Wybrzeże w Wielkiej Brytanii

Newhaven East Pier Light

Newhaven

Newhaven East Pier Light to zielone światło nawigacyjne na końcu wschodniego falochronu portu Newhaven w hrabstwie East Sussex, na południowym wybrzeżu Anglii. Wyznacza wejście do ujścia rzeki Ouse i pomaga statkom oraz promom trafić do portu po stronie kanału La Manche. Czym jest Newhaven East Pier Light? To latarnia portowa stojąca na końcu wschodniego pirsu, czyli falochronu chroniącego wejście do portu. Współrzędne obiektu to około 50,780 N, 0,060 E. Nie należy jej mylić z latarniami o tej samej nazwie w Newhaven w Edynburgu, ani z pobliską latarnią na zachodnim molo. Jak zmieniała się latarnia przez lata? Pod koniec XIX wieku, w 1883 roku według części źródeł, na końcu wschodniego pirsu stanęła drewniana, kratownicowa wieża o wysokości około 12 metrów. W 1928 roku zastąpiła ją stalowa wieża kratownicowa, wysoka na około 12,5 metra, z błyskowym zielonym światłem. Konstrukcja padała ofiarą wandali. W 2002 roku planowano jej rozbiórkę, po czasowym odroczeniu wieżę rozebrano jednak około 2006 roku. Dziś światło wisi na smukłym białym słupie z zielonymi pasami. Jakie światło widzą żeglarze? Obecne światło jest zielone i błyskowe, o zasięgu około 6 mil morskich. Zielony kolor jest typowy dla prawej strony toru podejściowego, gdy wpływa się do portu, a latarnia działa nieprzerwanie jako element systemu oznakowania portu. Czy można dojść do latarni? Do 2002 roku dało się przejść falochronem aż do latarni. Obecnie zarząd portu zamknął ten odcinek dla publiczności, więc na sam koniec pirsu nie wejdziesz. Latarnię widać jednak z brzegu i z okolicznych punktów widokowych. Co zobaczyć w okolicy? Newhaven to port promowy z połączeniem do Dieppe we Francji, a przy wejściu do portu leży także dawny fort Newhaven Fort. Dobrym punktem jest spacer nabrzeżem i plażą, skąd widać wejście do portu, falochron i światło. Okolice Seaford oraz klify Seven Sisters leżą niedaleko. Kiedy przyjechać? Najlepiej wybrać pogodny dzień od późnej wiosny do początku jesieni. Wieczorem zielone światło wyraźnie odcina się na tle ciemniejącego morza, co jest dobrą okazją do zdjęć z dłuższym naświetlaniem. Najczęstsze pytania Czy mogę wejść na wschodni falochron w Newhaven? Nie. Dostęp publiczny jest zamknięty przez zarząd portu od 2002 roku. Jakiego koloru jest światło? Zielonego, błyskowego, widocznego z odległości około 6 mil morskich. Czy to ta sama latarnia, co w Edynburgu? Nie. Edynburskie Newhaven ma własne, żeliwne latarnie; ta znajduje się w East Sussex. Czy dawna wieża nadal stoi? Nie. Stalową wieżę z 1928 roku zastąpił biały słup z zielonymi pasami.

