Wybrzeże w Wielkiej Brytanii

Lighthouse, Lybster Harbour

Lybster

Latarnia w porcie Lybster to niewielka ośmioboczna wieżyczka z kopulastym zwieńczeniem, stojąca w porcie wioski Lybster w hrabstwie Caithness, w regionie Highland, w północno-wschodniej Szkocji. Obiekt wpisano na listę zabytków jako Category B (numer LB7954). Dziś pełni rolę widokowego akcentu przy dawnym porcie śledziowym. Co to za miejsce? Latarnia jest częścią zespołu portowego Invershore. Ma formę drobnej, ośmiokątnej budowli z kopulastą lampą na szczycie. Na mapach Ordnance Survey z początku XX wieku oznaczona jest jako latarnia ze stałym czerwonym światłem. Nie jest to wysoka wieża morska, tylko kameralny znak nawigacyjny, który dobrze widać z nabrzeża. Po 2008 roku obiekt odnowiono. Dawne światło nie służy już żegludze na dużą skalę, a rejestr zabytków klasyfikuje budowlę dziś jako beacon, czyli stały znak nawigacyjny. Dlaczego port w Lybster jest ważny? Połowy w ujściu strumienia Reisgill mogą sięgać czasów wikińskich. Zorganizowane połowy śledzi ruszyły w 1790 roku, gdy zbudowano drewniane molo, a w 1802 roku generał Patrick Sinclair wytyczył planowaną osadę. W 1859 roku z Lybster pływało 357 łodzi rybackich, co dawało miejscowości trzecie miejsce wśród szkockich portów, po Wick i Fraserburghu. Sztorm w 1847 roku zniszczył port i zabił siedmiu rybaków. Odbudowano go w latach 1850–1854 według projektu inżyniera Josepha Mitchella, a później remontowano po sztormach z 1877 roku. Z czasem śledzie zaczęły odpływać, a rybołówstwo skoncentrowało się w Wick. Kolejne łodzie do połowu ryb białych i nowy basen wewnętrzny z 1950 roku przedłużyły życie portu. Co zobaczysz na miejscu? Latarnię i nabrzeże, z którego widać Morze Północne i klify wybrzeża Caithness. Dwa przylegające do siebie magazyny, w których do czasów po II wojnie światowej wędzono i przetwarzano łososie oraz śledzie. Centrum dziedzictwa Waterlines w odrestaurowanych magazynach z początku XIX wieku. Wystawa opowiada o epoce śledzia, historii okolicy i geologii. Jest też kawiarnia. Kiedy przyjechać? Waterlines działa zwykle od maja do września, a godziny bywają zmienne, więc sprawdź je przed wyjazdem. Latarnię i port można obejrzeć przez cały rok. Najlepsze warunki do spacerów i zdjęć są w długie letnie wieczory, gdy światło na północy Szkocji jest wyjątkowo miękkie. Jak dojechać? Lybster leży przy trasie A99, na wybrzeżu między Wick a Helmsdale, około 20 km na południe od Wick. Najwygodniej dojechać samochodem. Port znajduje się na dole wioski, przy ujściu strumienia, a z głównej ulicy zjeżdża się do niego krótką drogą. Najczęstsze pytania Czy do latarni można wejść? Nie. To mała budowla na zakończeniu portowej infrastruktury, oglądana z zewnątrz. Czy wstęp jest płatny? Obejrzenie latarni i portu jest bezpłatne. Zasady wstępu do centrum Waterlines sprawdź na miejscu lub u operatora. Ile czasu potrzeba na wizytę? Na port z latarnią wystarczy 30–45 minut, a z muzeum Waterlines około 1,5–2 godzin. Czy to dobry przystanek na trasie North Coast 500? Tak. Lybster leży przy wschodnim odcinku wybrzeża i pasuje na krótką przerwę z kawą i spacerem po porcie.

Fugla Ness Lighthouse

Bridge End

Latarnia Fugla Ness stoi na zachodnim cyplu wyspy West Burra w archipelagu Szetlandów, tuż obok wsi Bridge End i Hamnavoe. To niewielka, biała wieża strzegąca wejścia do zatoki Burra Voe, widoczna z wielu punktów południowo-zachodniego wybrzeża Mainland i Burry. Gdzie leży latarnia Fugla Ness? Latarnia znajduje się na wąskim półwyspie, który tworzy zachodni brzeg zatoki Burra Voe, około ćwierć mili na zachód od przystani Burravoe. Współrzędne to mniej więcej 60,108 N i 1,344 W. Burra to zamieszkana wyspa połączona z Mainland mostem, dlatego dojazd samochodem jest prosty. Nie myl jej z jednoimiennym przylądkiem Fugla Ness na Mainland w okolicach Mossbank, na którym latarni nie ma. Jaka jest historia latarni? Pierwsze światło zapłonęło tu w 1893 roku według projektu Davida A. Stevensona z rodziny słynnych szkockich budowniczych latarni. W 1936 roku obiekt przebudowano: powstała biała, okrągła wieża o wysokości około 8 metrów, zaprojektowana przez Davida A. i Charlesa Stevensonów. Latarnia jest zautomatyzowana, więc nie mieszka w niej obsługa. Jak świeci Fugla Ness? Światło ma sektory białe, czerwone i zielone, a jego maksymalny zasięg wynosi 10 mil morskich, czyli około 16 km. Kolory pomagają statkom rybackim i promom bezpiecznie wchodzić w wody wokół Burry i podejścia do Scalloway oraz Lerwick. Jak dojść do latarni? Najłatwiej dojechać do Hamnavoe, największej osady na Burrze, i dalej iść pieszo. Spacer wiedzie wokół zatoki, przez plaże i miejscami przez duże głazy, więc przydadzą się solidne buty. Do wnętrza wieży nie wejdziesz, ale dobrze widać ją już z wioski Burra, co dla wielu osób wystarcza. Szlak jest krótki, lecz bez utwardzonej ścieżki; przy wietrze i fali bywa śliski. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Burra słynie z klifowego wybrzeża, jaskiń morskich i plaż. Latarnię można połączyć ze spacerem po Hamnavoe, portem rybackim, oraz z krótką wycieczką po pobliskich zatokach. Okolica sprzyja obserwacji ptaków morskich i fok. Kiedy przyjechać? Szetlandy są najprzyjemniejsze od maja do września, gdy dni są bardzo długie, a wieczorne światło świetnie nadaje się do zdjęć wieży na tle morza. Pogoda zmienia się szybko i wieje przez cały rok, dlatego warto zabrać wiatrówkę nawet latem. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni Fugla Ness? Nie, to działająca, zautomatyzowana latarnia i zwiedza się ją z zewnątrz. Czy trzeba płacić za wstęp? Nie, okolica jest ogólnodostępna, a spacer wzdłuż wybrzeża jest bezpłatny. Jak daleko jest do latarni od Hamnavoe? To krótki spacer wokół zatoki, zwykle wystarczy kilkadziesiąt minut w obie strony, zależnie od tempa i stanu terenu. Czy latarnię widać bez dojścia? Tak, dobrze widać ją z wioski Burra i z brzegu zatoki.

Ram's Head Lighthouse

Walls

Latarnia Ram's Head to niewielka latarnia morska na południowym wybrzeżu półwyspu Walls, w zachodniej części Mainland na Szetlandach. Stoi około 3 km na południe od wsi Walls i wskazuje statkom drogę do wąskich wód wokół Vaila Sound. Do dziś działa jako automatyczne światło nawigacyjne. Gdzie leży latarnia Ram's Head? Obiekt znajduje się na przylądku Ram's Head, po zachodniej stronie wejścia do zatoki Gruting Voe, w Szkocji. Najbliższą miejscowością jest Walls, a po drugiej stronie cieśniny leży wyspa Vaila. Nie należy mylić jej z innymi miejscami o podobnej nazwie w Wielkiej Brytanii ani z latarniami na Szetlandach, takimi jak Fugla Ness czy Sumburgh Head. Jaka jest historia latarni? Światło uruchomiono w 1894 roku według projektu Davida A. Stevensona z rodziny słynnych szkockich budowniczych latarni. Zarządza nią Northern Lighthouse Board, który w swoich spisach używa nazwy Vaila Sound. W źródłach spotyka się też określenia White Ness, Whiteness, Whites Ness oraz Easter Sound. W 1970 roku zmieniono jej zasilanie na propan. Według szkockiego rejestru Canmore była to ostatnia automatyczna latarnia w kraju, którą przestawiono na ten rodzaj paliwa. Dzisiejszy obiekt to szkieletowa wieża o wysokości około 5 metrów, obłożona białymi panelami. Jak wygląda latarnia i jak świeci? To nie klasyczna kamienna wieża z domem latarnika, lecz lekka konstrukcja z metalowej ramy. Światło błyska co 8 sekund. Zasięg białego sektora wynosi 9 mil morskich, a sektorów czerwonego i zielonego 6 mil. Kolorowe sektory ostrzegają żeglarzy o niebezpiecznych fragmentach akwenu. Co warto wiedzieć przed wizytą? Latarnia to punkt czynny, a nie muzeum, więc nie ma w niej zwiedzania ani biletów. Najlepiej oglądać ją jako element wybrzeża półwyspu Walls podczas wycieczki po zachodnim Mainland. Okolica jest odludna, pogoda na Szetlandach zmienia się szybko, a wiatr na przylądkach bywa silny, dlatego warto zabrać wiatroszczelną kurtkę i solidne buty. Sprawdź lokalne wskazówki dojścia, bo jest to teren prywatnych pastwisk i klifów. Najczęstsze pytania Czy latarnia Ram's Head jest czynna? Tak. Jest automatyczna i działa jako światło nawigacyjne, a nadzoruje ją Northern Lighthouse Board. Kto zaprojektował latarnię? Projektantem był David A. Stevenson, a światło powstało w 1894 roku. Czy można wejść do środka? Nie. To czynny obiekt nawigacyjny z niewielką szkieletową wieżą, bez zwiedzania wnętrza. Czy to ta sama latarnia co Vaila Sound? Tak. Vaila Sound to nazwa używana przez Northern Lighthouse Board dla światła na Ram's Head. Dlaczego latarnia ma kilka nazw? Nazwy White Ness, Whiteness i Easter Sound pochodzą z lokalnych określeń przylądka i przejścia wodnego. Northern Lighthouse Board używa w wykazach nazwy Vaila Sound, a Ram's Head to nazwa przylądka, na którym stoi światło.

