Zabytki w Wielkiej Brytanii
Lista 579 miejsc z kategorii Zabytki w Wielkiej Brytanii — z opisami, zdjęciami i wizytami od społeczności NextOnTrip. Miejsca rozmieszczone są w 331 miejscowościach. Najpopularniejsze miejsca według społeczności: Chiswick House, Backwell House, Westbury On Trym War Memorial.
-
Carved rock known as the Grey Stone in Grey Stone Pasture, Harewood Park, 370m south east of New Bridge
Leeds
Grey Stone w Harewood Park to ogromny głaz z piaskowca gritstone pokryty prehistorycznymi rytami, ukryty na pastwisku w parku Harewood, na północ od Leeds w hrabstwie West Yorkshire. Formalna nazwa zabytku brzmi „Carved rock known as the Grey Stone in Grey Stone Pasture, Harewood Park, 370m south east of New Bridge". To petroglif objęty ochroną jako zabytek archeologiczny w Anglii. Czym jest Grey Stone? Grey Stone to samotny blok skalny o wymiarach około 4,2 × 2,4 × 2,7 m, położony na niewielkim grzbiecie w obrębie Grey Stone Pasture. Powierzchnię skały pokrywają wykute znaki z epoki kamienia i brązu. Takie rytualne lub symboliczne oznaczenia na głazach są w północnej Anglii znane jako rock art, czyli sztuka naskalna. Co można zobaczyć na skale? Na kilku ścianach głazu widać rzeźbione znaki. Najbardziej charakterystyczny jest niewielki, pionowy fragment z sześcioma koncentrycznymi kręgami, bez centralnego zagłębienia, które zwykle występuje w tego typu motywach. Opisy z rejestru zabytków wspominają też północną ścianę z większym kołem pośrodku i mniejszymi kręgami wokół, porównywaną do celtyckiej tarczy. Według badaczy rock art na powierzchni skały znajduje się nawet około 18 innych wgłębień (tzw. cup marks), skatalogowanych w przeglądzie Boughey'a i Vickermana z 2003 roku. Z jakiej epoki pochodzą ryty? Rejestr Historic England wiąże ryty z okresem około 2000–1500 p.n.e., powołując się na krzemienne narzędzia i siekierę odnalezione w okolicy. Ogólnie sztukę naskalną tego typu datuje się na późny neolit i epokę brązu. Jeden z autorów piszących o miejscu sugeruje, że motyw kręgów bez centralnego dołka może być młodszy niż przykłady z wrzosowisk, ale to hipoteza, nie ustalony fakt. Skąd nazwa? Nazwa „Grey Stone" jest w północnej Anglii dość częsta. Nazywano tak głazy, na których mogły znajdować się znaki typu cup-and-ring. Niektórzy autorzy wiążą ten kamień także z pochodzeniem nazwy samego Harewood, choć jest to przypuszczenie. Jak odwiedzić? Skała leży w Harewood Park, około 370 m na południowy wschód od mostu New Bridge. Teren to prywatna posiadłość związana z Harewood House, więc przed wizytą sprawdź aktualne zasady wstępu i trasy spacerowe. Miejsce jest ciche, bez infrastruktury turystycznej. Zabierz solidne buty, bo pastwisko bywa błotniste, i dobre światło: ryty najlepiej widać, gdy słońce pada pod niskim kątem, rano lub późnym popołudniem. Najczęstsze pytania Czy Grey Stone jest chroniony? Tak. Skała figuruje w rejestrze zabytków Historic England jako chroniony zabytek archeologiczny, więc nie wolno jej dotykać narzędziami, odbijać ani niczego na niej malować. Ile lat mają ryty? Według Historic England mogą pochodzić z okresu około 2000–1500 p.n.e., czyli z późnego neolitu lub wczesnej epoki brązu. Gdzie dokładnie leży Grey Stone? W Harewood, w dzielnicy Leeds, na współrzędnych około 53,883 N, 1,523 W. Co oznaczają koncentryczne kręgi? Znaczenie nie jest pewne. Badacze zwykle mówią o symbolice rytualnej lub terytorialnej, ale brak jednoznacznych dowodów. Czy to dobre miejsce na krótki spacer? Tak, jeśli interesuje Cię archeologia i krajobraz parku. Zaplanuj wizytę razem z Harewood House i okolicznymi ścieżkami.
-
Mountjoy Castle
Mid-Ulster District Council
Mountjoy Castle to ruiny obronnego dworu w hrabstwie Tyrone w Irlandii Północnej, na wzgórzu nad zachodnim brzegiem jeziora Lough Neagh. Leży w pobliżu wsi Brockagh, w townlandzie Magheralamfield, na obszarze samorządu Mid-Ulster. To niewielki, ale klimatyczny przystanek dla osób zainteresowanych burzliwym okresem, gdy Ulster przechodził spod władzy gaelickich rodów pod angielskie rządy. Czym jest Mountjoy Castle? Zamek to obronny dwór z początku XVII wieku, zbudowany po wojnie dziewięcioletniej. Nazwa pochodzi od Charlesa Blounta, lorda Mountjoya, namiestnika Irlandii, którego kampania w Ulsterze doprowadziła w 1602 roku do wzniesienia w tej okolicy angielskiego fortu. Ta wcześniejsza ziemna budowla to osobny obiekt: przecina dzisiejszą drogę Mountjoy Road (B161) oraz dojazd do zachowanego zamku. Kamienny budynek oglądany dziś datuje się zwykle na krótko po 1605 roku i uważa się, że to fortyfikacja opisana w 1611 roku jako wzniesiona obok starego fortu. Jak wygląda? Dolne partie murów są z kamienia z ciosanymi narożnikami, górne z cegły, co było typowym połączeniem dla budowli z epoki plantacji. Główny korpus flankują cztery wieże narożne ze strzelnicami, co pokazuje, że budynek miał służyć zarówno do mieszkania, jak i do obrony. Obecnie zwiedzający mogą wejść tylko do trzech z czterech wież. Dlaczego jest ważny historycznie? Zamek stoi w strategicznym miejscu nad Lough Neagh, ważnym szlakiem i punktem orientacyjnym Ulsteru. Podczas irlandzkiego powstania 1641 roku zdobyły go siły Felima O'Neilla z Kinard pod dowództwem Turlougha Gruamy O'Quinna. Pozostawał w rękach gaelickich do klęski Turlougha O'Neilla z rąk generała Monro w 1643 roku. Według jednej relacji w 1648 roku rozebrano go z rozkazu parlamentu, a od tamtej pory pozostaje ruiną. Czy można go zwiedzać? Mountjoy Castle jest zabytkiem pod opieką państwa (State Care Historic Monument). Wstęp jest bezpłatny, ale dostęp bywa ograniczany na czas prac konserwatorskich, więc przed wyjazdem warto to sprawdzić. W okolicy Brockagh archeolodzy z Queen's University Belfast prowadzili też wykopaliska społecznościowe, skupione na wcześniejszym forcie. Najczęstsze pytania Gdzie leży Mountjoy Castle? W pobliżu Brockagh w hrabstwie Tyrone w Irlandii Północnej, na wzgórzu nad jeziorem Lough Neagh. Kto go zbudował? Angielska administracja w latach po 1602 roku; nazwa pochodzi od lorda Mountjoya, namiestnika Irlandii. Czy wstęp jest bezpłatny? Tak, ale dostęp bywa ograniczany z powodu prac. Czy można wejść do wież? Obecnie dostępne są trzy z czterech wież narożnych. Co wydarzyło się tu w 1641 roku? Podczas irlandzkiego powstania zamek zdobyły siły Turlougha Gruamy O'Quinna dla Felima O'Neilla z Kinard.
-
Bayard's Cove Fort
South Hams
Bayard's Cove Fort to niewielki, masywny fort artyleryjski na nabrzeżu Dartmouth w regionie South Hams w hrabstwie Devon. Zbudowany na początku XVI wieku, miał strzec wejścia do portu. Jest jednym z najlepiej zachowanych śladów dawnej świetności miasta jako ruchliwego portu, a dziś opiekuje się nim English Heritage. Czym jest Bayard's Cove Fort? To blokhauz artyleryjski, czyli niska, zwarta budowla z kamienia, zaprojektowana z myślą o ciężkich działach, a nie o licznej załodze. W dawnych zapisach występuje też pod nazwami Berescove i Bearscore Castle. Jak na zamek jest bardzo mały, ma zaledwie około dziesięciu metrów średnicy wewnątrz, ale został pomyślany jako groźna przeszkoda dla wrogich okrętów. Dlaczego go zbudowano? Dartmouth był ważnym portem, a wąski odcinek wody przy wejściu wymagał ochrony. Fort wzniesiono na początku XVI wieku, podobno własnym sumptem mieszkańców miasta, aby strzec nabrzeża. Stanowił ostatnią linię obrony. Dalej od miasta stały zamki Dartmouth i Kingswear, a między nimi można było rozciągnąć łańcuch w poprzek ujścia rzeki. Okręt, który przedarł się przez wszystkie te zapory, trafiał pod ogień dział z Bayard's Cove. Jak został zaprojektowany? Fort ma jedenaście otworów strzelniczych dla ciężkiej artylerii. Umieszczono je nisko w murach, aby działa mogły ostrzeliwać wrogie statki na poziomie wody, w miejscu, gdzie port jest najwęższy. Konstrukcja jest prosta i praktyczna: grube mury, zaokrąglony plan i dobre pole ostrzału nad wodą. Co działo się z fortem na przestrzeni wieków? Fort pozostawał uzbrojony podczas angielskiej wojny domowej. W latach czterdziestych XVII wieku Dartmouth znajdowało się w rękach rojalistów, a w 1646 roku zdobyły je siły parlamentu. W XVIII wieku, gdy pozycja miasta osłabła, a dawne umocnienia straciły znaczenie, fort zaniedbano i wykorzystywano jako magazyn. Odrestaurowano go pod koniec XIX wieku, w czasie gdy Dartmouth się zmieniało. W 1863 roku w mieście otwarto Royal Naval College, a nabrzeże przyciągało coraz więcej odwiedzających. W 1940 roku fort krótko służył jako stanowisko karabinu maszynowego, jednak ograniczone pole ostrzału sprawiło, że się do tego nie nadawał. Zwiedzanie Bayard's Cove Fort Wstęp: bezpłatny, dostęp w godzinach dziennych. Dojście: do fortu można dotrzeć tylko pieszo, brukowaną ulicą nad rzeką na skraju starego miasta Dartmouth. Zarządca: English Heritage, który opiekuje się obiektem od 1984 roku. Czas zwiedzania: to krótki przystanek. Większość odwiedzających poświęca na niego dziesięć do dwudziestu minut, zwykle w trakcie spaceru wzdłuż rzeki. Najczęstsze pytania Czy wstęp do Bayard's Cove Fort jest bezpłatny? Tak. Wstęp jest wolny, a fort jest dostępny w godzinach dziennych. Czy można dojechać pod sam fort? Nie. Dojście jest możliwe tylko pieszo, więc najlepiej zostawić samochód w Dartmouth i przejść na nabrzeże. Ile lat ma fort? Pochodzi z początku XVI wieku, ma więc około pięciuset lat. Do czego służył? Zbudowano go, by ostrzeliwać wrogie okręty wpływające do portu w Dartmouth. Później pełnił funkcję magazynu, a w 1940 roku krótko stanowiska karabinu maszynowego. Kto opiekuje się nim dzisiaj? Zarządza nim English Heritage, który utrzymuje fort otwarty dla zwiedzających.
