Wybrzeże w Wielkiej Brytanii

The Maidens lighthouses

The Maidens lighthouses to dwie latarnie morskie z 1829 roku, stojące na skalistych rafach w Kanale Północnym, kilka mil od wybrzeża hrabstwa Antrim w Irlandii Północnej. Dziś działa tylko latarnia wschodnia, a zachodnia pozostała jako milcząca wieża na skale. Gdzie leżą The Maidens i co to za skały? The Maidens to dwie grupy skał oddzielone przejściem dla statków. Leżą mniej więcej cztery mile morskie na północny wschód od przylądka Ballygalley Head, na wysokości wybrzeża Antrim, w okolicach Larne i półwyspu Islandmagee. To wulkaniczne skały, wokół których morze bywa wyjątkowo burzliwe, a rafy od dawna stanowiły zagrożenie dla żeglugi między Irlandią a Szkocją. Kto i kiedy zbudował latarnie? Latarnie powstały na prośbę kupców i oficera brytyjskiej marynarki wojennej, którzy domagali się zabezpieczenia szlaku. George Halpin, inspektor zajmujący się latarniami, obejrzał skały w 1819 roku, a plany zatwierdzono w 1824. Halpin zaprojektował obie wieże i nadzorował budowę. Światła zapalono w styczniu 1829 roku. Wieże dzieli około 800 jardów: zachodnia stoi na północnej skale, wschodnia na południowej. Jak wygląda ich historia dzisiaj? East Maiden pracuje do dziś. Zautomatyzowano ją w 1977 roku, a zarządzają nią Commissioners of Irish Lights. Biała wieża z czarnym pasem ma zasięg światła około 23 mil morskich. West Maiden wyłączono z użytku na początku XX wieku (źródła podają 1903 lub 1906). Wieża stoi nadal jako znak nawigacyjny, bez latarni, a wiele zabudowań zachowało się w dość dobrym stanie. Do miejscowych opowieści należy ta o rodzinach dozorców mieszkających na dwóch osobnych skałach. Wątek wydarzeń przy wschodniej wieży wykorzystano też w filmie „Maidens in Distress” z 1976 roku. Jak zobaczyć The Maidens? Skały nie mają dostępu z lądu, więc najlepszą opcją jest rejs. Carnlough Bay Boat Tours, startujące z portu w Carnlough, oferuje dłuższą, czterogodzinną wycieczkę uwzględniającą The Maidens, zależną od pływów i pogody. Wcześniej rejsy odbywały się także z portu Ballylumford na Islandmagee. Przed wyjazdem sprawdź aktualnych operatorów i terminy. Z wybrzeża Antrim, na przykład z okolic Ballygalley, latarnie są widoczne jako punkty na horyzoncie, a lornetka bardzo się przydaje. Kiedy jechać? Rejsy zależą od morza, dlatego najlepsza jest pogodna pogoda i spokojne morze, zwykle późna wiosna oraz lato. Wieczorem warto obserwować światło wschodniej latarni. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni? Nie. To działająca latarnia lub zamknięta wieża na skałach w morzu; można je oglądać z łodzi. Która latarnia nadal działa? Wschodnia, East Maiden, zautomatyzowana w 1977 roku i prowadzona przez Commissioners of Irish Lights. Skąd wypływają rejsy? Rejs z uwzględnieniem The Maidens oferuje Carnlough Bay Boat Tours z portu w Carnlough; dawniej wypływano także z Ballylumford na Islandmagee. Czy widać je z lądu? Tak, z odcinków wybrzeża Antrim jako małe wieże daleko na morzu, najlepiej przy dobrej widoczności i z lornetką.

Prince of Wales Pier light

Dover

Prince of Wales Pier light to latarnia morska na końcu Prince of Wales Pier, w porcie Dover w hrabstwie Kent. Smukła, biała wieża stoi nad Kanałem La Manche, a jej zielone światło od ponad stu lat prowadzi statki do zachodniej części portu. Sam pirs figuruje w angielskim rejestrze zabytków (National Heritage List for England) jako obiekt klasy II. Czym jest ta latarnia? To kamienna wieża zwężająca się ku górze, wykonana z granitu i pomalowana na biało. Ma profilowany cokół, profilowany gzyms z poręczą oraz cylindryczną lanternę zwieńczoną metalową chorągiewką wiatrową. Według baz latarni morskich światło działa do dziś, nadaje bardzo szybkie, zielone błyski, a jego operatorem jest zarząd portu Dover Harbour Board. Za rok uruchomienia podaje się 1902. Kto zbudował pirs i kiedy? Projekt przygotował w latach 1890–92 sir John Coode, jeden z najważniejszych brytyjskich inżynierów budownictwa portowego XIX wieku. Zmarł przed końcem prac, więc dokończyła je firma Coode, Son and Mathews. Kamień węgielny położono w 1893 roku (część źródeł wskazuje 1892), a całość oddano do użytku w 1902 roku. Pirs miał osłaniać wschodnią część portu i zapewnić nabrzeża dla parowców kursujących przez Kanał oraz dla liniowców transatlantyckich. Rejestr zabytków uzasadnia wpis tym, że to jedyna budowla portowa w Dover autorstwa Coode'a. Dlaczego obiekt jest dziś częściowo zasłonięty? W 1978 roku, przy budowie terminalu poduszkowców (Hoverport), część pirsu została zabudowana, a balustrady zastąpiono betonowymi panelami. Wcześniejszy wygląd pirsu zachował się więc tylko fragmentami. Latarnia przeżyła też uszkodzenie: po uderzeniu górna część wieży przesunęła się o około 30 cm względem podstawy. Lanternę odnowiono i pomalowano na końcu pirsu, po czym dźwigiem wciągnięto ją z powrotem na miejsce. Zapasową szklaną soczewkę zarząd portu znalazł we własnym magazynie. Jak dojść i co zobaczyć? Pirs leży w rejonie Western Docks, czyli przy zachodnich basenach portowych Dover, w sąsiedztwie nadbrzeża i dawnego terminalu poduszkowców. Dover jest dużym portem promowym, więc w tle widać manewrujące statki, a w dobrą pogodę po drugiej stronie Kanału rysuje się wybrzeże Francji. Według rejestru zabytków pirs leży poniżej wzgórza Western Heights, więc wizytę łatwo połączyć ze spacerem obejmującym też zamek w Dover i inne fortyfikacje miasta. Najczęstsze pytania Czy latarnia Prince of Wales Pier działa? Tak. Bazy latarni podają ją jako czynną, z zielonym światłem o bardzo szybkich błyskach, obsługiwaną przez Dover Harbour Board. Kiedy powstała? Pirs zaprojektowano w latach 1890–92, kamień węgielny położono w 1893 roku, a całość ukończono w 1902 roku, kiedy według baz uruchomiono też światło. Czy obiekt jest zabytkiem? Tak. Prince of Wales Pier jest wpisany do National Heritage List for England jako obiekt klasy II, wpis datowany na 1 grudnia 1975 roku. Z czego zbudowana jest wieża? Z granitu, pomalowanego na biało. Ma kształt stożkowy, profilowany cokół i gzyms oraz cylindryczną lanternę z chorągiewką.