North Rona Lighthouse

North Rona Lighthouse to latarnia morska na wyspie North Rona, daleko na północ od Hebrydów Zewnętrznych w Szkocji. Światło działa od 1984 roku i podlega Northern Lighthouse Board. To obiekt dla ludzi, którzy chcą wiedzieć, że takie miejsce istnieje, a nie punkt na zwykłej trasie zwiedzania: wokół nie ma osady, sklepu ani przystani dla turystów. Gdzie leży North Rona Lighthouse? Latarnia stoi na północnym krańcu wyspy Rona, którą nazywa się North Rona, żeby odróżnić ją od South Rona w Hebrydach Wewnętrznych. Wyspa ma około 109 hektarów, a jej najwyższy punkt wznosi się na 108 m n.p.m. Współrzędne obiektu to w przybliżeniu 59,12° N, 5,81° W. Wyspa jest niezamieszkana. Od kiedy świeci latarnia? Obecna latarnia pochodzi z 1984 roku. Warto uważać na pomyłki w sieci: data 1857 i nazwisko projektantów Stevensonów dotyczą latarni Rona na South Rona, czyli zupełnie innego miejsca. North Rona to konstrukcja znacznie młodsza, utrzymywana przez NLB jako część szkockiej sieci znaków nawigacyjnych. Co jeszcze znajdziesz na wyspie? Sama latarnia to tylko część historii. North Rona jest rezerwatem przyrody, a razem z pobliską Sula Sgeir tworzy jedno z ważniejszych w Wielkiej Brytanii stanowisk lęgowych ptaków morskich. Szacuje się, że żyje tu około 130 tysięcy ptaków piętnastu gatunków. Międzynarodowe znaczenie mają kolonie nawałnika burzowego, nawałnika Leacha (Hydrobates leucorhous), głuptaka i nurzyka zwyczajnego. Wyspa jest też obszarem Natura 2000 dla fok szarych. To trzecia pod względem wielkości kolonia rozrodcza tych zwierząt w Wielkiej Brytanii, odpowiadająca za około 5% rocznej liczby młodych w kraju. Foki wykorzystują podwodne jaskinie wzdłuż wybrzeża. Na wyspie zachowały się też ślady dawnej obecności człowieka. Według tradycji w VIII wieku mieszkał tu pustelnik święty Ronan; pozostały po nim cela, mała kaplica i kamienne oznaczenia grobów. Stała ludność opuściła wyspę na początku XIX wieku, a część źródeł podaje rok około 1844. Jak się tam dostać? Nie ma regularnego transportu. Dopłynięcie wymaga dobrej pogody i doświadczonego przewoźnika morskiego, a lądowanie bywa niemożliwe przez wzburzone morze. Ponieważ wyspa jest chronionym rezerwatem, przed każdą próbą wizyty skontaktuj się z NatureScot i Northern Lighthouse Board w sprawie zasad dostępu. Największa ostrożność obowiązuje w sezonie lęgowym ptaków. Kiedy jechać? Latem morze jest zwykle spokojniejsze, ale to okres lęgowy, kiedy ptakom trzeba zapewnić spokój. Planuj z dużym zapasem na zmianę pogody. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni North Rona? Nie jest ona udostępniona zwiedzającym. To czynny obiekt nawigacyjny w rezerwacie przyrody. Czy ktoś mieszka na wyspie? Nie. Wyspa jest niezamieszkana od początku XIX wieku. Czy to ta sama latarnia co Rona na South Rona? Nie. Latarnia na South Rona z 1857 roku leży w Hebrydach Wewnętrznych. North Rona Lighthouse powstała w 1984 roku. Co najlepiej zobaczyć w okolicy? Ptaki morskie, kolonię fok szarych i pozostałości pustelni świętego Ronana, o ile dostęp jest zgodny z zasadami rezerwatu.

Penzance South Pier Light

Penzance

Penzance South Pier Light to niewielka latarnia morska na końcu South Pier w Penzance, w Kornwalii. Żeliwna wieża o wysokości około 9 metrów pochodzi z 1855 roku i do dziś wskazuje drogę statkom wchodzącym do portu w Mount's Bay. Stoi w samym centrum nadmorskiego Penzance, więc zobaczysz ją podczas zwykłego spaceru nad wodą. Czym jest latarnia na South Pier? Latarnię dobudowano przy ostatnim wydłużeniu mola, które trwało w latach 1853–1855. Światło po raz pierwszy zapalono 1 sierpnia 1855 roku. Sama latarnia ma osobny wpis w rejestrze Historic England (stopień II, wpis z 1977 roku). Samo molo South Pier jest chronione wyżej, w stopniu II*, a jego status podniesiono w 2010 roku. Co zobaczysz na miejscu? Niska, smukła wieża stoi na kamiennym nabrzeżu, otoczona wodami portu. Z mola patrzysz na zatokę Mount's Bay i, przy dobrej widoczności, na sylwetkę St Michael's Mount. W porcie cumują łodzie rybackie i jachty, a z pobliskiego nabrzeża odpływa statek na Wyspy Scilly. Latarnia jest dobrym tłem do zdjęć o wschodzie i zachodzie słońca. Co jeszcze jest w pobliżu? Kilkaset metrów dalej, na skałach Battery Rocks, leży Jubilee Pool – lido w stylu art déco z 1935 roku, zaprojektowane przez inżyniera miejskiego kapitana F. Lathama i także wpisane do rejestru (stopień II). Basen z wodą morską to jedna z najbardziej znanych atrakcji miasta. Obie budowle łatwo połączyć w jednej wycieczce. Jak dotrzeć? Z dworca kolejowego Penzance jest do portu kilka minut pieszo. Wzdłuż nabrzeża biegnie też South West Coast Path, więc latarnię mijają piesi idący w stronę Mousehole. W mieście działają parkingi przy porcie, ale w sezonie wypełniają się szybko, dlatego wygodniej przyjechać pociągiem lub autobusem. Kiedy przyjechać? Spacer po molu jest możliwy przez cały rok. Najlepsze światło do zdjęć jest wczesnym rankiem i wieczorem, a latem dzień jest długi i pogoda zwykle spokojniejsza. Podczas sztormów fale potrafią przelewać się przez nabrzeże, więc przy silnym wietrze zachowaj ostrożność. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni? Nie, to czynna pomoc nawigacyjna przy porcie. Podziwiasz ją z mola i nabrzeża. Czy wstęp na molo jest płatny? Nie, nabrzeże jest ogólnodostępne i bezpłatne. Ile czasu potrzeba? Na sam spacer do latarni i z powrotem wystarczy 20–30 minut. Z Jubilee Pool i przerwą na kawę zaplanuj około dwóch godzin. Czy to ta sama latarnia co Longships lub Wolf Rock? Nie. To mała latarnia portowa. Longships i Wolf Rock stoją na skałach na otwartym morzu.

Dover Breakwater Knuckle light

Dover

Dover Breakwater Knuckle light to biała latarnia morska w Dover w hrabstwie Kent, stojąca na zagięciu południowego falochronu w zewnętrznej części portu. To jedna z dwóch latarni tego falochronu, obie z 1909 roku, a sam falochron ma status zabytku klasy II. Co to za latarnia? „Knuckle” oznacza po angielsku kostkę palca, a tak nazwano miejsce, w którym długi falochron zagina się ku północy, mniej więcej na trzech czwartych swojej długości. Latarnia stoi właśnie tam. Jest żeliwna, pomalowana na biało, ma cylindryczną bryłę o trzech kondygnacjach i kopułę nad latarnią, którą otacza zewnętrzny pomost na wspornikach. Ma około 16 metrów wysokości. Według rejestru dziedzictwa hrabstwa Kent wznosi się na betonowym budynku technicznym, a opis z listy zabytków mówi o dużym prostokątnym granitowym cokole. Latarnię prawdopodobnie wykonała firma Chance Brothers, ponieważ bliźniacza latarnia na zachodnim końcu falochronu ma ten sam typowy projekt. Jak powstał falochron? Południowy falochron zaczęto budować w 1898 roku, a ukończono do 1909 roku w ramach Admiralty Harbour, czyli wielkiej rozbudowy portu dla floty wojennej. Razem z Wschodnim Ramieniem i przedłużeniem Admiralty Pier miał zapewnić okrętom osłonięte kotwicowisko w czasach, gdy obawiano się ataków torpedowych. Pracami kierowała firma Coode, Son and Mathews. Konstrukcję tworzą betonowe bloki o masie od 26 do 42 ton, a powyżej linii wody falochron obłożono granitem. Wpis do krajowego rejestru zabytków obejmuje cały falochron wraz z latarniami Knuckle i zachodnią; zabytkiem klasy II uznano go w grudniu 2009 roku. Jaką rolę odegrał w czasie wojen? Zagięcie falochronu było miejscem obronnym. Na południowym falochronie ustawiono dwa sześciocalowe działa w betonowych stanowiskach, znane jako Breakwater Battery. W czasie I wojny światowej na obu końcach falochronu powstały baterie nabrzeżne. Na Knuckle zamontowano stanowiska reflektorów, a pod koniec wojny dołożono dwa czterocalowe działa. Pozostałości baterii Knuckle są ujęte w kentyjskim rejestrze dziedzictwa. Jak zobaczyć latarnię? Falochron leży na terenie działającego portu, więc oglądasz go z daleka. Najlepsze widoki daje nadmorska promenada w Dover oraz pokład promu, którym wypływasz do Calais lub Dunkierki. Latarnię widać wtedy na tle zewnętrznego basenu portowego, a obok niej ciągnie się długa linia granitowej ściany. Zabierz lornetkę lub aparat z dłuższym obiektywem. Czy to ta sama latarnia co przy Admiralty Pier? Nie. Przy Admiralty Pier stoi osobna latarnia, a Knuckle należy do południowego falochronu. Drugą latarnię falochronu, zachodnią, znajdziesz na jego przeciwległym końcu. Najczęstsze pytania Czy można wejść na latarnię Knuckle? Nie. Latarnia stoi na falochronie w obrębie portu i nie jest udostępniona do zwiedzania. Ile ma lat? Pochodzi z 1909 roku, tak jak cały zespół latarni południowego falochronu. Gdzie dokładnie stoi? Na zagięciu południowego falochronu, około trzech czwartych jego długości od strony lądu, w miejscu gdzie mur skręca na północ. Czy jest zabytkiem? Tak. Podlega wpisowi klasy II obejmującemu cały południowy falochron wraz z obiema latarniami.

