy XVIII wieku, od pokoleń związana z rodziną Lytteltonów. Budynek ma w rejestrze Historic England najwyższy stopień ochrony, Grade I, a otaczający go park również jest wpisany do rejestru zabytkowych ogrodów. Kto zbudował Hagley Hall i kiedy? Dom powstał w latach 1754–1760 dla George'a Lytteltona, pierwszego barona Lyttelton. Był on politykiem, poetą, sekretarzem księcia Walii Fryderyka i krótko kanclerzem skarbu. Projekt przypisuje się Sandersonowi Millerowi, ziemianinowi i amatorowi architektury, choć lord rozważał wcześniej inne propozycje. Wcześniej, jeszcze przed śmiercią ojca w 1751 roku, Lyttelton zaczął przekształcać teren wokół w park krajobrazowy w modnym wówczas stylu pitoresk. Jak wygląda budynek? Rezydencję wzniesiono z piaskowca ciosowego, z boniowaną kondygnacją podstawy. Dwie główne elewacje, południowo-zachodnia i północno-wschodnia, mają po jedenaście osi, a narożne pawilony są o piętro wyższe od części środkowej. W 1925 roku pożar poważnie zniszczył wnętrza, a odbudowę przeprowadzono około 1927 roku. Zachowały się m.in. sztukaterie włoskiego mistrza Francesco Vassalliego w salonach reprezentacyjnych. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Park rozwijano od około 1739 do 1764 roku. Stoją w nim romantyczne budowle ozdobne, projektowane m.in. przez Millera. Najbardziej znany jest Wychbury Obelisk z 1764 roku, widoczny z daleka na wzgórzu. Obok dworu znajdują się wpisane do rejestru stajnie z wozownią (Grade II) oraz kościół parafialny św. Jana Chrzciciela (Grade II*), również związany z Millerem, a w XIX wieku przebudowany przez G. E. Streeta. Czy można zwiedzać Hagley Hall? Dom nadal jest prywatną rezydencją rodziny Lytteltonów, a poza tym funkcjonuje jako miejsce przyjęć i wydarzeń. Zwiedzanie z przewodnikiem organizowane jest w ograniczonym terminie, w poprzednich sezonach głównie od stycznia do połowy marca. Zobaczyć można wtedy reprezentacyjne salony i pamiątki rodzinne. Terminy i ceny zmieniają się co roku, dlatego sprawdź je na stronie hagleyhall.com lub zapytaj telefonicznie. Poza sezonem budynek oglądasz z zewnątrz, a część parku bywa dostępna osobno. Najczęstsze pytania Jaki stopień ochrony ma Hagley Hall? Grade I, czyli najwyższy w angielskim systemie wpisu na listę zabytków. Dom wpisano w 1952 roku. Kto dziś mieszka w Hagley Hall? Posiadłość pozostaje w rękach rodziny Lytteltonów, wicehrabiów Cobham. Czy trzeba rezerwować wejście? Na zwiedzanie z przewodnikiem zalecana jest wcześniejsza rezerwacja przez stronę obiektu, e-mailem lub telefonicznie. Czy w pobliżu można coś zjeść? W sezonie zwiedzania działa herbaciarnia z lunchami i herbatą z ciastkami. Dostępne jest też miejsce parkingowe dla osób z niepełnosprawnościami przy wejściu do domu.

Alton Manor And Attached Stable Range To North East

Belper

Alton Manor wraz z przylegającą stajnią to zabytkowy dwór wiejski w wiosce Alton, w parafii Idridgehay and Alton w hrabstwie Derbyshire, w okolicy miasteczka Belper. Obiekt figuruje w angielskim rejestrze zabytków (National Heritage List for England) w II stopniu ochrony. Dla miłośników architektury wiktoriańskiej to ciekawy przystanek na trasie przez dolinę Amber Valley. Czym jest Alton Manor? Dwór wzniesiono w latach 1846–1847 według projektu Sir George'a Gilberta Scotta, jednego z najbardziej znanych brytyjskich architektów epoki wiktoriańskiej. Rejestr zabytków nazywa budynek niewielką rezydencją wiejską. Wpis obejmuje dwa elementy: sam dom oraz dobudowany od północnego wschodu zespół stajni. Został wpisany na listę 10 marca 1986 roku. Opis rejestrowy podaje tylko datę budowy i nazwisko architekta, nie zawiera natomiast dalszych dziejów posiadłości. Co zobaczysz? Dom zaprojektowano w stylu elżbietańskim, na nieregularnym planie litery L. Ma dwie kondygnacje i poddasze. Ściany wykonano z obrabianego piaskowca gritstone na niskim cokole. Elewację wieńczą dachy z attykowymi szczytami i wysokie kominy o ośmiobocznych trzonach. Dziś dach pokrywa dachówka betonowa, pierwotnie położono kamienną dachówkę łupkową. Na elewacji południowo-wschodniej uwagę przyciąga wejście w narożniku bryły: łukowy portal, herb oraz spiczasty wykusz okienny. Nad nimi wznosi się ośmioboczna wieżyczka z ażurową attyką. Wzdłuż tej strony biegną wysokie okna z kamiennymi słupkami i ryglami. Od strony ogrodu, na elewacji południowo-zachodniej, widać wysunięty szczyt oraz dwukondygnacyjny wykusz ze zwieńczeniem w formie krenelażu, ozdobiony rzeźbionymi groteskowymi rynnami. Stajnie mają dwie kondygnacje. Od strony dziedzińca wyróżnia się szczytowa część wjazdowa z profilowaną arkadą i małą wieżyczką w kształcie ogee, krytą ołowiem. Jak dotrzeć? Dwór stoi przy Wirksworth Road (droga B5023), kod pocztowy DE56, w dystrykcie Amber Valley. Współrzędne to około 53,056 N, 1,580 W. Belper leży w pobliżu i jest najwygodniejszą bazą wypadową. Do Altonu najłatwiej dojechać samochodem. Wzdłuż tej samej drogi zobaczysz też inne wpisane do rejestru obiekty posiadłości. Czy można zwiedzać dwór? Źródła nie wskazują, by Alton Manor był udostępniony zwiedzającym, dlatego traktuj go jako obiekt do oglądania z zewnątrz, z drogi publicznej. Szanuj prywatność mieszkańców i nie wchodź na teren posiadłości bez zaproszenia. Co jeszcze jest w okolicy? W sąsiedztwie znajdują się inne zabytki związane z posiadłością: oddzielnie wpisana do rejestru w II stopniu portiernia (lodge) z bramą i słupami bramnymi oraz lodownia. Lista zabytków wymienia w pobliżu także Alton Hall. Całość łatwo połączyć ze spacerem po okolicznych wsiach Derbyshire. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował Alton Manor? Sir George Gilbert Scott, w latach 1846–1847. Jaki stopień ochrony ma obiekt? II stopień w rejestrze zabytków Anglii, wpis z 10 marca 1986 roku (numer 1158752). Gdzie leży Alton Manor? W wiosce Alton, w parafii Idridgehay and Alton, w okolicy Belper w hrabstwie Derbyshire, przy drodze B5023. Czy wejdę do środka? Źródła nie podają informacji o zwiedzaniu wnętrz. Najlepiej oglądać budynek z zewnątrz, z miejsc ogólnodostępnych.

Moundsmere Manor

Basingstoke and Deane

Moundsmere Manor to edwardiańska rezydencja w parafii Preston Candover w hrabstwie Hampshire, w gminie Basingstoke and Deane w południowej Anglii. Dom z czerwonej cegły powstał w latach 1908–1909 według projektu Reginalda Blomfielda, a zbudowano go dla Wilfreda Buckleya, kupca, który po latach spędzonych w Ameryce wrócił do Anglii. To prywatna posiadłość, więc zwiedzanie wnętrz nie wchodzi w grę. Obiekt interesuje przede wszystkim miłośników architektury i historii ogrodów. Co to za budynek i kto go zaprojektował? Reginald Blomfield był jednym z czołowych architektów swojej epoki i chętnie sięgał po wzorce z czasów Christophera Wrena. Moundsmere powstało w tym duchu: to dwukondygnacyjny dom z poddaszem, o ceglanych ścianach i kamiennych detalach. Fasadę południową akcentują wielkie pilastry w porządku toskańskim na środkowych osiach. Budynek znajduje się w rejestrze zabytków Anglii (National Heritage List for England), prowadzonym przez Historic England. Co wyróżnia ogrody? Razem z domem Blomfield zaprojektował formalne ogrody i ogród kuchenny otoczony murem, również z lat 1908–1909. Rozplanowanie posesji uchodzi za jeden z najlepiej zachowanych przykładów kompletnego, nowo założonego domu z ogrodem tego architekta. Ogrody wpisano do rejestru zabytkowych parków i ogrodów Anglii w stopniu II*, a w latach 30. XX wieku wprowadzono w nich dalsze zmiany. Posiadłość leży na równym płaskowyżu z widokiem na dolinę Candover. Historia terenu Okolica ma długą przeszłość. Według opracowań ziemie te należały w XVI wieku do królowych Anny z Kleve i Katarzyny Howard, a następnie przeszły na własność Winchester College. Obecny dom Buckley postawił na miejscu, które wybrał po długich poszukiwaniach. Czy można wejść na teren? Nie. Rejestry wskazują na własność prywatną i brak regularnego zwiedzania. Nie planuj wizyty „na bilet”. Jeśli chcesz zobaczyć okolicę, spaceruj publicznymi ścieżkami wokół wsi Preston Candover i uszanuj prywatność właścicieli. Nie wchodź na teren posesji. Jak dojechać do Preston Candover? Wieś leży w północno-wschodniej części Hampshire, na południe od Basingstoke. Najwygodniej dojechać samochodem. Basingstoke ma stację kolejową z połączeniami do Londynu Waterloo, dalej trzeba skorzystać z taksówki lub wynająć auto. Współrzędne obiektu to około 51,185 N, 1,105 W. Najczęstsze pytania Czy Moundsmere Manor jest otwarte dla zwiedzających? Nie, to prywatna rezydencja i nie ma w niej regularnego zwiedzania. Kto zaprojektował dom? Reginald Blomfield, w latach 1908–1909, dla Wilfreda Buckleya. Czym wyróżnia się ten obiekt? Spójnym założeniem domu i formalnych ogrodów jednego architekta oraz wpisem do rejestru zabytkowych ogrodów w stopniu II*. Gdzie leży Moundsmere Manor? W parafii Preston Candover, w hrabstwie Hampshire, w gminie Basingstoke and Deane.