Chalk Tower

Flamborough

Chalk Tower we Flamborough (East Riding of Yorkshire, Anglia) to kredowa wieża z 1674 roku, uznawana za jedną z najstarszych zachowanych w całości wież latarni morskich w Anglii. Stoi na klifowym cyplu Flamborough Head, kilkaset metrów od współczesnej latarni, i jest chronionym zabytkiem wpisanym na listę Historic England. Czym jest Chalk Tower? Wieżę wzniesiono w latach 1669–1674 z inicjatywy sir Johna Claytona, który miał królewskie zezwolenie na budowę latarni, a przedsięwzięcie finansował wspólnie z Georgem Blakiem. Pomysł był czysto biznesowy: armatorzy mieli płacić opłatę zależną od wagi ładunku. Większość kapitanów odmówiła, a Clayton zbankrutował. Według Historic England wieża nigdy nie pełniła funkcji działającej latarni; część źródeł podaje wręcz, że ogień nigdy na niej nie zapłonął. Mimo to budowla przetrwała w niemal niezmienionej postaci. Historic England opisuje ją jako wyjątkowy w Anglii przykład XVII-wiecznej latarni-pomnika. Obiekt jest zarazem zabytkiem wpisanym do rejestru i chronionym stanowiskiem (scheduled monument). Źródła różnią się co do stopnia wpisu (II lub II*), dlatego najlepiej sprawdzić go bezpośrednio w National Heritage List (wpis nr 1014241). Co zobaczysz na miejscu? Z zewnątrz podziwiasz masywną konstrukcję z kredowych bloków, wyraźnie odmienną od białej, XIX-wiecznej latarni stojącej bliżej krańca przylądka. Tę nową latarnię uruchomiono w 1806 roku i to ona przejęła rolę przewodnika dla statków. Wokół rozciągają się klify z kolonią ptaków morskich i ścieżki spacerowe wzdłuż wybrzeża. Wnętrze jest dostępne w ograniczonym zakresie: otwarta bywa tylko parterowa kondygnacja. Opiekuje się nią grupa wolontariuszy, Friends of the Chalk Tower, która na podstawie licencji od władz hrabstwa organizuje dni otwarte. Obiekt był m.in. częścią akcji Heritage Open Days, bez wcześniejszej rezerwacji. Poważną renowację przeprowadzono w 1996 roku przy wsparciu władz hrabstwa i English Heritage. Jak dotrzeć? Najwygodniej samochodem do Flamborough Head, gdzie znajduje się miejski parking. Stamtąd do wieży idzie się pieszo krótką ścieżką. Miejscowość Flamborough leży na wybrzeżu między Bridlington a Scarborough. Kiedy przyjechać? Wieżę najlepiej oglądać w pogodne dni od wiosny do jesieni, gdy spacer po klifach jest przyjemny. Jeśli chcesz zajrzeć do środka, sprawdź terminy dni otwartych (często we wrześniu). Najczęstsze pytania Czy Chalk Tower to to samo co latarnia Flamborough Head? Nie. To dwa osobne obiekty: kredowa wieża z 1674 roku oraz późniejsza, działająca latarnia z 1806 roku. Czy wieża świeciła kiedykolwiek statkom? Według Historic England nigdy nie służyła jako działająca latarnia, bo armatorzy nie chcieli płacić opłat. Czy można wejść do środka? Tylko na parter i tylko w wyznaczonych terminach, kiedy otwiera ją wolontariacka grupa Friends of the Chalk Tower. Czy wejście jest płatne i gdzie zaparkować? Zaparkujesz na parkingu przy Flamborough Head; oglądanie wieży z zewnątrz nie wymaga biletu.

Chanonry Point Lighthouse

Rosemarkie

Chanonry Point Lighthouse w Rosemarkie to niewysoka latarnia morska na samym końcu Chanonry Ness, piaszczysto-żwirowej mierzei wciętej w Moray Firth na półwyspie Black Isle w Highland. Mierzeja leży między miasteczkami Fortrose i Rosemarkie, a okolica należy do najlepszych w Szkocji miejsc do obserwowania delfinów z brzegu. Co to za latarnia i kto ją zbudował? Światło zapaliło się tu w 1846 roku. Projektantem był Alan Stevenson, inżynier Northern Lighthouse Board, czyli instytucji odpowiedzialnej za oznakowanie nawigacyjne szkockich wód. Od 1984 roku latarnia działa w pełni automatycznie i nadal podlega NLB, więc nie ma w niej stałej załogi. Zabytkowy status ma zespół towarzyszący: domek latarnika oraz mur ze słupami bramy figurują jako obiekt kategorii A w szkockim rejestrze zabytków, wpisany 25 marca 1971 roku. Sama wieża nie jest częścią tego wpisu. Domek i mur obejrzysz z zewnątrz, wnętrz nie zwiedza się. Co zobaczysz na Chanonry Point? Główną atrakcją są delfiny (butlonose) polujące w wąskim przesmyku przy końcu mierzei, gdzie prąd pływowy spycha ryby blisko brzegu. Stoisz kilka metrów od wody, więc zwierzęta widać bez lornetki. Często pojawiają się też foki i ptaki morskie. Za plecami masz białą latarnię, a w dali wybrzeże po drugiej stronie zatoki, co daje dobre kadry do zdjęć. Kiedy przyjechać, żeby zobaczyć delfiny? Najlepszy moment to mniej więcej godzina po odpływie, na przypływającej wodzie. Sprawdź tabelę pływów dla Rosemarkie przed wyjazdem. Sezon trwa głównie od maja do sierpnia, ale pewności nie ma nigdy, bo to dzikie zwierzęta. Wybierz dzień powszedni i wczesny poranek, kiedy jest mniej ludzi. Jak dojechać i gdzie zaparkować? Dojedziesz drogą z Fortrose lub Rosemarkie, oba miasteczka są kilka minut od końca mierzei. Parking przy punkcie jest mały i szybko się zapełnia. Pojazdy dłuższe niż 6 metrów nie wjadą, a w sezonie mogą obowiązywać opłaty i dowóz autobusem z Fortrose i Rosemarkie. Zasady sprawdź na miejscu. Możesz też zostawić auto w Fortrose i dojść około 30 minut. Platforma widokowa jest dostępna dla wózków. Co zabrać? Miejsce jest odsłonięte, wieje tu nawet latem. Weź ciepłą, wiatroodporną kurtkę i buty, w których wygodnie chodzi się po żwirze. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni? Nie, to działający obiekt NLB, a domek latarnika jest oglądany z zewnątrz. Kiedy najlepiej widać delfiny? Około godziny po odpływie, na przypływie, najczęściej od maja do sierpnia. Czy wstęp jest płatny? Wstęp na mierzeję jest wolny. W sezonie mogą działać opłaty za parking. Ile czasu potrzeba? Na spacer i obserwacje wystarczy 1–2 godziny, dłużej, jeśli czekasz na delfiny.

Buchan Ness Lighthouse

Boddam

Latarnia morska Buchan Ness stoi na skalistym cyplu tuż przy wiosce Boddam, kilka kilometrów na południe od Peterhead w hrabstwie Aberdeenshire. To najbardziej wysunięty na wschód punkt szkockiego lądu i jedna z ikon wybrzeża Buchan. Biało-czerwona wieża jest dobrze widoczna z drogi i z pobliskich klifów. Czym jest Buchan Ness i skąd się wzięła? Władze Peterhead zabiegały o światło dla tego odcinka wybrzeża już w 1819 roku, zwracając się do Northern Lighthouse Board. Lokalizację wybrał Robert Stevenson, inżynier zarządu, a zarazem dziadek pisarza Roberta Louisa Stevensona. Wieżę wzniesiono z granitu w latach 1824–1827, a światło po raz pierwszy zapłonęło w 1827 roku. Wykonawcą robót był John Gibb. Latarnia dostała światło błyskowe, co w tamtym czasie było w Szkocji nowością. Jak zmieniała się przez lata? Charakterystyczne czerwone pasy na białej wieży pojawiły się w 1907 roku (część źródeł podaje rok 1910). Około 1910 roku wymieniono układ optyczny na soczewkę dioptryczną. Latarnię zelektryfikowano w 1978 roku, a w 1988 roku zautomatyzowano, więc obsługa nie mieszka tu na stałe; obiekt nadzoruje zdalnie centrala Northern Lighthouse Board w Edynburgu. W 2012 roku dawną lampę i soczewkę zastąpiły stałe lampy LED o światle błyskowym. W czasie II wojny światowej zespół budynków ucierpiał, gdy dryfujące miny wyrzuciło na brzeg i eksplodowały; nikt nie zginął. Czy latarnia jest zabytkiem? Tak. Od 1971 roku kompleks ma status obiektu zabytkowego kategorii A, najwyższej w szkockim systemie ochrony, pod numerem LB16367. Wpisano go także do rejestru Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland (NK14SW 73). Jak dojechać do Buchan Ness? Boddam leży przy drodze A982 na południe od Peterhead, więc najłatwiej dotrzeć samochodem. Z Peterhead to krótki przejazd, z Aberdeen około godziny jazdy na północ. Z wioski dochodzi się do cypla pieszo. Współrzędne obiektu to około 57,470° N, 1,775° W. Co zobaczysz na miejscu? Sama wieża jest zwykle oglądana z zewnątrz, a najlepsze ujęcia dają skalne półki i trawiasty brzeg wokół cypla. Warto wziąć wiatrówkę: wybrzeże jest otwarte na wiatr od Morza Północnego. W okolicy obserwuje się ptaki morskie, a przy dobrej pogodzie widać statki płynące wzdłuż wybrzeża. Najlepsze światło do zdjęć bywa rano i późnym popołudniem. Najczęstsze pytania Czy można wejść na wieżę? Obiekt jest czynną pomocą nawigacyjną, więc turyści zazwyczaj oglądają go z zewnątrz. Zasady wstępu warto sprawdzić przed wyjazdem. Kto zaprojektował latarnię? Robert Stevenson, inżynier Northern Lighthouse Board, który zaprojektował wiele szkockich latarni. Kiedy zbudowano Buchan Ness? Prace trwały w latach 1824–1827; światło zapalono w 1827 roku. Czy latarnia nadal działa? Tak. Od 1988 roku jest zautomatyzowana, a od 2012 roku świeci źródłem LED. Gdzie leży najbliższa miejscowość? Wioska Boddam, kilka kilometrów od Peterhead.