Admiralty Pier light

Dover

Admiralty Pier light w Dover to żeliwna latarnia morska stojąca na końcu Admiralty Pier, zachodniego ramienia portu w hrabstwie Kent. Obiekt wpisano do rejestru zabytków Anglii w stopniu Grade II razem z całym molo i jego zabudową. Czym jest Admiralty Pier light? To działająca latarnia portowa, którą zarządza Dover Harbour Board. Wieża ma około 22 m wysokości i powstała w 1908 roku. Światło nadaje białe błyski co 7,5 sekundy, a sygnał służy statkom wchodzącym do jednego z najruchliwszych portów kanału La Manche. Jak wygląda latarnia? Konstrukcja opiera się na okrągłej kamiennej podstawie. Z niej wyrasta centralna cylindryczna kolumna z żeliwa, w której biegną schody. Otaczają ją sześć żeliwnych podpór, a całość wieńczy lampa. Taki szkielet nadaje wieży wyraźnie przemysłowy, wiktoriańsko-edwardiański charakter, odmienny od klasycznych murowanych latarni. Jaka jest historia miejsca? Miejsce ma znacznie dłuższą tradycję niż obecna wieża. Według lokalnego rejestru dziedzictwa Kent latarnia istnieje tu od 1842 roku, choć źródła różnią się co do tego, czy najstarsza stacja była osobną wieżą. W 1876 roku stała tu czerwona wieża o wysokości około 30 stóp (ok. 9 m), którą zastąpiła dzisiejsza konstrukcja z 1908 roku. Samo molo zaczęto budować w 1847 roku, po zaleceniach trzeciej Królewskiej Komisji z 1845 roku. Projektowali je James Walker i Alfred Burges, a po śmierci Burgesa prace dokończył Sir John Robinson McClean. Część lądową oddano etapami do 1872 roku. Wydłużenie w stronę morza z lat 1898–1909 zaplanowała firma Coode, Son and Mathews jako element Admiralty Harbour of Refuge. W latach 60. XIX wieku do mola doprowadzono kolej, co powiązało port z połączeniami promowymi i pociągami. Czy można tu dotrzeć i co jeszcze zobaczyć w Dover? Latarnia stoi na terenie czynnego portu, dlatego najlepiej oglądać ją z perspektywy nabrzeża i wody. Zasady dostępu na samo molo ustala Dover Harbour Board, więc przed wizytą warto sprawdzić aktualne informacje na jego stronie. W okolicy znajdziesz też inne obiekty portowe, takie jak Dover Breakwater, a nad miastem góruje Dover Castle. Najczęstsze pytania Czy Admiralty Pier light jest zabytkiem? Tak. Latarnia wchodzi w skład wpisu Admiralty Pier and associated structures, chronionego jako Grade II od 16 grudnia 2009 roku. Kiedy zbudowano obecną latarnię? W 1908 roku, w czasie rozbudowy mola w stronę morza. Zastąpiła wcześniejszą czerwoną wieżę z 1876 roku. Czy latarnia nadal działa? Tak. Nadaje białe światło błyskowe co 7,5 sekundy, a zarządza nią Dover Harbour Board. Kto zaprojektował molo? Początkowy projekt przygotowali James Walker i Alfred Burges, a późniejsze wydłużenie zaplanowała firma Coode, Son and Mathews.

Lowestoft Lighthouse

East Suffolk

Latarnia morska Lowestoft w East Suffolk to ceglana wieża z 1874 roku, stojąca w nadmorskim Lowestoft na wschodnim wybrzeżu Anglii. Jest zarządzana przez Trinity House i uchodzi za najdalej na wschód wysuniętą latarnię w Wielkiej Brytanii. Dlaczego warto ją zobaczyć? Lowestoft leży w pobliżu Ness Point, czyli najbardziej wysuniętego na wschód punktu Wielkiej Brytanii, a latarnia jest jednym z najchętniej fotografowanych obiektów w okolicy. Wieża ma około 16 m wysokości, ale stoi na wzniesieniu, więc światło znajduje się około 37 m nad poziomem morza. Zasięg światła wynosi 23 mil morskich. Latarnię zautomatyzowano w 1975 roku, od tamtej pory nie mieszkają w niej dozorcy. Jaka jest jej historia? Na tym wzgórzu światła nawigacyjne ostrzegały żeglarzy już od 1609 roku, kiedy to wzdłuż mielizn przy wybrzeżu Suffolk prowadziło się intensywny ruch statków. Obecna wieża powstała w 1874 roku. Do latarni należą dwa domki dla dozorców, północny i południowy, które stoją tuż obok wieży. Czy to zabytek? Tak. Latarnia razem z oboma domkami jest wpisana na listę zabytków Anglii w klasie II (Grade II). Wpis dotyczy całego zespołu, nie tylko samej wieży. W Lowestoft istnieją też osobne wpisy dla tak zwanej Low Lighthouse, dawnej niższej latarni kierunkowej, więc warto nie mylić tych obiektów. Jak zaplanować wizytę? Latarnię najlepiej połączyć ze spacerem po starej części miasta i dojściem do Ness Point. Wieżę ogląda się z zewnątrz, a ceglana bryła i otoczenie domków dobrze wypadają na zdjęciach, zwłaszcza w świetle popołudniowym. Aktualne informacje o ewentualnym wstępie do środka podaje Trinity House, dlatego przed wyjazdem sprawdź je na oficjalnej stronie. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Ness Point, najdalej na wschód wysunięty punkt Wielkiej Brytanii, z pamiątkowym oznaczeniem. Nadmorską promenadę i plaże Lowestoft. Port rybacki oraz zabytkową zabudowę starego miasta. Najczęstsze pytania Czy latarnia w Lowestoft jest najdalej wysuniętą na wschód w Wielkiej Brytanii? Tak, jest uznawana za najbardziej wysuniętą na wschód latarnię kraju. Stoi w pobliżu Ness Point, najbardziej wschodniego punktu Wielkiej Brytanii. Kiedy zbudowano obecną latarnię? W 1874 roku. Wcześniejsze światła na tym miejscu działały od 1609 roku. Czy latarnia nadal działa? Tak. Światło ma zasięg 23 mil morskich, a od 1975 roku jest w pełni zautomatyzowane i nie wymaga stałej obsługi. Czy latarnia jest zabytkiem? Tak, razem z domkami dozorców ma status obiektu zabytkowego klasy II.

Coquet Lighthouse

Amble

Latarnia morska Coquet stoi na wyspie Coquet Island, około 1,5 km od wybrzeża w pobliżu miasteczka Amble w hrabstwie Northumberland w Anglii. Kwadratowa wieża z piaskowca góruje nad niską, płaską wyspą, która jest dziś rezerwatem ptaków morskich. Do środka nie wejdziesz, ale z pokładu łodzi z Amble zobaczysz ją z bardzo bliska. Jak powstała latarnia na Coquet? Budowla pochodzi z 1841 roku. Zaprojektował ją James Walker, inżynier doradzający Trinity House, a koszt wyniósł nieco ponad 3,2 tys. funtów. Wieżę postawiono na pozostałościach średniowiecznego klasztoru benedyktyńskiego, który działał tu dużo wcześniej. Latarnia wraz z przyległymi zabudowaniami figuruje w rejestrze zabytków Anglii z wysoką kategorią II*. Pierwszym latarnikiem został William Darling, starszy brat słynnej Grace Darling, bohaterki ratownictwa morskiego z pobliskich wysp Farne. Dziś światłem zarządza Trinity House, a obiekt jest sterowany zdalnie z centrum w Harwich. Czy można wejść na wyspę? Nie. Wyspa należy do księcia Northumberland, a opiekuje się nią organizacja RSPB. Lądowanie turystów jest zabronione, żeby nie płoszyć lęgowych ptaków. Latarnię i wyspę ogląda się wyłącznie z wody. Co zobaczysz podczas rejsu? Latarnię i dawne domki latarników na tle morza. Maskonury, które w okresie lęgowym tworzą tu największą kolonię. Przylatują zwykle w marcu i kwietniu. Rybitwy różowe, jedne z najrzadszych ptaków morskich Wielkiej Brytanii. Na Coquet gniazduje ich największa kolonia w kraju. Inne rybitwy, edredony oraz przez cały rok foki szare. Łącznie na wyspie gniazduje ponad 40 tysięcy ptaków morskich. Jak dotrzeć? Rejsy wypływają z portu w Amble. Rodzinna firma Puffin Cruises obsługuje tę trasę od 1969 roku. Rejs trwa około godziny, a jego odbycie zależy od pływów i pogody. Dobrze sprawdzić aktualny cennik i rozkład przed przyjazdem, bo kursy nie odbywają się w każdych warunkach. Sam Amble leży przy wybrzeżu Northumberland, przy trasie wzdłuż wybrzeża, i ma zaplecze w postaci kawiarni i sklepów przy porcie. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas to okres od kwietnia do lipca, gdy ptaki zajmują gniazda. Poza sezonem lęgowym wyspa jest niemal pusta, ale latarnię nadal widać z brzegu w pogodne dni. Najczęstsze pytania Czy mogę zwiedzić wnętrze latarni? Nie. Wyspa jest rezerwatem, a lądowanie dla publiczności jest zakazane. Skąd wypłynąć, żeby zobaczyć latarnię z bliska? Z portu w Amble. Łodzie podpływają blisko wyspy, ale nie cumują przy niej. Kiedy zobaczę maskonury? Zwykle od wiosny do początku lata, po ich przylocie w marcu i kwietniu. Kto zarządza latarnią i wyspą? Latarnią zarządza Trinity House, a wyspą jako rezerwatem opiekuje się RSPB. Właścicielem gruntu jest książę Northumberland.