Roke Manor

Test Valley

Roke Manor to siedemnastowieczny dwór w hrabstwie Hampshire, około dwóch kilometrów na północny zachód od centrum Romsey. Dziś budynek pełni funkcję siedziby firmy badawczo-technologicznej Roke Manor Research, więc jest to obiekt pracy, a nie atrakcja z biletami i przewodnikiem. Czym jest Roke Manor? To dawna rezydencja ziemiańska z trzynastowiecznymi korzeniami osadniczymi: miejscowość Roke pojawia się w dokumentach po raz pierwszy w 1256 roku. Obecny dwór pochodzi z XVII wieku. Wokół niego rozciąga się teren o powierzchni około 22 akrów (niecałe 9 hektarów). Poza głównym budynkiem dawne zabudowania gospodarcze zostały rozebrane, a część terenu zamieniono na boiska. Kto mieszkał w dworze? W 1709 roku majątek przeszedł na Johna Fifielda ze Stanbridge Earls, a rodzina Fifieldów władała nim do 1858 roku. Później właściciel Thomas Wingate-Henderson rozbudował dom, nadając mu obecny wygląd. W 1935 roku posiadłość kupiła rodzina Ansellów, znana z browarnictwa w Birmingham. Jak dwór stał się ośrodkiem badawczym? W 1956 roku dom wraz z gruntami nabył koncern Plessey i utworzył tu laboratorium badawcze. Po latach ośrodek przeszedł pod skrzydła Siemensa, a w 2010 roku przejęła go grupa Chemring. Dwór nadal jest główną siedzibą Roke Manor Research. Czy można zwiedzać dwór? Nie ma regularnego zwiedzania. Teren jest zakładem firmowym, a wejście wymaga zaproszenia lub umówionej wizyty. Jeśli chcesz zobaczyć okolicę, zaplanuj dzień w Romsey: spacer po miasteczku z opactwem i uliczkami pełnymi zabytkowych domów da dużo więcej niż próba podejścia pod bramę. Nie zakładaj, że ze ścieżek publicznych dwór będzie widoczny. Jak dojechać? Romsey leży między Southampton a Salisbury. Do miasta dojedziesz pociągiem z Southampton, a dalej taksówką lub lokalnym autobusem w kierunku wsi Roke i okolicznych dróg na północny zachód od centrum. Samochodem warto zaplanować parking w Romsey, bo przy dworze nie ma miejsc dla turystów. Najczęstsze pytania Czy Roke Manor jest otwarty dla turystów? Nie. To siedziba firmy, wizyty są możliwe tylko po wcześniejszym uzgodnieniu. Z jakiego okresu pochodzi dwór? Z XVII wieku. Pierwsza wzmianka o osadzie w tym miejscu pochodzi z 1256 roku. Kto jest dziś właścicielem? Firma Roke Manor Research należy do grupy Chemring, która przejęła ją w 2010 roku. Co warto zobaczyć w pobliżu? Przede wszystkim Romsey z opactwem, Palmerston Street i ścieżkami związanymi z historią miasteczka, a także New Forest i Winchester w krótkiej podróży samochodem.

Encombe House

Corfe Castle

Encombe House w Corfe Castle to zabytkowa rezydencja ziemska w hrabstwie Dorset, ukryta w zalesionej dolinie niecałą milę od wybrzeża Jurajskiego. Dom jest własnością prywatną i nie można go zwiedzać, ale okolica należy do ładniejszych miejsc na spacer po południowej Anglii. Czym jest Encombe House? Budynek ma status Grade II*, czyli należy do grupy obiektów szczególnie ważnych w skali kraju. Źródła datują jego rdzeń na XVII wiek. W latach 1740–1770 dom przebudowano i powiększono dla Johna Pitta. Nieznany z nazwiska architekt nadał mu cechy kojarzone ze stylem Vanbrugha: dwie kondygnacje plus poddasze, ściany z ciosanego kamienia i dachy czterospadowe kryte łupkiem. Pożar w 1811 roku zniszczył część wnętrz, które następnie przebudowano. Około 1870 roku architekt Anthony Salvin rozbudował rezydencję dla trzeciego hrabiego Eldon i przeniósł główne wejście z południowej strony na północną. Kto był właścicielem posiadłości? Od początku XIX wieku majątek należał do rodu Eldon, a jego powiernicy sprzedali go w 2002 roku. Od tego czasu Encombe pozostaje prywatną posiadłością. Obok domu stoją osobno wpisane do rejestru (Grade II) stajnie z przylegającymi domkami, zbudowane dla drugiego hrabiego Eldon na miejscu wcześniejszych stajni Pitta. Co zobaczysz w parku i dolinie? Park wokół rezydencji też ma status Grade II* w Rejestrze Parków i Ogrodów Historic England. Obejmuje około 326 hektarów. Strumień płynie doliną od domu na południe aż do morza, a po południowo-zachodniej stronie wznosi się stożkowate wzgórze Golden Bowl. W granicach założenia leży też skalisty cypel Egmont Point z widokiem na zatokę Chapman's Pool. Ogrody w okolicy domu przeprojektował Tom Stuart-Smith. Jak zobaczyć Encombe, skoro dom jest prywatny? Do wnętrz i ogrodów nie wejdziesz. Najlepiej wybrać się na trasę z Kingston: zaczyna się przy parkingu obok podjazdu do posiadłości i prowadzi przez leśne części majątku, obok dworu i Golden Bowl, aż na wzgórze Houns Tout. Stamtąd łączy się z nadmorskim szlakiem, w jednym miejscu przeprowadzonym nowym odcinkiem wokół osuwiska. Pętla ma około 7 km, a wariant z zejściem na plażę około 8,5 km. Trzymaj się oznakowanych ścieżek publicznych i szanuj teren prywatny. Kiedy przyjechać? Na spacer nadaje się cały rok, ale najprzyjemniej jest od wiosny do wczesnej jesieni, gdy ścieżki są suche. Po deszczu dolina i zejścia ku wybrzeżu bywają błotniste, a osuwiska zdarzają się na tym odcinku wybrzeża, więc zabierz solidne buty. Najczęstsze pytania Czy można zwiedzić Encombe House? Nie. Rezydencja jest własnością prywatną i nie jest otwarta dla zwiedzających. Okolicę poznasz z publicznych ścieżek. Jaki status ma budynek? Dom ma status Grade II*, a park wpisano do Rejestru Parków i Ogrodów na tym samym poziomie ochrony. Gdzie zacząć spacer? W wiosce Kingston, przy parkingu obok podjazdu do posiadłości. Trasa prowadzi na Houns Tout i dalej nadmorskim szlakiem. Czy Encombe leży nad samym morzem? Dom stoi około mili (1,6 km) od wybrzeża Jurajskiego, ale posiadłość sięga do morza. Dolina z domem otwiera się w stronę klifów.

Charborough House

Wareham

Charborough House w okolicy Wareham to wiejska rezydencja w hrabstwie Dorset, od pokoleń związana z rodziną Drax. Dwór stoi w rozległym parku między wsiami Sturminster Marshall i Bere Regis, a nad koronami drzew wyrasta ośmioboczna Charborough Tower. To prywatny dom mieszkalny, więc planuj wizytę jako obejrzenie okolicy, a nie zwiedzanie wnętrz. Czym jest Charborough House? Budynek znajduje się na liście zabytków Anglii w najwyższej, pierwszej kategorii (Grade I), wpis pochodzi z 1959 roku. Pierwotny dom wywodzi się z czasów Wspólnoty Anglii (połowa XVII wieku), a około 1810 roku przebudowano go i rozbudowano do dzisiejszej, reprezentacyjnej formy. Według przekazów budowniczy wcześniejszej części, Sir Walter Erle, dowodził oddziałami parlamentu i wykorzystał materiał z ruin zamku Corfe. Majątek pozostaje w rękach tego samego rodu od czasów elżbietańskich, a dziś nosi on nazwisko Plunkett-Ernle-Erle-Drax. Co jest tak charakterystyczne w Charborough Tower? Wieża to sztuczna ruina w typie folly, wzniesiona w 1790 roku z inicjatywy Edwarda Draxa. W 1839 roku odbudowano ją wyżej po uszkodzeniu przez piorun i dziś liczy pięć kondygnacji. Obiekt ma wpis Grade II*. Wieża posłużyła Thomasowi Hardy'emu za pierwowzór budowli z powieści „Two on a Tower”, a dwór pojawia się tam jako Welland House. Dla miłośników literatury Wessex to jeden z ciekawszych punktów na trasie. Co jeszcze znajduje się na terenie posiadłości? Park Charborough został wpisany do Rejestru Parków i Ogrodów Historic England w kategorii II* (wpis z 1986 roku). W jego granicach stoi m.in. lodownia (ice house) około 50 m na zachód od domu, również chroniona. Dawny kościół, przebudowany w 1775 roku w stylu neogotyckim przez Thomasa Erle Draxa, pełni dziś funkcję rodzinnego mauzoleum; parafialne nabożeństwa odbywają się w pobliskim Morden. Czy można zwiedzać Charborough House? Nie. Rezydencja i park są własnością prywatną i nie funkcjonują jako atrakcja z biletami. Szczegółowe dane o ochronie zabytku znajdziesz w rejestrze Historic England (National Heritage List for England) i w bazie dziedzictwa rady hrabstwa Dorset. Jeśli chcesz zobaczyć okolicę, trzymaj się publicznych dróg i oznaczonych ścieżek; na teren parku bez zaproszenia nie wchodź. Jak dojechać? Posiadłość leży w parafii Morden, w głębi Dorset, między Sturminster Marshall a Bere Regis. Najwygodniej dotrzeć samochodem z Wareham, które jest naturalną bazą noclegową dla tego rejonu, a także dla zamku Corfe i wybrzeża Purbeck. Transport publiczny w okolicy jest ograniczony, dlatego sprawdź rozkłady autobusów przed wyjazdem. Najczęstsze pytania Czy Charborough House jest otwarty dla turystów? Nie, to prywatna rezydencja rodu Drax bez regularnego zwiedzania. Jaką ochronę ma dwór? Dom ma status Grade I, wieża Grade II*, a park jest wpisany do rejestru jako Grade II*. Z czym wiąże się Charborough Tower w literaturze? Była pierwowzorem wieży z powieści Thomasa Hardy'ego „Two on a Tower”. Kiedy powstała wieża? W 1790 roku; po uszkodzeniu przez piorun odbudowano ją wyższą w 1839 roku.