-
Pembroke Castle
Pembroke
Zamek w Pembroke to średniowieczna warownia w południowo-zachodniej Walii, wznosząca się nad wodami rzeki w samym centrum miasta Pembroke. Dla wielu odwiedzających jest przede wszystkim miejscem narodzin Henryka Tudora, późniejszego króla Anglii Henryka VII, ale wart uwagi jest także jako przykład tego, jak z drewnianej fortyfikacji urosła potężna kamienna twierdza. Dlaczego warto zobaczyć zamek w Pembroke? Zamek łączy dwa wątki, które rzadko spotyka się w jednym miejscu: wczesnośredniowieczną historię normańskiego podboju Walii oraz początki dynastii Tudorów. Na miejscu można zobaczyć mury, baszty i dziedzińce, a z wyższych partii obiektu rozciągają się widoki na miasto i okolicę. To dobry punkt dla osób, które lubią zwiedzać zamki na własną rękę, ale też dla rodzin, bo teren jest otwarty i pozwala swobodnie spacerować. Jak wyglądały początki zamku? Źródła podają, że pierwsza budowla powstała w 1093 roku. Była to drewniana fortyfikacja wzniesiona przez Rogera de Montgomery, jednego z normańskich możnowładców. W kolejnych dziesięcioleciach drewno zastępowano kamieniem. W XII wieku dużą rolę w rozbudowie twierdzy odegrał William Marshal, a na początku XIII wieku dodano kamienną wieżę. Szczegóły chronologii w różnych opracowaniach nieco się różnią, jednak wszystkie opisują ten sam proces: od niewielkiego grodu po rozbudowany kompleks obronny. Gdzie urodził się Henryk VII? Henryk Tudor przyszedł na świat w zamku w 1457 roku. W 1485 roku, po zwycięstwie w bitwie pod Bosworth, objął tron jako Henryk VII. Opracowania nie są zgodne co do dokładnego miejsca narodzin. Jedne wskazują wieżę, inne mówią o dawnej wieży strażniczej, nazywanej dziś jego imieniem. Według jeszcze innych hipotez chodzi o skrzydłowy dom-halę na zewnętrznym dziedzińcu, którego ślady zidentyfikowano dzięki zdjęciom lotniczym i badaniom geofizycznym. Ta niepewność dodaje zwiedzaniu pewnej intrygi. Co można robić na miejscu? Do dyspozycji zwiedzających są baszty, lochy i muzeum, a organizowane są także wycieczki z przewodnikiem. Spiralne schody w głównej wieży prowadzą na górę, skąd widać miasto i wybrzeże. Zamek bywa też areną wydarzeń i wystaw w jego murach. Zamek jest jednym z punktów na liczącym około pięciu kilometrów (3 mile) szlaku Pembroke Town Trail. Mapy szlaku sprzedaje się w ratuszu oraz w punkcie informacji turystycznej, więc łatwo połączyć zwiedzanie warowni ze spacerem po całym mieście. Najczęstsze pytania Gdzie leży zamek w Pembroke? W mieście Pembroke, w hrabstwie Pembrokeshire, w południowo-zachodniej Walii. Czy zamek jest związany z królem Anglii? Tak. W 1457 roku urodził się tu Henryk Tudor, późniejszy Henryk VII. Kiedy powstał zamek? Według źródeł w 1093 roku, jako drewniana fortyfikacja Rogera de Montgomery. Kamienne mury pojawiły się później. Czy wstęp jest płatny? Tak, wstęp jest płatny. Aktualne ceny i godziny otwarcia warto sprawdzić na oficjalnej stronie zamku przed wizytą. Ile czasu zarezerwować na zwiedzanie? Na spokojne obejście baszt, murów i ekspozycji warto przeznaczyć kilka godzin, a jeśli chcesz dodać spacer szlakiem miejskim, najlepiej pół dnia.
-
Top Withens
Bradford
Top Withens to opuszczone, pozbawione dachu gospodarstwo na wrzosowiskach Haworth Moor w hrabstwie West Yorkshire w Anglii. Stoi samotnie na odsłoniętym wzniesieniu, około 420 metrów (1377 stóp) nad poziomem morza. Miejsce przyciąga czytelników i spacerowiczów, ponieważ tradycja wiąże je z powieścią Emily Brontë „Wichrowe Wzgórza" z 1847 roku. Co to za miejsce? Top Withens to ruina dawnej farmy, położonej niedaleko wsi Haworth, w okolicy zwanej Brontë Country. Z budynku zostały mury: drzwi i okna zostały zablokowane, a dachu już nie ma. Wokół rozciągają się otwarte wrzosowiska, bez drzew i osłony przed wiatrem, co dobrze oddaje surowy klimat opisany w powieści. Skąd nazwa? Nazwa pochodzi od dialektowego słowa oznaczającego wierzby. Dziś trudno w to uwierzyć, patrząc na wietrzne, pozbawione drzew wzgórze, ale właśnie takie jest jej znaczenie. Czy to prawdziwy dom z „Wichrowych Wzgórz"? To najczęstsze pytanie odwiedzających. Związek z książką ma charakter tradycji, a nie udokumentowanego faktu. Tablica Brontë Society przy ruinie informuje, że budynki nie przypominają domu opisanego w powieści. Samo położenie na pustkowiu pasuje jednak do wrzosowiskowego krajobrazu, który autorka opisała w powieści. Mimo to tradycja wskazuje Top Withens jako wzór dla fikcyjnej farmy z książki. Historia farmy Korzenie osady sięgają końca XVI wieku. W 1591 roku farmer William Bentley podzielił majątek Withens między trzech synów: Martyna, Johna i Luke'a. Ten podział dał początek trzem osobnym gospodarstwom: Lower, Middle i Top Withens. Farmy były zamieszkane do niedługo po 1890 roku. W latach 1903–1904 niszczejące zabudowania kupiła Keighley Corporation. W 1930 roku zburzono Lower i Middle Withens, a w Top Withens zablokowano drzwi i okna, by zniechęcić wandali. Tak powstała dzisiejsza ruina. Jak się tam dostać? Do Top Withens dociera się pieszo. Wielu miłośników literatury zaczyna wędrówkę w Haworth, skąd szlak Brontë Way prowadzi przez park Penistone Hill Country Park i otwarte wrzosowiska, obok wodospadu Brontë Waterfall. Wodospad leży około mili od ruin, a stamtąd do Top Withens jest kolejna mila. Miejsce leży też na trasie Pennine Way oraz szlaku Brontë Connection. Popularna pętla z Haworth ma około 12 km (7,4 mili) i zajmuje zwykle od 3,5 do 5 godzin, zależnie od tempa i postojów. Najczęstsze pytania Czy można wejść do środka? Budynek jest pustą ruiną z zablokowanymi otworami, więc najlepiej oglądać go z zewnątrz i uważać na teren. Czy to miejsce jest przygotowane dla turystów? To odległe wrzosowisko, a nie atrakcja z infrastrukturą. Warto zabrać ciepłe, wiatroszczelne ubrania i porządne buty, bo pogoda na wysokości 420 metrów szybko się zmienia. Ile czasu potrzeba? Pełna pętla z Haworth to kilka godzin marszu, więc zaplanuj na nią pół dnia. Dla kogo jest ta trasa? Dla fanów sióstr Brontë, miłośników wędrówek po północy Anglii i każdego, kto lubi surowe, otwarte krajobrazy z literackim tłem.
-
Conwy Railway Bridge
Conwy
Conwy Railway Bridge to wpisany do rejestru zabytków w najwyższej kategorii (Grade I) most kolejowy z kutego żelaza, który prowadzi linię wybrzeża północnej Walii przez rzekę Conwy, między Llandudno Junction a otoczonym murami miastem Conwy. Powstał w latach 40. XIX wieku i jest ostatnim zachowanym mostem tego typu zaprojektowanym przez Roberta Stephensona. To kawałek historii inżynierii, który stoi na widoku, a wielu przechodniów ledwie go zauważa. Czym wyróżnia się Conwy Railway Bridge? Większość mostów kolejowych to kratownice albo łuki. Tutaj pociągi jadą wewnątrz dwóch długich, równoległych rur o przekroju prostokątnym, zbudowanych z nitowanych płyt z kutego żelaza. Konstrukcja przekracza ujście rzeki jednym przęsłem o długości około 400 stóp, czyli mniej więcej 120 metrów. Z nabrzeża wygląda jak para surowych żelaznych skrzyń opartych na kamiennych przyczółkach. Jest to widok niemal industrialny, zestawiony ze średniowiecznym kamieniem tuż obok. W swoich czasach projekt był śmiałym eksperymentem. Stephenson pracował nad nim razem z inżynierem i szkutnikiem Williamem Fairbairnem oraz matematykiem Eatonem Hodgkinsonem, który badał, jak żelazne rury zachowują się pod obciążeniem. Wykonawcą na miejscu był William Evans. Most w Conwy był częściowo próbą przed znacznie większym mostem Britannia nad cieśniną Menai, zbudowanym według tej samej zasady. Dlaczego to ostatni taki most? Stephenson stosował ideę mostu rurowego w kilku miejscach, także przy bardzo długim moście w Kanadzie. Z czasem pozostałe zniknęły lub zostały zastąpione. Most Britannia poważnie ucierpiał w pożarze w 1970 roku i odbudowano go jako dwupoziomowy most łukowo-kratownicowy, więc Conwy jest dziś jedynym zachowanym przykładem tego rozwiązania. Ta rzadkość to główny powód najwyższego statusu ochrony. Późniejsze zmiany Most nie pozostał całkiem nietknięty. Około 1899 roku dodano podpory, po jednej z każdej strony głównego nurtu, aby wesprzeć długie rury. Most nadal służy codziennie podróżnym, a jego właścicielem i zarządcą jest Network Rail. Co zobaczyć w pobliżu Most stoi w jednym z najbardziej fotogenicznych miejsc północnej Walii. W kilka minut na piechotę dojdziesz do innych przepraw i do historycznego miasta: most wiszący Conwy Suspension Bridge, projektu Thomasa Telforda z lat 20. XIX wieku, dziś przeznaczony dla pieszych; most drogowy obok; zamek Conwy i mury miejskie, kilka kroków od wody. Razem te przeprawy pokazują prawie dwa stulecia budowy mostów w jednym kadrze, od wiszącego mostu z kamiennymi wieżami po wiktoriańską żelazną rurę. Jak go zobaczyć Najlepsze widoki są z nabrzeża w Conwy oraz z brzegu rzeki po stronie Llandudno Junction. Rury wyglądają najbardziej efektownie przy niskim świetle, gdy płyty i nity odcinają się od wody. Jeśli przyjedziesz pociągiem, sam przejedziesz przez most, choć z wnętrza rury zobaczysz głównie żelazne ściany, a nie samą konstrukcję. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował Conwy Railway Bridge? Projekt prowadził Robert Stephenson, przy dużym udziale Williama Fairbairna i Eatona Hodgkinsona. Zbudował go William Evans. Czy można po nim przejść pieszo? Nie. Jest to czynna linia kolejowa, więc most podziwia się z brzegów lub z okna przejeżdżającego pociągu. Dlaczego jest tak ważny? To jedyny zachowany most rurowy tego typu autorstwa Stephensona, po tym jak most Britannia został przebudowany po pożarze w 1970 roku. Gdzie dokładnie się znajduje? Przecina rzekę Conwy między miastem Conwy a Llandudno Junction, na linii wybrzeża północnej Walii.