Belle Tout lighthouse

Eastbourne

Latarnia morska Belle Tout w Eastbourne stoi na klifie Beachy Head w hrabstwie East Sussex i od ponad wieku nie wskazuje drogi statkom. Biała, krępa wieża z początku XIX wieku należy do najbardziej rozpoznawalnych budowli wybrzeża południowej Anglii, a w 1999 roku zasłynęła jednym z najbardziej niezwykłych przesunięć budynku w historii kraju. Skąd się wzięła latarnia Belle Tout? Prośby o postawienie światła na szczycie Beachy Head trafiały do Trinity House już pod koniec XVII wieku, ale przez długi czas je odrzucano. Latarnię zapalono dopiero 11 października 1834 roku. Wybrzeże w tym miejscu słynie z gęstych mgieł, które często zasłaniały światło wysoko na klifie, a do tego urwisko się osuwało. Do końca XIX wieku wieża znalazła się około 9 metrów (30 stóp) bliżej krawędzi niż w chwili budowy. Rozwiązaniem była nowa latarnia, postawiona u stóp klifu, w morzu. Gdy w 1902 roku zaświeciła się latarnia Beachy Head, Belle Tout wycofano ze służby. Nie myl obu obiektów: ta czerwono-biała wieża w wodzie to zupełnie inna budowla. Dlaczego budynek przesunięto w 1999 roku? Po wycofaniu z eksploatacji wieża służyła jako dom prywatny, herbaciarnia i plener filmowy. Erozja klifu postępowała jednak dalej i w latach 90. budowla zbliżyła się niebezpiecznie do urwiska. W 1999 roku całość, ważącą około 850 ton, przesunięto w jednym kawałku w głąb lądu. Inżynierowie użyli hydraulicznych podnośników i szyn. Budynek odsunięto od krawędzi o kilkanaście metrów, co zapewniło mu kolejne dziesięciolecia. Czy można wejść do środka? Belle Tout jest wpisana na listę zabytków jako obiekt w stopniu II (Grade II). Wieża nie jest muzeum. Po remoncie, który kosztował niemal milion funtów, w 2010 roku otwarto w niej luksusowy pensjonat typu bed and breakfast. Goście zatrzymują się tu minimum na dwie noce, a pobyt jest przeznaczony dla osób od 16 lat; psy nie są przyjmowane. Ceny i zasady się zmieniają, więc przed rezerwacją sprawdź je na stronie obiektu. Jeśli nie nocujesz w środku, podziwiaj wieżę z zewnątrz i ze ścieżki. Jak dojść i co zobaczysz po drodze? Latarnia leży przy szlaku South Downs Way, między klifem Beachy Head a osadą Birling Gap. Wokół rozciągają się trawiaste wzgórza South Downs opadające do kanału La Manche, a z klifu widać białe kredowe urwiska, morze i latarnię Beachy Head w dole. Z centrum Eastbourne na miejsce dojdziesz pieszo szlakiem klifowym, a po drodze mijasz punkty widokowe. Najlepsze światło na zdjęcia jest rano i przed zachodem słońca. Pamiętaj o wietrze na klifie i trzymaj się z dala od krawędzi. Najczęstsze pytania Czy Belle Tout nadal działa jako latarnia? Nie. Światło wygaszono w 1902 roku, gdy uruchomiono latarnię Beachy Head u podnóża klifu. Kiedy i dlaczego przesunięto budynek? W 1999 roku, w jednym kawałku, bo erozja klifu zagrażała wieży. Przeniesienie około 850 ton wykonano na hydraulicznych podnośnikach. Czy można tu przenocować? Tak. Od 2010 roku działa tu pensjonat B&B z minimalnym pobytem dwóch nocy, dla gości od 16 lat. Szczegóły i ceny potwierdź u właścicieli. Czym różni się Belle Tout od latarni Beachy Head? Belle Tout stoi na szczycie klifu i jest nieczynna od 1902 roku. Latarnia Beachy Head to czerwono-biała wieża z 1902 roku, stojąca w morzu u podstawy klifu.

Skervuile Lighthouse

Latarnia morska Skervuile stoi na samotnej skale w cieśninie Sound of Jura, na wodach hrabstwa Argyll and Bute w zachodniej Szkocji. Wieża wznosi się około 4 km od wschodniego wybrzeża wyspy Jura, przy wejściu do zatoki Lowlandman's Bay, niedaleko wioski Craighouse. To czynna latarnia nawigacyjna, na którą turysta nie wejdzie, ale którą można obejrzeć z dystansu. Czym jest latarnia Skervuile? To latarnia skalna, czyli budowla postawiona wprost na wystającej z morza rafie, a nie na lądzie. Ostrzega statki przed niebezpiecznymi skałami w południowej części cieśniny Sound of Jura. Biała wieża ma około 25 m wysokości. Jej światło daje biały błysk co 15 sekund. Kto ją zbudował i kiedy? Projekt przypisuje się rodzinie Stevensonów, słynnych inżynierów szkockich latarni: Davidowi i Thomasowi Stevensonom. Thomas był ojcem pisarza Roberta Louisa Stevensona. Zapalono ją w 1865 roku, choć konstrukcja była gotowa wcześniej. Przez około pięć lat latarnia pozostawała niezapalona z powodu sporu między zarządcą szkockich latarni, Northern Lighthouse Board, a Board of Trade. Część źródeł podaje jako rok powstania 1860. W 1945 roku latarnię zautomatyzowano i zmieniono jej status na światło o mniejszym znaczeniu. Od tej pory nie mieszka w niej obsługa. Czy można tu wejść lub dopłynąć? Latarnia stoi na skale pośrodku morza i nie jest udostępniona zwiedzającym. Dostęp był trudny już w XIX wieku: w listopadzie 1881 roku sztorm zatopił przy kei w Lowlandman's Bay łódź zaopatrującą latarnię. Dziś o dojściu na skałę nie ma mowy bez zgody zarządcy, a morze w tym rejonie bywa wymagające. Jak ją zobaczyć? Najprościej wybrać się na wschodnie wybrzeże Jury. Okolice Craighouse i zatoki Lowlandman's Bay to dobre punkty wyjścia na spacer z widokiem na cieśninę. Latarnia widoczna jest jako biały punkt na horyzoncie; przyda się lornetka lub teleobiektyw. Do Craighouse dociera się promem z wyspy Islay (Feolin), a następnie jedyną główną drogą wyspy. Aktualne rozkłady promów sprawdź przed podróżą. Kiedy jechać? Najlepsza widoczność jest przy bezwietrznej, pogodnej aurze, zwykle od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Światło latarni widać po zmroku, co dobrze komponuje się z wieczornym spacerem po wybrzeżu. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni Skervuile? Nie. Latarnia stoi na skale w morzu i nie jest przeznaczona dla turystów. Gdzie dokładnie leży Skervuile? W cieśninie Sound of Jura, około 4 km od wschodniego brzegu wyspy Jura, przy wejściu do Lowlandman's Bay. Czy latarnia nadal działa? Tak. Jest zautomatyzowana od 1945 roku i nadal pełni funkcję znaku nawigacyjnego. Kto ją zaprojektował? Rodzina inżynierów Stevensonów, w źródłach wymienia się Davida i Thomasa Stevensonów.