Bathampton House

Bathampton House to zabytkowa rezydencja w hrabstwie Wiltshire, w dolinie rzeki Wylye, w granicach parafii Steeple Langford. Nie należy jej mylić z miejscowością Bathampton pod Bath w Somerset – ta nazwa występuje w Anglii dwukrotnie, a tutejszą osadę dawniej nazywano skrótowo „Batham", żeby je odróżnić. Czym jest Bathampton House? Dwór wzniesiono w 1694 roku dla rodzin Perkins i Mompesson. Ród Mompessonów miał w Great Bathampton swoją siedzibę; ta sama rodzina wzniosła później znaną Mompesson House w salisburyjskim Close. W latach 60. XVIII wieku dom przebudowano na zlecenie Williama Moody'ego. Narodowy rejestr zabytków Anglii (National Heritage List) wpisał obiekt na listę w 1960 roku w klasie II*, czyli wśród zabytków szczególnie ważnych, które stanowią niewielki ułamek wszystkich chronionych budynków kraju. Co jeszcze stoi w otoczeniu? Do zespołu należą osobno chronione budynki gospodarcze: stajnia ze schyłku XVII wieku oraz stodoła, datowana prawdopodobnie na XVI stulecie (obie w klasie II), a także słupy bramne na północny zachód od domu. Całość dobrze pokazuje, jak wyglądało dawne angielskie gospodarstwo ziemiańskie w dolinie Wylye. Gdzie to jest i jak dojechać? Bathampton leży w zachodniej części parafii Steeple Langford, około 19 km na południowy wschód od Warminster i mniej więcej 16 km na północny zachód od Salisbury. Rzeka Wylye płynie wzdłuż południowej granicy parafii. Najwygodniej dojechać samochodem drogą A36 łączącą Salisbury z Warminster; komunikacja publiczna w dolinie jest ograniczona. Czy można wejść do środka? Bathampton House to dom mieszkalny, a nie muzeum. Źródła, z których korzystamy, nie podają regularnych godzin zwiedzania, dlatego traktuj go jako zabytek do obejrzenia z zewnątrz i uszanuj prywatność mieszkańców. Zainteresowani architekturą mogą połączyć wizytę ze spacerem po okolicy i obejrzeniem kościoła All Saints w samym Steeple Langford. Kiedy przyjechać? Dolina Wylye jest najładniejsza od późnej wiosny do początku jesieni, gdy dni są długie, a łąki nad rzeką zielone. To dobry przystanek na trasie między Stonehenge, Salisbury a Longleat i Bath. Najczęstsze pytania W którym hrabstwie leży Bathampton House? W Wiltshire, w parafii Steeple Langford, a nie w Somerset koło Bath. Jaką ochronę ma budynek? Jest wpisany do rejestru zabytków Anglii w klasie II* od 1960 roku. Kiedy został zbudowany? W 1694 roku; w latach 60. XVIII wieku przebudowano go dla Williama Moody'ego. Z kim wiąże się historia domu? Z rodzinami Perkins i Mompesson; ta druga ufundowała później Mompesson House w Salisbury.

Harvington Hall

Kidderminster

Harvington Hall to otoczony fosą dwór z epoki elżbietańskiej w hrabstwie Worcestershire, w pobliżu Kidderminster, we wsi Harvington w parafii Chaddesley Corbett. Budowla ma najwyższą, I kategorię w angielskim rejestrze zabytków (Grade I). Znana jest przede wszystkim z kryjówek dla katolickich duchownych oraz z XVI-wiecznych malowideł ściennych. Dlaczego warto odwiedzić Harvington Hall? To jeden z najlepszych w Anglii przykładów domu, w którym widać życie prześladowanych katolików. W czasach, gdy sprawowanie mszy groziło surowymi karami, właściciele ukrywali księży w specjalnie przygotowanych skrytkach. Dziś możesz zajrzeć do tych ciasnych, ciemnych przestrzeni na własne oczy. Dwór jest przy tym zwykłym, kameralnym muzeum, bez tłumów i kolejek znanych z największych rezydencji. Co zobaczysz na miejscu? Kryjówki dla księży (priest holes). W domu znajduje się siedem skrytek, ukrytych w kominkach, na strychach i w klatkach schodowych. Kilka z nich przypisuje się Nicholasowi Owenowi, słynnemu rzemieślnikowi, który budował takie kryjówki w całym kraju. Podczas zwiedzania przewodnik pokazuje, jak działały mechanizmy otwierania i dlaczego tak trudno je było wykryć. Malowidła ścienne. Elżbietańskie dekoracje przez długi czas pozostawały zakryte warstwami wapna. Odkryto je dopiero w 1936 roku, a w ostatnich latach poddano konserwacji. To rzadkość: niewiele angielskich domów zachowało tak wiele oryginalnych wnętrz z tej epoki. Fosa i wyspa. Dwór stoi na wyspie otoczonej wodą. Na wyspie znajduje się także georgiańska kaplica, spokojne miejsce na chwilę ciszy po zwiedzaniu wnętrz. Ogrody i kawiarnia. Wokół dworu rozciągają się ogrody, a na miejscu działa kawiarnia. Wstęp do kawiarni i ogrodów jest bezpłatny. Jak wygląda historia budynku? Przez wieki dwór służył rodzinom katolickim. W XIX wieku został ogołocony z wyposażenia i zaniedbany. W 1923 roku kupiła go archidiecezja rzymskokatolicka w Birmingham, która przeprowadziła remont i do dziś jest jego właścicielem. Okoliczne tereny objęte są umowami ochronnymi National Trust, ale sam dwór nie należy do tej organizacji. Kiedy przyjechać i ile to kosztuje? Według oficjalnej strony na sezon 2026 dwór jest otwarty od środy do niedzieli, od 14 lutego do 1 listopada, w godzinach 10:30–16:00. Od 7 listopada do 20 grudnia czynny jest tylko w soboty i niedziele. W czasie szkolnych wakacji dwór, kawiarnia i ogrody są otwarte codziennie, a w poniedziałki bankowe także. W Wielki Piątek obiekt jest zamknięty. Bilet dla dorosłych kosztuje 13,50 funta. Zwiedzanie z przewodnikiem trwa około godziny i kwadransa, a w weekendy odbywa się o ustalonych porach. Ceny i godziny sprawdź przed wyjazdem, bo ulegają zmianom. Jak dojechać? Dwór leży na wsi, między Kidderminster a Bromsgrove, w okolicy Wyre Forest. Najwygodniej dojechać samochodem. Z Kidderminster to kilkanaście minut jazdy. Planując dłuższy wypad, połącz wizytę z wioską Chaddesley Corbett i spacerem po okolicznych polach. Najczęstsze pytania Ile kryjówek dla księży jest w Harvington Hall? Siedem. Znajdują się w kominkach, na strychach i przy schodach. Kilka wykonał Nicholas Owen. Czy dwór jest własnością National Trust? Nie. Właścicielem jest archidiecezja rzymskokatolicka w Birmingham. National Trust ma jedynie umowy ochronne dotyczące okolicznych gruntów. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Samo zwiedzanie z przewodnikiem to około 1 godzina 15 minut. Doliczając ogrody, kaplicę i kawiarnię, zaplanuj pół dnia. Czy trzeba płacić za wstęp do ogrodów i kawiarni? Nie, wejście do kawiarni i ogrodów jest bezpłatne. Płatny jest bilet na zwiedzanie wnętrz dworu.

Wix Abbey

Manningtree

Wix Abbey to zabytkowy dwór w wiosce Wix w hrabstwie Essex, w okolicy Manningtree we wschodniej Anglii. Mimo nazwy nie jest czynnym opactwem. To prywatna rezydencja z XVI wieku, stojąca w miejscu średniowiecznego klasztoru benedyktynek. Obiekt figuruje w National Heritage List for England jako Grade II. Czym naprawdę jest Wix Abbey? Dzisiejszy dom powstał jako niewielki elżbietański dwór, wzniesiony przez rodzinę Vesey w drugiej połowie XVI wieku. Według wpisu w rejestrze zabytków Historic England Veseyowie mieszkali tu przez cztery pokolenia, od 1561 roku. Budynek ma ceglane, czerwone ściany z elementami wykończonymi kamieniem, a wewnątrz zachowały się pierwotne schody i konstrukcja stropów. Nazwa „Abbey" przypomina o wcześniejszej historii tego miejsca, a nie o obecnej funkcji. Jaka jest historia klasztoru w Wix? W XII wieku w Wix założono żeński klasztor benedyktyński. Za fundatorów uchodzi rodzeństwo Mascherell, a część źródeł łączy powstanie klasztoru z czasami Henryka I, który potwierdził nadanie ziemi i kościoła św. Marii zakonnicom. Wspólnota przetrwała do początku XVI wieku. Około 1525 roku klasztor został skasowany, a jego dobra trafiły do kardynała Thomasa Wolseya i posłużyły jako uposażenie kolegium w Oksfordzie, które ten zakładał. Po upadku Wolseya majątek przejęła korona. Wpis konserwatorski wspomina też o kamiennych fundamentach nieistniejącego budynku obok domu, które mogą być średniowieczne. Źródła nie przesądzają jednak, czy należały do klasztoru. Co zobaczysz w okolicy? Sam dwór jest własnością prywatną i nie ma stałej oferty zwiedzania, więc najlepiej podziwiać go z zewnątrz i szanować prywatność mieszkańców. W pobliżu stoi stodoła z wozownią, również wpisana do rejestru jako Grade II. Warto zajrzeć do kościoła parafialnego św. Marii Panny w Wix. Pierwotnie należał on do kompleksu klasztornego, a obecny wygląd zawdzięcza przebudowom z XVIII wieku i wiktoriańskiej odbudowie z 1888 roku, podczas której sporą część kamienia zastąpiono cegłą. To najłatwiej dostępny ślad dawnej wspólnoty zakonnej. Jak dojechać? Wix leży w dystrykcie Tendring w Essex. Najbliższym większym węzłem komunikacyjnym jest Manningtree ze stacją kolejową na linii z Londynu Liverpool Street w kierunku Norwich. Dalej najwygodniej jechać samochodem lub taksówką. Na miejscu przydadzą się wygodne buty, bo to spokojna wiejska okolica, a nie atrakcja z infrastrukturą turystyczną. Kiedy przyjechać? Wix to wieś, w której nic nie zależy od sezonu. Najprzyjemniej odwiedzać okolicę późną wiosną i latem, kiedy dni są długie, a spacery po polach Essex i nad estuarium rzeki Stour są najbardziej komfortowe. Jeśli planujesz wejść do kościoła, sprawdź wcześniej godziny otwarcia parafii. Najczęstsze pytania Czy Wix Abbey jest czynnym opactwem? Nie. To prywatny dwór z XVI wieku, zbudowany na terenie dawnego klasztoru benedyktynek. Czy można zwiedzać wnętrza? Nie ma regularnego zwiedzania. Dom jest prywatną rezydencją, dlatego oglądaj go z zewnątrz i nie wchodź na teren posesji. Jaką ochronę konserwatorską ma budynek? Został wpisany do National Heritage List for England jako obiekt Grade II w 1952 roku. Co jeszcze warto zobaczyć w Wix? Kościół św. Marii Panny, związany z dawnym klasztorem, oraz sąsiednie wpisane do rejestru zabudowania gospodarcze.