Burnham-on-Sea Round Tower

Burnham-on-Sea Round Tower to pierwsza latarnia morska Burnham-on-Sea w hrabstwie Somerset, zapalona w 1801 roku nad ujściem rzeki Parrett do Kanału Bristolskiego. Dziś to prywatny budynek przy nadmorskim miasteczku, który widać z ulicy, a jego historia dobrze wprowadza w dzieje całego wybrzeża. Czym jest Round Tower i skąd się wziął? Wieżę postawił miejscowy wikary David Davies, obok swojego domu przy kościele św. Andrzeja. Wcześniej za symboliczną opłatą wystawiał światło w oknie, a gdy to zawiodło, zbudował okrągłą, wielokondygnacyjną wieżę z prawdziwą lampą. Światło miało prowadzić statki po zdradliwych, błotnistych wodach zatoki Bridgwater, gdzie pływy należą do najwyższych na świecie. Utrzymanie latarni kosztowało więcej, niż dawały datki lokalnych kupców i armatorów. Około 1813 roku Davies uzyskał zgodę na pobieranie opłat od statków. Mniej więcej w 1829 roku Trinity House, urząd odpowiedzialny za oznakowanie angielskich wybrzeży, wykupił pozostałą część dzierżawy. Dlaczego światło zgasło? Trinity House zdecydował o budowie nowego systemu: dwóch latarni (High i Low Lighthouse), które tworzyły linię prowadzącą, około pół mili na północ. Gdy zaczęły działać, Round Tower w 1832 roku wygaszono. Wieżę później obniżono do dwóch kondygnacji, by żeglarze nie mylili jej z nową, wysoką latarnią. Dziś ma biały tynk i krenelowany szczyt. Co zobaczysz na miejscu? Budynek jest w prywatnych rękach i nie funkcjonuje jak muzeum, więc ogląda się go z zewnątrz. W ostatnich latach wykorzystywano go jako obiekt noclegowy, a właściciele zmieniali się, więc przed wizytą sprawdź aktualny status. Wieża stoi tuż przy kościele św. Andrzeja (Grade I), co ułatwia połączenie obu punktów w jednym spacerze. Niedaleko znajdziesz też dwie późniejsze latarnie. High Lighthouse to wysoka latarnia na palach na plaży, a Low Lighthouse stoi na drewnianych palach bliżej wody. To osobne obiekty, każdy z własną historią. Jak dotrzeć i kiedy przyjechać? Burnham-on-Sea leży przy autostradzie M5 (zjazd 22), około 40 minut jazdy od Bristolu. Do centrum dojedziesz też autobusem z Bridgwater. Samą wieżę najlepiej odwiedzić w ciągu dnia, a plażę i pozostałe latarnie warto zaplanować przy odpływie, kiedy odsłania się szeroka piaszczysto-błotnista plaża. Pogodny, wietrzny dzień daje najlepsze światło do zdjęć. Najczęstsze pytania Czy można wejść do środka? Nie, to prywatna nieruchomość. Oglądaj ją z zewnątrz, szanując prywatność mieszkańców. Kiedy powstała latarnia? W 1801 roku, z inicjatywy wikarego Davida Daviesa. Wygaszono ją w 1832 roku. Czy to ta sama latarnia co High Lighthouse? Nie. High i Low Lighthouse zbudowano później, jako parę świateł prowadzących, które zastąpiły Round Tower. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Na sam obiekt wystarczy 15 minut. Z kościołem i spacerem po promenadzie i plaży zaplanuj około 1,5–2 godzin.