Tyne South Pier light

South Tyneside

Latarnia Tyne South Pier w South Shields (South Tyneside, Anglia) stoi na końcu południowego falochronu u ujścia rzeki Tyne. To część zabytkowej konstrukcji portowej z drugiej połowy XIX wieku, wpisanej do rejestru zabytków Anglii. Czym jest latarnia na South Pier? Falochron i latarnia tworzą jeden obiekt chroniony. W 2016 roku wpisano je na listę zabytków w stopniu II (Grade II) pod nazwą „Pier and lighthouse, 1854–1895". Projekt prowadzili inżynierowie James Walker, a później John F. Ure, na zlecenie Tyne Improvement Commissioners, zarządu odpowiedzialnego za port na Tyne. Dlaczego zbudowano falochrony? Budowę dwóch falochronów zatwierdzono w 1852 roku. Celem było ograniczenie liczby wraków na mieliźnie u wejścia do rzeki, zwanej Tyne Bar. Prace trwały kilkadziesiąt lat, a podczas budowy silne sztormy kilkakrotnie niszczyły fragmenty obu konstrukcji. Południowy falochron ukończono w 1895 roku. Według lokalnych archiwów światła latarni zapalono po raz pierwszy 11 listopada 1895 roku. Co zobaczysz na miejscu? Końcówka falochronu jest wyraźnie zakrzywiona, a właśnie tam stoi latarnia. Wieża ma kamienną galerię z metalową balustradą. Na galerii zamontowano spiżowy dzwon mgłowy, nad nią znajduje się żeliwna, przeszklona latarnia. Wieża mierzy około 12 metrów (39 stóp), a światło znajduje się na wysokości około 15 metrów (49 stóp) nad poziomem morza. Z falochronu widać wejście do portu, statki wpływające do Tyne oraz po drugiej stronie rzeki Tynemouth z jego północnym falochronem. Warto odróżnić te dwa miejsca: latarnia z tego opisu leży po południowej stronie, w South Shields. Jak dotrzeć? South Shields leży na południowym brzegu Tyne, w aglomeracji Tyne and Wear. Falochron zaczyna się przy nadmorskiej części miasta, a spacer na jego koniec prowadzi wzdłuż całej konstrukcji. Dokładny przebieg i godziny otwarcia przejścia sprawdź na stronie South Tyneside Council przed wizytą, bo dostęp zależy od stanu falochronu i pogody. Kiedy przyjechać? Najlepsza jest pogodna pora dnia z dobrą widocznością, gdy wyraźnie widać obie strony ujścia. Podczas sztormów fale przelewają się przez falochrony, więc w wietrzne dni spacer jest niewskazany. Wieczorem warto zobaczyć światło latarni w działaniu. Najczęstsze pytania Czy latarnia Tyne South Pier jest zabytkiem? Tak. Falochron z latarnią ma status Grade II od 2016 roku. Kiedy powstała latarnia? Falochron ukończono w 1895 roku, a światła zapalono 11 listopada tego roku. Czy to to samo co latarnia w Tynemouth? Nie. Tynemouth leży po północnej stronie ujścia i ma własny falochron. South Pier znajduje się w South Shields, na południu. Czy w pobliżu jest inna latarnia? Tak. W South Shields stoi też South Groyne, zwana Herd Groyne Lighthouse, zbudowana w latach 1861–1867 podczas prac nad falochronem.

Holyhead Mail Pier Lighthouse

Holyhead Mail Pier Lighthouse to nieczynna latarnia morska na końcu Admiralty Pier w porcie Holyhead, na wyspie Anglesey w północnej Walii. Wieża stoi na Salt Island i należy do najstarszych elementów portu, przez który od początku XIX wieku płynęła poczta i pasażerowie do Irlandii. Obiekt wpisano na listę zabytków Cadw w stopniu II. Co to za latarnia i kto ją zaprojektował? Projekt z 1821 roku przygotował inżynier John Rennie, autor wielu brytyjskich mostów, doków i portów. Rennie zmarł w tym samym roku, więc budowy nie nadzorował osobiście. Latarnia powstała w ramach prac portowych, które parlament zatwierdził ustawą z 1810 roku. Holyhead miał wtedy stać się główną bramą komunikacyjną między Anglią a Irlandią, a parowce pocztowe potrzebowały bezpiecznego wejścia do nowego basenu. Wieża jest trzykondygnacyjna, lekko zwężająca się ku górze i wzniesiona z ciosanego kamienia. Ma około 15 metrów wysokości. Jest ostatnią z trzech latarni, jakie stanęły kolejno na Salt Island. Czasem występuje też pod nazwami Admiralty Pier Lighthouse i Salt Island Lighthouse. Dlaczego już nie świeci? Gdy w 1873 roku oddano do użytku nowy, duży port osłonięty długim falochronem, jego rolę przejęła Holyhead Breakwater Lighthouse. Latarnia na Admiralty Pier straciła znaczenie nawigacyjne, ale przetrwała jako pomnik inżynierii portowej epoki Rennie'ego. Nie należy jej mylić z Breakwater Lighthouse ani z latarnią South Stack, która stoi na skalnej wysepce po drugiej stronie półwyspu. Czy można ją zwiedzać? Latarnia leży na terenie czynnego portu promowego, w strefie o ograniczonym dostępie. Do wnętrza nie wejdziesz, a teren jest ogrodzony. Wieżę zobaczysz z okolicznych ulic nabrzeża, na przykład od strony Turkey Shore Road. Zdjęcia najlepiej robić w ciągu dnia, gdy port jest widoczny w całości. Jeśli planujesz dokładniejszą wizytę, zapytaj wcześniej administrację portu lub operatora promów, Stena Line, o możliwość wstępu. Jak dojechać do Holyhead? Miasto leży na Holy Island, połączonej z główną częścią Anglesey mostami. Z Anglii dojedziesz drogą A55 wzdłuż północnego wybrzeża Walii albo koleją z Chester i Crewe. Stacja kolejowa znajduje się tuż przy porcie, więc na miejsce dojdziesz pieszo w kilka minut. Promy odpływają stąd do Dublina. Co jeszcze zobaczyć w pobliżu? Obok stoi Admiralty Pier z łukiem George'a IV, zabytek upamiętniający wizytę króla w 1821 roku. Dalej na wyspie leży Holyhead Mountain z klifami, a nieopodal latarnia South Stack, do której prowadzą schody w dół zbocza. Najczęstsze pytania Czy latarnia Holyhead Mail Pier jest czynna? Nie. Przestała pełnić funkcję nawigacyjną po otwarciu nowego portu w 1873 roku, kiedy zastąpiła ją latarnia na falochronie. Kto zaprojektował latarnię? John Rennie, w 1821 roku. Nie dożył jednak realizacji projektu. Czy mogę wejść do środka? Nie. Obiekt znajduje się w ograniczonej strefie portu, dlatego ogląda się go z zewnątrz, z dostępnych miejsc na nabrzeżu. Czy to ta sama latarnia co South Stack? Nie. South Stack to osobna latarnia na wysepce, kilka kilometrów od centrum miasta, a Mail Pier stoi w porcie.

Vaternish Lighthouse

Latarnia Vaternish stoi na Waternish Point, północno-zachodnim krańcu półwyspu Waternish na wyspie Skye w Highland w Szkocji. Zwykle nazywana jest także Waternish Point Lighthouse. To niewielka, odległa latarnia, do której nie dojedziesz samochodem. Nagrodą za kilka godzin marszu są dzikie klify, widok na Hebrydy Zewnętrzne i szansa na wypatrzenie morskich ssaków. Jaka jest historia latarni Vaternish? Pierwszą wieżę postawiono w 1924 roku. Zaprojektowali ją inżynierowie David i Charles Stevensonowie, przedstawiciele rodu słynnego z budowy latarni morskich w Szkocji. Oryginalna soczewka trafiła później do Museum of Scottish Lighthouses, gdzie można ją oglądać. W 1980 roku wzniesiono nową wieżę. Ma betonową podstawę, aluminiową lampownię i dach z tworzywa wzmacnianego włóknem szklanym. Od 2001 roku światło zasilają panele słoneczne, dlatego obiekt nie wymaga częstych wizyt obsługi. Latarnią zarządza Northern Lighthouse Board, a światło daje białe błyski co 20 sekund. Dla porządku: obiekt bywa w rejestrach opisywany raczej jako niewielkie światło nawigacyjne niż klasyczna latarnia, a część serwisów podaje jako datę powstania 1980, a nie 1924. Chodzi o różnicę między pierwotną a obecną wieżą. Jak dotrzeć do latarni? Do latarni nie prowadzi droga publiczna. Pieszą trasę zaczyna się przy starym kościele w Trumpan, gdzie jest parking, a miejsca postojowe znajdziesz też naprzeciwko cmentarza. Komunikacja publiczna do tego punktu nie dociera, więc potrzebny jest samochód. Trasa tam i z powrotem liczy według różnych opisów od około 11 do 13,5 km i zajmuje 4–5 godzin. Podejście bywa bardzo podmokłe, a ostatni odcinek do samego przylądka biegnie po trawiastym i wrzosowym terenie bez wyraźnej ścieżki. Powrót prowadzi górą klifów, gdzie grunt jest zwykle twardszy i suchszy. Przyda się mapa OS Explorer 407, a przy gorszej widoczności także GPS. Co zobaczysz na Waternish Point? Sama wieża jest niska i skromna, ale cały spacer to ekspozycja na otwarte morze i strome wybrzeże. Przylądek uchodzi za dobre miejsce do obserwacji wielorybów i delfinów. Po drodze mijasz tereny uprawiane przez miejscowych farmerów, a ci proszą, by psy prowadzić na smyczy. Kiedy się wybrać? Wybierz suchy dzień z dobrą widocznością, najlepiej po kilku dniach bez deszczu, bo wtedy podejście jest mniej błotniste. Załóż wodoodporne buty, weź wodę i jedzenie, ponieważ po drodze nie ma żadnej infrastruktury. Zostaw sobie zapas światła dziennego na powrót. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni Vaternish? Nie. To działająca latarnia zarządzana przez Northern Lighthouse Board, a turyści oglądają ją z zewnątrz. Czy dojadę tam samochodem? Nie. Samochód zostawiasz w Trumpan, resztę trasy pokonujesz pieszo. Ile trwa spacer? Zwykle 4–5 godzin w obie strony, zależnie od tempa i stanu terenu. Gdzie można zobaczyć oryginalną soczewkę? W Museum of Scottish Lighthouses, dokąd trafiła po wymianie wieży.