Breamore House

Breamore House to elżbietański dwór z cegły i kamienia w wiosce Breamore, na północny zachód od miasteczka Fordingbridge w hrabstwie Hampshire, na południu Anglii. Rezydencja z 1583 roku nadal należy do prywatnej rodziny, ale w sezonie jest udostępniana zwiedzającym. Obiekt figuruje w National Heritage List for England jako zabytek II* stopnia, a otaczający go park również jest wpisany do rejestru. Skąd się wziął dwór w Breamore? Posiadłość kupił około 1580 roku William Dodington, a budowę zakończono w 1583 roku. Dom stanął w miejscu dawnego klasztoru augustianów. Żona Dodingtona była siostrą Sir Francisa Walsinghama, szefa wywiadu Elżbiety I. Rodzina mieszkała tu do 1748 roku, kiedy majątek nabył Edward Hulse, lekarz królewski. Jego potomkowie są właścicielami do dziś. W 1856 roku wybuchł poważny pożar, po którym dom odbudowano. Historic England wspomina też o przebudowach z połowy XIX wieku. Co zobaczysz w środku? Dwór słynie ze zbiorów obrazów i mebli, gromadzonych przez kolejne pokolenia właścicieli. Zwiedzanie obejmuje wnętrza mieszkalne, które nadal należą do rodziny, więc ma ono charakter wizyty w prywatnym domu, a nie w muzeum zbudowanym od zera. Na terenie posiadłości działa też Breamore Countryside Museum. Wystawa odtwarza wiejskie sceny z dawnych lat, między innymi mleczarnię, kuźnię, szkolną salę i chatę. Na miejscu znajdziesz także sklep z lokalnymi produktami i miejsce do spaceru po parku. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Na pobliskim wzgórzu Breamore Down leży Breamore Mizmaze, historyczny labirynt wycięty w murawie. Jest to odrębna atrakcja, dostępna bez biletu do domu. Wioska ma również własny, bardzo stary kościół, a okolica to dobry punkt wypadowy w stronę Nowego Lasu i doliny rzeki Avon. Jak dojechać i kiedy przyjechać? Breamore leży około 5 km na północ od Fordingbridge, w pobliżu drogi A338 między Salisbury a Ringwood. Najwygodniej dojechać samochodem. Dwór otwarty jest od kwietnia do października, a dni i godziny zwiedzania bywają zmieniane z sezonu na sezon, często obejmują tylko wybrane dni tygodnia. Przed wyjazdem sprawdź aktualny kalendarz na stronie breamorehouse.com. Najlepiej planować wizytę na późną wiosnę lub lato, gdy otwarte są także muzeum i ogrody. Najczęstsze pytania Czy Breamore House jest otwarty dla zwiedzających? Tak, od kwietnia do października, choć dwór pozostaje własnością prywatną. Dni otwarcia zmieniają się z roku na rok, dlatego warto sprawdzić je na oficjalnej stronie. Z jakiego okresu pochodzi dwór? Z 1583 roku, czyli z czasów Elżbiety I. Zbudowali go Dodingtonowie, a po pożarze w 1856 roku został odnowiony. Czy wizyta nadaje się dla rodzin z dziećmi? Tak. Poza samym domem możesz zwiedzić Countryside Museum z odtworzonymi wiejskimi warsztatami i wybrać się na spacer po okolicy. Czy dwór jest zabytkiem chronionym? Tak, ma status obiektu wpisanego do listy zabytków na poziomie II*. Park wokół także podlega ochronie.

Bawdsey Manor

East Suffolk

Bawdsey Manor to wiktoriańska rezydencja w wiosce Bawdsey w hrabstwie Suffolk, przy ujściu rzeki Deben, około 120 km na północny wschód od Londynu. W latach 30. XX wieku w tym miejscu powstała pierwsza w Wielkiej Brytanii stacja badawcza radaru, dlatego dwór nazywany jest kolebką brytyjskiej obrony radarowej. Czym jest Bawdsey Manor i kto go zbudował? Dwór wzniesiono w 1886 roku, a w 1895 roku go rozbudowano. Był główną siedzibą sir Williama Cuthberta Quiltera. Podczas I wojny światowej zajął go Devonshire Regiment, po wojnie wrócił do rodziny Quilterów. Historic England wpisał główny budynek na listę zabytków w stopniu II*, a sąsiednie obiekty (dawne stajnie, mury ogrodu, oranżeria, konstrukcje z pulhamitu na klifie) mają stopień II. Ogrody są osobno wpisane do rejestru parków i ogrodów. Dlaczego tu narodził się radar? W 1936 roku Ministerstwo Lotnictwa kupiło posiadłość za 24 tys. funtów, aby stworzyć stację badawczą dla systemu Chain Home, czyli sieci wczesnego ostrzegania opartej na technice radiolokacyjnej. Nadmorskie położenie na wschodnim wybrzeżu sprzyjało wykrywaniu nadlatujących samolotów. Jako RAF Bawdsey baza funkcjonowała przez całą zimną wojnę, aż do lat 90. Co można dziś zobaczyć? Muzeum Bawdsey Radar mieści się w dawnym bloku nadajników na terenie posiadłości. Wystawa opowiada o początkach radaru i pracy zespołów, które go rozwijały. Muzeum prowadzi Bawdsey Radar Trust. Sam dwór jest użytkowany przez ośrodek PGL, który organizuje tu kursy i wakacje dla dzieci. To nie jest typowy obiekt do zwiedzania wnętrz: z reguły oglądasz fasadę, wieże i teren z miejsc dostępnych dla odwiedzających, a nie komnaty. Okolica to płaski, nadmorski krajobraz Suffolk, z widokiem na ujście Deben i wybrzeże. Jak dojechać i kiedy przyjechać? Najwygodniej samochodem z Woodbridge lub Felixstowe, przez wioskę Bawdsey; adres muzeum to Bawdsey, Woodbridge, IP12 3BA. Dojazd komunikacją publiczną jest ograniczony, więc przed wyjazdem sprawdź rozkłady. Parking przy muzeum jest bezpłatny. Muzeum działa sezonowo, według zgodnych informacji od wiosny do jesieni, zwykle w czwartki, niedziele i poniedziałki świąteczne w godzinach około 11:00-16:00. Terminy i ceny biletów zmieniają się, dlatego potwierdź je na stronie Bawdsey Radar Trust. Najlepsza pora na wizytę to ciepła połowa dnia w sezonie letnim, gdy można połączyć muzeum ze spacerem. Najczęstsze pytania Czy można wejść do Bawdsey Manor? Dwór jest użytkowany przez ośrodek PGL i nie funkcjonuje jak muzeum. Dla zwiedzających otwarte jest muzeum radaru w bloku nadajników. Jaki stopień ochrony ma dwór? Główny budynek ma stopień II* w National Heritage List for England; wiele obiektów na terenie ma stopień II. Ile czasu potrzeba na wizytę? Na muzeum i spacer po okolicy wystarczą zwykle dwie do trzech godzin. Czy można przyjechać z dziećmi? Tak. Muzeum jest przyjazne rodzinom, a w okolicy jest dużo miejsca na spacer. Psy, poza psami asystującymi, nie mają wstępu do wnętrz muzeum.

Gravetye Manor

East Grinstead

Gravetye Manor to elżbietański dwór z cegły i kamienia w pobliżu East Grinstead, a dokładnie w parafii West Hoathly w hrabstwie West Sussex. Dom z końca XVI wieku, otoczony ogrodem, który zaprojektował słynny angielski ogrodnik William Robinson, od lat funkcjonuje jako luksusowy hotel z restauracją. Co to za miejsce i kto je zbudował? Według wpisu w National Heritage List for England dom powstał w 1598 roku dla Richarda Infielda, miejscowego właściciela kuźni żelaza. Rodzina Infieldów mieszkała tu do końca XVII wieku. Zięć Infielda, Henry Faulconer, dobudował wejściowy ganek. Budynek ma w rejestrze najwyższą kategorię, Grade I, więc należy do zabytków o szczególnej wartości w skali kraju. Dlaczego ogród jest tak ważny? W 1884 roku (hotel podaje 1885) posiadłość kupił William Robinson, pionier naturalistycznego stylu w ogrodnictwie i autor głośnej książki „The Wild Garden". Odnowił dom, a w latach 1885–1887 dobudował skrzydło zaprojektowane przez architekta Ernesta George'a. Przez kolejne dziesięciolecia, aż do śmierci w 1935 roku, urządzał tu ogrody formalne i swobodniejsze, a także otaczające je lasy i stawy. Układ przetrwał w dużej mierze w oryginalnej formie. Ogrody mają w rejestrze historycznych parków i ogrodów kategorię Grade II*. Po II wojnie światowej obiekt podupadł. W drugiej połowie XX wieku prowadzono tu hotel, a od 2010 roku właścicielem jest Jeremy Hosking. Od tamtej pory ogrody są stopniowo odtwarzane. Czy można zwiedzać Gravetye Manor? To czynny hotel, a nie muzeum. Według serwisu Gardenvisit ogrody są dostępne dla gości noclegowych i osób jedzących w restauracji, a ścieżka wzdłuż granicy posiadłości bywa otwarta dla wszystkich w wybrane dni tygodnia (podano wtorki i piątki). Hotel i organizatorzy lokalni oferują też płatne zwiedzanie z ogrodnikiem i lunchem. Zasady zmieniają się, dlatego rezerwację i aktualne informacje sprawdź na stronie obiektu. Jak dojechać? Adres to Vowels Lane, West Hoathly, RH19 4LJ. Poczta bywa podawana jako East Grinstead, które leży najbliżej i ma stację kolejową na linii z Londynu. Z miasteczka do dworu dojedziesz samochodem lub taksówką wąskimi wiejskimi drogami. Najczęstsze pytania Kiedy powstał Gravetye Manor? W 1598 roku, według wpisu w National Heritage List for England. Niektóre serwisy podają rok 1596. Kim był William Robinson? Angielskim ogrodnikiem i pisarzem, propagatorem ogrodu naturalistycznego. Kupił posiadłość w latach 80. XIX wieku i pracował nad nią do śmierci w 1935 roku. Czy wejdę do ogrodów bez rezerwacji? Zwykle nie. Ogrody są przeznaczone głównie dla gości hotelu i restauracji, a dla innych dostępne w ograniczonych terminach. Najpewniej zarezerwować stolik lub wizytę wcześniej. Czy w dworze jest restauracja? Tak. Według Wikipedii w 2020 roku restauracja miała jedną gwiazdkę Michelin. Stolik warto zarezerwować z wyprzedzeniem.