-
Forde House
Newton Abbot
Forde House (zwany dziś także Old Forde House) to zabytkowa rezydencja w Newton Abbot, w hrabstwie Devon w południowo-zachodniej Anglii. Budynek wpisano do rejestru zabytków w najwyższej kategorii, Grade I, a jego początki sięgają około 1550 roku. To jeden z lepszych przykładów dworskiej architektury z czasów Tudorów i Jakuba I w tej części kraju. Czym jest Forde House? Dawniej był to dwór (manor house) parafii Wolborough. Z czasem miasto rozrosło się wokół posiadłości i dziś dom znajduje się na terenie przedmieść Newton Abbot. Fasada południowa zwrócona jest ku Torquay Road, a przed nią rozciąga się trawnik, który dobrze pokazuje pierwotny, reprezentacyjny charakter założenia. Jak wyglądała rozbudowa z początku XVII wieku? Około 1610 roku budynek został znacznie powiększony. Rozbudowę wiąże się z Richardem Reynellem i jego żoną Lucy Brandon. To właśnie z tego okresu pochodzą elementy, z których dom słynie najbardziej: misterne XVII-wieczne snycerstwo oraz bogate dekoracje sztukateryjne. Wnętrza uchodzą za jedne z ciekawszych przykładów takiego rzemiosła w Devon. Kto zatrzymywał się w Forde House? Dom ma bogatą tradycję gościnną. Według lokalnych przekazów w 1625 roku nocował tu król Karol I w drodze do Plymouth. W czasie wojny domowej, w 1646 roku, gościł Olivera Cromwella i pułkownika Fairfaxa. W 1688 roku zatrzymał się tu Wilhelm Orański, jadący w stronę objęcia tronu. Dzięki tym wizytom miejsce bywa zaliczane do ciekawszych punktów związanych z historią Anglii XVII wieku. Co stało się z domem w XX i XXI wieku? W 1978 roku posiadłość kupiła rada dystryktu Teignbridge. W jej otoczeniu wzniesiono nowoczesną siedzibę urzędu, otwartą w 1987 roku. Nowy budynek biurowy przejął nazwę Forde House, natomiast dawna rezydencja jest określana jako Old Forde House, aby odróżnić oba obiekty. Zabytkowy dom nadal służy jako przestrzeń biurowa i miejsce spotkań biznesowych, bywa też wynajmowany na śluby i konferencje. Czy można zwiedzać Old Forde House? Dom nie ma stałych godzin zwiedzania dla turystów. Wejść można głównie przy okazji wydarzeń, takich jak dni otwarte dziedzictwa (Heritage Open Days) organizowane przez lokalne towarzystwo miłośników miasta, albo podczas wydarzeń okolicznościowych. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne informacje na stronie rady Teignbridge. Nawet gdy nie uda się wejść do środka, z zewnątrz można obejrzeć elewację i otoczenie. Najczęstsze pytania Gdzie leży Forde House? W Newton Abbot w hrabstwie Devon, przy Brunel Road, w pobliżu Torquay Road. Z jakiego okresu pochodzi budynek? Najstarsza część powstała około 1550 roku, a poważna rozbudowa miała miejsce około 1610 roku. Czym wyróżnia się wnętrze? Wysokiej klasy XVII-wiecznym snycerstwem i sztukateriami, które zadecydowały o najwyższej randze ochrony zabytkowej. Czy to nadal urząd? Nowoczesne biura rady Teignbridge w pobliżu noszą nazwę Forde House. Stary dwór to Old Forde House i jest używany jako przestrzeń biurowa oraz miejsce wydarzeń. Czy wejście jest płatne lub swobodne? Brak stałego otwarcia dla zwiedzających, więc najlepiej wybrać się w czasie dni otwartych i wcześniej sprawdzić program.
-
Town Hall
Berkeley
Town Hall w Berkeley to niewielki georgiański budynek miejski na rogu Market Place i Salter Street w centrum Berkeley, miasteczka targowego w hrabstwie Gloucestershire w Anglii. Jest zabytkiem wpisanym do rejestru w stopniu II (Grade II), służy mieszkańcom od około dwustu lat, a dziś działa jako miejsce wydarzeń lokalnych i siedziba obrad rady miejskiej. Czym jest Town Hall w Berkeley? Budynek powstał w latach 20. XIX wieku. Źródła podają nieco różne daty: według jednego wzniesiono go w 1824 roku, a według Muzeum Jennera otwarto go w 1825 roku. W obu wersjach ukończono go po śmierci Edwarda Jennera, lekarza znanego jako pionier szczepień, który mieszkał w Berkeley. Pierwotnie miasto miało stary dom targowy po południowej stronie Salter Street. Gdy popadł w ruinę, burmistrz i radni postanowili sfinansować nowy i wybrali działkę po przeciwnej stronie tej samej ulicy. Nowy obiekt zaprojektowano jako halę targową, a na piętrze znalazła się sala zgromadzeń, która pełniła funkcję sali obrad rady. Jak wygląda budynek? Wpis Historic England z października 1952 roku opisuje wczesnoXIX-wieczny obiekt z ciosów kamiennych, z boniowanym parterem i czterospadowym dachem krytym łupkiem. Budynek ma plan zbliżony do kwadratu i dwie kondygnacje. Fasada od strony Salter Street ma trzy okna przesuwne nad trzema dużymi łukami segmentowymi na parterze. Od strony Market Place w łuku parteru osadzono zegar, dzięki czemu łatwo go zauważyć podczas spaceru przez centrum. Muzeum Jennera opisuje halę jako budynek georgiański, który przebudowano w epoce wiktoriańskiej. Jak budynek był używany? Parter przeznaczono na handel, ale w połowie XIX wieku targi ustały. Otwarty parter służył wówczas do przechowywania wozów i innych przedmiotów. W 1905 roku na parterze wydzielono pomieszczenia kosztem lorda Fitzhardinge, a rada miejska nadal zbiera się w jednym z nich. Dziś w hali odbywają się też lokalne wydarzenia. Dlaczego warto tu zajrzeć? Town Hall jest jednym z punktów szlaku Jennera w Berkeley. Muzeum Jennera podaje, że w 1821 roku Edward Jenner został burmistrzem Berkeley, sędzią pokoju i magistratem, więc budynek wiąże się z jego rolą w mieście, choć ukończono go już po jego śmierci. Podczas zwiedzania Berkeley warto połączyć go z innymi zabytkami miasteczka, w tym z zamkiem Berkeley, znanym jako miejsce śmierci uwięzionego króla Edwarda II. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się Town Hall w Berkeley? Na rogu Market Place i Salter Street, w centrum Berkeley w Gloucestershire. Kiedy go zbudowano? W połowie lat 20. XIX wieku, około 1824 lub 1825 roku, zależnie od źródła. Czy to zabytek? Tak, budynek ma status zabytku Grade II. Czy można wejść do środka? Budynek służy wydarzeniom lokalnym i obradom rady miejskiej, więc dostęp zależy od planu. Przed wizytą warto zapytać Berkeley Town Council. Czy Edward Jenner tu pracował? Nie w tym budynku. Ukończono go po jego śmierci, ale wiąże się z jego rolą burmistrza miasta.
-
The Town Hall
Morpeth
Ratusz w Morpeth (The Town Hall) Ratusz w Morpeth to barokowy budynek miejski stojący przy Market Place, w miasteczku targowym w hrabstwie Northumberland, na północnym wschodzie Anglii. Ukończony w 1714 roku według projektu Johna Vanbrugha, wpisany jest do rejestru zabytków w stopniu II (Grade II) i należy do najbardziej rozpoznawalnych punktów centrum miasta. Czym jest ratusz w Morpeth? To historyczna siedziba życia obywatelskiego miasta. Przez pokolenia gościł obrady Rady Gminy Miejskiej Morpeth (Morpeth Borough Council) i do dziś wyznacza charakter Market Place, serca miasteczka. Fasadę wykonano z rustykowanego ciosu kamiennego, czyli ciosanych bloków z mocno zaznaczonymi spoinami. Nadaje to ścianom masywny, rzeźbiarski wygląd typowy dla angielskiego baroku. Kto go zaprojektował i dlaczego? Zlecenie wyszło od pana na włościach, trzeciego hrabiego Carlisle, który zwrócił się do Johna Vanbrugha, architekta i dramaturga znanego z wielkich barokowych rezydencji. Jego projekt zastąpił starszą budowlę na tym miejscu. Tollbooth, czyli tradycyjny budynek, w którym pobierano opłaty i załatwiano sprawy miasta, wzmiankowano w Morpeth w 1529 roku; rozebrano go przed powstaniem nowego ratusza w 1714 roku. Co stało się po pożarze? Pierwotny budynek ucierpiał w pożarze w 1869 roku. Zamiast tworzyć coś nowego, miasto odbudowało go: architekt R. J. Johnson odtworzył fasadę jako wierną kopię projektu Vanbrugha, a wnętrza także urządzono w duchu początku XVIII wieku. Dlatego dzisiejszy widok od strony Market Place przypomina ten, który znali mieszkańcy epoki georgiańskiej, choć znaczna część substancji pochodzi z wiktoriańskiej odbudowy. Wpis Historic England opisuje tę odbudowę z kopią oryginalnego frontu. Jak budynek stał się własnością miasta? Długo należał do hrabiów Carlisle. W 1917 roku przemysłowiec lord Joicey kupił go od jedenastego hrabiego Carlisle i przekazał miastu, dzięki czemu ratusz na stałe stał się budynkiem publicznym. Jakie skarby się z nim wiążą? Do miejskich skarbów Morpeth należy srebrna buława z 1604 roku, opisywana jako najstarsza wciąż używana buława miejska w kraju. Lokalne wydarzenia poświęcone dziedzictwu zwracają uwagę na te przedmioty, które pokazują, jak długą tradycję samorządową ma Morpeth. Wskazówki dla zwiedzających Zacznij od fasady: rustykowany kamień i barokowe proporcje są główną atrakcją, najlepiej widoczną z Market Place. Połącz wizytę ze spacerem po centrum, gdzie sklepy, kawiarnie i inne zabytkowe budynki leżą blisko siebie. Sprawdź lokalne informacje o dniach otwartych, bo wejście do wnętrza zależy od wydarzeń i aktualnego użytkowania budynku. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano ratusz w Morpeth? Ukończono go w 1714 roku. Kto go zaprojektował? John Vanbrugh, na zlecenie trzeciego hrabiego Carlisle. Czy jest zabytkiem? Tak, ma status Grade II. Czy był odbudowywany? Tak. Po pożarze w 1869 roku R. J. Johnson odbudował fasadę zgodnie z oryginałem. Kto przekazał go miastu? Lord Joicey kupił go w 1917 roku i podarował Morpeth.