Maryport Old Lighthouse

Maryport Old Lighthouse to niewielka latarnia morska przy wejściu do portu w Maryport, w hrabstwie Cumbria w północno-zachodniej Anglii. Dziś jest zabytkiem i punktem orientacyjnym nabrzeża, a nie czynnym światłem nawigacyjnym. Czym jest ta latarnia i skąd się wzięła? Pierwszą latarnię w Maryport zbudowano w 1796 roku, gdy miasto rozwijało się jako port węglowy i handlowy. Obecna wieża pochodzi z około 1846 roku. Konstrukcja jest żeliwna, a wysokość wynosi około 11 metrów. Opisy zabytkowe uznają ją za prawdopodobnie najstarszą żeliwną latarnię w Wielkiej Brytanii. Obiekt ma status zabytku II stopnia (Grade II listed building), czyli znajduje się w brytyjskim rejestrze budynków chronionych. Jak zmieniała się jej rola? W połowie XX wieku światło zasilano acetylenem. W 1961 roku opiekę nad nim przejął Trinity House, brytyjski zarząd latarni morskich. W 1996 roku na końcu mola stanęła nowa, aluminiowa wieża podłączona do sieci elektrycznej i to ona przejęła zadania nawigacyjne. Stara latarnia przestała działać. W 2010 roku Trinity House przekazał odpowiedzialność za światło zarządowi portu Maryport (Maryport Harbour Authority). Wieżę odnowiono i pomalowano w 2017 roku w ramach porządkowania okolicy portu. Co zobaczysz na miejscu? Latarnię ogląda się z zewnątrz, na tle basenu portowego i ujścia rzeki Ellen do Morza Irlandzkiego. To krótka, smukła wieża o prostej formie, dobry motyw do zdjęć, zwłaszcza w świetle wieczornym. Dojście prowadzi wzdłuż nabrzeża. Nie traktuj jej jako atrakcji z wejściem do środka: to obiekt do obejrzenia i sfotografowania w trakcie spaceru po porcie. Nie myl jej z Maryport New Lighthouse, czyli nowszą aluminiową wieżą na końcu mola. To dwa odrębne obiekty. Co jeszcze warto połączyć ze zwiedzaniem? Maryport to miasto o planie szachownicy z XVIII wieku, założone przez rodzinę Senhouse. Spacer z centrum, przez Senhouse Street, w stronę portu zajmuje kilkanaście minut i pozwala zobaczyć georgiańską zabudowę oraz jachty w basenie. Latarnię łatwo wpleść w trasę wzdłuż nabrzeża razem z innymi punktami portu. Kiedy przyjechać? Latarnia stoi na otwartej przestrzeni, więc najlepiej wybrać dzień bez deszczu i silnego wiatru znad Morza Irlandzkiego. Dobrym czasem jest późne popołudnie, gdy słońce świeci od strony zachodniej, a nad zatoką Solway Firth robią się widoczne zachody słońca. Najczęstsze pytania Czy Maryport Old Lighthouse jest czynna? Nie. Po uruchomieniu nowej wieży w 1996 roku stara latarnia przestała pełnić funkcję nawigacyjną i jest zabytkiem. Z którego roku pochodzi obecna wieża? Z około 1846 roku. Pierwsza latarnia w tym miejscu powstała wcześniej, w 1796 roku. Czy można wejść do środka? Źródła opisują ją jako obiekt do oglądania z zewnątrz. Nie podają zwiedzania wnętrza. Czy to to samo co Maryport New Lighthouse? Nie. New Lighthouse to nowsza, aluminiowa wieża na końcu mola, a Old Lighthouse to żeliwny zabytek z połowy XIX wieku.

Amlwch Lighthouse

Amlwch

Latarnia Amlwch to kwadratowa wieża na zewnętrznym molo portu w Amlwch, na północno-wschodnim krańcu wyspy Anglesey w Walii. Obecna budowla pochodzi z 1853 roku i jest czwartą latarnią w tym miejscu. Ma status zabytku Grade II w rejestrze Cadw, walijskiej służby ochrony zabytków. Co zobaczysz przy latarni w Amlwch? Wieża stoi na końcu mola, które zamyka wejście do starego portu. Dolna część, do wysokości około 4,6 m, to oryginalny ciosowy kamień, miejscami nadszarpnięty przez morze i wiatr. Latarnię zwieńcza lampa dodana w późniejszym czasie. Do wieży przylega niewielki budynek, który według wpisu w rejestrze zabytków pełni funkcję centrum wystawowego. Całość tworzy wraz z molem i dawnymi nabrzeżami spójny zespół portowy z epoki przemysłowej. Dlaczego w Amlwch powstał tak ważny port? W 1768 roku odkryto złoża miedzi na pobliskiej górze Parys Mountain. Wydobycie szybko zmieniło niewielką osadę w jeden z głównych ośrodków przemysłu miedziowego Europy. Ruch statków rósł, więc ustawa parlamentarna z 1793 roku zezwoliła na rozbudowę portu, między innymi po to, by zapewnić żegludze większe bezpieczeństwo i schronienie podczas sztormów. Samo molo wzniesiono w 1816 roku, a latarnię na nim w 1853. Wcześniej, w 1748 roku, Lewis Morris, urzędnik celny, sporządził dla Admiralicji mapę wybrzeża północnej Walii. Uznał wtedy zatokę Amlwch za zbyt małą, by warto ją szczegółowo kreślić, choć w razie potrzeby mógł się w niej schronić duży statek. Jak zwiedzać okolicę? Port jest płaski, a spacer wzdłuż nabrzeża jest łatwy. Obok starego portu działa centrum Copper Kingdom, które opowiada o historii górnictwa miedzi i o archeologii Parys Mountain. Kilka kilometrów na południe leżą dawne wyrobiska kopalni, naturalne uzupełnienie wizyty. Spod latarni można ruszyć szlakiem Anglesey Coast Path w stronę Llaneilian, a dalej na północ do Point Lynas, gdzie stoi kolejna latarnia. Odcinki trasy bywają bardziej strome i nierówne, więc przyda się solidne obuwie. W pobliżu portu opisywany jest mały parking. Kiedy przyjechać? Latarnię można oglądać z zewnątrz o każdej porze roku, ale najwygodniej jest przy suchej pogodzie, gdy molo nie jest zalewane falami. Późne popołudnie sprzyja zdjęciom: światło podkreśla kamienną fakturę wieży. Godziny otwarcia centrum wystawowego i Copper Kingdom sprawdź przed wyjazdem, bo mogą się zmieniać. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano latarnię w Amlwch? Obecna wieża pochodzi z 1853 roku. Jest czwartą latarnią w tym miejscu, a molo, na którym stoi, powstało w 1816 roku. Czy latarnia jest wpisana do rejestru zabytków? Tak. Cadw wpisał ją do rejestru jako obiekt Grade II w 1974 roku. Czy można wejść do środka? Do wieży przylega budynek opisany w rejestrze jako centrum wystawowe. Dostęp do wnętrz zależy od aktualnych godzin otwarcia, więc zapytaj o nie lokalnie lub w Copper Kingdom. Co jeszcze warto zobaczyć w pobliżu? Centrum Copper Kingdom, stary port z suchym dokiem, kopalnie na Parys Mountain oraz latarnię Point Lynas, do której prowadzi szlak nadmorski.