Egypt Point light

Cowes

Egypt Point Light to dawna latarnia morska na północnym krańcu Wyspy Wight, na nadmorskiej promenadzie Egypt Esplanade, między Cowes a Gurnard. Świecąca od końca XIX wieku wieżyczka od dekad nie pełni już funkcji nawigacyjnej, ale pozostaje punktem orientacyjnym dla żeglarzy i ulubionym miejscem spacerów z widokiem na Solent. Czym jest Egypt Point Light? Światło na Egypt Point uruchomiło w 1897 roku Trinity House, brytyjska korporacja odpowiedzialna za oznakowanie nawigacyjne wód Anglii. Przez prawie sto lat pomagało statkom bezpiecznie poruszać się po cieśninie Solent. Latarnia dawała białe błyski co dziesięć sekund, a jej zasięg wynosił 10 mil morskich. Źródło światła zmieniało się wraz z techniką. Początkowo zasilała je parafina, w 1925 roku przestawiono ją na automatyczny acetylen, a w 1969 roku na prąd elektryczny. W 1989 roku, z powodu zmieniających się potrzeb żeglugi, światło wygaszono. Oryginalna latarnia (część optyczna) trafiła do zamku Hurst, gdzie można ją dziś zobaczyć w muzeum Association of Lighthouse Keepers. Obiekt przeszedł później pod zarząd Isle of Wight Council. Źródła podają różne daty tego przekazania, dlatego nie ma jednej pewnej. Skąd nazwa Egypt? Nazwa nie ma związku z krajem nad Nilem. Tablica przy latarni wyjaśnia, że prawdopodobnie pochodzi od grupy Romów, nazywanych wówczas „Egipcjanami”, którzy w XVI wieku mieszkali w tej okolicy. Co zobaczysz na miejscu? Sama latarnia jest niewielka i nie można wejść do środka, ale jej sylwetka na tle wody dobrze wygląda na zdjęciach. Wzdłuż Egypt Esplanade ciągnie się płaski, wygodny deptak z ławkami, z którego widać ruch jachtów i promów na Solent oraz brzeg stałego lądu po drugiej stronie. Egypt Point to również jedno z lepszych miejsc do oglądania wyścigu Round the Island Race. Regaty startują i kończą się w Cowes, więc w dniu zawodów z promenady widać setki żagli. Miejsce to lubiła także królowa Wiktoria podczas pobytów na wyspie. Jak dotrzeć? Egypt Point leży na północnym skraju Cowes, przy Egypt Esplanade. Od centrum Cowes dojdziesz tu pieszo wzdłuż wybrzeża w kilkanaście minut. Do Cowes dopływa się promem Red Funnel z Southampton (West Cowes) lub promem pasażerskim Red Jet. Z Newport kursują autobusy lokalne. Przy promenadzie jest możliwość zaparkowania, choć w sezonie i w czasie Cowes Week miejsc bywa mało. Kiedy przyjechać? Najprzyjemniej jest latem, gdy na Solent pływa najwięcej jednostek, a promenada jest ciepła i długo widna. Jeśli chcesz zobaczyć regaty, sprawdź kalendarz Cowes Week (początek sierpnia) i Round the Island Race (zwykle w czerwcu lub lipcu). Poza sezonem miejsce jest spokojne, dobre na spacer z widokiem na zachód słońca nad wodą. Najczęstsze pytania Czy latarnia Egypt Point działa? Nie. Światło wygaszono w 1989 roku, a obiekt jest dziś zabytkowym punktem orientacyjnym. Czy można wejść do środka? Nie, to niewielka konstrukcja oglądana z zewnątrz. Zwiedzanie ogranicza się do spaceru po promenadzie. Ile czasu potrzeba na wizytę? Wystarczy 20–30 minut, a z dłuższym spacerem wzdłuż Egypt Esplanade około godziny. Gdzie obejrzeć oryginalną latarnię? Jej pierwotna część optyczna znajduje się w zamku Hurst, w muzeum Association of Lighthouse Keepers.

Lynmouth Foreland Lighthouse

North Devon

Latarnia morska Lynmouth Foreland stoi na klifach North Devon w Anglii, na przylądku Foreland Point, w granicach Parku Narodowego Exmoor. To jeden z najbardziej wysuniętych na północ fragmentów lądu w hrabstwie Devon, a latarnia świeci nad Kanałem Bristolskim od końca XIX stulecia. Co to za latarnia? Wieżę zbudowało Trinity House, brytyjska instytucja odpowiedzialna za oznakowanie nawigacyjne wód wokół Anglii. Pierwsze światło zapaliło się 28 września 1900 roku. Zadaniem obiektu było wspieranie żeglugi na Kanale Bristolskim, gdzie silne prądy i wysokie pływy od dawna stanowiły wyzwanie dla załóg. W źródłach spotkasz też nazwy Foreland Point Lighthouse oraz Countisbury Foreland, wszystkie dotyczą tego samego miejsca. Wieża jest okrągła, biała i ma około 15 metrów wysokości. Stoi niżej na zboczu niż dawne domy latarników, dlatego schodząc do niej, pokonuje się więcej stopni w dół niż w górę. Urządzenia optyczne w górnej części dostarczyła firma Chance Brothers ze Smethwick. W 1975 roku latarnię przestawiono na zasilanie elektryczne, a w połowie lat 90. zautomatyzowano; dziś nadzoruje ją zdalnie centrum Trinity House w Harwich. Budynek wraz z przyległymi murami oporowymi ma status zabytku klasy II. Gdzie leży i jak dojść? Latarnia znajduje się około 5 km na północny wschód od Lynmouth, w pobliżu wsi Countisbury, przy drodze A39. Najwygodniejszy punkt startu to parking Barna Barrow po północnej stronie A39, około kilometra na wschód od Countisbury (kod pocztowy EX35 6NE). Parkować można także w Lynmouth, ale stamtąd dojście jest dłuższe i trzeba liczyć się ze stromymi podjazdami. Z Barna Barrow prowadzi szlak South West Coast Path. Łatwiejszy wariant schodzi do drogi dojazdowej do latarni w dolinie Coddow Combe, skąd można dojść na sam przylądek. Trudniejsza ścieżka okrąża czubek Foreland Point wąską, kozią dróżką. National Trust zaleca ją tylko przy dobrej pogodzie i osobom bez lęku wysokości. Popularne pętle z Barna Barrow mają około 8 km, dłuższy krąg z Cloud Farm około 17,6 km. Co zobaczysz? Przede wszystkim widoki: klify opadające do morza, zalesione wąwozy Exmoor i, przy dobrej widoczności, wybrzeże Walii po drugiej stronie kanału. Sama wieża najlepiej prezentuje się z dołu ścieżki, na tle morza. Dawne zabudowania latarników należą dziś do National Trust i są wynajmowane jako dom wakacyjny, więc nie traktuj okolicy jak ogólnodostępnego muzeum. Kiedy przyjechać? Szlak jest najprzyjemniejszy w suche dni od wiosny do wczesnej jesieni. Zbocza są strome, a ścieżki po deszczu bywają śliskie, więc załóż solidne buty. Przy silnym wietrze lub mgle wybierz łatwiejszą trasę przez Coddow Combe. Najczęstsze pytania Kto zarządza latarnią? Trinity House, które steruje nią zdalnie z Harwich. Latarnia jest zautomatyzowana od lat 90. XX wieku. Czy można wejść do środka? Dawne domy latarników działają jako wynajmowany dom wakacyjny należący do National Trust. Tę okolicę podziwia się głównie z zewnątrz, ze szlaku. Gdzie zaparkować? Najczęściej na parkingu Barna Barrow przy A39, około kilometra od Countisbury. Alternatywą jest parking w Lynmouth. Czy trasa jest trudna? Wersja przez Coddow Combe jest łagodniejsza. Ścieżka dookoła czubka przylądka jest wąska i wymaga pewnego kroku oraz dobrej pogody.