-
Andover Guildhall
Test Valley
Andover Guildhall to zabytkowy budynek miejski przy High Street w Andover, miasteczku targowym w dystrykcie Test Valley w hrabstwie Hampshire w Anglii. Ukończony w 1825 roku w stylu neoklasycznym, należy do najłatwiej rozpoznawalnych budowli publicznych w centrum miasta. Ma status Grade II*. Czym jest Andover Guildhall? Gmach zaprojektowano jako ratusz Andover i przez wiele lat mieściła się w nim siedziba rady miejskiej, czyli Andover Borough Council. Stoi bezpośrednio przy High Street, więc kamienną fasadę widać z głównej ulicy handlowej. Wpis do rejestru zabytków w kategorii Grade II* stawia go wśród ważniejszych historycznych budynków w kraju. Ta kategoria obejmuje tylko niewielki odsetek wszystkich obiektów chronionych. Co stało na tym miejscu wcześniej? Obecny ratusz nie jest pierwszym w tym miejscu. Źródła wskazują na gildhall w Andover już na początku XVI wieku. Jedno podaje rok około 1513 i przebudowę w 1574, choć daty najwcześniejszych budynków są w źródłach sporne. W 1724 roku wzniesiono nowy ceglany ratusz z dachem krytym dachówką. Miał drewnianą kopułkę z zegarem i dzwonem targowym. Na początku XIX wieku budynek był w złym stanie, więc zdecydowano o zastąpieniu go okazalszym gmachem na tej samej działce. Jak wygląda budynek? Ratusz z 1825 roku zaprojektował architekt John Harris Langdon. Zbudowano go z ciosów kamiennych. Fasada od strony High Street ma pięć osi. Część środkowa jest boniowana i lekko wysunięta przed lico reszty elewacji. Na parterze ma kolumny doryckie i otwory zamknięte półkoliście, a nad drzwiami i oknami znajdują się naświetla. Piętro zdobią duże okna przesuwne. Całość to powściągliwy, symetryczny klasycyzm typowy dla georgiańskiej architektury publicznej. Do czego służy dziś? Parter bywał wykorzystywany komercyjnie, między innymi jako restauracja, a piętro zachowało funkcję miejską. Salę można też wynająć na wydarzenia, dlatego budynek nadal jest częścią lokalnego życia, a nie tylko muzealnym eksponatem. W 2025 roku obchodzono 200. rocznicę jego powstania. W ramach Heritage Open Day zorganizowano m.in. trasę architektoniczną „Look Up" wzdłuż High Street, zachęcającą do patrzenia na detale powyżej poziomu wystaw sklepowych. Praktyczne wskazówki Guildhall stoi przy High Street w centrum Andover, łatwo więc połączyć go ze spacerem po sklepach i kawiarniach. Spójrz na fasadę z drugiej strony ulicy: kolumny doryckie, półkoliste otwory i okna przesuwne najlepiej widać z dystansu. Jeśli chcesz zobaczyć coś więcej niż zewnętrzną część, sprawdź strony Test Valley Borough Council w sprawie rezerwacji i programu Heritage Open Day. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano Andover Guildhall? Obecny budynek ukończono w 1825 roku. Zastąpił starszy ratusz z 1724 roku. Kto go zaprojektował? Architektem był John Harris Langdon. Czy to zabytek? Tak, budynek ma status Grade II*. Czy można wejść do środka? Zależy to od bieżącego użytkowania i wydarzeń. Parter bywał wynajmowany komercyjnie, a salę można rezerwować na imprezy, więc warto sprawdzić wcześniej.
-
Brighton Town Hall
Brighton
Brighton Town Hall to klasycystyczny ratusz w centrum Brighton w południowej Anglii, w dawnej dzielnicy zwanej Bartholomews. Budynek stoi w sercu historycznej Starej Dzielnicy i do dziś jest jednym z najważniejszych symboli miejskiej administracji. Ponieważ w Wielkiej Brytanii istnieje kilka ratuszy o tej nazwie, warto pamiętać, że chodzi tu o ten w Brighton w hrabstwie East Sussex, a nie o pobliski ratusz w Hove. Kiedy i dlaczego powstał ratusz w Brighton? Wcześniejszy ratusz miasta stał przy Market Street i pochodził z 1727 roku. Wraz z dynamicznym rozwojem Brighton w czasach regencji stał się on za mały dla władz miejskich. Nowy gmach wzniesiono w latach 1830–1832. Kamień węgielny w kwietniu 1830 roku położył Thomas Read Kemp, lokalny deweloper, związany z rozwojem eleganckich dzielnic miasta. Kto zaprojektował budynek i jak wygląda? Projekt przygotował Thomas Cooper, który zasiadał również wśród miejskich komisarzy zarządzających Brighton. Gmach utrzymano w stylu klasycznym, nawiązującym do architektury greckiej. Plan zakładał układ krzyża greckiego, jednak południowego skrzydła nigdy nie zbudowano, ponieważ nie udało się wykupić potrzebnego gruntu. Dlatego budynek ma dziś mniej symetryczną bryłę, niż pierwotnie planowano. Na przełomie XIX i XX wieku, w latach 1897–1899, ratusz rozbudowano, aby sprostać potrzebom rosnącego miasta. Obiekt znajduje się w rejestrze zabytków Anglii jako budynek klasy II (Grade II). Co jeszcze warto wiedzieć? W podziemiach ratusza znajdowały się cele policyjne, używane aż do lat 60. XX wieku. Dziś mieści się w nich niewielkie Old Police Cells Museum, gdzie można zobaczyć, jak wyglądał areszt w dawnych dekadach. To ciekawy dodatek do zwiedzania dla osób interesujących się historią miasta i kryminalnymi ciekawostkami. Obok ratusza leży plac Bartholomew Square. Powstał on później, a w latach 1984–1987 wokół niego wzniesiono kolejne budynki miejskich biur: Priory House i Bartholomew House. Dzięki temu okolica nadal pełni funkcję administracyjnego centrum miasta. Czy warto zobaczyć ratusz w Brighton? Tak, jeśli lubisz architekturę i historię miejską. Ratusz doskonale pokazuje, jak w XIX wieku rozwijało się Brighton: od niewielkiego miasteczka nad kanałem La Manche do modnego kurortu z reprezentacyjnymi budynkami publicznymi. Jego położenie w Starej Dzielnicy sprawia, że łatwo połączyć wizytę ze spacerem po wąskich uliczkach The Lanes, nadmorską promenadą i innymi zabytkami centrum. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował Brighton Town Hall? Architektem był Thomas Cooper, który należał także do miejskich komisarzy. Kiedy zbudowano ratusz? Budowę prowadzono w latach 1830–1832, a rozbudowę w latach 1897–1899. Dlaczego brakuje południowego skrzydła? Zaplanowano je, lecz nie dało się nabyć odpowiedniej działki, więc nigdy go nie wzniesiono. Co znajduje się w dawnych celach policyjnych? Muzeum Old Police Cells Museum. Cele służyły policji do lat 60. XX wieku. Czy ratusz jest zabytkiem? Tak, jest wpisany do rejestru jako obiekt klasy II. Czy to ten sam budynek co ratusz w Hove? Nie. Hove ma własny, odrębny ratusz, a Brighton Town Hall to gmach w Bartholomews, w centrum Brighton.
-
Worthing Town Hall including Assembly Hall and Worthing Room
Worthing
Worthing Town Hall wraz z Assembly Hall i Worthing Room to kompleks miejski i kulturalny w centrum Worthing, nadmorskiego miasta w hrabstwie West Sussex w Anglii. Łączy działający ratusz z teatrem i salą koncertową i należy do najbardziej znanych budynków użyteczności publicznej z lat 30. XX wieku na tym odcinku południowego wybrzeża. Czym jest Worthing Town Hall? Budynek jest siedzibą lokalnych władz Worthing. Zaprojektowano go w powściągliwym stylu neogeorgiańskim, z symetryczną fasadą i centralnym portykiem jońskim. Nad portykiem widnieje łacińskie motto „Ex terra copiam e mari salutem", czyli mniej więcej „obfitość z ziemi, zdrowie z morza". To trafna fraza dla miasta, które rozwinęło się jako kurort nadmorski. Cały kompleks jest wpisany do rejestru zabytków w kategorii Grade II, co oznacza oficjalną ochronę jego architektury. Kto go zaprojektował i kiedy powstał? W marcu 1930 roku rada miejska ogłosiła konkurs na projekt nowego ratusza. Napłynęło 48 prac, a wygrał je Charles Cowles-Voysey, londyński architekt, który projektował też ratusze w innych miastach Anglii, między innymi w Watford i Bromley. Budowa rozpoczęła się 1 października 1931 roku i zakończyła w marcu 1933 roku. Książę Jerzy otworzył nowy ratusz 22 maja 1933 roku. Zastąpił on wcześniejszy ratusz przy South Street, który nie odpowiadał już potrzebom rozrastającego się miasta. Według wpisu rejestrowego część detali opracował J. Brandon-Jones. Czym jest Assembly Hall? Za głównym budynkiem stoi Assembly Hall, czyli teatr i sala koncertowa, która nadaje kompleksowi wymiar kulturalny. Według bazy Theatres Trust sala została przekazana miastu na mocy zapisu w 1934 roku przez radnego Jamesa Gurneya Dentona, ówczesnego burmistrza Worthing. Inne źródła datują jej budowę na rok 1935, więc rok ukończenia jest podawany różnie. Autorem projektu był również Cowles-Voysey, dzięki czemu sala i ratusz tworzą jedną spójną koncepcję architektoniczną, a nie wyglądają jak dobudowane osobno części. Czym jest Worthing Room? Worthing Room jest częścią tego samego zabytkowego kompleksu i pojawia się w oficjalnej nazwie wpisu obok Assembly Hall. Należy do części urzędowej budynku i od dawna służy na potrzeby rady oraz uroczystości. Dlaczego warto tu zajrzeć? Architektura: dobry przykład międzywojennej angielskiej architektury publicznej, łatwy do obejrzenia z ulicy. Lokalizacja: budynek stoi w centrum, kawałek od sklepów, a promenada nie jest daleko. Wydarzenia: w Assembly Hall odbywają się koncerty i przedstawienia, więc zwiedzanie można połączyć z wieczornym wyjściem. Historia: budynek pokazuje, jak Worthing przedstawiało się w latach 30., jako pewne siebie, nowoczesne miasto nadmorskie. Wskazówki praktyczne Jeśli chcesz zobaczyć wnętrza, sprawdź wcześniej program Assembly Hall, bo wejście do sal zależy od wydarzeń. Portyk i fasadę można oglądać z zewnątrz o każdej porze. W centrum jest kilka parkingów, a stacja kolejowa Worthing leży w odległości spaceru, więc dojazd bez samochodu jest łatwy. Najczęstsze pytania Kiedy otwarto Worthing Town Hall? 22 maja 1933 roku, otworzył go książę Jerzy. Kto był architektem? Charles Cowles-Voysey, zwycięzca konkursu, w którym złożono 48 prac. Czy budynek jest zabytkiem? Tak, ma status Grade II, razem z Assembly Hall i Worthing Room. Co oznacza motto na portyku? Po łacinie: obfitość z ziemi, zdrowie z morza. Czy można wejść do środka? Części kompleksu, takie jak Assembly Hall, są dostępne podczas wydarzeń. Sprawdź aktualny program przed wizytą.