Kinnaird Head Lighthouse

Fraserburgh

Kinnaird Head Lighthouse w Fraserburgh to pierwsza latarnia morska zapalona na lądzie szkockim, a dziś serce Muzeum Szkockich Latarni Morskich (Museum of Scottish Lighthouses). Stoi na przylądku Kinnaird Head, na północno-wschodnim skraju Aberdeenshire, tuż przy porcie rybackim. Dlaczego ta latarnia jest wyjątkowa? Światło nie powstało w nowej wieży. Szkocka Rada Latarni Północnych (Northern Lighthouse Board) przejęła w 1786 roku XVI-wieczną wieżę zamkową Kinnaird Head Castle, wzniesioną około 1570 roku przez sir Alexandra Frasera, ósmego lorda Philorth, dla ochrony świeżo założonego portu. Wieżę przebudowano, a lampa zabłysła w grudniu 1787 roku. Projekt opracował edynburski inżynier Thomas Smith. Jego zięć Robert Stevenson, dziadek pisarza Roberta Louisa Stevensona, przebudował stację w 1824 roku. Latarnia świeciła aż do 1991 roku. Wtedy jej zadanie przejęło nowoczesne, automatyczne światło zbudowane obok. Historyczny obiekt jest wpisany do rejestru zabytków Szkocji w najwyższej kategorii A. Co zobaczysz na miejscu? Bilet obejmuje trzy rzeczy: wystawę muzealną, zamek Kinnaird Head i zwiedzanie latarni z przewodnikiem. Wycieczka trwa około godziny. Wchodzi się 72 stopniami na górę, do pomieszczenia z lampą, skąd widać port w Fraserburgh i Morze Północne. Muzeum opowiada o szkockich latarniach i o ludziach, którzy w nich pracowali. Pokazuje optykę latarniową i sprzęt używany przez dozorców. Na terenie działa też kawiarnia z widokiem na morze oraz sklepik z pamiątkami. Jak dotrzeć do Kinnaird Head? Fraserburgh leży około 60 km na północ od Aberdeen. Najwygodniej dojechać samochodem drogą A90 i A952. Muzeum znajduje się przy samym porcie, więc po wizycie łatwo zjeść w mieście ryby z frytkami albo obejść nabrzeże. Kiedy przyjechać? Pełne zwiedzanie z przewodnikiem jest dostępne w sezonie, który zaczyna się wiosną, a kończy we wrześniu lub w październiku. Poza sezonem godziny są ograniczone, a w części roku obiekt przyjmuje tylko zorganizowane grupy. Przed wyjazdem sprawdź aktualny kalendarz na stronie muzeum lub Historic Environment Scotland. Dobry moment to pogodny dzień, kiedy z wieży widać daleko wzdłuż wybrzeża. We wrześniu odbywają się Doors Open Days, podczas których wstęp bywa bezpłatny. Najczęstsze pytania Czy latarnia nadal działa? Nie. Zabytkowe światło zgaszono w 1991 roku. Nowa latarnia automatyczna stoi obok i nie jest udostępniana zwiedzającym. Ile trwa zwiedzanie? Wycieczka z przewodnikiem to około godziny. Z wystawą muzealną i zamkiem warto zarezerwować na wizytę dwie do trzech godzin. Czy można wejść na szczyt? Tak, prowadzi tam 72 stopnie. Wejście odbywa się w grupie z przewodnikiem, a bilety na wycieczkę odbiera się w muzeum. Czy to miejsce nadaje się dla dzieci? Tak. Wnętrza latarni, lampa i wystawa o życiu dozorców zainteresują także starsze dzieci. Dla osób, które nie wejdą po schodach, zostaje muzeum i część wystawy na dole. Kto zbudował pierwszą lampę? Thomas Smith z Edynburga, inżynier Rady Latarni Północnych. Jego następcą został zięć, Robert Stevenson.