St John's Point Lighthouse

Latarnia morska St John's Point stoi na południowym czubku półwyspu Lecale, niedaleko wsi Killough w hrabstwie Down w Irlandii Północnej. To najwyższa latarnia stojąca na stałym lądzie wyspy Irlandii, a jednocześnie wciąż czynny znak nawigacyjny, który wskazuje statkom drogę przy wejściu do zatoki Dundrum. Jak powstała latarnia St John's Point? Budowę zatwierdził w 1839 roku Ballast Board, a projekt stacji przygotował George Halpin. Pierwotna wieża miała zaledwie 45 stóp (ok. 14 m), a obok stały dwa domy dla personelu. Światło po raz pierwszy zapaliło się 1 maja 1844 roku. W 1860 roku zmieniono jego barwę z białej na czerwoną, a w 1875 roku napęd z oleju zastąpił gaz. Obecny kształt latarnia zawdzięcza przebudowie z lat 1892–1893, prowadzonej według projektu Williama Douglassa. Wieżę znacząco podwyższono i zwieńczono nową latarnią o rombowych szybach. Dobudowano też dwa nowe domy, budynek sygnału mgłowego i większą gazownię. Prąd elektryczny dotarł tu w 1957 roku, a w 1981 roku latarnię zautomatyzowano i strażnicy opuścili stanowisko. Jak wysoka jest latarnia? Źródła podają nieco różne liczby. Według Commissioners of Irish Lights wieża ma około 40 m, a światło znajduje się około 37 m nad poziomem wody przy wysokim stanie morza. Starsze opisy mówią o 120 stopach, ale dotyczą one wysokości światła, nie samej wieży. Czy latarnia jest zabytkiem? Tak. Według rejestru obiektów chronionych Irlandii Północnej to budynek wpisany w 1995 roku, kategoria B1. Zarządza nią nadal Commissioners of Irish Lights. Co zobaczysz na miejscu? Z drogi widać smukłą wieżę na tle morza i niskiego, trawiastego cypla. Wokół rozciągają się klify i skaliste wybrzeże, a przy dobrej pogodzie panorama obejmuje zatokę Dundrum i wody Morza Irlandzkiego. Okolica nadaje się na spokojny spacer i fotografie, szczególnie o wschodzie i zachodzie słońca. Dawne domki dla personelu bywają oferowane jako nocleg wakacyjny, więc można tu spędzić noc tuż pod wieżą. Jak dojechać? Latarnia leży około 3 km od Killough, mniej więcej 8 km na południe od Downpatrick. Najwygodniej dojechać samochodem lokalnymi drogami półwyspu Lecale. Kod pocztowy obiektu to BT30 7QY. Wejście do wnętrza wieży nie jest standardowo dostępne, dlatego traktuj wizytę jako oglądanie z zewnątrz. Kiedy przyjechać? Najlepsze warunki to późna wiosna i lato, gdy dni są długie, a pogoda stabilniejsza. Poza sezonem wieje tu mocno, więc warto zabrać wiatrówkę. Najczęstsze pytania Czy można wejść na szczyt latarni? Nie, wieża jest czynnym obiektem nawigacyjnym i nie ma stałych zwiedzań wnętrza. Zwiedza się ją z zewnątrz. Czy latarnia nadal działa? Tak. Zautomatyzowano ją w 1981 roku i nadal służy żegludze pod zarządem Commissioners of Irish Lights. Ile ma wysokości? Wieża liczy około 40 m, a światło znajduje się około 37 m nad poziomem morza, co czyni ją najwyższą latarnią na lądzie Irlandii. Gdzie najbliżej znaleźć nocleg i jedzenie? W Killough oraz w Downpatrick, a czasem w dawnych domkach przy samej latarni.

Copinsay Lighthouse

Latarnia Copinsay stoi na niezamieszkanej wyspie Copinsay, kilka kilometrów od wschodniego wybrzeża Orkadów w Szkocji. Wyspa jest rezerwatem przyrody RSPB, a sama latarnia to zabytek kategorii B z rejestru Historic Environment Scotland. Co to za latarnia? Światło po raz pierwszy zapaliło się w listopadzie 1915 roku. Budowla to dwustopniowa, okrągła ceglana wieża. Obok niej stał osobny budynek sygnału mgłowego, a po zachodniej stronie płaskodachowy dom latarników. Według zapisu w rejestrze zabytków wykonawca zbankrutował w trakcie budowy, ale zarząd latarń zatrzymał go jako brygadzistę. Latarnią zarządza Northern Lighthouse Board. Od 1991 roku działa automatycznie i jest nadzorowana zdalnie z Edynburga, więc nie ma w niej stałej obsady. Jak dotrzeć na Copinsay? Na wyspę nie kursuje regularny prom. Turyści płyną małą łodzią, najczęściej z okolic Skaill w parafii Deerness na wschodnim Mainlandzie, a rejs trwa około 40 minut. Lądowanie zależy od pływów i pogody, dlatego termin warto potwierdzić u przewoźnika tuż przed wyjazdem. Na wyspie nie ma sklepu ani kawiarni, więc zabierz wodę, jedzenie i wiatroodporną odzież. Co zobaczysz na wyspie? Copinsay wraz z trzema pobliskimi wysepkami (Corn Holm, Ward Holm i Black Holm) tworzy obszar specjalnej ochrony ptaków. Klify zamieszkują: nurzyki zwyczajne (Uria aalge), których latem jest tu kilkadziesiąt tysięcy, alki, kitiwaki, fulmary i kormorany czubate, maskonury, gilemoty czarne (Cepphus grylle) i rybitwy na pobliskich wysepkach. Jesienią na brzegi wychodzą foki szare, by wydać młode. Z pól wyspy widać latarnię z bliska, choć sama budowla należy do Northern Lighthouse Board i nie jest otwarta w środku. Zobaczysz też opuszczone zabudowania gospodarskie, bo ostatni mieszkańcy opuścili wyspę w 1958 roku. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas na ptaki to wiosna i lato, gdy kolonie na klifach są pełne. Na foki wybierz jesień. Rejsy odbywają się sezonowo i tylko przy sprzyjającej pogodzie. Historia rezerwatu RSPB kupiło wyspę w 1972 roku na pamiątkę ornitologa Jamesa Fishera. Od tego czasu rezerwat chroni kolonie ptaków morskich i prowadzone są tu badania nad nimi. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni Copinsay? Nie. Latarnia jest automatyczna i należy do Northern Lighthouse Board. Podziwia się ją z zewnątrz podczas spaceru po wyspie. Czy na Copinsay mieszkają ludzie? Nie. Wyspa jest niezamieszkana od 1958 roku, a opiekę nad nią sprawuje RSPB. Jak długo trwa rejs? Około 40 minut z okolic Skaill w Deerness. Przy złej pogodzie lub niekorzystnych pływach rejs może zostać odwołany. Czy na wyspie są udogodnienia dla turystów? Nie ma sklepu, kawiarni ani regularnego transportu. Zaplanuj prowiant i ubranie na zmienną pogodę.

Barrel of Butter lighthouse

Barrel of Butter to latarnia morska na niewielkiej skalistej rafie w Scapa Flow, rozległej zatoce w archipelagu Orkadów w Szkocji. Obiekt leży na współrzędnych około 58,89° N, 3,13° W, między wyspą Mainland a Cavą, na północ od Flotty i na południe od parafii Orphir. To nie jest atrakcja do zwiedzania, ale ciekawy punkt orientacyjny i element morskiej historii Orkadów. Co to za miejsce? Latarnia stoi na skerry, czyli nisko położonej skale wystającej z wody. Konstrukcję tworzy okrągła murowana wieża zwieńczona szarą metalową platformą z lampą. Światło zapaliło się w 1980 roku. Obiekt jest zautomatyzowany, zasilany energią słoneczną i nie ma stałej załogi. Zarządza nim Northern Lighthouse Board, czyli instytucja odpowiedzialna za latarnie i znaki nawigacyjne w Szkocji i na Wyspie Man. Latarnia nadaje białe światło z charakterystyką dwóch błysków co 10 sekund. Zasięg wynosi 7 mil morskich. Dla żeglarzy oznacza to wyraźny znak ostrzegający o skałach w środkowej części Scapa Flow, jednego z najważniejszych naturalnych portów Wysp Brytyjskich. Skąd taka nazwa? Dawniej skała nazywała się Carlin Skerry. Obecna nazwa, czyli „beczka masła”, wiąże się według przekazów z rocznym czynszem. Mieszkańcy Orphir płacili właścicielowi ziemskiemu beczkę masła rocznie, a w zamian mogli polować na foki na tej skale. Opowieść dobrze oddaje dawne realia życia na Orkadach, gdzie morze dostarczało żywności i dochodu. Czy można tu wejść? Nie. Latarnia jest niedostępna dla zwiedzających i nie prowadzi do niej żadna publiczna droga ani przeprawa. Obiekt widać z wody, więc najlepszą okazją są rejsy po Scapa Flow. Pobliskie wyspy i wybrzeże Mainland dają szansę zobaczenia go z oddali, szczególnie z lornetką. Nie szukaj tu parkingu, ścieżki ani punktu informacji. Kiedy i jak oglądać? Na Orkadach latem dzień jest bardzo długi, więc latarnię najłatwiej zobaczyć w świetle dziennym. Błyski widać dopiero po zmroku, dlatego wieczorem lub jesienią i zimą, gdy ciemno robi się wcześnie, można obserwować światło z brzegu Scapa Flow. Dojazd w okolice Orphir odbywa się drogą z Kirkwall, stolicy Orkadów, a promy i rejsy po zatoce organizują lokalni przewoźnicy. Najczęstsze pytania Czy Barrel of Butter znajduje się na wyspie Hoy? Nie. Leży w Scapa Flow, między Mainland a Cavą, na północ od Flotty. Czy można wejść do latarni? Nie, obiekt jest automatyczny i niedostępny dla odwiedzających. Kiedy powstała latarnia? Światło uruchomiono w 1980 roku, a obiektem zarządza Northern Lighthouse Board. Jakie światło nadaje latarnia? Białe, dwa błyski co 10 sekund, o zasięgu 7 mil morskich.