-
Runcorn Town Hall
Runcorn
Runcorn Town Hall to zabytkowy budynek przy Heath Road w Runcorn, w hrabstwie Cheshire w Anglii. Zanim stał się siedzibą władz lokalnych, był prywatną rezydencją przemysłowca. Dziś mieści organ samorządowy gminy Halton, a sam obiekt ma status zabytku Grade II. Czym jest Runcorn Town Hall? Mimo nazwy nie jest to ratusz zbudowany od początku jako urząd. Gmach powstał jako wiejska rezydencja o nazwie Halton Grange. Dopiero w XX wieku przeszedł w ręce samorządu i został przystosowany do pracy biurowej. Od 1974 roku obraduje tu Halton Borough Council, czyli rada gminy obejmującej Runcorn i okolice. Jak wygląda historia budynku? Rezydencję wzniesiono w latach 1853–1856 dla Thomasa Johnsona, lokalnego przemysłowca, wspólnika w firmie John & Thomas Johnson, produkującej mydło i sodę w Runcorn. Projekt przygotował architekt Charles Verelst (wcześniej nazwisko Reed). Ogrody i teren wokół domu zaplanował Edward Kemp, znany projektant krajobrazu epoki wiktoriańskiej, co potwierdza raport Cheshire Gardens Trust. Po Johnsonie posiadłość przeszła w ręce rodziny Hazlehurstów. W 1904 roku wydzierżawili ją Francisowi Bostonowi, właścicielowi garbarni, który w czerwcu 1909 roku skorzystał z opcji kupna domu wraz z terenem. W latach trzydziestych XX wieku budynek nabyła Rada Dystryktu Miejskiego Runcorn i zamieniła go na biura. Źródła podają różne daty zakupu, a jedno wymienia rok 1932. Status zabytku Budynek jest wpisany do National Heritage List for England jako obiekt Grade II. To oznacza ochronę prawną ze względu na wartość architektoniczną i historyczną, a zmiany w obiekcie wymagają odpowiednich zgód. Gdzie leży i co warto wiedzieć? Adres to Heath Road w Runcorn, miasteczku w hrabstwie Cheshire, położonym nad rzeką Mersey. Współrzędne to około 53,3336 N, 2,7238 W. Obiekt jest czynnym budynkiem administracyjnym, więc jego główną funkcją pozostają obrady rady i praca urzędników, a nie zwiedzanie. Dla osób zainteresowanych historią przemysłową północno-zachodniej Anglii to ciekawy przykład tego, jak bogactwo z przemysłu chemicznego i garbarskiego finansowało wiktoriańskie rezydencje, które później przejęły instytucje publiczne. Najczęstsze pytania Czy Runcorn Town Hall zawsze był ratuszem? Nie. Zbudowano go jako rezydencję Halton Grange dla Thomasa Johnsona, a urzędem stał się w XX wieku. Kto zaprojektował budynek i ogrody? Dom zaprojektował Charles Verelst, a ogrody Edward Kemp. Od kiedy obraduje tu rada gminy? Halton Borough Council korzysta z budynku od 1974 roku. Czy to zabytek? Tak, obiekt ma status Grade II w National Heritage List for England. Kto wcześniej był właścicielem? Najpierw Thomas Johnson, potem rodzina Hazlehurstów, a następnie Francis Boston, właściciel garbarni.
-
Warrington Town Hall
Warrington
Warrington Town Hall to zabytkowy gmach samorządowy w centrum Warrington w hrabstwie Cheshire w Anglii. Dawna georgiańska rezydencja, znana pierwotnie jako Bank Hall, od 1870 roku pełni funkcję ratusza miejskiego. Całość należy do najcenniejszych zabytków regionu i jest wpisana do narodowego rejestru zabytków Anglii z najwyższą klasą ochrony, Grade I. Czym jest Warrington Town Hall? To zespół trzech budynków: głównego domu oraz dwóch oddzielnych skrzydeł gospodarczych, ustawionych pod kątem prostym po obu jego stronach. Każdy z tych elementów — dom i oba skrzydła — ma własny wpis w rejestrze zabytków jako obiekt Grade I. Taki status w Anglii otrzymuje niewielki odsetek budynków, uznawanych za wyjątkowe w skali kraju. Kto zaprojektował Bank Hall? Rezydencję wzniesiono około połowy XVIII wieku, w 1750 roku, według projektu architekta Jamesa Gibbsa, dla kupca Thomasa Pattena. Historyk architektury Nikolaus Pevsner określił ją jako „najpiękniejszy dom swoich czasów w południowym Lancashire". Ciekawostką jest położenie: budynek leży na północ od rzeki Mersey, dlatego historycznie należy do hrabstwa Lancashire, mimo że dziś miasto kojarzone jest z Cheshire. Jak dom stał się ratuszem? Rada miejska przejęła posiadłość w 1870 roku i przeznaczyła ją na siedzibę władz lokalnych. Funkcję tę budynek pełni do dziś. Złote Bramy przed ratuszem Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów jest ozdobna żeliwna brama przed frontem budynku, nazywana Golden Gates. Wykonano ją w hucie Coalbrookdale na Wystawę Światową w Londynie w 1862 roku. Według przekazów miała trafić do królewskiej posiadłości Sandringham, ale ostatecznie kupił ją lokalny radny i właściciel huty Frederick Monks, który sprowadził ją do Warrington. Na bramie widać cztery uskrzydlone postacie Nike, greckiej bogini zwycięstwa, a dawny motyw Księcia Walii zastąpiono herbem miasta. Uroczyste otwarcie z użyciem złotego klucza odbyło się 28 czerwca 1895 roku podczas miejskiego Walking Day. Co zobaczyć w środku i wokół? Fasadę georgiańskiej rezydencji oraz dwa boczne skrzydła. Bramę Golden Gates przed trawnikiem ratusza. Foyer z mozaikową posadzką z 1902 roku, w której ukryto inicjały, między innymi QV, czyli królowej Wiktorii. Najczęstsze pytania Gdzie leży Warrington Town Hall? W centrum Warrington, w hrabstwie Cheshire, w północno-zachodniej Anglii. Współrzędne: 53,3897 N, 2,5997 W. Czy budynek jest zabytkiem? Tak. Dom i oba skrzydła mają status Grade I w narodowym rejestrze zabytków Anglii. Kiedy zbudowano Bank Hall? W 1750 roku, według projektu Jamesa Gibbsa, dla Thomasa Pattena. Czy można wejść do środka? Budynek jest czynną siedzibą władz, więc dostępność wnętrz bywa ograniczona. Przed wizytą sprawdź informacje na stronie rady miasta Warrington. Dlaczego brama nazywa się Golden Gates? To popularna nazwa ozdobnej bramy, którą w 1895 roku otwarto złotym kluczem.
-
Islington Town Hall
London
Islington Town Hall to siedziba rady londyńskiej dzielnicy Islington i jeden z najbardziej okazałych budynków publicznych przy Upper Street w północnym Londynie. Ma status zabytku Grade II, a kamienna fasada, kolumny i wnętrza z epoki sprawiają, że warto na niego spojrzeć, nawet idąc tędy do restauracji i teatrów okolicy. Czym jest Islington Town Hall? To budynek komunalny i siedziba władz londyńskiej dzielnicy Islington. Stąd kieruje się sprawami rady, a w gmachu mieszczą się też sala obrad rady i sala zgromadzeń. Stoi przy Upper Street, głównej ulicy Islington, blisko tętniącego życiem centrum dzielnicy. Dlaczego go zbudowano? Obecny gmach zastąpił starszą salę wiejską (vestry hall) przy Upper Street z połowy XIX wieku. Ten wcześniejszy budynek w 1900 roku stał się siedzibą Metropolitan Borough of Islington, ale w latach 20. XX wieku przestał wystarczać. W 1920 roku władze kupiły duży teren, na którym stały georgiańskie kamienice szeregowe w rejonie Tyndale Place, i zaplanowano tam nowy, znacznie większy ratusz. Kto go zaprojektował i kiedy? Architektem był Edward Charles Philip Monson. Prace prowadzono etapami. Tylne skrzydło od strony Richmond Grove ukończono w 1922 roku. Północną część przy Upper Street dodano w 1925 roku, a salę zgromadzeń w 1929. Cały kompleks oficjalnie otworzył 15 marca 1930 roku burmistrz, alderman William Manchester. Jak wygląda? Fasada od strony Upper Street jest wykonana z portlandzkiego kamienia na cokole z polerowanego granitu. W portyku widnieje herb dzielnicy, a korynckie pilastry nadają elewacji formalny, klasyczny rytm. Kamień z datą na portyku głosi MCMXXV, czyli 1925 rok. Znawcy architektury opisują styl na różne sposoby. Starszą część często nazywa się powściągliwym angielskim barokiem, z fasadą przypominającą front świątyni przy wejściu publicznym, a późniejsze partie skłaniają się ku neoklasycyzmowi. Co jest w środku? Wnętrza chwalone są tak samo jak zewnątrz. Zwiedzający w dniach otwartych zwracali uwagę na akcenty art déco, reprezentacyjne klatki schodowe i imponującą salę rady. Marmurowe schody cesarskie prowadzące do sali obrad to szczególna atrakcja dla miłośników architektury. Czy można zwiedzać? To czynny budynek administracji, więc nie jest otwarty jak muzeum. Największa szansa zajrzenia do środka to coroczny festiwal Open House London, w którego programie budynek się pojawiał. Przed wizytą sprawdź aktualny program. Fasadę można oglądać z ulicy o każdej porze. Najczęstsze pytania Gdzie jest Islington Town Hall? Przy Upper Street w dzielnicy Islington w północnym Londynie. Czy to zabytek? Tak, budynek ma status Grade II. Kto jest architektem? Edward Charles Philip Monson. Kiedy go otwarto? Kompleks oficjalnie otwarto 15 marca 1930 roku, po budowie w trzech etapach w latach 1922–1929. Czy można wejść do środka? Dostęp jest ograniczony, bo to siedziba rady dzielnicy. Najlepszą okazją jest Open House London. Wskazówki dla zwiedzających Przy Upper Street jest mnóstwo kawiarni, pubów i sklepów, więc ratusz łatwo wpisać w spacer po Islington. Przyjrzyj się portykowi, kolumnom i kamiennej okładzinie, a następnie porównaj bardziej ozdobną starszą część z prostszą, późniejszą.