Ardkinglas House

Cairndow

Ardkinglas House w Cairndow to edwardiańska rezydencja w hrabstwie Argyll and Bute w Szkocji, na wschodnim brzegu Loch Fyne. Dom wpisano na listę zabytków w najwyższej, najbardziej cenionej kategorii A. Uchodzi za jedno z najlepszych dzieł Roberta Lorimera, szkockiego architekta początku XX wieku. Czym jest Ardkinglas House? Posiadłość Ardkinglas sięga XIV wieku i należała pierwotnie do klanu Campbellów. Dawny zamek Ardkinglas został zniszczony w drugiej połowie XVIII wieku, a na jego miejscu stanęły kolejne budynki. Obecny dom wzniesiono na zlecenie Sir Andrew Noble'a, przemysłowca, który kupił majątek w 1905 roku. Budowa trwała około osiemnastu miesięcy i zakończyła się w 1907 roku. Projekt przygotował Sir Robert Lorimer. Powstała duża, rozłożysta rezydencja w stylu szkockim, rozplanowana wokół otwartego dziedzińca. Budynek zachował się w większości w niezmienionej formie. Dziś majątek obejmuje ponad 12 tysięcy akrów pagórkowatych terenów i parku krajobrazowego. Czy można zwiedzać dom? Dom pozostaje własnością prywatną i jest dostępny dla publiczności tylko w ograniczonym zakresie. Przed przyjazdem sprawdź aktualne terminy na stronie posiadłości (ardkinglas.com). Znacznie łatwiej wejść do ogrodu leśnego Ardkinglas Woodland Garden, który leży w tej samej posiadłości i jest otwarty od świtu do zmierzchu. Co zobaczysz w ogrodzie? Ogród widokowo spogląda na Loch Fyne i słynie z kolekcji rododendronów oraz drzew iglastych, jednej z najcenniejszych w Wielkiej Brytanii. Główną atrakcją jest jodła pospolita (Abies alba) o obwodzie pnia przekraczającym 10 metrów, reklamowana jako najpotężniejsze drzewo iglaste Europy. Rosną tu także inne drzewa-rekordziści. Wiosną kwitną rododendrony i dzwoneczki, a w lesie często widać wiewiórki rude. Dla rodzin z dziećmi przygotowano m.in. Gruffalo Trail i Fairy Trail. Jak dojechać do Cairndow? Wieś Cairndow leży przy trasie A83 między Loch Lomond a Inveraray, u czoła Loch Fyne. Przy posiadłości jest parking. Z Glasgow dojedziesz samochodem w około półtorej godziny, a po drodze przejedziesz przez Rest and Be Thankful, jedną z najbardziej widokowych przełęczy regionu. Kiedy przyjechać? Najlepsze są późna wiosna (rododendrony, dzwoneczki) i wczesna jesień, kiedy kolory liści podkreślają krajobraz wokół jeziora. Ogród działa przez cały rok, ale zimą dni są krótkie, a ścieżki bywają błotniste. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował Ardkinglas House? Sir Robert Lorimer, dla Sir Andrew Noble'a. Dom ukończono około 1907 roku. Czy wejdę do środka? Dom jest otwarty tylko okazjonalnie. Sprawdź terminy na stronie posiadłości. Czy ogród jest otwarty cały rok? Tak, ogród leśny jest dostępny przez cały rok od świtu do zmierzchu. Bilety kupisz online lub na miejscu. Co jest najciekawsze w ogrodzie? Wielka jodła uznawana za najpotężniejsze drzewo iglaste Europy, kolekcja rododendronów oraz widoki na Loch Fyne.

Kelmscott Manor

Lechlade

Kelmscott Manor to wapienny dwór we wsi Kelmscott w hrabstwie Oxfordshire, w zachodniej części Cotswolds, tuż nad górną Tamizą. Przez 25 lat był wiejskim domem Williama Morrisa, pisarza, projektanta i socjalisty, który uczynił z niego swoją artystyczną ucieczkę od Londynu. Dziś to muzeum w domu historycznym, otwarte dla zwiedzających w sezonie. Gdzie leży Kelmscott Manor i czym różni się od Lechlade? Dwór stoi w samym Kelmscott, a nie w pobliskim Lechlade, które służy jedynie jako największa miejscowość w okolicy i punkt orientacyjny. To mała wieś na granicy Oxfordshire i Gloucestershire, na wschód od Lechlade, w dolinie Tamizy. Współrzędne obiektu to około 51,69 N i 1,64 W. Jaka jest historia dworu? Budynek pochodzi z około 1570 roku, a pod koniec XVII wieku dobudowano do niego boczne skrzydło. Zbudowano go z miejscowego wapienia, typowego dla Cotswolds. Dom figuruje na National Heritage List for England w najwyższej kategorii, Grade I. Morris wynajął go w 1871 roku i mieszkał tu aż do śmierci w 1896 roku. Dziś obiekt należy do Society of Antiquaries of London. Co zobaczysz w środku? Wnętrza kojarzą się przede wszystkim z dorobkiem Morrisa i jego kręgu: wzorzyste tkaniny, tapiserie, meble i wyroby związane z ruchem Arts and Crafts. Dom wciąż wygląda jak miejsce, w którym ktoś mieszkał i pracował, a nie jak sala wystawowa. Na terenie znajdują się też ogród oraz herbaciarnia i sklep. Jak dojechać i jak zwiedzać? Na parkingu przy kościele św. Jerzego w Kelmscott można zostawić samochód bezpłatnie. Stamtąd do dworu idzie się około 10–12 minut. Osoby, które nie mogą pokonać tej drogi pieszo, mają do dyspozycji bezpłatny minibus. Wejście na teren ogrodu jest bezpłatne, a bilet kupuje się na zwiedzanie wnętrz. Kiedy przyjechać? W sezonie 2026 dwór jest otwarty od 1 kwietnia do końca października, od czwartku do soboty, w godzinach 10:30–17:00. Ostatnie wejście do domu jest o 16:00. Od niedzieli do środy obiekt jest zamknięty. Dokładne daty końca sezonu i ceny biletów różnią się w zależności od źródła, dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić stronę oficjalną. Dobrze zarezerwować bilet online. Raz w roku, podczas Heritage Open Days we wrześniu, wstęp jest bezpłatny. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Obok dworu stoi wiejski kościół św. Jerzego, w którego cmentarzu pochowano Morrisa. Okolica nadaje się na spokojny spacer wzdłuż Tamizy i na dalszą jazdę przez Cotswolds. Najczęstsze pytania Czy Kelmscott Manor jest otwarty przez cały rok? Nie. Dwór działa sezonowo, od kwietnia do października, i tylko od czwartku do soboty. Czy trzeba rezerwować bilety? Rezerwacja online jest zalecana, zwłaszcza w sezonie. Pojedyncze dni, takie jak Heritage Open Days, mają własne zasady wstępu. Ile idzie się od parkingu do dworu? Około 10–12 minut. Dla osób z ograniczoną mobilnością kursuje bezpłatny minibus. Czy dwór ma związek z Williamem Morrisem? Tak. Morris mieszkał tu od 1871 roku do śmierci w 1896 roku i używał domu jako letniej rezydencji.

Pencarrow

Pencarrow to georgiańska rezydencja w północnej Kornwalii, położona w parafii Egloshayle, mniej więcej 5 km od Wadebridge i tyle samo od Bodmin. Dom jest wpisany do rejestru zabytków Anglii w klasie II*, a od stuleci należy do rodziny Molesworth-St Aubyn. Dziś wciąż pozostaje prywatnym domem mieszkalnym, do którego zwiedzający wchodzą w sezonie. Czym jest Pencarrow? To połączenie rodowej siedziby, muzeum wnętrz i rozległego ogrodu. Rodzina związana z posiadłością od około pięciu wieków nadal tu mieszka, dlatego zwiedzanie ma charakter wizyty w żywym domu, a nie w oderwanej od życia ekspozycji. Budynek zaliczany jest do lepszych przykładów architektury georgiańskiej w tej części hrabstwa. Jaka jest historia domu? Prace nad obecną bryłą zaczęto w latach 60. XVIII wieku, przebudowując starszą rezydencję. Za prawdopodobnego projektanta uważa się Roberta Allansona, który zmarł w 1773 roku, a Pencarrow było jego głównym dziełem. Źródła różnie datują poszczególne etapy budowy, więc najbezpieczniej mówić o drugiej połowie XVIII stulecia. W latach 40. XIX wieku zmiany wprowadził architekt George Wightwick, a w 1919 roku wnętrza zmodernizował Ernest Newton. Ogrody w połowie XIX wieku założył sir William Molesworth. Co zobaczysz na miejscu? Dom zwiedza się z przewodnikiem. W sezonie 2026 pierwsza wycieczka rusza o 11.15, kolejne wychodzą co 45 minut, a ostatnia o 15.00. Na wycieczki nie rezerwuje się miejsc, więc po południu można nie dostać się na ostatnią turę. Ogrody zajmują około 50 akrów. Mają formalne partie przy domu oraz części leśne, a zwiedzanie zwykle zajmuje kilka godzin. Kawiarnia i sklep działają na terenie posiadłości. Kawiarnia w 2026 roku otwarta jest od 10.00 do 16.30, z lunchami między 12.00 a 15.00. Posiadłość jest przyjazna psom, co w brytyjskich zabytkach nie jest regułą. Kiedy przyjechać? Pencarrow ma charakter sezonowy. W 2026 roku ogrody otwarto 1 marca i są dostępne codziennie, a dom, kawiarnia i sklep ruszyły 30 marca. Dawniejsze zestawienia podają inne godziny, dlatego przed wyjazdem sprawdź aktualny kalendarz na oficjalnej stronie. Najlepszy czas na ogrody to wiosna i wczesne lato, kiedy kwitną rośliny, ale dom jest równie ciekawy w mniej słoneczne dni. Jak dojechać? Posiadłość leży w pobliżu miejscowości Washaway, między Wadebridge a Bodmin. Najwygodniej dotrzeć samochodem. Z Bodmin to kilka minut jazdy, z Wadebridge podobnie. Na miejscu jest parking dla gości. Najczęstsze pytania Czy dom jest otwarty cały rok? Nie. Dom i kawiarnia działają sezonowo, a ogrody mają własny, dłuższy kalendarz. Daty zmieniają się co roku. Czy trzeba rezerwować wycieczkę po domu? Według informacji organizatora wycieczek nie można rezerwować z wyprzedzeniem. Warto być wcześnie, bo ostatnie miejsca mogą się skończyć. Czy mogę przyjechać z psem? Tak, posiadłość przyjmuje psy, choć zasady wejścia do wnętrz domu warto sprawdzić przed wizytą. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Na dom z przewodnikiem i spacer po ogrodach najlepiej przeznaczyć pół dnia, a przy wizycie z lunchem w kawiarni nawet więcej. Do kogo należy Pencarrow? Do rodziny Molesworth-St Aubyn, która mieszka tu od około 500 lat.