Cantick Head Lighthouse

Cantick Head Lighthouse to czynna latarnia morska na południowo-wschodnim krańcu wyspy South Walls, części Hoy na Orkadach w Szkocji. Stoi na końcu długiego półwyspu Cantick Head, skąd patrzy na Pentland Firth i cieśninę Sound of Hoxa, południowe wejście do naturalnego portu Scapa Flow. Czym jest Cantick Head Lighthouse? To biała, ceglana wieża o wysokości około 22 metrów, zbudowana według projektu rodziny Stevensonów, słynnych szkockich inżynierów latarń. O potrzebie jej postawienia Komisarze Północnych Latarń Morskich mówili już w 1854 roku, ale korespondencja przeciągała sprawę i budowę ruszyła dopiero w lutym 1856. Światło po raz pierwszy zapaliło się 15 lipca 1858 roku. W 1913 roku dodano syrenę mgłową, która działała do 1987 roku. Obiekt ma status zabytku kategorii B w rejestrze Historic Environment Scotland. Ochroną objęto nie tylko wieżę, ale też domki latarników, budynki gospodarcze, mur obwodowy i zegar słoneczny. Późniejszy dom głównego latarnika nie wchodzi w zakres wpisu. Co zobaczysz na miejscu? Przede wszystkim samą latarnię w otoczeniu otwartych klifów i morza. Od strony wody widać ruch na Pentland Firth, jednej z bardziej wymagających żeglarsko cieśnin w Wielkiej Brytanii, a w kierunku północnym wejście do Scapa Flow. Zabudowania stacji zachowały dawny układ: wieża, rzędy domków latarników i niski mur wokół terenu. Światło od początku lat 90. działa automatycznie i jest zdalnie obsługiwane przez Northern Lighthouse Board z biura w Edynburgu. Domki dawnych latarników sprzedano i przerobiono na kwatery wakacyjne, więc można tu także zanocować. Jak dotrzeć? South Walls łączy z główną częścią Hoy grobla, a sama latarnia leży w pobliżu miejscowości Longhope. Na Hoy dopływa się promem z Orkadów Kontynentalnych. Ostatni odcinek na koniec półwyspu pokonasz drogą lokalną, a następnie na piechotę. Najwygodniej mieć własny samochód, bo transport publiczny na wyspie jest rzadki. Kiedy przyjechać? Orkady leżą daleko na północy, więc zimą dzień jest krótki, a latem światło utrzymuje się do późnego wieczora. Latem dni są długie, a pogoda najłagodniejsza, co ułatwia spacer po otwartym terenie. Poza sezonem wiatr od Pentland Firth bywa silny, więc zabierz wiatroodporną odzież niezależnie od miesiąca. Najczęstsze pytania Czy latarnia jest czynna? Tak, świeci do dziś i jest sterowana zdalnie przez Northern Lighthouse Board. Czy można wejść na wieżę? Latarnia jest działającą stacją żeglugową, więc wnętrze nie służy jako atrakcja dla zwiedzających. Zewnętrzne otoczenie możesz oglądać z terenu dostępnego dla gości. Kiedy powstała latarnia? Zapalono ją w lipcu 1858 roku, a projekt pochodzi od rodziny Stevensonów. Czy można tu przenocować? Tak, dawne domki latarników funkcjonują jako kwatery wakacyjne.

Fraserburgh Breakwater Light

Fraserburgh

Fraserburgh Breakwater Light to latarnia portowa na końcu falochronu Balaclava, w porcie rybackim miasta Fraserburgh w hrabstwie Aberdeenshire, w północno-wschodniej Szkocji. Smukła wieża z 1882 roku wciąż pracuje jako znak nawigacyjny i stanowi jeden z najbardziej charakterystycznych widoków na tutejszym nabrzeżu. Co to za latarnia i skąd jej historia? Światło stoi na końcu falochronu, który rozbudowywano w latach 1875–1882. Projekt przygotował inżynier James Abernethy, a prace nadzorował J. H. Bostock. Koszt całej inwestycji szacuje się na około 60 tysięcy funtów, co jak na XIX-wieczny port rybacki było kwotą ogromną. Gdy mola przedłużono w morze, na jego nowym końcu pojawiła się latarnia, aby statki mogły bezpiecznie trafić do wejścia do basenów portowych. Nazwa falochronu nawiązuje do bitwy pod Bałakławą z 25 października 1854 roku, stoczonej podczas wojny krymskiej. W XIX wieku nadawanie obiektom nazw upamiętniających krymskie zwycięstwa było w Wielkiej Brytanii popularne, a Fraserburgh nie był wyjątkiem. Starsze molo Balaclava Pier, od którego rozbudowa się zaczęła, według rejestru Canmore pochodzi z lat 1850–1857. Jak wygląda wieża? Konstrukcja to wysoka, zwężająca się ku górze wieża o wysokości około 21 metrów (ok. 70 stóp), zwieńczona galerią z balustradą i lampą. Rejestr Canmore opisuje ją jako betonową, co w XIX-wiecznym budownictwie portowym było nowoczesnym rozwiązaniem. Latarnia nie jest muzeum: wnętrza nie zwiedza się, a jej wartość polega na sylwetce i położeniu na końcu długiego, szarego falochronu. Światło jest nadal czynne. Zarządza nim Fraserburgh Harbour Commission, czyli lokalny zarząd portu, a nie Northern Lighthouse Board, jak w przypadku wielu większych latarni szkockiego wybrzeża. Wieża emituje zielone błyski, widoczne dla jednostek wpływających do portu. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Fraserburgh należy do największych portów rybackich w Szkocji, więc samo nabrzeże jest atrakcją: kutry, lodownie, hale aukcyjne i krzyk mew. Od strony miasta falochron i jego latarnię dobrze widać z okolic portu, zwłaszcza o poranku, kiedy wraca flota. Nie myl tego obiektu z Kinnaird Head Lighthouse. To zupełnie inna, znacznie starsza latarnia stojąca na przylądku w centrum miasta, w której mieści się Scottish Lighthouse Museum. Jeśli interesują Cię latarnie, najlepiej zaplanować oba punkty: wieżę portową obejrzysz z zewnątrz, a w muzeum wejdziesz do środka i dowiesz się, jak działały dawne soczewki i światła. Dobrym uzupełnieniem spaceru są też plaże po obu stronach miasta oraz promenada nad zatoką. Jak dojechać? Fraserburgh leży na północno-wschodnim narożniku Szkocji, około 65 km na północ od Aberdeen. Z Aberdeen najwygodniej jechać samochodem drogą A90 i dalej A952 lub A98. Można też skorzystać z regionalnych autobusów, które kursują między Aberdeen a Fraserburghiem; podróż zajmuje około półtorej godziny. Najbliższe lotnisko to Aberdeen. Port jest czynnym obiektem przemysłowym, dlatego zachowaj ostrożność i stosuj się do oznaczeń oraz poleceń pracowników portu. Kiedy przyjechać? Najlepsza pora to późna wiosna i lato, gdy dni są długie, a pogoda najłagodniejsza. Szkockie wybrzeże Morza Północnego bywa jednak wietrzne o każdej porze roku, więc weź kurtkę nawet w lipcu. Miłośnicy fotografii cenią wczesne poranki i zachody słońca, a także dni po sztormie, kiedy fale rozbijają się o falochron. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni na końcu falochronu? Nie. Wieża jest czynnym znakiem nawigacyjnym zarządzanym przez zarząd portu i nie udostępnia się jej do zwiedzania. Oglądasz ją z zewnątrz, z obszaru portu. Czym różni się ta latarnia od Kinnaird Head? Kinnaird Head to starsza latarnia na przylądku w mieście, dziś część Scottish Lighthouse Museum, z możliwością zwiedzania. Światło na falochronie Balaclava to osobna, późniejsza budowla z 1882 roku, stojąca w porcie. Kto zbudował falochron Balaclava? Rozbudowę z lat 1875–1882 zaprojektował James Abernethy, a nadzorował ją inżynier J. H. Bostock. Czy latarnia nadal działa? Tak. Jest czynnym światłem nawigacyjnym, które prowadzi statki do portu we Fraserburghu.

Noss Head Lighthouse

Staxigoe

Latarnia Noss Head stoi na końcu cypla Noss Head, na wybrzeżu hrabstwa Caithness w Highland, w pobliżu wioski rybackiej Staxigoe. Biała wieża góruje nad zatoką Sinclair's Bay, około pięciu kilometrów na północny wschód od miasta Wick. Obiekt działa do dziś i jest jednym z najbardziej fotogenicznych punktów północno-wschodniego wybrzeża Szkocji. Co warto wiedzieć o historii latarni? Światło zapaliło się po raz pierwszy w 1849 roku. Projekt przygotował Alan Stevenson z rodziny słynnych szkockich budowniczych latarni, a wykonawcą był Robert Arnot z Inverness. Noss Head zapisała się w historii techniki: w jej lampie zastosowano po raz pierwszy ukośny układ szyb, który z czasem przyjął się w kolejnych latarniach. Budynki zarządców i biura wpisano na listę zabytków kategorii A. Od 1987 roku latarnia pracuje bez obsługi i jest nadzorowana zdalnie z Edynburga przez Northern Lighthouse Board. Oryginalną lampę można obejrzeć w Wick Heritage Museum. Czy można wejść do środka? Wnętrze wieży nie jest udostępnione zwiedzającym, więc latarnię podziwia się z zewnątrz. Najlepsze widoki daje ścieżka na klifie oraz sam cypel, skąd rozciąga się panorama na Sinclair's Bay i Morze Północne. Jak dotrzeć do Noss Head? Najprościej samochodem z Wick: droga prowadzi na północ przez okolice Staxigoe, a ostatni odcinek biegnie wąską drogą lokalną. Do Staxigoe dojeżdża też autobus z Wick. Piesi mogą wyruszyć ze Staxigoe, od portu oddalonego o około dwie mile od centrum Wick. Jaką trasę spacerową wybrać? Popularna pętla ze Staxigoe liczy około pięciu mil (ok. 8 km) i zajmuje 2–3 godziny. Prowadzi klifowym wybrzeżem do latarni, następnie do ruin zamku Sinclair Girnigoe stojącego na skalnym cyplu, a wraca bocznymi drogami przez pola. Teren bywa grząski, a ścieżka biegnie blisko niezabezpieczonych urwisk, więc przydadzą się solidne buty i ostrożność przy krawędzi. Ambitniejsi mogą wydłużyć trasę do Ackergill i z powrotem do Wick. Kiedy przyjechać? Latem dni są bardzo długie, a światło wieczorem sprzyja zdjęciom. Wiosną i wczesnym latem na klifach gnieżdżą się ptaki morskie. Wiatr na cyplu jest silny przez cały rok, dlatego warto zabrać kurtkę przeciwwiatrową nawet w pogodny dzień. Najczęstsze pytania Czy latarnia Noss Head jest otwarta dla zwiedzających? Nie, wieża nie jest udostępniona do zwiedzania wnętrza. Zewnętrzny widok i spacer po okolicy są jednak dostępne. Kiedy zbudowano latarnię? Światło po raz pierwszy zapaliło się w 1849 roku, a projektantem był Alan Stevenson. Czym wyróżnia się jej konstrukcja? Zastosowano w niej jako pierwszej ukośnie podzielone szyby w latarni, co później stało się powszechnym rozwiązaniem. Jak daleko jest do Wick? Około pięciu kilometrów na północny wschód. Najbliższa wieś to Staxigoe. Czy to ta sama latarnia co Noss na Szetlandach? Nie. Noss Head leży w Caithness na stałym lądzie Szkocji, a wyspa Noss to zupełnie inne miejsce na Szetlandach.