-
Council House, Birmingham
Birmingham
Council House w Birmingham to siedziba władz lokalnych miasta i dom Rady Miasta Birmingham (Birmingham City Council). Budynek stoi na Victoria Square w centrum miasta i należy do najbardziej znanych wiktoriańskich gmachów publicznych w regionie West Midlands. Czym jest Council House? Council House to czynny budynek miejski. Mieszczą się w nim biura urzędników rady, w tym dyrektora generalnego, oraz radnych wybieranych w wyborach. W środku znajdują się sala obrad rady, apartamenty Lorda Mayora, sale komisji oraz duża, bogato zdobiona sala bankietowa z galerią dla muzyków. Gmach ma nawet własny kod pocztowy: B1 1BB. Ponieważ budynek wciąż służy do zarządzania miastem, to bardziej miejsce, w którym toczy się życie publiczne, niż muzeum. Jego architektura odzwierciedla jednak ambicje miasta, które chciało dla swojej administracji okazałej siedziby. Kto go zaprojektował i kiedy powstał? Pierwotny gmach zbudowano w latach 1874-1879 według projektu architekta H. R. Yeoville'a Thomasona, urodzonego w Edynburgu w 1826 roku i działającego w Birmingham. Zwykle podaje się rok 1879 jako datę ukończenia. Źródła różnią się nieco w datowaniu początku prac projektowych, więc najwcześniejsze lata warto traktować ostrożnie. Rozbudowa mieszcząca miejskie muzeum i galerię sztuki powstała w latach 1881-1885, również według projektu Thomasona. Stoi obok głównego budynku i ma ten sam, miejski charakter. Późniejsza, osobna rozbudowa z lat 1911-1919, czyli skrzydło Feeney Art Galleries, była dziełem pracowni Ashley and Newman, więc cały zespół budynków odzwierciedla więcej niż jeden etap budowy. Dlaczego budynek jest chroniony? Council House jest zabytkiem klasy II* (Grade II*). To wysoki poziom ochrony w Anglii, przyznawany szczególnie ważnym obiektom o znaczeniu większym niż zwykłe. Wpis obejmuje Council House wraz z muzeum, galerią sztuki i rozbudową. Co zobaczysz z zewnątrz? Najbardziej widoczny dla odwiedzających Victoria Square jest zewnętrzny balkon na pierwszym piętrze. Od dawna korzystają z niego odwiedzający miasto dygnitarze oraz zwycięskie drużyny sportowe, by przemówić do tłumu zgromadzonego poniżej. Jeśli widzisz zdjęcia z uroczystości w centrum Birmingham, całkiem możliwe, że w tle jest właśnie balkon Council House. Sam Victoria Square to przyjemna, otwarta przestrzeń w sercu miasta, dzięki czemu Council House łatwo wpisać w spacer między głównymi ulicami handlowymi a innymi atrakcjami centrum. Gdzie to jest i jak dojechać? Budynek leży w centrum Birmingham, w przybliżeniu pod współrzędnymi 52,48 N, 1,90 W. Większość odwiedzających dociera pieszo, ponieważ centrum jest zwarte i dobrze obsłużone przez transport publiczny, w tym pobliskie dworce kolejowe oraz linie tramwajowe i autobusowe. Wystarczy krótki postój, by obejrzeć fasadę i plac, a wizytę warto połączyć z sąsiednim muzeum i galerią sztuki. Najczęstsze pytania Do czego służy Council House? To siedziba Rady Miasta Birmingham: biura, sala obrad, sale komisji, apartamenty Lorda Mayora i sala bankietowa. Gdzie dokładnie się znajduje? Na Victoria Square w centrum Birmingham w Anglii. Kod pocztowy to B1 1BB. Kto był architektem? H. R. Yeoville Thomason zaprojektował pierwotny budynek i pierwszą rozbudowę. Czy to zabytek? Tak, budynek ma status Grade II*. Do czego służy balkon? Zewnętrzny balkon na pierwszym piętrze służy dygnitarzom i zwycięskim drużynom sportowym do witania tłumu na placu poniżej. Czy można zwiedzać wnętrza? To czynny budynek administracji, więc dostęp zależy od wydarzeń i ustaleń rady. Przed planowaniem wizyty w środku sprawdź aktualne informacje.
-
Statue of David Lloyd George
City of Westminster
Pomnik Davida Lloyda George'a to rzeźba z brązu stojąca na Parliament Square w londyńskiej dzielnicy City of Westminster. Przedstawia Davida Lloyda George'a, walijskiego polityka, który kierował rządem Wielkiej Brytanii w ostatnich latach I wojny światowej i tuż po niej. Autorem dzieła jest rzeźbiarz Glynn Williams. Co można zobaczyć przy pomniku Davida Lloyda George'a? Figura ma około 2,4 metra wysokości i została odlana w brązie. Lloyd George stoi w wyrazistej, oratorskiej pozie, jakby przemawiał do tłumu, a za jego plecami faluje peleryna. Rzeźba spoczywa na cokole z walijskiego łupka, co ma sens w przypadku człowieka, który został najważniejszym Walijczykiem w brytyjskiej polityce. Ważne jest też otoczenie: pomnik zwraca się ku placowi naprzeciw Pałacu Westminsterskiego, w którym Lloyd George spędził znaczną część kariery. Kim był David Lloyd George? Lloyd George był liberalnym politykiem i jedną z najbardziej wpływowych postaci brytyjskiego życia publicznego XX wieku. Funkcję premiera pełnił w latach 1916–1922 i zapamiętano go przede wszystkim jako przywódcę kraju w późniejszej fazie I wojny światowej. Dla wielu Walijczyków pozostaje symbolem narodowym, co tłumaczy długie starania o upamiętnienie go w stolicy. Jak powstał pomnik? Odlew sfinansowała fundacja David Lloyd George Statue Appeal, której działalność poparł także książę Walii. Pomysł zrodził się z listu Johna Grigga, biografa Lloyda George'a, który zauważył, że w Londynie nie ma jego pomnika. Komisją wybierającą artystę kierował Michael Heseltine, a zlecenie otrzymał profesor Glynn Williams. Pomnik odsłonił książę Walii w październiku 2007 roku. Dlaczego budzi kontrowersje? Nie wszyscy przyjęli pomnik z entuzjazmem. Komentatorzy przypominali, że Lloyd George sprzedawał tytuły i odznaczenia, by zasilić kasę swojej partii, co kłóci się z heroiczną pozą rzeźby. Wizyta przy pomniku to okazja, by zastanowić się, jak ta sama postać publiczna bywa jednocześnie czczona i krytykowana. Praktyczne wskazówki dla zwiedzających Lokalizacja: Parliament Square, City of Westminster, centrum Londynu. Pomnik stoi pod gołym niebem i można go oglądać bezpłatnie o każdej porze. W pobliżu: Pałac Westminsterski, Opactwo Westminsterskie i inne pomniki mężów stanu wokół placu dzieli zaledwie kilka minut spaceru. Najlepsza pora: wczesny ranek, kiedy na placu jest mniej ludzi, a zdjęcia brązu wychodzą najczyściej. Dojazd: stacja metra Westminster leży tuż przy placu. Najczęstsze pytania Kto wykonał pomnik Davida Lloyda George'a? Rzeźbiarzem jest Glynn Williams, wybrany przez komisję pod przewodnictwem Michaela Heseltine'a. Kiedy go odsłonięto? W październiku 2007 roku, odsłonił go książę Walii. Jak jest wysoki? Ma około 2,4 metra i stoi na cokole z walijskiego łupka. Czy wstęp jest płatny? Nie. To pomnik na świeżym powietrzu, na publicznym placu. Gdzie dokładnie stoi? Na Parliament Square, w okolicy współrzędnych 51,5008, -0,1267, naprzeciw Pałacu Westminsterskiego.
-
Tirah Memorial
Oksford
Tirah Memorial to kamienny obelisk w Bonn Square w centrum Oksfordu, upamiętniający żołnierzy 2. batalionu Oxfordshire Light Infantry, którzy zginęli w latach 1897–98 podczas wyprawy w rejon Tirah i kampanii na pograniczu Pendżabu. To skromny, często pomijany przez turystów zabytek, za to z bardzo ciekawą historią. Czego dotyczy pomnik? Pomnik poświęcono brytyjskim żołnierzom walczącym na północno-zachodniej granicy Indii Brytyjskich. Wyprawa Tirah miała na celu stłumienie buntu plemion zamieszkujących te tereny. Na obelisku wypisano nazwiska 61 lub 62 mężczyzn, zależnie od źródła. Co zaskakujące, zdecydowana większość z nich nie zginęła w walce: spośród 62 wymienionych aż 53 zmarło na choroby, które w trudnych warunkach kampanii zabijały częściej niż wrogi ogień. Kiedy i przez kogo powstał? Pomnik odsłonięto 6 lipca 1900 roku podczas uroczystości z udziałem lokalnych dygnitarzy. Zaprojektował go Francis Inigo Thomas, znany raczej jako projektant ogrodów i artysta, a wykonała firma Franklin z Deddington. Obelisk ma około 25 stóp (ok. 7,6 m) wysokości i został wykuty z kamienia z kamieniołomu Monk's Park w Bath, a stoi na cokole z kamienia z Doulting. W 1972 roku wpisano go na listę zabytków chronionych. Wiele źródeł nazywa go pierwszym wolno stojącym pomnikiem wojennym w Oksfordzie. Dlaczego plac nazywa się Bonn Square? Dzisiejszy plac był dawniej cmentarzem przykościelnym parafii St Peter-le-Bailey. Podczas kopania fundamentów pod pomnik robotnicy natrafili na ludzkie szczątki, które następnie pochowano ponownie na cmentarzu Osney. Obecną nazwę plac otrzymał w 1974 roku, na cześć Bonn, niemieckiego miasta partnerskiego Oksfordu. Obelisk z epoki imperium stoi więc dziś w miejscu, którego nazwa symbolizuje powojenne pojednanie. Jak wygląda dziś? Pomnik bywa opisywany jako zapomniany. Jeden z lokalnych historyków w niedawnej książce zestawił go z lepiej utrzymanymi oksfordzkimi pomnikami wojennymi i określił jako zaniedbany, zmierzający ku ruinie. Mimo to warto się przy nim zatrzymać: to dobry punkt, by zastanowić się nad tym, jak miasto pamięta (lub zapomina) o epizodach imperialnej przeszłości. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się Tirah Memorial? W Bonn Square w centrum Oksfordu, w Anglii, w pobliżu głównych ulic handlowych. Czy wstęp jest płatny? Nie. To pomnik na otwartym placu miejskim, który można obejrzeć o każdej porze. Kogo upamiętnia pomnik? Żołnierzy 2. batalionu Oxfordshire Light Infantry, którzy zmarli w latach 1897–98 w czasie wyprawy Tirah i kampanii na pograniczu Pendżabu. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Zwykle wystarczy kilka minut, ale warto przeczytać nazwiska wyryte na obelisku i rozejrzeć się po otoczeniu placu. Czy to zabytek chroniony? Tak, od 1972 roku figuruje na liście zabytków Anglii. Dla kogo? Dla miłośników historii wojskowości, spacerowiczów odkrywających mniej oczywiste zakątki Oksfordu oraz osób zainteresowanych tym, jak brytyjskie miasta upamiętniają dawne kampanie kolonialne. Trasę łatwo połączyć ze zwiedzaniem pobliskich zabytków centrum miasta.