Esha Ness Lighthouse

Latarnia Esha Ness stoi na zachodnim krańcu półwyspu Northmavine, w północnej części Mainland, głównej wyspy Szetlandów w Szkocji. Wznosi się nad klifami Eshaness, wystawionymi na pełną siłę Atlantyku, tuż przy głębokiej wąskiej zatoce Calder's Geo. To jeden z najchętniej odwiedzanych punktów na Szetlandach, około godziny jazdy samochodem od Lerwick. Co warto wiedzieć o latarni? Obecną budowlę wzniesiono w latach 1925–1929 według projektu Davida Alana Stevensona, przedstawiciela słynnej rodziny inżynierów latarni morskich. Inwestorem była Northern Lighthouse Board. Wieża ma kształt zwężającego się ku górze kwadratu i mierzy około 12 metrów. Zbudowano ją z betonu, bo miejscowy kamień nie nadawał się do tego celu. Historycy uznają ją za ostatnią latarnię Northern Lighthouse Board zaprojektowaną przez któregoś ze Stevensonów. Wcześniej, od 1915 roku, działało tu tymczasowe światło acetylenowe, ustawione na prośbę Admiralicji. Miało ostrzegać statki przed rafą Ve Skerries, na której w XVIII i XIX wieku zatonęło około piętnastu jednostek. W 1974 roku latarnię zautomatyzowano, a dom latarnika sprzedano prywatnemu właścicielowi. Obiekt należy do Shetland Amenity Trust. Do wnętrza wieży zwykle nie wchodzi się jako turysta, ale z parkingu obok można ją dobrze obejrzeć i sfotografować. Co zobaczysz w okolicy? Eshaness to pozostałość dawnego wulkanu sprzed mniej więcej 360–400 milionów lat. Klify odsłaniają warstwy law i popiołu, dlatego miejsce jest częścią Shetland UNESCO Global Geopark, a teren objęto ochroną jako SSSI. Najciekawsze punkty: Holes of Scraada – zawalone jaskinie morskie około 100 metrów od brzegu. Morze wlewa się do nich przez kamienistą plażę. Dore Holm – duży naturalny łuk skalny przy brzegu, między Tangwick a Stenness. Mówi się, że przypomina konia pijącego wodę. Grind o da Navir – szczelina w klifie, w którą fale uderzają z wielką siłą, zwłaszcza podczas sztormu. Tangwick Haa Museum – dawny dwór lairda z końca XVII wieku, dziś muzeum historii Northmavine. Jak dotrzeć? Dojedziesz samochodem z Lerwick na północ, a z Hillswick drogą B9078 na zachód do końca drogi przy latarni. Komunikacja publiczna jest bardzo ograniczona, więc auto lub wycieczka z lokalnym przewodnikiem to najwygodniejsze rozwiązania. Jak zaplanować spacer? Najpopularniejsza trasa to Eshaness Circular: około 6 km, ok. 3 godzin marszu, z możliwością skrócenia. Zaczyna się przy parkingu latarni i prowadzi górą klifów na północ. Załóż solidne buty, bo mokra trawa jest śliska. Trzymaj się z dala od krawędzi, szczególnie przy wietrze. Kiedy przyjechać? Latem dni są bardzo długie, a pogoda najłagodniejsza. Jesienią i zimą dostaniesz za to najbardziej dramatyczne fale, ale wiatr bywa tu wyjątkowo silny, a dzień krótki. Niezależnie od pory roku zabierz warstwę przeciwwiatrową. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni Esha Ness? Latarnia jest automatyczna i nie służy jako atrakcja do zwiedzania wnętrza. Można swobodnie oglądać ją z zewnątrz i z okolicznych klifów. Ile czasu potrzeba na wizytę? Na sam postój przy latarni wystarczy 30–45 minut. Pełny spacer Eshaness Circular to około 3 godzin. Czy dojadę tu autobusem? Transport publiczny jest bardzo ograniczony. Najlepiej jechać samochodem lub zarezerwować wycieczkę z przewodnikiem. Kto jest właścicielem latarni? Budowla należy do Shetland Amenity Trust, a światło zostało zautomatyzowane w 1974 roku.

Buckie North Pier Lighthouse

Buckie

Buckie North Pier Lighthouse to niska betonowa latarnia morska stojąca na północnym molo portu w Buckie, nad Moray Firth w północno-wschodniej Szkocji. To zabytek kategorii C na liście obiektów chronionych, a jednocześnie element wciąż pracującego portu rybackiego. Czym jest ta latarnia? Wieża ma przekrój kołowy i zwęża się ku górze. Liczy sześć kondygnacji, jest pomalowana i wykonana z betonu. Na szczycie wysuwa się betonowy balkon, a nad nim siedzi niewielka latarnia w metalowej ramie. Nie jest to więc smukła, kamienna wieża znana z wielu szkockich wybrzeży, lecz praktyczna konstrukcja z końca XIX wieku, ściśle związana z portem. Wpis do rejestru zabytków pochodzi z 25 kwietnia 1989 roku (kategoria C, numer LB22724). Źródła nie są zgodne co do dokładnej daty budowy: rejestr wskazuje rok 1878, a baza Canmore podaje przedział 1874–1880. Rok 1878 dotyczy zapewne budowy samego portu, więc bezpieczniej mówić o latarni jako o obiekcie z lat siedemdziesiątych XIX wieku. Jak wiąże się z historią portu w Buckie? Port w Buckie zbudowano w 1878 roku według projektu inżyniera Williama Dyce'a Caya. W latach 1910–1932 rozbudowała go firma Charles Brand and Sons z Glasgow. Do portu włączono wcześniejszą, małą przystań Cluny. Buckie uchodzi za pierwszy duży port betonowy w Szkocji, dlatego betonowa latarnia dobrze pasuje do całego założenia. Same północno-zachodnie i północne molo mają odrębny wpis kategorii B (LB22725). Na co uważać przy nazwie? W Canmore ten sam obiekt figuruje jako latarnia East Pier (Buckie Harbour, East Pier, Lighthouse), bo wcześniejsze przypisanie do North Pier uznano za błąd. Jeśli szukasz informacji w internecie, sprawdź obie nazwy. Co zobaczysz na miejscu? Latarnię najlepiej oglądać z okolic portu, razem z falochronami, łodziami i nabrzeżami. Port jest czynny, więc zwracaj uwagę na ruch statków i pojazdów oraz stosuj się do oznaczeń. To miejsce dla osób, które lubią architekturę portową, fotografię i spokojny spacer wzdłuż wody, a nie typowa atrakcja z biletem i przewodnikiem. Co jeszcze warto zobaczyć w Buckie? Historię rybołówstwa w mieście poznasz w Buckie & District Fishing Heritage Centre. Warto połączyć wizytę w muzeum ze spacerem po porcie, by zobaczyć, jak wyglądało to miejsce, w którym życie przez lata kręciło się wokół połowów śledzi i innych ryb. Kiedy przyjechać? Latarnię widać przez cały rok. Najlepsze warunki do zdjęć i spacerów są w pogodne dni późnej wiosny i lata, a światło o wschodzie i zachodzie słońca ładnie podkreśla betonową bryłę. Jesienią i zimą bywa wietrznie, więc przyda się ciepła, wiatroodporna kurtka. Najczęstsze pytania Czy latarnia jest zabytkiem? Tak. Jest wpisana do rejestru obiektów chronionych w kategorii C od 25 kwietnia 1989 roku. Z czego zbudowano latarnię? Z betonu. Wieża jest okrągła, sześciokondygnacyjna i zwęża się ku balkonowi pod małą latarnią. Kiedy ją zbudowano? Rejestr podaje rok 1878, a Canmore lata 1874–1880. Pewne jest tylko, że powstała w latach siedemdziesiątych XIX wieku, w czasie budowy portu. Dlaczego w niektórych źródłach nazywa się ją East Pier? Canmore zmieniło wcześniejsze przypisanie obiektu do North Pier. W praktyce chodzi o ten sam port w Buckie, więc przy wyszukiwaniu użyj obu nazw.