Cranborne Manor

Cranborne Manor to dwór w miejscowości Cranborne w hrabstwie Dorset, w południowej Anglii. Budowla wyrosła ze średniowiecznego pawilonu łowieckiego króla Jana, a dziś jest zabytkiem I stopnia (Grade I) na liście Historic England i rodową siedzibą markizów Salisbury. Zwiedzać można ogrody, sam dom pozostaje prywatną rezydencją. Jaka jest historia Cranborne Manor? Pierwsza budowla powstała na początku XIII wieku, około 1207–1208 roku, jako królewska siedziba na czas polowań w dawnym lesie łowieckim Cranborne Chase. Prace prowadził w imieniu króla Ralph Neville. Pod koniec panowania Elżbiety I posiadłość przeszła w ręce Roberta Cecila, późniejszego pierwszego hrabiego Salisbury, doradcy dwóch monarchów. W latach 1608–1612 Cecil przebudował dwór, a murarz William Arnold nadał mu renesansowy kształt, zachowując średniowieczne mury. Zlecił też założenie nowych ogrodów. W XVIII wieku i aż do 1860 roku budynek był podzielony i służył jako dwa gospodarstwa. Przywrócono mu funkcję jednego domu mieszkalnego w 1863 roku. Od tamtej pory pozostaje własnością rodu Cecilów. Co zobaczysz w Cranborne? Ogród przy dworze jest wpisany do rejestru ogrodów zabytkowych (Grade II*). Jego układ sięga czasów Cecila, a w XX wieku został odtworzony i rozbudowany. Spacer prowadzi wzdłuż ceglanych i kamiennych murów, między dziedzińcami i rabatami w stylu historycznym. Sama fasada dworu, z szeregiem gotyckich i renesansowych elementów, jest dobrze widoczna z ogrodu. W samej wsi warto zajrzeć do średniowiecznego kościoła św. Marii i św. Bartłomieja oraz przejść się wąskimi uliczkami z domami z kilku epok. Czy można wejść do dworu? Nie. Dwór jest prywatnym domem rodziny, więc wnętrza nie są udostępniane zwiedzającym. Publicznie otwarty jest ogród (Cranborne Manor Garden), wejście prowadzi przez sąsiednie centrum ogrodnicze. Kiedy przyjechać? Ogród otwiera się zwykle w środy od marca do września, a w wybranych terminach także w święta bankowe i w sobotnie dni specjalne. Terminy i ceny biletów zmieniają się z roku na rok, dlatego przed wyjazdem sprawdź je na stronie posiadłości (cranborne.co.uk). Największe wrażenie robią późna wiosna i lato, gdy kwitną rabaty. Jak dojechać? Cranborne leży w północno-wschodniej części Dorset, przy granicy z Hampshire i Wiltshire. Najwygodniej dojechać samochodem, na przykład z Wimborne Minster, Ringwood lub Salisbury. Najbliższe większe miasta to Bournemouth i Salisbury. Komunikacja publiczna do wsi jest ograniczona. Najczęstsze pytania Czy Cranborne Manor jest otwarty dla zwiedzających? Otwarty jest wyłącznie ogród, w wybrane dni. Wnętrza dworu są prywatne. Skąd wejście do ogrodu? Przez sąsiednie centrum ogrodnicze. Grupy proszone są o wcześniejszą rezerwację. Z jakiej epoki pochodzi dwór? Rdzeń to XIII-wieczny pawilon łowiecki króla Jana, a obecny kształt dom zawdzięcza przebudowie z lat 1608–1612 dla Roberta Cecila. Kto jest właścicielem dworu? Rodzina Cecilów, markizowie Salisbury, która jest właścicielem posiadłości od początku XVII wieku.

Blackborough House

Mid Devon

Blackborough House to zabytkowa rezydencja w przysiółku Blackborough, w hrabstwie Devon (dystrykt Mid Devon), około pięciu kilometrów na wschód od Cullompton i niedaleko wsi Kentisbeare. To prywatna posiadłość, a nie atrakcja z biletami, ale jako przykład włoskiej architektury willowej w sercu angielskiej wsi zasługuje na uwagę miłośników historii i architektury. Co to za budynek? Dom wzniesiono w latach 1838–1840 dla George'a Wyndhama, 4. hrabiego Egremont. Projekt przygotował James Thomas Knowles senior, a budynek utrzymano w stylu włoskim (italianate): ceglane ściany pokryto tynkiem, a detale wykonano z kamienia. Knowles zaprojektował również otoczony murem ogród. Hrabia planował okazały pałac, jednak zabrakło pieniędzy, więc całość powstała jako dwa połączone, mniejsze korpusy. Obiekt znajduje się w rejestrze Historic England (nr 1106499) jako zabytek klasy II, wpisany w 1987 roku. Jak wyglądały dalsze losy domu? Rezydencja szybko straciła pierwotną funkcję. W XX wieku mieściła m.in. szkołę, ośrodek religijny dla wędrowców, a w czasie II wojny światowej miejsce szkolenia osób odmawiających służby wojskowej z przyczyn sumienia, przygotowywanych do pracy pomocniczej. Z czasem budynek popadł w ruinę i w 2023 roku Victorian Society umieściło go na liście dziesięciu najbardziej zagrożonych obiektów w Anglii. Planowano przekształcić go w dwa odrębne domy mieszkalne, a prace renowacyjne rozpoczęto. Obok stał kościół All Saints, również ufundowany przez hrabiego w 1838 roku. Rozebrano go w 1994 roku z powodu złego stanu konstrukcji. Czy można zwiedzać Blackborough House? Nie. Dom pozostaje własnością prywatną i jest placem budowy, więc nie ma wstępu do wnętrz ani regularnych zwiedzań. Z publicznych dróg można obejrzeć okolicę, ale warto szanować teren posiadłości i nie wchodzić za ogrodzenie. Sprawdź aktualne informacje o dostępności przed wyjazdem, bo status obiektu może się zmienić wraz z postępem remontu. Jak dojechać i co zobaczyć w okolicy? Blackborough leży w dolinie rzeki Culm, w pobliżu Cullompton, które ma połączenie z autostradą M5 (zjazd 28). Najwygodniej dojechać samochodem; komunikacja publiczna w tym rejonie jest ograniczona. W okolicy znajdziesz wiejskie ścieżki spacerowe w Blackdown Hills i pagórkowaty krajobraz wschodniego Devonu. W samym Cullompton warto zajrzeć do kościoła św. Andrzeja z bogato zdobioną kaplicą Lane Aisle. Najczęstsze pytania Kto zbudował Blackborough House? Dom zlecił w 1838 roku George Wyndham, hrabia Egremont, a zaprojektował go James Thomas Knowles senior. Czy to zabytek chroniony? Tak, budynek ma status Grade II w rejestrze Historic England (nr 1106499). Czy można wejść do środka? Nie. To prywatna posiadłość w trakcie remontu, bez zwiedzania dla turystów. Gdzie dokładnie leży? W przysiółku Blackborough, ok. 5 km na wschód od Cullompton, w parafii Kentisbeare w hrabstwie Devon.

Alkrington Hall

Rochdale

Alkrington Hall w Rochdale (dzielnica Alkrington w Middleton, Greater Manchester) to georgiańska rezydencja z lat 30. XVIII wieku, wpisana do rejestru zabytków Anglii z wysokim stopniem ochrony. Dziś to budynek mieszkalny, więc wnętrza nie są udostępniane zwiedzającym, ale bryłę i otoczenie można oglądać z zewnątrz. Co to za budynek? Dwór wzniesiono w latach 1735–1736 dla Darcy’ego Levera. Projekt przypisuje się Giacomo Leoniemu, włoskiemu architektowi działającemu w Anglii, znanemu z palladiańskich realizacji. Historic England umieściło obiekt na Narodowej Liście Dziedzictwa (Grade II*, wpis nr 1068499, pierwszy wpis z 1957 roku). Stopień II* otrzymują budynki szczególnie ważne i wyjątkowo cenne w skali kraju, a to niewielka część wszystkich zabytków objętych listą. Na terenie posiadłości widoczne są też pozostałości wcześniejszej siedziby. Kto tu mieszkał? Z Alkrington związany jest Ashton Lever, kolekcjoner osobliwości przyrodniczych. Jego zbiory, nazywane później kolekcją Leverian, prezentował w tym dworze, zanim przeniósł je do Londynu. Majątek przechodził następnie przez ręce kolejnych właścicieli, między innymi rodziny Lees. Czy można wejść do środka? Nie. Posiadłość została podzielona na lokale prywatne (źródła mówią o mieszkaniach lub kilku luksusowych rezydencjach), dlatego nie ma biletów ani godzin otwarcia. Szanuj prywatność mieszkańców i oglądaj budynek z publicznych dróg. Jak dojechać? Dwór stoi przy Alkrington Hall Road North, około 8 km na północ od centrum Manchesteru i kilka kilometrów na południowy zachód od Rochdale. Z centrum Manchesteru dojedziesz samochodem w ok. 20–25 minut. Najbliższe większe skupisko usług znajdziesz w Middleton. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Sąsiadują z nim lasy Alkrington Woods, objęte statusem lokalnego rezerwatu przyrody, z leśnymi ścieżkami na spacer. W pobliżu znajduje się też osobno wpisany do rejestru Home Farm Dairy (Grade II), dawny budynek folwarczny należący do posiadłości. Dzielnica Alkrington Garden Village powstała w XX wieku jako planowane osiedle. Kiedy przyjechać? Spacer wokół dworu i po lesie jest najprzyjemniejszy późną wiosną i latem, gdy drzewa są w pełni ulistnione. Jesienią lasy zmieniają barwy, ale po deszczu ścieżki bywają błotniste. Najczęstsze pytania Czy Alkrington Hall jest otwarty dla turystów? Nie, to prywatny budynek mieszkalny. Można go oglądać tylko z zewnątrz. Kto zaprojektował Alkrington Hall? Według wpisu Historic England autorem projektu jest Giacomo Leoni, a inwestorem był Darcy Lever. Jaki status zabytku ma dwór? Grade II*, czyli drugi z trzech stopni ochrony w Anglii, nadawany obiektom o szczególnym znaczeniu. Wpis ma numer 1068499. Co warto połączyć ze zwiedzaniem dworu? Spacer po Alkrington Woods oraz wizytę w centrum Middleton lub w Manchesterze, do którego jest niedaleko.