-
Meanwood War Memorial
Leeds
Meanwood War Memorial w Leeds to wpisany na listę zabytków pomnik poległych, stojący w północnej części miasta, w dzielnicy Meanwood, przy Green Road. Ma status Grade II, czyli należy do obiektów chronionych w Anglii ze względu na wartość architektoniczną i historyczną. To niewielki, ale nietypowy monument: zamiast obelisku jest drewniana wiata z krucyfiksem. Co to za pomnik i kto go zaprojektował? Pomnik powstał pod koniec drugiej dekady XX wieku jako upamiętnienie mieszkańców, którzy zginęli w pierwszej wojnie światowej. Zaprojektował go A. R. Powys, a zamówił Walter Rowley. Według wpisu Historic England bratanek lub siostrzeniec fundatora poległ pod Villers-Bretonneux we Francji, co tłumaczy osobiste zaangażowanie zleceniodawcy. Później do pomnika dodano nazwiska ofiar drugiej wojny światowej. Co zobaczysz na miejscu? Podstawę z kamienia gritstone o obrobionej młotkiem fakturze. Drewnianą wiatę (daszek) krytą kamiennymi płytkami. Brązowy krucyfiks pod dachem; spód zadaszenia jest otynkowany i ozdobiony złotymi gwiazdami, a aureola Chrystusa ma niebieską emalię. Wyryty napis i listę nazwisk poległych w latach 1914–1918 na tylnej ścianie wiaty. Brązową tabliczkę na kamiennej podstawie z 46 nazwiskami osób, które zginęły w latach 1939–1945. Niski murek z tabliczką dedykacyjną przed pomnikiem. Kiedy odsłonięto pomnik? Rejestr IWM War Memorials Register oraz War Memorials Online podają, że odsłonięcie i poświęcenie odbyło się 12 sierpnia 1922 roku. W uroczystości uczestniczył lord-namiestnik West Riding of Yorkshire. Strona Leeds War Memorials wspomina także o ponownym poświęceniu pomnika w 2009 roku, ale szczegółów tego wydarzenia nie udało się potwierdzić. Gdzie dokładnie stoi i jak tam trafić? Pomnik znajduje się przy kościele Holy Trinity na Green Road, na skrzyżowaniu z Memorial Drive, w północnym Leeds (okolice współrzędnych 53,8298 N, 1,5682 W). Wpis w National Heritage List for England nosi numer 1256215 i opisuje obiekt jako „War Memorial at South End of Memorial Drive”. Dojazd z centrum Leeds zajmuje zwykle kilkanaście minut samochodem; najlepiej sprawdzić aktualne połączenia autobusowe w planerze komunikacji West Yorkshire. Pomnik stoi w przestrzeni publicznej, więc nie ma biletów ani godzin otwarcia. Kiedy przyjechać? Pomnik można oglądać o każdej porze roku. Najbardziej wymowny jest w okolicach 11 listopada i w Niedzielę Pamięci (Remembrance Sunday), gdy lokalna społeczność składa tu wieńce i maki. W jasny dzień łatwiej dostrzec złocone gwiazdy i emalię w detalu rzeźbiarskim. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Nie. Pomnik stoi na zewnątrz i jest dostępny bez opłat. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Wystarczy 10–15 minut, chyba że chcesz dokładnie przeczytać nazwiska i napisy. Czy pomnik jest chroniony? Tak, jest wpisany na listę zabytków Anglii jako obiekt Grade II (wpis z 11 września 1996 roku). Kogo upamiętnia? Poległych w pierwszej wojnie światowej, a dzięki późniejszemu dodatkowi także 46 osób zmarłych w latach 1939–1945.
-
Memorial to Queen Victoria
Leeds
Memorial to Queen Victoria w Leeds to pomnik królowej Wiktorii stojący na Woodhouse Moor, dużym parku miejskim na północny zachód od centrum miasta. Zaprojektował go rzeźbiarz George Frampton we współpracy z architektem Leonardem Stokesem. Obiekt ma status zabytku klasy II*, czyli drugiego najwyższego stopnia ochrony w Anglii. Co zobaczysz przy pomniku? Monarchini siedzi na tronie w koronacyjnych szatach. Figura i fryz są wykonane z brązu, a podstawa z portlandzkiego kamienia. W niszach po bokach cokołu umieszczono siedzące postacie: po lewej Pokój (Peace), po prawej Przemysł (Industry). Napis z tyłu cokołu informuje, że pomnik sfinansowali mieszkańcy Leeds ze zbiórki publicznej. Warto obejść całość dookoła, bo rzeźbiarskie szczegóły są rozłożone na wszystkich bokach postumentu. Jaka jest historia pomnika? Wpis do rejestru zabytków datuje dzieło na 1903 rok, a uroczyste odsłonięcie odbyło się 27 listopada 1905 roku. Pomnik stanął wtedy przed ratuszem, na Victoria Square. W 1937 roku przeniesiono go na Woodhouse Moor, gdy zmieniono układ placu przed ratuszem. Dziś uchodzi za jeden z najładniejszych pomników w Leeds, mimo że leży poza ścisłym centrum. Jak dotrzeć? Pomnik znajduje się w parku Woodhouse Moor, w dzielnicy Hyde Park and Woodhouse, współrzędne to około 53,811 N, 1,558 W. Z centrum Leeds dojdziesz tu pieszo lub dojedziesz miejskim autobusem w kierunku uniwersytetu. Park sąsiaduje z kampusem University of Leeds, więc rozkłady jazdy na tym odcinku są gęste. Kiedy przyjechać i ile to kosztuje? Pomnik stoi w otwartym parku, dlatego oglądasz go bez biletu i bez ograniczeń godzinowych. Najlepiej wybrać dzień z dobrym światłem, gdy brąz wyraźnie odcina się od jasnego kamienia. Wizyta zajmie 10–15 minut, a z przejściem się po Woodhouse Moor wystarczy około godziny. Teren parku jest płaski i ma utwardzone ścieżki. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Na Woodhouse Moor stoją też inne pomniki przeniesione z centrum, między innymi posąg Roberta Peela, który również figuruje w rejestrze zabytków. Park jest popularnym miejscem spacerów, biegania i spotkań mieszkańców, więc dobrze łączy się z odpoczynkiem po zwiedzaniu miasta. Najczęstsze pytania Czy wejście do pomnika jest płatne? Nie. Pomnik stoi w publicznym parku i jest dostępny bez opłat o każdej porze. Kto jest autorem pomnika? Rzeźbiarz George Frampton, a architektem był Leonard Stokes. Dlaczego pomnik stoi na Woodhouse Moor, a nie przy ratuszu? Został odsłonięty przed ratuszem w 1905 roku, ale w 1937 roku przeniesiono go do parku po przebudowie otoczenia ratusza. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Samo obejrzenie pomnika to 10–15 minut. Z krótkim spacerem po parku wystarczy godzina.
-
Ide War Memorial
Teignbridge
Ide War Memorial to pomnik wojenny we wsi Ide w hrabstwie Devon, w granicach dystryktu Teignbridge, tuż przy Exeter. Granitowy krzyż stoi przy Fore Street i od 2015 roku figuruje na Narodowej Liście Dziedzictwa Anglii (National Heritage List for England) jako obiekt zabytkowy w stopniu II. Co to za pomnik? Monument powstał około 1920 roku, by upamiętnić mieszkańców Ide, którzy zginęli w czasie I wojny światowej. Po drugiej wojnie dodano kolejne inskrypcje. Wpis w rejestrze zabytków pochodzi z 4 lutego 2015 roku i uznaje obiekt za mający szczególną wartość architektoniczną i historyczną. Jak wygląda? Pomnik zbudowano z grubo ociosanego granitu. Ma kwadratowy plan i stoi na podstawie ułożonej z czterech płyt. Zwężający się ku górze trzon ma ścięte narożniki, a ścięcia przechodzą w łaciński krzyż wieńczący całość. To typowy, skromny wiejski pomnik, bez rzeźb figuralnych. Jakie napisy zobaczysz? Na ścianie zachodniej widnieje dedykacja ku pamięci mieszkańców Ide, którzy zginęli w latach 1914–1918. Na ścianie przeciwległej wypisano nazwiska poległych w I wojnie światowej. Na ścianie północnej znajdują się nazwiska z lat 1939–1945. Jak dotrzeć? Ide leży około 3 km na południowy zachód od centrum Exeter. Pomnik jest przy Fore Street (kod pocztowy EX2 9RQ). Od stacji Exeter St Thomas dzieli go około 2 km, więc można dojść pieszo lub dojechać lokalnym autobusem z Exeter. Współrzędne: 50,705 N, 3,557 W. Ile czasu potrzeba i czy to płatne? Pomnik stoi na zewnątrz i jest dostępny bez opłat. Wystarczy 15–30 minut, by obejrzeć inskrypcje i spokojnie postać przy krzyżu. Dobrym pomysłem jest połączenie wizyty ze spacerem po wsi i okolicy lub z dalszą wycieczką do centrum Exeter. Kiedy przyjechać? Przez cały rok, w ciągu dnia, gdy napisy są dobrze widoczne. Szczególny charakter ma miejsce w okolicach 11 listopada, gdy w Wielkiej Brytanii obchodzi się Dzień Pamięci (Remembrance Day) i pod pomnikami składa się wieńce z maków. Najczęstsze pytania Czy wejście jest płatne? Nie. To pomnik na świeżym powietrzu, dostępny bez biletu. Czy pomnik jest zabytkiem? Tak. Figuruje na National Heritage List for England w stopniu II (numer wpisu 1423553). Kogo upamiętnia? Mieszkańców Ide poległych w obu wojnach światowych; nazwiska z lat 1914–1918 i 1939–1945 umieszczono na osobnych ścianach. Czy można tu przyjść z psem? Tak, miejsce jest publiczne i otwarte, a spacer po okolicy nie wymaga żadnych ograniczeń.