Sule Skerry Lighthouse

Latarnia morska Sule Skerry stoi na samotnej skalistej wysepce na Atlantyku, około 60 km na zachód od Mainland, głównej wyspy Orkadów w Szkocji. Przez blisko wiek była najbardziej odciętą od świata latarnią z załogą w Wielkiej Brytanii. Dziś działa automatycznie i nie jest atrakcją, do której można po prostu przyjechać. Warto ją jednak poznać, bo łączy historię szkockiego latarnictwa z jedną z ważniejszych kolonii ptaków morskich w kraju. Jak dotrzeć do latarni Sule Skerry? Wyspa nie ma regularnego połączenia ani infrastruktury turystycznej. Latarnią zarządza Northern Lighthouse Board, a wyspa jest też chronionym obszarem przyrodniczym, więc lądowanie bez zgody nie wchodzi w grę. Warunki morskie na otwartym Atlantyku są zwykle trudne. Najbliższą bazą wypadową jest Stromness na Mainland, gdzie od 1895 roku mieszkały rodziny latarników. Z lądu latarni nie widać, dlatego większość osób poznaje ją z opowieści, zdjęć i lokalnych publikacji. Jak powstała latarnia? Projekt przygotowali w 1891 roku David i Charles Stevensonowie, przedstawiciele słynnej rodziny inżynierów latarni szkockich. Budowa wieży ruszyła w maju 1892 roku, a światło zapalono w 1895 roku. Zapisy w rejestrze Canmore i innych źródłach różnią się w szczegółach dat ukończenia, natomiast data uruchomienia jest zgodna. W lampie pracował początkowo duży układ optyczny typu hiperradialnego, który później zastąpiono soczewką czwartego rzędu. Zastosowano w niej układ pryzmatów, który wynalazł Charles Stevenson. Jak wyglądało życie latarników? Załoga mieszkała na skale, a zaopatrzenie dowożono statkiem Pole Star w comiesięcznych rejsach. W 1973 roku zmianę załogi i dostawy przejął helikopter, który przylatywał co dwa tygodnie. Z tego powodu Sule Skerry zapisała się jako najdalej wysunięta latarnia z obsadą w Wielkiej Brytanii, od otwarcia aż do automatyzacji. W grudniu 1982 roku latarnię zautomatyzowano. Od tego czasu jest nienadzorowana na miejscu, a pracę urządzeń monitoruje centrala Northern Lighthouse Board w Edynburgu. Co żyje na Sule Skerry? Wyspa i pobliska skała Sule Stack tworzą obszar specjalnej ochrony ptaków (SPA) wyznaczony przez NatureScot. Według jego opisu gniazduje tu około 46 900 par maskonurów, około 5 900 par głuptaków oraz nawałnik burzowy (Hydrobates pelagicus) w liczbie od 500 do 5 000 par. Znaczące są też kolonie nurzyka zwyczajnego (Uria aalge, około 6 300 osobników) i kormoranów czubatych (około 874 par). W sumie obszar regularnie wspiera ponad 20 000 ptaków morskich. Liczebność ptaków badają od 1975 roku wolontariusze z Sule Skerry Ringing Group. Kiedy najlepiej poznawać to miejsce? Ptaki lęgowe przebywają na wyspie wiosną i latem, a maskonury opuszczają kolonie pod koniec lata. Dla osób planujących pobyt na Orkadach to dobry okres także na rejsy widokowe i wizyty w innych latarniach regionu. Najczęstsze pytania Czy można zwiedzić latarnię Sule Skerry? Nie ma regularnego zwiedzania. Wyspa jest oddalona, trudno dostępna i chroniona jako obszar ptasi, a latarnia pozostaje obiektem operacyjnym. Czy w latarni nadal mieszkają latarnicy? Nie. Od grudnia 1982 roku działa automatycznie i jest nadzorowana z Edynburga. Gdzie leży Sule Skerry? Około 60 km na zachód od Mainland na Orkadach, na północno-zachodnim wybrzeżu Szkocji, na otwartym Atlantyku. Jakie ptaki gniazdują na wyspie? Najliczniejsze są maskonury i głuptaki. Występują tu też nawałniki burzowe, nurzyki zwyczajne i kormorany czubate.

Southsea Castle lighthouse

Portsmouth

Latarnia morska Southsea Castle w Portsmouth to biało-czerwona wieża na północnej ścianie zamku Henryka VIII, zbudowanej nad brzegiem Solentu na wyspie Portsea w hrabstwie Hampshire. Latarnia nie jest atrakcją z wejściem na szczyt. To jednak jeden z najbardziej rozpoznawalnych widoków nadmorskiej promenady Southsea i dobry powód, by zajrzeć też do samego zamku. Co to za latarnia i skąd się wzięła? Zamek powstał w 1544 roku jako część systemu obrony wybrzeża przed inwazją z Francji. W latach 20. XIX wieku fortyfikację odnowiono, a Admiralicja zamówiła przy okazji światło nawigacyjne. Wieżę wzniesiono w 1828 roku na zachodniej platformie artyleryjskiej. Dziś jest wpisana na listę zabytków Historic England w stopniu II, jako odrębny obiekt od zamku. Światło działało w układzie sektorowym: pomagało statkom wpływać do portu między fortami Spitsand i Horse Sand. Według jednego ze źródeł w 1854 roku wieżę podwyższono, a barwy sektorów zmieniono z czerwono-białych na czerwono-zielone. Wieża mierzy około 10 m i stoi na szczycie murów, więc jej światło znajduje się wyżej, niż sugeruje sama wysokość budowli. Czy latarnia nadal świeci? Nie. Latarnię wyłączono w 2017 roku. Zastąpiła ją nowa konstrukcja przy wejściu do portu, a zmiana wiązała się z przebudową podejścia dla nowych lotniskowców Royal Navy. Dawna soczewka (optyka czwartego rzędu) jest eksponowana wewnątrz zamku. Jak dotrzeć? Zamek stoi przy Clarence Esplanade, na południowym brzegu Portsmouth, tuż przy promenadzie i kamienistej plaży. Z centrum Southsea dojdziesz tu pieszo, a przy nadbrzeżu są płatne parkingi. Latarnię widać z zewnątrz, z terenu wokół zamku i z promenady. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Zamek Southsea – XVI-wieczny fort z wieżą centralną i bastionami. Prowadzi go miasto Portsmouth jako muzeum, a we wnętrzach opowiada się historię obrony Solentu i wizyty Henryka VIII w 1545 roku. Promenada i plaża Southsea – spacer z widokiem na statki wpływające do portu i na Wyspę Wight. Forty Spitsand i Horse Sand – w dobrej pogodzie widać je na wodzie, to właśnie one wyznaczały dawne sektory światła. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas to pogodne popołudnie od kwietnia do października. Muzeum w zamku ma wtedy sezon letni, zwykle od wtorku do niedzieli, a poza sezonem godziny są ograniczone. Przed wizytą sprawdź aktualne godziny na stronie zamku. Wieczorem warto zostać dla zachodu słońca nad Solentem. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni? Nie, wieża nie jest udostępniona zwiedzającym. Ogląda się ją z zewnątrz, a dawną optykę zobaczysz w zamku. Kiedy zbudowano latarnię? W 1828 roku, ponad 280 lat po zamku, na zlecenie Admiralicji. Czy latarnia nadal działa? Nie, wyłączono ją w 2017 roku, a jej rolę przejęła nowa konstrukcja w porcie. Czy zamek i latarnia to jeden obiekt? Są to dwa osobne wpisy na liście zabytków. Latarnia, choć stoi na murach zamku, ma własny wpis w stopniu II.