Cava Lighthouse

Houton

Cava Lighthouse to niewielka latarnia morska na bezludnej wyspie Cava w zatoce Scapa Flow na Orkadach. Najbliższą miejscowością jest Houton na wyspie Mainland, skąd wypływają promy do Hoy i Flotty. Latarnia stoi w południowej części archipelagu i od końca XIX wieku wskazuje statkom drogę wśród wysp i skerów. Czym jest latarnia Cava? Światło zbudowano w 1898 roku, a obsługuje je Northern Lighthouse Board, szkocki zarząd latarni morskich. Konstrukcja to żeliwna wieża o wysokości około 9,5 metra, z balkonem i lampą. Światło znajduje się na wysokości 11 metrów nad poziomem morza. To jedna z mniejszych latarni regionu, a nie wielka wieża z kamienia, jaką kojarzymy z klifowych przylądków. Latarnia działa automatycznie i zasilana jest energią słoneczną. W 2022 roku NLB ogłosił przetarg na remont obiektu, obejmujący odnowienie budynków, wymianę instalacji elektrycznej i sterowania oraz optyki. Dawniej zaopatrywał ją statek Pole Star należący do tego samego zarządu. Gdzie leży wyspa Cava? Cava ma około 107 hektarów i wznosi się do 38 metrów n.p.m. Leży tuż przy większej wyspie Hoy. W pobliżu znajdują się wysepki Rysa Little i Fara oraz skała Barrel of Butter. Nazwa pochodzi ze staronordyjskiego słowa Kálfey, którym określano małą wyspę przy dużej. Wyspa straciła stałych mieszkańców w XX wieku i dziś nie ma na niej żadnego zdatnego do zamieszkania budynku. Cieśnina Gutter Sound, oddzielająca Farę od Rysa Little, zapisała się w historii: w 1919 roku zatopiono tam niemiecką Flotę Pełnomorską. Dziś wraki są celem nurkowań w Scapa Flow. Jak zobaczyć latarnię? Latarnia stoi na wyspie bez infrastruktury turystycznej, więc to obiekt do oglądania z wody, a nie do zwiedzania wnętrza. Bazą wypadową jest okolica Houton na Mainland, skąd zaczyna się większość tras po Scapa Flow. Zainteresowani latarniami mogą połączyć wizytę z latarnią Cantick Head na południowym krańcu Hoy, zbudowaną w 1858 roku. Kiedy przyjechać? Orkady są najbardziej przystępne od późnej wiosny do początku jesieni, gdy dni są długie, a rejsy po zatoce odbywają się regularniej. Zimą pogoda często utrudnia żeglugę. Najczęstsze pytania Czy można wejść na wyspę Cava? Wyspa jest bezludna i nie ma na niej zabudowań mieszkalnych ani udogodnień dla turystów. Latarnię najlepiej oglądać z morza. Kto zarządza latarnią? Northern Lighthouse Board, który odpowiada za latarnie Szkocji i Wyspy Man. Kiedy powstała latarnia? Światło zbudowano w 1898 roku. Obecna wieża jest żeliwna i ma około 9,5 metra wysokości. Jak dojechać do Houton? Houton leży na Mainland, w zachodniej części Orkadów, i jest portem promowym na Hoy i Flottę. Dojazd odbywa się drogą lądową z Kirkwall lub Stromness.

Tayport West Lighthouse

Tayport

Tayport West Lighthouse to dawna latarnia nawigacyjna w miejscowości Tayport w hrabstwie Fife, po południowej stronie ujścia rzeki Tay w Szkocji. Nazywana jest też High Lighthouse, czyli latarnią górną. Razem z sąsiednią latarnią East (Low Lighthouse) tworzyła parę świateł prowadzących statki do portu w Dundee. Czym jest Tayport West Lighthouse? Wieża powstała w 1823 roku. Pracowała w duecie z niższą latarnią East: żeglarz, który widział oba światła w jednej linii, wiedział, że trzyma się bezpiecznego toru wodnego. Z czasem wieżę podwyższono i zwieńczono ośmiokątną kopułą latarni, dlatego dziś jej sylwetka różni się od pierwotnej. Do wieży przylegają domki dawnych dozorców, znane jako West Lights. Obiekt, wraz z przylegającymi domkami, figuruje w rejestrze Historic Environment Scotland jako zabytek kategorii B (numer LB41953), wpisany w 1973 roku. Dlaczego w Tayport stoją trzy latarnie? Latarnia East z tego samego roku 1823 przestała pełnić funkcję w 1848 roku. Zastąpiła ją latarnia palowa (Pile Lighthouse) zbudowana w wodach zatoki Firth of Tay, również chroniona jako zabytek kategorii B. Dwie wieże na lądzie zachowały się jako pamiątka po dawnym systemie oznakowania, a latarnia palowa stoi w wodzie przy wejściu do portu. Jak dojść do latarni? Latarnie leżą na terenie West Common, na skraju Tayport. Na piechotę dojdziesz do nich z publicznego parkingu przy Commonty Road. Spacer jest krótki i prowadzi przez zadbany teren z widokiem na ujście Tay. Tayport leży na północnym krańcu Fife, naprzeciw Broughty Ferry, a most Tay Road Bridge w Dundee jest w zasięgu krótkiej jazdy samochodem. Co zobaczysz na miejscu? Białą wieżę z ośmiokątną kopułą i szeregiem domków dozorców tuż obok. Niższą latarnię East kilkadziesiąt metrów dalej; jest ona własnością prywatną i nie można jej zwiedzać wewnątrz. Widok na ujście Tay, brzeg Angus po drugiej stronie i światło palowe na wodzie. Teren przybrzeżnych wydm i plaży, dobry na spacer z psem lub krótki trening biegowy. Kiedy przyjechać? Wieże ogląda się z zewnątrz o każdej porze roku. Najlepsze światło do zdjęć zwykle bywa rano i tuż przed zachodem słońca, a jesienią okolica jest wyjątkowo kolorowa. W pogodne dni przez ujście widać wyraźnie przeciwległy brzeg. Najczęstsze pytania Czy można wejść do środka latarni? Nie. Latarnię i przylegające budynki ogląda się z zewnątrz, a niższa latarnia East jest w rękach prywatnych. Czy wstęp jest płatny? Nie, teren wokół latarni jest ogólnodostępny, a parking przy Commonty Road jest publiczny. Czym różni się latarnia West od East? West to latarnia górna (High), podwyższona w późniejszych latach i zwieńczona kopułą. East to latarnia dolna (Low), wycofana z użytku w 1848 roku. Obie powstały w 1823 roku. Czy to ta sama latarnia, co Buddon Ness? Nie. Buddon Ness leży po przeciwnej, północnej stronie ujścia Tay w hrabstwie Angus i ma własną parę latarni z lat 1865–66.

Fish Quay Old High Light

North Tyneside

Fish Quay Old High Light to XVIII-wieczna latarnia nawigacyjna na wzgórzu nad Fish Quay w North Shields, w hrabstwie Tyne and Wear (North Tyneside), tuż przy ujściu rzeki Tyne do Morza Północnego. Budynek z 1727 roku jest jednym z czterech zachowanych świateł prowadzących North Shields, a dziś pełni funkcję prywatnego domu. Czym była Old High Light? Latarnię zbudowało w 1727 roku Trinity House z Newcastle. Razem z niższym światłem nad samym nabrzeżem tworzyła parę świateł prowadzących: żeglarz wpływający do Tyne ustawiał statek tak, by oba ognie znalazły się w jednej linii, i omijał w ten sposób niebezpieczne mielizny przy wejściu do rzeki. Wcześniej w tym miejscu stały drewniane wieże z XVI wieku. Przebudowa była w dużej mierze skutkiem sporu z komendantem pobliskiego Clifford's Fort, którego nowy dom zasłonił światło. Pierwotnie źródłem światła były świece łojowe, a w 1773 roku zastąpiono je lampami olejowymi. Gdy koryto rzeki się przesunęło, para z 1727 roku przestała spełniać swoją rolę i w 1810 roku ją wygaszono. Zastąpiła ją nowa para świateł, wznoszona od 1807 roku według projektu Johna Stokoe'a, która służyła do 1999 roku. Co zobaczysz na miejscu? Old High Light jest wpisana na listę zabytków (Grade II), ale nie ma wnętrz otwartych dla zwiedzających, bo mieszkają w niej ludzie. Oglądasz ją z ulicy: prostą, murowaną bryłę o skromnej, użytkowej architekturze. Najlepszy efekt daje spacer po całym zespole czterech świateł. Nowa High Light stoi w pobliżu, a obie Low Lights leżą niżej, przy nabrzeżu. Obok Old High Light Trinity House wzniosło w 1887 roku Trinity Buildings. Warto zejść na Fish Quay. To wciąż pracujące nabrzeże rybackie z knajpkami serwującymi świeże ryby oraz widokiem na statki przepływające przez ujście Tyne. Old Low Light, część kompleksu Clifford's Fort, od 2014 roku działa jako muzeum i ośrodek społeczności lokalnej. Jak dotrzeć? North Shields leży około 12 km na wschód od centrum Newcastle upon Tyne. Najwygodniej dojechać metrem Tyne and Wear do stacji Meadow Well lub kolejką do Tynemouth i dalej autobusem albo na piechotę, a z centrum North Shields na Fish Quay schodzi się w kilkanaście minut. Samochodem zaparkujesz w okolicy nabrzeża, jednak miejsc jest niewiele w weekendy. Kiedy przyjechać? Zewnętrzne oglądanie latarni nie zależy od godzin otwarcia, więc możesz przyjechać o każdej porze roku. Najlepsze światło do zdjęć jest rano i pod wieczór, a ciepła pogoda sprzyja spacerowi po nabrzeżu i posiłkowi na świeżym powietrzu. Najczęstsze pytania Czy można wejść do Old High Light? Nie. To prywatny dom, więc zwiedzasz ją tylko z zewnątrz. Ile jest świateł w North Shields? Cztery: dwie pary High i Low Light. Starsza para pochodzi z 1727 roku, nowsza z początku XIX wieku. Wszystkie są zabytkami. Dlaczego latarnię wygaszono w 1810 roku? Zmienił się przebieg koryta rzeki, więc starsza para świateł nie wskazywała już bezpiecznego kursu i zastąpiono ją nową. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Około godziny wystarczy na obejście wszystkich czterech świateł i przejście wzdłuż Fish Quay.