Shotover Park

Oxford

Shotover Park to osiemnastowieczna rezydencja z rozległym parkiem krajobrazowym na północno-zachodnim skraju wsi Wheatley, około 6 km na wschód od Oksfordu w hrabstwie Oxfordshire. Dom, ogrody i park wpisano do rejestru zabytków w najwyższej, pierwszej kategorii (Grade I). To własność prywatna, więc nie jest to atrakcja z regularnymi godzinami zwiedzania. Co to za miejsce? Teren należał w średniowieczu do królewskiego lasu Shotover. W 1613 roku funkcję strażnika lasu otrzymał Timothy Tyrrell, a las zlikwidowano jako obszar królewski w 1666 roku. Obecny dom wzniósł James Tyrrell (1643–1718), który odziedziczył posiadłość w 1701 roku. Datowanie budowy różni się w źródłach: podaje się lata 1713–18 lub 1715–20. Projekt przypisuje się Williamowi Townesendowi, architektowi działającemu w Oksfordzie. Po śmierci generała Jamesa Tyrrella, syna budowniczego, majątek w 1742 roku przeszedł na rodzinę Augustusa Schutza. Przez około stulecie układ posiadłości zmieniał się niewiele. Około połowy XIX wieku George Maitland dobudował do domu dwa skrzydła, a w 1871 roku całość kupił podpułkownik James Miller. Od tamtej pory pozostaje w rękach prywatnych; dziś należy do fundacji Shotover Trust. Co zobaczysz w ogrodach i parku? Założenie ma około 80 hektarów i jest wpisane do Rejestru Parków i Ogrodów (Grade I). Najciekawsze są budowle ogrodowe: Gothic Temple z lat 20. XVIII wieku, stojąca na końcu 300-metrowego Długiego Kanału. Należy do najwcześniejszych przykładów neogotyku w Anglii; ma status Grade II*. Octagonal Temple, ośmioboczny pawilon na pagórku na południowy zachód od domu, według projektu Williama Kenta z około 1730 roku. Obelisk, także zaprojektowany przez Kenta, około 200 m na zachód od domu. Stawy, w tym Octagon Pond, ciąg sadzawek rybnych, dziedziniec stajni z przełomu XVII i XVIII wieku oraz ogród kuchenny otoczony murem, o powierzchni około 2 ha. Na ziemi posiadłości znajduje się też XIX-wieczna wzorcowa farma Home Farm. Czy można wejść do środka? Nie bez wcześniejszego sprawdzenia. Dom i ogrody są prywatne i udostępniane tylko okazjonalnie, na przykład podczas wyznaczonych dni otwartych. Przed wizytą sprawdź aktualne terminy u zarządcy posiadłości lub w programie otwartych ogrodów. Nie myl Shotover Park z publicznym Shotover Country Park na południowo-zachodnim zboczu tego samego wzgórza, który zarządzany jest przez miasto Oksford i otwarty cały rok. Jak dojechać? Posiadłość leży przy trasie A40, około 6 km (kilka minut jazdy) od centrum Oksfordu, kod pocztowy OX33 1QS. Najwygodniej dojechać samochodem lub autobusem do Wheatley, a stamtąd dojść pieszo. Najczęstsze pytania Czy Shotover Park jest otwarty dla zwiedzających? Nie na stałe. To prywatna posiadłość, a ogrody otwiera się sporadycznie. Terminy warto potwierdzić przed przyjazdem. Kto zaprojektował dom? Projekt domu przypisuje się Williamowi Townesendowi. Budowle ogrodowe, Obelisk i Octagonal Temple, zaprojektował około 1730 roku William Kent. Jaki status ma zespół? Dom i rejestrowany park mają status Grade I, a Gothic Temple, Octagonal Temple i Obelisk Grade II*. Czy to to samo co Shotover Country Park? Nie. Country Park to osobny, publiczny park i rezerwat przyrody na południowym zachodzie wzgórza, dostępny bez ograniczeń.

Tottenham House

Tottenham House to monumentalna rezydencja ziemska w parafii Great Bedwyn w hrabstwie Wiltshire, około 8 km na południowy wschód od miasteczka Marlborough. Od miasta oddziela ją Savernake Forest, a sam dwór stoi w sercu dawnego parku Tottenham Park. Nie ma nic wspólnego z Tottenhamem w Londynie. Co to za budynek i kto go zbudował? Pierwszy dom na tym miejscu, znany jako Totnam Lodge, powstał około 1575 roku dla Edwarda Seymoura, hrabiego Hertford. W 1675 roku majątek przeszedł przez małżeństwo w ręce rodziny Bruce, późniejszych hrabiów, a potem markizów Ailesbury. W latach 20. XVIII wieku Charles Bruce przebudował rezydencję według projektu lorda Burlingtona, przedstawiciela palladianizmu. Obecny gmach pochodzi głównie z lat 20. XIX wieku. Charles Brudenell-Bruce, 1. markiz Ailesbury, zlecił wtedy gruntowną przebudowę, a według rejestru Historic England autorem projektu (1825) był Thomas Cundy II. Dom ma ponad sto pomieszczeń i figuruje na liście zabytków w najwyższej kategorii, Grade I. Dawne stajnie z 1818 roku mają status Grade II*. Co z parkiem i lasem? Otoczenie rezydencji wpisano do rejestru parków i ogrodów jako Grade II*. Lancelot „Capability" Brown pracował tu od 1764 do około 1770 roku dla lorda Bruce'a, między innymi nad układem terenu i ogrodem warzywnym. Savernake Forest to wielki kompleks leśny z licznymi ścieżkami, popularny wśród spacerowiczów. Jak dom służył przez wieki? Rodzina Bruce mieszkała w nim do 1946 roku. Później mieściła się tu szkoła przygotowawcza (m.in. Hawtreys, od 1994 roku połączona z Cheam), a następnie dom wydzierżawiono organizacji charytatywnej do 2005 roku. Plany przekształcenia obiektu w luksusowy hotel z polem golfowym uzyskały pozwolenie w 2006 roku, lecz dom stał potem pusty przez około dziesięć lat. W 2014 roku został sprzedany. Czy można go zwiedzać? Tottenham House to obiekt prywatny, bez regularnego zwiedzania wnętrz. Przed wizytą sprawdź aktualne zasady dostępu. Najlepszym sposobem zobaczenia okolicy jest spacer publicznymi ścieżkami po Savernake Forest, a sam budynek może być widoczny jedynie z fragmentów terenu. Jak dojechać? Najbliższym miastem jest Marlborough, skąd dojedziesz samochodem w kilkanaście minut. Wieś Great Bedwyn ma stację kolejową na linii z Londynu Paddington, co ułatwia dojazd bez auta, a dalej trzeba iść pieszo lub jechać taksówką. Najczęstsze pytania Czy Tottenham House jest otwarty dla turystów? Nie, to rezydencja prywatna. Zwiedzanie wnętrz nie jest standardową ofertą, a teren wokół obejmuje także prywatne grunty. Jaki status zabytkowy ma budynek? Dwór ma kategorię Grade I, a park i otoczenie wraz z Savernake Forest Grade II*. Kto zaprojektował obecny dom? Według Historic England przebudowę z lat 20. XIX wieku, wykonaną dla markiza Ailesbury, zaprojektował Thomas Cundy II. Czy to ten sam Tottenham co w Londynie? Nie. Nazwa pochodzi od dawnego Totnam Lodge, a rezydencja leży w Wiltshire, daleko od Londynu.

Hamptworth Lodge

Landford

Hamptworth Lodge to rezydencja wiejska z 1912 roku w okolicy wsi Landford w hrabstwie Wiltshire, na południowy wschód od Salisbury, tuż przy granicy New Forest. Budynek należy do prywatnej posiadłości i jest wpisany do rejestru zabytków Anglii z II* stopniem ochrony, czyli w grupie obiektów uznawanych za szczególnie cenne. Co to za budynek? Dom zaprojektował Sir Guy Dawber, jeden z czołowych brytyjskich architektów epoki edwardiańskiej, na zamówienie H. C. Moffata. Dawber sięgnął po wzorce elżbietańskie: ściany łączą cegłę z drewnianym szkieletem, a fasadę zdobi łukowy portal w stylu Tudorów i rzeźbione deski szczytowe. Całość wygląda jak dwór sprzed kilku stuleci, choć powstała na początku XX wieku. Wpis w rejestrze powołuje się m.in. na przewodnik Pevsnera po Wiltshire z 1975 roku. Co jeszcze należy do zespołu? Wokół domu zachowały się osobno chronione elementy układu ogrodowego, także projektu Dawbera z 1912 roku: kute żelazne bramy ogrodowe z inicjałami, ceglane słupy bramne i mury ha-ha (ukryty rów oddzielający ogród od parku), drewniana lychgate, czyli ozdobna brama w konstrukcji szkieletowej, stojąca przy domu (II stopień ochrony, wpis z 1985 roku); zespół stajni, wozownia i domki stajenne z około 1870 roku, zbudowane dla George'a Morrisona, wcześniejszego właściciela posiadłości (II stopień); Back Lodge, domek strażniczy z początku XIX wieku przy tylnym podjeździe. Czy można tu wejść? Hamptworth Lodge nie jest obiektem muzealnym. To prywatny dom w środku działającej posiadłości z parkiem, lasem i domami dzierżawców, więc nie ma regularnego zwiedzania ani biletów. Nie licz na to, że zobaczysz go z publicznej drogi, jak dwory stojące przy głównych trasach. Jeśli interesuje Cię architektura Dawbera, sprawdź przed wyjazdem oficjalne informacje o ewentualnych dniach otwartych i trzymaj się publicznych dróg i szlaków w okolicy. Jak dojechać? Landford leży przy drodze w kierunku Salisbury i Southampton, a najwygodniejszym środkiem transportu jest samochód. Salisbury, z koleją i dworcem autobusowym, jest najbliższym dużym ośrodkiem, a stamtąd do okolic Landford dojedziesz taksówką lub autem w około pół godziny. Kiedy przyjechać? Okolica najlepiej wygląda od późnej wiosny do jesieni, gdy w pobliskim New Forest można łączyć spacery z wizytą w zabytkach regionu. Do samego domu pora roku nie ma znaczenia, bo oglądać go można tylko z zewnątrz i tylko tam, gdzie pozwalają publiczne ścieżki. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował Hamptworth Lodge? Sir Guy Dawber, w 1912 roku, dla H. C. Moffata. Jaki styl reprezentuje budynek? Neoelżbietański (tudoriański) z elementami Arts and Crafts: cegła i drewniany szkielet, portal w łuku Tudorów, rzeźbione detale. Czy dom jest otwarty dla turystów? Nie. To prywatna posiadłość bez stałego zwiedzania. Jaki ma status ochrony? Dom ma II* stopień ochrony w rejestrze National Heritage List for England, a ogrodowe bramy, lychgate i stajnie mają status II.