Cape Wrath Lighthouse

Latarnia morska Cape Wrath stoi na północno-zachodnim krańcu szkockiego lądu, w hrabstwie historycznym Sutherland (region Highland), około 16 km od wsi Durness. To jedna z najbardziej odludnych latarni w Wielkiej Brytanii, a droga do niej jest częścią wyprawy. Co to za miejsce? Latarnię zaprojektował inżynier Robert Stevenson, dziadek pisarza Roberta Louisa Stevensona, a zbudowano ją w 1828 roku na zlecenie Northern Lighthouse Board, szkockiego zarządcy znaków nawigacyjnych. Pod koniec lat 90. XX wieku obiekt zautomatyzowano i od tamtej pory światłem steruje się zdalnie z Edynburga. Budowla jest wpisana na listę zabytków kategorii A (numer 488, wpis z 1971 roku). Znajdziesz ją też w rejestrze Canmore pod oznaczeniem NC27SE 3. W dawnych budynkach pomocniczych działa sezonowo kawiarnia Ozone Café, uchodząca za najdalej wysuniętą na północny zachód na brytyjskim lądzie. Jak dotrzeć do latarni? Do przylądka nie prowadzi zwykła droga publiczna. Standardowa trasa wygląda tak: Dojedź do przystani Keoldale, kilka kilometrów od Durness. Przepłyń promem pasażerskim przez zatokę Kyle of Durness. Kursy zależą od pływów i liczby chętnych. Po drugiej stronie wsiądź do minibusa, który jedzie krętą, wyboistą drogą przez wrzosowiska (około 11 mil). Prom i minibus kursują sezonowo, mniej więcej od maja do września. Alternatywą jest wielodniowy marsz szlakiem Cape Wrath Trail, który kończy się właśnie przy latarni. Czy można wejść na teren bez ograniczeń? Nie zawsze. Okolica przylądka służy jako poligon wojskowy. Gdy wywieszone są czerwone flagi, wstęp jest zamknięty. Przed wyjazdem sprawdź harmonogram ćwiczeń i aktualne godziny przeprawy, bo jedno i drugie zmienia się w ciągu sezonu. Co zobaczysz na miejscu? Latarnia góruje nad wysokimi klifami opadającymi do Atlantyku. W jasny dzień widać stąd wybrzeże północnej Szkocji, a przy dobrej pogodzie także dalekie wyspy. Warto zabrać wiatrówkę: wieje tu prawie zawsze, a pogoda zmienia się szybko. Na kubek ciepłego napoju możesz wstąpić do kawiarni. Kiedy przyjechać? Praktycznie tylko w sezonie, od późnej wiosny do początku jesieni, kiedy działa przeprawa. Najlepsze są dni z dobrą widocznością i bez ćwiczeń wojskowych. Zaplanuj na wizytę cały dzień, wliczając oczekiwanie na prom i powrotny minibus. Najczęstsze pytania Czy do latarni można dojechać własnym samochodem? Nie. Po drugiej stronie zatoki działa tylko minibus, a prywatne auta nie mają tam wjazdu. Czy da się wejść do środka latarni? Latarnia jest czynnym obiektem Northern Lighthouse Board, więc zwiedzanie wnętrza nie jest standardową atrakcją. Najlepiej oglądać ją z zewnątrz i z okolicznych klifów. Kiedy przeprawa jest zamknięta? Poza sezonem oraz przy ćwiczeniach wojskowych, gdy na przylądku wywieszone są czerwone flagi. Zdarza się też, że kurs zależy od pływów. Jak daleko jest do Durness? Około 16 km w linii do przylądka, ale po wodzie i drodze zajmuje to kilka godzin z przesiadkami i oczekiwaniem.

Leasowe Lighthouse

Moreton

Latarnia morska w Leasowe to siedmiokondygnacyjna ceglana wieża na wybrzeżu półwyspu Wirral, w okolicy Moreton w hrabstwie Merseyside. Zbudowano ją w 1763 roku i uchodzi za najstarszą latarnię z cegły w Wielkiej Brytanii. Dziś nie prowadzi już statków, ale dla miłośników historii morskiej i spacerowiczów to jeden z najciekawszych przystanków na tym odcinku wybrzeża. Dlaczego ta latarnia jest wyjątkowa? Wieża powstała na zlecenie komitetu portowego Liverpoolu, który chciał oznaczyć niebezpieczne płycizny u ujścia rzeki Mersey. Budowla ma kształt zwężającego się ku górze walca, wzniesionego z cegły w technice muru dwuwarstwowego z pustką powietrzną. Nad wejściem zachowała się tablica z datą 1763. Latarnia świeciła przez ponad 140 lat i przestała działać w 1908 roku. Wnętrze nie ma już dawnego wyposażenia świetlnego. Obiekt wpisano do rejestru zabytków Anglii z klasą II. Opiekuje się nim organizacja charytatywna Friends of Leasowe Lighthouse, a miejscowa rada Wirral pomogła w odnowieniu wieży w latach 90. XX wieku. Jaka jest historia strażników i obiektu po 1908 roku? Po wyłączeniu światła budynek zmienił właściciela: w 1930 roku kupiła go lokalna korporacja miejska. Mieszkała w nim jeszcze ostatnia strażniczka, pani Williams. Po jej śmierci w 1935 roku latarnia została zamknięta. Przez dekady niszczała, aż wolontariusze zajęli się jej ratowaniem. Co zobaczysz na miejscu? samą wieżę, widoczną z dalekiej odległości na płaskim, trawiastym terenie nad brzegiem, datę wyrytą nad wejściem, po wejściu na górę (w dni otwarte) panoramę na zatokę, ujście Mersey i walijskie wybrzeże przy dobrej widoczności, okoliczne łąki i wydmy, wchodzące w skład Parku Wybrzeża Północnego Wirralu (North Wirral Coastal Park). Kiedy można wejść do środka? Wieża jest otwarta dla zwiedzających tylko w wybrane dni. Według dostępnych informacji są to pierwsza i trzecia niedziela miesiąca latem oraz pierwsza niedziela zimą, zwykle w godzinach 13:00–16:00, a wstęp opiera się na dobrowolnej opłacie. Grafik bywa korygowany, więc przed wyjazdem sprawdź aktualny kalendarz na stronie Friends of Leasowe Lighthouse lub Wirral Council. Z zewnątrz latarnię można oglądać o każdej porze. Jak dotrzeć? Latarnia stoi przy Leasowe Common, w pobliżu Moreton, na północnym wybrzeżu Wirralu. Dojedziesz tu samochodem z Birkenhead i Wallasey, a w pobliżu przebiega nadmorska ścieżka spacerowa i rowerowa. Najbliższe stacje kolejowe Merseyrail (Leasowe i Moreton) leżą w odległości spaceru lub krótkiej przejażdżki. Najczęstsze pytania Czy latarnia w Leasowe nadal działa? Nie. Przestała świecić w 1908 roku i dziś pełni funkcję zabytku oraz atrakcji turystycznej. Ile lat ma latarnia? Zbudowano ją w 1763 roku, czyli stoi od ponad 260 lat. To najstarsza ceglana latarnia w Wielkiej Brytanii. Czy można wejść na szczyt? Tak, ale tylko w dni otwarte, organizowane przez Friends of Leasowe Lighthouse. Terminy zmieniają się w zależności od sezonu, dlatego sprawdź je przed przyjazdem. Czy wstęp jest płatny? Wizyta opiera się na dobrowolnej darowiźnie, która wspiera utrzymanie zabytku.