Plover Scar Lighthouse

Lancaster

Latarnia Plover Scar (Plover Scar Lighthouse) to czynna latarnia morska przy ujściu rzeki Lune, w pobliżu Glasson Dock i miasta Lancaster w hrabstwie Lancashire w Anglii. Mała kamienna wieża stoi na skalistej mieliźnie, w miejscu, gdzie kończy się głęboki tor wodny prowadzący w głąb estuarium. Bywa też nazywana Abbey Lighthouse, od pobliskiego opactwa Cockersand. Po co zbudowano latarnię Plover Scar? Wieżę postawiono w 1847 roku jako dolne, czyli przednie światło pary świateł nawigacyjnych. Drugie, wyższe światło stało na brzegu, w pobliżu dawnego domu latarnika przy Slack Lane. Statki ustawiały się tak, by oba światła znalazły się w jednej linii, i dzięki temu bezpiecznie wchodziły kanałem do Glasson Dock, a dalej do Lancaster. Budowę sfinansowała spółka Lancaster & Carlisle Railway. Pieniądze były częścią odszkodowania za planowany most kolejowy na Lune, który odciąłby statkom dostęp do nabrzeża St George's Quay. Projekt przygotował John B. Hartley z Liverpoolu, a wykonali go Charles Blades i James Hatch z Lancaster. Jak wygląda życie latarnika? Latarnicy docierali do wieży tylko podczas odpływu: przez plażę i po kamiennej grobli. Przez lata opiekowała się nią rodzina Raby, która obsługiwała także światło na lądzie. Do automatyzacji w 1951 roku latarnik z rodziną mieszkał u podstawy wieży, później w domku przy Slack Lane, który stoi do dziś. Co dziś zobaczysz? Latarnia nadal działa: błyska białym światłem co 2 sekundy, a obsługuje ją Lancaster Port Commission. Najlepiej oglądać ją z brzegu, skąd rozciąga się szeroki widok na ujście Lune i zatokę Morecambe Bay. W pobliżu leży dawne opactwo Cockersand, z którego zachowała się sala kapitulna. Okolica jest popularna wśród spacerowiczów, ornitologów i fotografów, zwłaszcza o zachodzie słońca. Współrzędne: około 53,9815 N, 2,8826 W. Jak dojechać? Najwygodniej samochodem z Lancaster przez Glasson Dock w stronę Cockersand. Ostatni odcinek prowadzi wąskimi wiejskimi drogami, więc jedź powoli i szukaj miejsca do zaparkowania przy drodze lub przy szlaku. Z Lancaster to około 30–40 minut jazdy. Dalej idzie się pieszo ścieżką wzdłuż wybrzeża. Kiedy przyjechać? Wybierz pogodny dzień z odpływem, bo wtedy widać skały i groblę przy wieży. Pływy w estuarium są silne, a woda wraca szybko, dlatego nie wchodź na mieliznę i nie przechodź grobli bez sprawdzenia tabeli pływów. Latarnia stoi na terenie czynnego toru wodnego i nie jest udostępniona do zwiedzania w środku. Najczęstsze pytania Czy do latarni Plover Scar można wejść? Nie, to czynny obiekt nawigacyjny zarządzany przez Lancaster Port Commission. Ogląda się ją z zewnątrz, z brzegu. Czy latarnia nadal świeci? Tak. Od 1951 roku działa automatycznie i daje białe błyski co 2 sekundy. Kiedy ją zbudowano i dlaczego? W 1847 roku, jako przednie światło pary świateł prowadzących statki do Glasson Dock i Lancaster. Finansowała ją spółka kolejowa Lancaster & Carlisle Railway. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Pozostałości opactwa Cockersand, port Glasson Dock oraz wybrzeże nad Morecambe Bay, ważne dla ptaków wędrownych.