Willersley Castle

Matlock

Willersley Castle to neogotycki, kryty blankami dwór nad rzeką Derwent w Cromford w hrabstwie Derbyshire, wzniesiony dla Richarda Arkwrighta, pioniera przemysłu bawełnianego. Budynek wpisano na listę zabytków Anglii w klasie II*, czyli wśród obiektów szczególnie cennych. Leży tuż za granicą Parku Narodowego Peak District, nieopodal Matlock Bath, i stanowi część krajobrazu Doliny Derwent. Czym jest Willersley Castle? To nie średniowieczna twierdza, lecz rezydencja z końca XVIII wieku. Projektantem był William Thomas, a elewacja ma trzy kondygnacje i siedem osi, z krenelażem nadającym całości zamkowy wygląd. Wnętrze słynie z owalnego holu, doświetlonego od góry przez dach. Budowę rozpoczęto około 1790 roku; pożar w 1791 roku opóźnił prace. Arkwright zmarł w 1792 roku i w domu nie zamieszkał. Wprowadził się dopiero jego syn, Richard Arkwright II, około 1796 roku. Jak wygląda historia po Arkwrightach? Rodzina mieszkała tu do lat dwudziestych XX wieku. W 1927 roku dom kupił konsorcjum metodystycznych przedsiębiorców, a w 1928 roku otwarto w nim ośrodek wypoczynkowy Methodist Guild. W latach 1940–1945 działał tu szpital położniczy, potem wrócono do funkcji wakacyjnej. Przez dziesięciolecia działał jako hotel, a w 2020 roku zamknięto go po pandemicznym lockdownie i wystawiono na sprzedaż za około 4 mln funtów. W ofercie znajdowały się też stróżówka, budynek dawnych stajni z pokojami i salami konferencyjnymi oraz osobny obiekt z basenem. Później pojawiły się doniesienia o ofercie „under offer” i planach pozostawienia funkcji hotelowej. Czy można zwiedzać Willersley Castle? Obiekt jest prywatny i nie działa jako muzeum, a jego dostępność zależy od obecnego właściciela. Przed wizytą sprawdź aktualny status hotelu. Sylwetkę zamku widać z okolicznych publicznych ścieżek nad Derwent oraz z terenu Cromford, więc nawet bez wejścia do środka można go obejrzeć. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Cromford to serce światowego dziedzictwa UNESCO Derwent Valley Mills. Arkwright uruchomił tu w 1771 roku Cromford Mill, jedną z pierwszych fabryk włókienniczych napędzanych wodą. W miasteczku warto obejrzeć domy robotnicze przy North Street i spacerować nad kanałem Cromford Canal. Niedaleko leży Matlock Bath z kolejką linową Heights of Abraham. Jak dojechać? Z Matlock do Cromford jest około 4 km drogą A6. Najwygodniej dojechać samochodem lub pociągiem do stacji Cromford na linii Derwent Valley, a stamtąd dojść pieszo. Parking znajdziesz przy Cromford Mill. Najczęstsze pytania Czy Willersley Castle to prawdziwy zamek? Nie. To neogotycka rezydencja z lat 90. XVIII wieku, a krenelaż pełni funkcję dekoracyjną. Kto go zbudował? Dom zlecił Richard Arkwright, a zaprojektował William Thomas. Sam Arkwright nie doczekał zamieszkania. Czy mogę tam przenocować? Obiekt działał jako hotel do 2020 roku. Aktualną ofertę sprawdź u właściciela przed planowaniem pobytu. Czy wstęp jest płatny? Nie ma regularnego zwiedzania. Z publicznych ścieżek w okolicy możesz obejrzeć budynek z zewnątrz bez opłat.

Roundway House

Devizes

Roundway House to zabytkowa rezydencja w Roundway, na północno-wschodnim skraju miasta Devizes w hrabstwie Wiltshire w południowo-zachodniej Anglii. Budynek jest wpisany do rejestru National Heritage List for England jako obiekt klasy II (wpis z 19 marca 1962 roku). To prywatny dom mieszkalny, a nie atrakcja z biletami, więc warto wiedzieć, czego się spodziewać. Czym jest Roundway House? Dzisiejszy dom powstał z pozostałości po dużo większej posiadłości Roundway Park, zwanej też New Park. Główną rezydencję wzniesiono w latach 1777–1783 dla J. Suttona, a projekt przypisuje się Jamesowi Wyattowi, jednemu z najważniejszych architektów epoki georgiańskiej. W latach 1841–1842 T. Finden przebudował ją dla E. F. Colstona. Rodzina Colstonów władała majątkiem do około 1948 roku. Po zmianach właścicieli główny budynek rozebrano w 1955 roku. Przetrwały dwa skrzydła dziedzińca stajennego z końca XVIII wieku i to one stanowią zabytek wpisany do rejestru. Dawne zabudowania gospodarcze przekształcono w dom mieszkalny, a otaczający teren został z czasem podzielony na kilka posesji i grunty rolne. Czy można zwiedzać Roundway House? Nie ma tu zwiedzania ani stałych godzin otwarcia. Dom jest własnością prywatną, więc wchodzenie na teren posesji nie wchodzi w grę. Zabytek najlepiej oglądać z okolicznych dróg i publicznych ścieżek, szanując prywatność mieszkańców. Prawdziwej skali dawnej rezydencji nie zobaczysz, bo jej korpus już nie istnieje. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Swiss Cottage – dawny domek myśliwski z połowy XIX wieku, zbudowany dla rodziny Colstonów z Roundway Park i również wpisany do rejestru zabytków klasy II. Roundway Down – wzgórza na północ od Devizes, znane z bitwy z 1643 roku podczas angielskiej wojny domowej. Devizes – miasto targowe z rynkiem, zamkiem i Kennet and Avon Canal ze słynnym ciągiem śluz Caen Hill, kilka minut jazdy samochodem. Dawny szpital psychiatryczny Roundway – kompleks z XIX wieku (działał 1851–1995), osobny obiekt, nie mylić z Roundway House. Jak dojechać? Roundway leży około dwóch kilometrów od centrum Devizes. Najwygodniej dojechać samochodem lub rowerem, a do miasta dotrzesz autobusem z Bath, Swindon lub Salisbury. Najbliższe stacje kolejowe to Pewsey i Chippenham, skąd jedzie się dalej autobusem lub taksówką. Na spacer z centrum Devizes wystarczy około pół godziny, droga prowadzi przez spokojne przedmieścia. Kiedy przyjechać? Obejrzenie budynku z zewnątrz zajmie kilka minut, więc najlepiej połączyć je ze zwiedzaniem Devizes i okolicy. Wiosna i lato dają najlepsze warunki do spacerów po okolicznych wzgórzach. Najczęstsze pytania Czy Roundway House jest otwarty dla zwiedzających? Nie. To prywatna rezydencja i nie ma w niej udostępnianych wnętrz. Kto zaprojektował pierwotną rezydencję? Roundway Park wzniesiono w latach 1777–1783 według projektu przypisywanego Jamesowi Wyattowi. Co się stało z głównym budynkiem? Rozebrano go w 1955 roku. Zachował się dziedziniec stajenny, dziś będący domem mieszkalnym. Czy Roundway House to to samo co szpital Roundway? Nie. Szpital to osobny kompleks w tej samej parafii, czynny w latach 1851–1995.

Arle Court And Wall Adjoining

Cheltenham

Arle Court w Cheltenham to wiktoriański dwór z lat 1856–1858, wpisany na listę zabytków Anglii jako obiekt Grade II wraz z przylegającym murem. Stoi w dzielnicy Arle, w zachodniej części miasta w hrabstwie Gloucestershire. Jaka jest historia Arle Court? Obecny budynek zaprojektował J.J. Rowland dla Thomasa Packera Waltera Butta. Prace prowadzono w dwóch etapach, w 1856 i 1858 roku. Dwór zastąpił dawną siedzibę, elżbietański Arle Manor, który rozebrano częściowo w 1880 roku. Część dawnego wyposażenia trafiła do nowego domu, o czym przypominają XVI- i XVII-wieczne boazerie w jednym z pokoi. W 1865 roku od strony północno-zachodniej dobudowano salę bilardową. Dom wpisano do rejestru 14 grudnia 1983 roku, a opis zaktualizowano w 1998 roku. Pod nazwą Arle Court figurują w rejestrze także osobne obiekty z tego samego zespołu: stajnie z zegarem z Derby, ściany i balustrady ogrodu włoskiego oraz mur z bramą. Co zobaczysz? Fasada ma dwie kondygnacje i trzy osie. Środkowa część cofnięta jest za linię bocznych, szczytowych skrzydeł, a ich okna wykuszowe sięgają dwóch pięter. Budowlę wzniesiono z cegły licowanej kamieniem ciosowym, dach kryją kamienne płytki. Uwagę zwracają ostrołukowe detale, ażurowa attyka z motywem czterolistu, wysokie ośmioboczne kominy oraz ośmioboczna, trzykondygnacyjna wieża po wschodniej stronie, dawniej zwieńczona iglicą, z herbami na górnych ściankach. Obok wejścia biegnie niski mur z ażurową balustradą. Wnętrza, znane z opisu zabytku, to m.in. hol z galerią doświetloną z góry, rzeźbiona drewniana klatka schodowa z figurami postaci z historii Francji, pokój z polichromowanym sufitem kasetonowym oraz salony z boazerią i rzeźbionymi kominkami. Czy można zwiedzać dwór? Arle Court nie jest muzeum z regularnym zwiedzaniem. Najlepiej oglądać zewnętrzną bryłę, a przed wizytą sprawdzić, czy teren i budynek są dostępne dla odwiedzających. Wnętrz nie należy traktować jako atrakcji dostępnej bez wcześniejszych ustaleń. Jak dojechać? Arle leży około 3 km na zachód od centrum Cheltenham. Dojedziesz tu autobusem miejskim lub samochodem z centrum miasta; dokładne położenie dworu wskazują współrzędne 51,892 N, 2,126 W. Cheltenham ma stację kolejową z połączeniami do Gloucester, Bristolu i Birmingham. Kiedy przyjechać? Zewnętrzne partie budynku najlepiej oglądać w dzień, przy dobrym świetle, od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Wizytę łatwo połączyć ze spacerem po Cheltenham, znanym z regencyjnej architektury. Najczęstsze pytania Z którego roku pochodzi Arle Court? Dwór zbudowano w latach 1856 i 1858 według projektu J.J. Rowlanda. Jaki status ma budynek? To obiekt Grade II w National Heritage List for England, wpisany w 1983 roku. Co stało się z dawnym Arle Manor? Elżbietański dwór rozebrano częściowo w 1880 roku, a fragmenty jego boazerii wykorzystano w nowym domu. Czy zobaczę wnętrza? Dwór nie ma stałych godzin zwiedzania. Zewnętrzną architekturę obejrzysz bez problemu, wejście do środka wymaga ustaleń z zarządcą obiektu.