-
Norman Cross
Huntingdonshire
Norman Cross to pomnik w dawnym hrabstwie Huntingdonshire (dziś Cambridgeshire), kilka kilometrów na zachód od Peterborough. Kamienna kolumna z brązowym orłem upamiętnia jeńców, którzy zmarli w pobliskim obozie z czasów wojen napoleońskich. Obiekt ma status zabytku klasy II (Grade II) na liście Historic England, a teren dawnego obozu jest chronionym stanowiskiem archeologicznym. Czym był obóz w Norman Cross? Pod koniec XVIII wieku, w latach 1796–1797, przy Great North Road wzniesiono tu duży skład jeńców wojennych. Przez cały okres działania, do 1814 roku, przeszło przez niego ponad 30 tysięcy osób, głównie Francuzów, ale też Holendrów i Niemców. Jednocześnie przebywało tu nawet około 7 tysięcy ludzi. Szacuje się, że zmarło około 1700–1770 jeńców, najczęściej na choroby. Obóz bywa nazywany jednym z pierwszych tak zaplanowanych obozów jenieckich w historii. Co zobaczysz na miejscu? Pomnik to kolumna z wapienia zwieńczona brązowym orłem. U jej podstawy znajdują się brązowe tablice z inskrypcją ku czci jeńców zmarłych w latach 1797–1814 oraz tablica informacyjna o historii obozu. Kolumnę odsłonięto w 1914 roku z inicjatywy Entente Cordiale Society, towarzystwa promującego przyjaźń brytyjsko-francuską. W 1990 roku pomnik zdewastowano, orzeł został skradziony. Kolumnę odbudowano i ponownie poświęcono 31 października 1998 roku. Nowego orła, dzieło rzeźbiarza Johna Doubledaya, uroczyście odsłonięto 2 kwietnia 2005 roku. To niewielki obiekt przydrożny. Nie ma centrum dla odwiedzających, więc wizyta trwa zwykle kilkanaście minut. Pamiątki po jeńcach, między innymi rzeźbione w kości modele, zobaczysz w muzeum w Peterborough. Jak dotrzeć do pomnika w Norman Cross? Pomnik stoi tuż przy skrzyżowaniu A1(M) z drogą A15, przy zjeździe w kierunku Yaxley i Peterborough, obok południowej jezdni A1(M). Najwygodniej dojechać samochodem; z Peterborough to około 10 minut jazdy. Przed wizytą sprawdź na mapie aktualne miejsce do zatrzymania auta, bo teren leży przy ruchliwej drodze. Kiedy przyjechać? Pomnik jest dostępny przez cały rok i bez biletu. Najlepiej wybrać dzień z dobrą pogodą, bo wizyta odbywa się na zewnątrz. Dobrze łączyć ją ze zwiedzaniem Peterborough, jego katedry i muzeum. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Nie. Pomnik stoi przy drodze i można go oglądać bez opłat. Czy zachował się sam obóz? Nie. Dawne baraki nie przetrwały, a miejsce obozu objęto ochroną jako stanowisko archeologiczne. Na miejscu została kolumna i tablice. Ile czasu potrzeba na wizytę? Wystarczy około 15–20 minut, by obejrzeć kolumnę i przeczytać tablice. Dlaczego orzeł jest nowy? Pierwotny orzeł zginął w 1990 roku; obecny wykonał John Doubleday i odsłonięto go w 2005 roku.
-
Wagoners' Memorial
Sledmere
Wagoners' Memorial w Sledmere to pomnik wojenny w sercu wsi w hrabstwie East Riding of Yorkshire, w północnej Anglii. Przysadzista kamienna kolumna upamiętnia furmanów z Yorkshire Wolds, którzy w czasie I wojny światowej służyli w Waggoners Special Reserve, ochotniczej jednostce transportu konnego. To jeden z najbardziej niezwykłych brytyjskich pomników wojennych, a od 2016 roku obiekt wpisany do rejestru zabytków w najwyższej klasie I. Czym jest Wagoners' Memorial i kto go zaprojektował? Projekt przygotował sir Mark Sykes, 6. baronet, właściciel majątku Sledmere. Jednostkę furmanów zorganizował w 1912 roku z robotników rolnych i dzierżawców z okolicznych farm; mieli oni obsługiwać zaprzęgi konne zaopatrujące front. Sykes zmarł w lutym 1919 roku podczas konferencji pokojowej w Paryżu, więc nie zobaczył gotowego monumentu. Pomnik wzniesiono w latach 1919–1920, a odsłonięto 5 września 1920 roku. Rzeźbiarskie płaskorzeźby wykonał Carlo Magnoni. Co zobaczysz na miejscu? Pomnik jest niski i masywny, a jego trzon opasuje spiralny fryz. Przypomina w ten sposób Kolumnę Trajana w Rzymie, do której często go porównuje się w opisach. Zamiast cesarskich triumfów rzeźby pokazują zwykłych ludzi: werbunek mężczyzn przez Sykesa, wezwanie do służby, podróż do Francji, pracę z wozami i dramatyczne sceny z pola walki. Pevsner nazwał ten pomnik „curiously homely”, czyli dziwnie swojski, i dobrze oddaje to jego charakter. Warto obejść kolumnę dookoła i czytać fryz kawałek po kawałku. Nieopodal stoi Eleanor Cross, krzyż z lat 90. XIX wieku wzorowany na krzyżu z Hardingstone, który Sykes przekształcił w pomnik poległych z jego majątku. Oba obiekty awansowały do klasy I podczas akcji Historic England z okazji stulecia wojny. Dwa zabytki tej rangi w jednej wsi uznano za przypadek bez precedensu. Jak dotrzeć i ile czasu zająć? Sledmere leży przy drodze B1252 na Yorkshire Wolds, między Driffield a Malton. Pomnik stoi przy głównej ulicy wsi, blisko kościoła św. Marii i parku przy Sledmere House. Dojedziesz tu samochodem; w pobliżu jest miejsce na zatrzymanie się. Sam pomnik oglądasz swobodnie przez cały rok, bez biletu. Na obejrzenie kolumny i krzyża wystarczy 20–30 minut, a połączenie z wizytą w Sledmere House i kościele wypełni pół dnia. Kiedy przyjechać? Najlepsze są dni z dobrym światłem, bo płaskorzeźby czyta się lepiej w bocznym słońcu, rano lub późnym popołudniem. Wiosną i latem możesz połączyć wizytę ze spacerem po Wolds. Informacje o godzinach otwarcia Sledmere House sprawdź na stronie posiadłości. Najczęstsze pytania Czy wstęp do Wagoners' Memorial jest płatny? Nie. Pomnik stoi w przestrzeni publicznej wsi i można go oglądać o każdej porze. Kogo upamiętnia pomnik? Furmanów z Waggoners Special Reserve, rekrutowanych z farm na Yorkshire Wolds. Źródła podają różne liczby: od około tysiąca do 1127 ochotników. Dlaczego porównuje się go do Kolumny Trajana? Ze względu na spiralny fryz owinięty wokół kolumny. Różnica polega na tym, że tutaj bohaterami są wiejscy furmani, a nie cesarz. Czy w pobliżu są inne atrakcje? Tak: Eleanor Cross, kościół św. Marii oraz Sledmere House z parkiem.
-
Royal Air Force Memorial
City of Westminster
Royal Air Force Memorial to pomnik na Victoria Embankment w City of Westminster, w samym centrum Londynu. Upamiętnia lotników, którzy zginęli w I wojnie światowej, a z czasem także w kolejnych konfliktach. Uchodzi za oficjalny pomnik brytyjskich sił powietrznych i związanych z nimi formacji. Co zobaczysz na miejscu? Pomnik tworzy smukły filar z portlandzkiego kamienia. Na jego szczycie stoi złocony brązowy orzeł z rozpostartymi skrzydłami, osadzony na ciemniejszym, patynowanym brązowym globusie. Wokół kuli biegnie złocony pierścień ze znakami zodiaku. Ptak patrzy w stronę Tamizy i dalej, ponad kanałem La Manche, w kierunku Francji, gdzie walczyło wielu lotników z I wojny. Całość zaprojektował architekt Reginald Blomfield. Rzeźbę orła wykonał William Reid Dick. Pomnik odsłonięto w lipcu 1923 roku, a ceremonii patronował książę Walii. Dlaczego to ważne miejsce? W 1958 roku obiekt wpisano na listę zabytków w stopniu II. W 2018 roku, w stulecie powstania RAF, Historic England podniosła jego rangę do stopnia II*, doceniając wartość historyczną i artystyczną, w tym brązową rzeźbę orła. Pomnik jest świadectwem ofiary lotników XX wieku i stałym punktem uroczystości rocznicowych. Jak dotrzeć? Pomnik stoi przy Whitehall Stairs, między Westminster Bridge a Charing Cross Bridge, tuż na wschód od gmachu Ministerstwa Obrony. Od strony Whitehall najłatwiej dojść od stacji Embankment lub Westminster (metro) — w obu przypadkach to kilkuminutowy spacer wzdłuż rzeki. W pobliżu znajduje się Igła Kleopatry, więc łatwo połączyć oba punkty w jednym spacerze. Kiedy przyjechać? Pomnik stoi na otwartej promenadzie nad rzeką i jest dostępny bez biletu o każdej porze. Najlepsze zdjęcia wychodzą w dzień, gdy złocenie orła łapie słońce. Warto wybrać się w okolicach Remembrance Sunday w listopadzie lub w rocznicę powstania RAF, gdy odbywają się tu uroczystości. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Wzdłuż Victoria Embankment ustawiono kilka innych pomników wojskowych, a w zasięgu krótkiego spaceru leżą Whitehall, Pałac Westminsterski z Big Benem i ogrody Victoria Embankment Gardens. Nie myl tego miejsca z RAF Bomber Command Memorial w Green Park ani z Muzeum RAF — to osobne obiekty. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Nie. Pomnik stoi w przestrzeni publicznej i można go oglądać bez opłat o dowolnej porze. Kto zaprojektował pomnik? Architektem był Reginald Blomfield, a złoconego orła wyrzeźbił William Reid Dick. Kiedy odsłonięto pomnik? W 1923 roku, w lipcu, w obecności księcia Walii. Ile czasu potrzeba na wizytę? Samo obejrzenie pomnika zajmuje 10–15 minut. Warto połączyć je ze spacerem po nabrzeżu i okolicach Whitehall.
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.