Nash Point Lighthouse

Latarnia morska Nash Point stoi na klifie Glamorgan Heritage Coast w hrabstwie Vale of Glamorgan, na południowym wybrzeżu Walii, w okolicy wsi Marcross i Monknash. To dwie białe wieże z lat 30. XIX wieku, wpisane na listę zabytków jako obiekty II stopnia (Grade II), a dziś jeden z najbardziej rozpoznawalnych punktów tego odcinka wybrzeża. Dlaczego zbudowano latarnię w Nash Point? Powodem były niebezpieczne mielizny Nash Sands przy wejściu do Kanału Bristolskiego. W 1831 roku na tych mieliznach zatonął pasażerski parowiec Frolic, a w katastrofie zginęło około 78 osób. Trinity House, brytyjski zarząd latarń morskich, zlecił budowę stacji z dwiema wieżami. Zapalono ją 1 września 1832 roku. Wieże działały jako światła nawigacyjne ustawiane w linii: marynarz widział je jedno nad drugim dopiero wtedy, gdy statek mijał mielizny bezpiecznie. Jak wygląda historia latarni po 1832 roku? Dolną, zachodnią wieżę (Low Light) wyłączono z użytku w latach 20. XX wieku, według wpisu zabytkowego około 1924 roku. Obie wieże mają status zabytku Grade II. Na początku XX wieku dodano syrenę mgłową. Źródła podają różne daty: 1904 lub 1906. Latarnia była ostatnią obsadzoną przez ludzi latarnią w Walii. Ostatni latarnicy opuścili ją 5 sierpnia 1998 roku, a od tej pory światło działa automatycznie. Co zobaczysz w Nash Point? Wysoką wieżę wschodnią (High Light) i niższą zachodnią w otoczeniu murów i dawnych domów latarników. Wapienne klify w typowych poziomych warstwach. Pod nimi rozciąga się kamienista plaża, na której po odpływie odsłaniają się szerokie platformy skalne. Łąkę wokół latarni, objętą ochroną jako obszar o szczególnym znaczeniu przyrodniczym (SSSI). Widok na Kanał Bristolski, a przy dobrej widoczności na przeciwległy brzeg Anglii. Jak dojechać do latarni Nash Point? Najwygodniej samochodem. Dojazd prowadzi wąskimi drogami od strony Marcross i Monknash, a przy plaży działa parking. Od parkingu idzie się ścieżką do latarni i na klify. Przy miejscu, w którym zaczyna się zejście na plażę, działa kawiarnia podająca ciepłe walijskie ciastka i napoje. Dojazd komunikacją publiczną jest ograniczony, więc zaplanuj samochód lub taksówkę. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas to pogodny dzień, kiedy widać daleko, albo wieczór przed zachodem słońca, gdy światło podkreśla biel wież. Plażę i dolne partie klifów odwiedzaj wyłącznie przy odpływie i sprawdź tabelę pływów, bo woda wraca szybko. Klify są niestabilne, więc nie podchodź pod ich ściany. Czy można wejść do latarni? Źródła nie są zgodne co do zasad udostępniania. Jedne podają, że wnętrze nie jest otwarte dla zwykłych odwiedzających, inne wspominają o zwiedzaniu z przewodnikiem. Przed podróżą sprawdź aktualne informacje na stronie Trinity House lub Visit The Vale. Teren wokół latarni i widok z klifu są dostępne niezależnie od tego. Najczęstsze pytania Gdzie leży Latarnia morska Nash Point? Na wybrzeżu Glamorgan Heritage Coast w hrabstwie Vale of Glamorgan w Walii, w pobliżu wsi Marcross i Monknash. Kiedy zbudowano latarnię? Stację zapalono 1 września 1832 roku, po zatonięciu parowca Frolic na mieliznach Nash Sands w 1831 roku. Dlaczego są tu dwie wieże? Wieże tworzyły parę świateł ustawianych w linii, która pomagała omijać mielizny. Dolną wieżę wyłączono w latach 20. XX wieku. Czy latarnię obsługują ludzie? Nie. Ostatni latarnicy odeszli w 1998 roku i od tego czasu stacja jest zautomatyzowana. Czy w pobliżu można coś zjeść? Tak, przy plaży Nash Point działa kawiarnia z napojami i walijskimi ciastkami.

Lizard Lighthouse Heritage Centre

Lizard

Lizard Lighthouse Heritage Centre to niewielkie muzeum obok działającej latarni morskiej na Lizard Point, na samym południowym krańcu Kornwalii w Anglii. Opowiada o jednej z ważniejszych latarni na wybrzeżu Wielkiej Brytanii i o ludziach, którzy dbali o jej światło. Gdzie znajduje się Lizard Lighthouse Heritage Centre? Centrum leży na półwyspie Lizard, w pobliżu miasta Helston, na terenie latarni Lizard Lighthouse. Półwysep jest najbardziej wysuniętym na południe punktem głównej wyspy Wielkiej Brytanii, a jego skaliste wybrzeże od dawna należało do najniebezpieczniejszych odcinków morza dla żeglugi. Obok latarni biegną ścieżki nadbrzeżne, więc wielu turystów łączy wizytę w muzeum ze spacerem po klifach. Jaka jest historia tego miejsca? Sama latarnia pochodzi z 1752 roku, kiedy zapalono tu światło ostrzegające statki przed rafami pod klifami. Od 1771 roku zarządza nią Trinity House, instytucja odpowiedzialna za latarnie w Anglii i Walii. W 1874 roku dobudowano maszynownię, dzięki której światło mogło być zasilane elektrycznie, co było wczesnym krokiem w modernizacji latarni. Stację zautomatyzowano w 1998 roku, a mieszkający na miejscu latarnicy się wyprowadzili. Centrum dziedzictwa urządzono w dawnej maszynowni. Przebudowę przeprowadził Trinity House przy wsparciu Heritage Lottery Fund, a Księżniczka Anna (Princess Royal) oficjalnie otworzyła placówkę 13 lipca 2009 roku. Miała być flagową atrakcją dla zwiedzających stację. Czego można się tu dowiedzieć? Ekspozycja koncentruje się na tym, jak działa latarnia i jak wyglądało życie na stacji. Można spodziewać się materiałów o świetle i jego optyce, maszynerii z maszynowni, roli Trinity House oraz codziennym rytmie pracy latarników i ich rodzin. Dużą zaletą jest miejsce: o urządzeniach uczysz się w budynku, w którym kiedyś pracowały. Czy centrum jest otwarte? Warto zachować ostrożność. Część informacji turystycznych mówi o otwarciu sezonowym, mniej więcej od wiosny do jesieni, w większość dni tygodnia z wyjątkiem piątków i sobót. Inne źródła wskazują, że centrum przez pewien czas było zamknięte, a termin ponownego otwarcia był niepewny. Zasady mogą się zmieniać, dlatego przed planowaniem wyjazdu sprawdź informacje Trinity House lub świeże relacje odwiedzających. Wskazówki dla odwiedzających Nawet gdy muzeum jest zamknięte, latarnia i Lizard Point są warte wizyty ze względu na widoki na morze i efektowne klify. Jeśli planujesz spacer ścieżką nadbrzeżną, załóż solidne buty i weź wiatrówkę, bo przylądek jest odsłonięty. Zarezerwuj dodatkowy czas na pobliski Lizard Point i wioskę Lizard. Najczęstsze pytania Czy Lizard Lighthouse Heritage Centre to to samo co latarnia? Nie. Latarnia jest działającym urządzeniem nawigacyjnym, a centrum dziedzictwa to muzeum w jej dawnej maszynowni. Kiedy otwarto centrum? Oficjalne otwarcie nastąpiło 13 lipca 2009 roku. Kto zarządza latarnią? Od 1771 roku odpowiada za nią Trinity House. Czy latarnia nadal ma obsadę? Nie. Jest zautomatyzowana od 1998 roku. Czy to dobre miejsce dla rodzin? Kameralna wystawa i widowiskowe położenie pasują do większości odwiedzających, ale przed wyjazdem potwierdź godziny otwarcia.