Lighthouse, Pierhead, North Queensferry

North Queensferry

Latarnia na pirsie (Pierhead Lighthouse) w North Queensferry to niewielka sześciokątna wieżyczka świetlna na lądowym końcu Town Pier, w wiosce nad cieśniną Firth of Forth w hrabstwie Fife w Szkocji. Wysoka na około pięć metrów budowla należy do zespołu zabytkowego portu promowego i ma najwyższą w Szkocji kategorię ochrony A. Czym jest ta latarnia i skąd się wzięła? Latarnia stoi przy najwęższym odcinku Firth of Forth, gdzie od wieków kursowały promy między North i South Queensferry. Po ustawie parlamentu z 1810 roku powołano Forth Ferry Trustees, a inżyniera Johna Rennie'ego zatrudniono do modernizacji przystani i pirsów po obu stronach cieśniny. Wykaz Historic Environment Scotland (nr LB9998) wiąże latarnię z Rennie'm i datuje ją na lata 1810–1812. Canmore podaje budowę około 1810 roku, a część lokalnych opracowań wymienia rok 1817 i nazwisko Roberta Stevensona. Wieżyczkę wzniesiono z ciosanego kamienia, a zwieńczono miedzianą latarnią. Zachowała oryginalną lampę i rurę wentylacyjną. Światło prowadziło promy do pochylni w North Queensferry aż do 1964 roku, gdy otwarcie mostu drogowego Forth Road Bridge zakończyło regularne przeprawy. Latarnię odnowiono do stanu używalności, a w 2010 roku ponownie otworzyła ją Księżniczka Anna. Co zobaczysz na miejscu? Samą latarnię – drobną, sześcioboczną wieżyczkę przy wejściu na pirs; z zewnątrz oglądasz kamienne ściany i miedziany dach z lampą. Town Pier – osobny zabytek (LB9978) z pochylnią, po której dawniej wjeżdżały na pokład promy. Signal House – dawny budynek sygnałowy kategorii B, część tego samego zespołu portowego. Mosty nad Forth – z pirsu widać trzy mosty: kolejowy Forth Bridge, drogowy Forth Road Bridge i nowszy Queensferry Crossing. Jak dotrzeć? North Queensferry leży około 15 km na północny zachód od centrum Edynburga. Najwygodniej dojechać pociągiem – stacja w wiosce obsługuje połączenia z Edynburgiem przez most kolejowy. Samochodem dojedziesz z autostrady M90 zjazdem do North Queensferry. Od stacji na pirs schodzi się w kilka minut, wąskimi uliczkami w stronę wody. Wstęp na pirs i do latarni od zewnątrz jest bezpłatny. Kiedy przyjechać? Latarnię można oglądać przez cały rok, ale najlepiej wybrać dzień z dobrą widocznością: wtedy mosty i woda cieśniny tworzą najlepsze tło do zdjęć. Pod wieczór światło pada na kamień ciepło, a w weekendy w wiosce jest tłoczniej. Na pirsie bywa wietrznie, więc przyda się wiatrówka. Najczęstsze pytania Czy latarnia nadal świeci? Została odnowiona do stanu używalności i otwarta ponownie w 2010 roku, jednak jej dawna rola – prowadzenie promów – skończyła się w 1964 roku. Czy można wejść do środka? To mała wieżyczka o wysokości około pięciu metrów, przeznaczona do oglądania z zewnątrz. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Sama latarnia to 10–15 minut. Ze spacerem po pirsie i widokami na mosty zaplanuj godzinę. Czy to ta sama latarnia, co przy Forth Bridge? Nie. To odrębna, zabytkowa latarnia portowa przy Town Pier w North Queensferry, nieposiadająca związku z konstrukcją mostu.

Fife Ness Lighthouse

Crail

Latarnia morska Fife Ness stoi na wschodnim krańcu hrabstwa Fife, około 5 km (3 mile) na północny wschód od Crail, na wybrzeżu East Neuk w Szkocji. To nie klasyczna wieża z domem latarnika, tylko niewielki, funkcjonalny budynek z drugiej połowy XX wieku, i właśnie to czyni ją ciekawą. Była pierwszą dużą latarnią w Szkocji, w której od początku nie mieszkał żaden latarnik. Czym jest latarnia Fife Ness? Światło zaczęło działać w 1975 roku. Obiekt należy do Northern Lighthouse Board, instytucji odpowiedzialnej za znaki nawigacyjne wokół Szkocji, a zaprojektował go inżynier tej instytucji, Peter H. Hyslop. Budynek jest parterowy, ceglany, ma około 5 m wysokości i płaski dach. Lampa mieści się w przeszklonej przybudówce przy maszynowni. Stację od początku zautomatyzowano i nadzorowano zdalnie z siedziby Northern Lighthouse Board w Edynburgu. W grudniu 2020 roku Historic Environment Scotland wpisała ją do rejestru zabytków w kategorii B; latarnia nadal działa. Dlaczego zbudowano ją właśnie tu? Powód leży na morzu. Skały North Carr przy tym odcinku wybrzeża od dawna zagrażały żegludze, a postawienie na nich stałej wieży uznano za niewykonalne. Najpierw oznaczała je boja, umieszczona w 1809 roku. Potem Robert Stevenson przekonał Northern Lighthouse Board do budowy żeliwnego znaku nawigacyjnego na skałach, ukończonego w 1821 roku. W kolejnych dekadach rafy pilnowały kolejne latarniowce. Światło z 1975 roku, zbudowane na lądzie, zastąpiło ostatni z nich i pozwoliło zrezygnować ze statku stale stojącego na morzu. Co zobaczysz? Spodziewaj się niskiej, nowoczesnej stacji na dzikim przylądku, a nie widokówkowej wieży. Atrakcją jest otoczenie: otwarte morze, skalisty brzeg i widoki na Firth of Forth oraz Morze Północne. Fife Ness to najdalej wysunięty na wschód punkt Fife, więc warto przyjść o świcie. Okolica przyciąga obserwatorów ptaków i piechurów, a przylądek leży na szlaku Fife Coastal Path. Jak dojechać? Z Crail kieruj się nadmorską drogą na północny wschód, w stronę Fife Ness. Do latarni dochodzi się przez teren pola golfowego Crail Golf Club, więc trzymaj się publicznych ścieżek i uważaj na grających. Miejsc parkingowych jest niewiele, a najprzyjemniej dojść pieszo brzegiem z Crail lub Cellardyke. Zabierz ubranie chroniące przed wiatrem, bo przylądek jest odsłonięty o każdej porze roku. Najczęstsze pytania Czy można wejść do środka? Nie. To działająca, zautomatyzowana stacja Northern Lighthouse Board, więc zwiedza się ją tylko z zewnątrz. Kto zaprojektował latarnię Fife Ness? Peter H. Hyslop, inżynier Northern Lighthouse Board. Światło działa od 1975 roku. Czy latarnia jest zabytkiem? Tak. Od 4 grudnia 2020 roku figuruje w rejestrze jako obiekt kategorii B. Jaka miejscowość jest najbliżej? Crail, około 5 km na południowy zachód, to najbliższa wioska i zwykły punkt wyjścia.

Rattray Head Lighthouse

Rattray Head Lighthouse to czynna latarnia morska na północno-wschodnim wybrzeżu Szkocji, w regionie Buchan w hrabstwie Aberdeenshire, ok. 11 km (7 mil) na północ od Peterhead. Biała wieża wyrasta z niewielkiej skały u końca długiej, dzikiej plaży i należy do najbardziej fotogenicznych punktów tego odcinka wybrzeża. Co to za miejsce? Latarnię zbudowano w 1895 roku według projektu Davida Alana Stevensona z rodziny słynnych szkockich inżynierów latarniczych. Jej operatorem jest Northern Lighthouse Board, szkocki zarząd latarni morskich. Inwestycja miała konkretny powód: u wybrzeża leży skalna rafa Rattray Briggs, na której rozbijały się statki. Prace ruszyły w 1892 roku, a władze brytyjskie początkowo proponowały zamiast latarni zwykłą boję dzwonową. Wieża stoi na wysepce skalnej zwanej The Ron, na potężnej, okrągłej granitowej podstawie. W podstawie mieściła się maszynownia i urządzenie mgłowe. Nad nią wznosi się cylindryczny trzon z białej, glazurowanej cegły szamotowej, zwieńczony latarnią z kopułą. Obiekt ma status zabytku kategorii B (wpis z 16 kwietnia 1971 r., rejestr Historic Environment Scotland). Latarnię zautomatyzowano w 1982 roku i dziś nadzoruje się ją zdalnie z siedziby zarządu w Edynburgu. Co zobaczysz w okolicy? Rattray Head leży między dwiema zatokami: na północy rozciąga się Strathbeg Bay, na południu Rattray Bay. Wydmy sięgają tu nawet 23 m wysokości i ciągną się na długości 27 km od St Combs do Peterhead. Wzdłuż plaży łatwo o spacer z widokiem na latarnię, a przy odpływie widać skaliste wychodnie wokół jej podstawy. Dla fotografów najlepsze są wczesny ranek i godziny przed zachodem słońca, kiedy biała wieża wyraźnie odcina się od ciemnego morza i piasku. Wiatr bywa tu silny nawet latem, więc przyda się kurtka. Jak dotrzeć? Z Peterhead jedzie się około 20–25 minut samochodem w stronę wsi St Combs i Crimond, a dalej lokalnymi drogami do wybrzeża. Współrzędne latarni to ok. 57,610 N, 1,816 W. Dojazd własnym autem jest najwygodniejszy, bo komunikacja publiczna w tej części Aberdeenshire jest rzadka. Kiedy przyjechać? Latarnię można podziwiać o każdej porze roku. Najwięcej światła i najdłuższe dni daje okres od maja do sierpnia, a jesienią i zimą okolica jest wyjątkowo dramatyczna, gdy fale rozbijają się o skały. Najczęstsze pytania Czy latarnia Rattray Head działa? Tak. To aktywny znak nawigacyjny, zautomatyzowany od 1982 roku i monitorowany z Edynburga. Kto ją zaprojektował i kiedy powstała? Powstała w 1895 roku, a projektantem był David Alan Stevenson. Czy latarnia jest zabytkiem? Tak, ma status obiektu kategorii B na liście Historic Environment Scotland od 1971 roku. Dlaczego postawiono ją właśnie tutaj? Skalna rafa Rattray Briggs u wybrzeża powodowała rozbicia statków, więc potrzebne było stałe światło ostrzegawcze.