Lees Scar Light

Silloth

Lees Scar Light to niezwykła latarnia morska na palach, stojąca w wodach zatoki Solway tuż przy Silloth w hrabstwie Cumbria, w północno-zachodniej Anglii. Miejscowi nazywają ją „Tommy Legs”. Konstrukcja wyrasta z płycizny kilkaset metrów od brzegu i do dziś pełni funkcję znaku nawigacyjnego. Czym jest Lees Scar Light? To żelazna, stężona konstrukcja na palach, postawiona na skalistej mieliźnie Lees Scar. Według opisu z brytyjskich wskazówek żeglarskich z 1933 roku była to biała budowla na palach o wysokości około 14 metrów. Stoi mniej więcej 1,1 km na południowy zachód od główki mola w Silloth. Z tego powodu ze wszystkich obiektów w okolicy wygląda najbardziej surowo: ciemne, szczudłowate nogi wystają z wody przy odpływie. Jaka jest jej historia? Latarnię wzniesiono w 1841 roku, by ułatwić żeglugę między Port Carlisle a Annan i oznaczyć podwodną rafę. Dawna zabudowa nad palami została z czasem usunięta, a same pale przetrwały i dziś niosą nowoczesne światło. Zgodnie z lokalnym przekazem przezwisko „Tommy Legs” pochodzi od jej dozorcy, Tommy’ego Geddesa. Na mapach z połowy XIX wieku obiekt figuruje jako „Lee Scar Light House”. Latarnia była obsadzona ludźmi do 1938 roku, kiedy uznano ją za niebezpieczną i wyłączono. Światło przywrócono w 1959 roku, po częściowym zawaleniu się pobliskiego mola. Jaką rolę pełni dla żeglugi? Razem z latarnią East Cote na nabrzeżu Silloth tworzy parę świateł nawigacyjnych dla statków wchodzących do portu i zatoki. Dawniej na konstrukcji działał też sygnał mgłowy oraz wodowskaz, który pokazywał dużymi cyframi głębokość przy wejściu do doku. Jak ją zobaczyć? Do samej latarni nie wolno wchodzić, to czynny znak żeglugowy w morzu. Najlepiej oglądać ją z brzegu w Silloth, spacerując promenadą i plażą przy zatoce Solway. Z miasta widać ją jako samotną sylwetkę na tle wody. Po drugiej stronie estuarium rysują się wzgórza Szkocji. Lepsze zdjęcia wychodzą przy niskim stanie wody, gdy pale są odsłonięte, oraz o zachodzie słońca, kiedy niebo nad zatoką robi się czerwone. W pobliżu leży też latarnia East Cote, przebudowana w 1997 roku, więc oba obiekty można obejrzeć podczas jednego spaceru. Okolica należy do obszaru Solway Coast, uznanego za obszar o wybitnych walorach krajobrazowych, dlatego dobrze łączy się ją z obserwacją ptaków i spacerem po wydmach. Kiedy przyjechać? Latarnię widać przez cały rok. Wiosną i latem dni są długie, a promenada jest najprzyjemniejsza. Jesienią i zimą nad zatoką wieją silne wiatry, ale zachody słońca są wtedy najbardziej dramatyczne. Sprawdź tabelę pływów, jeśli zależy ci na widoku odsłoniętych pali. Najczęstsze pytania Czy można wejść do Lees Scar Light? Nie. Konstrukcja stoi w wodzie, nie jest udostępniona zwiedzającym i działa jako czynne światło nawigacyjne. Skąd pochodzi nazwa „Tommy Legs”? Według lokalnych przekazów od dozorcy latarni, Tommy’ego Geddesa. Nazwa nawiązuje też do charakterystycznych, długich pali. Skąd najlepiej ją obserwować? Z promenady i plaży w Silloth, najlepiej przy odpływie. Przydadzą się lornetka lub teleobiektyw. Czy w pobliżu jest inna latarnia? Tak, latarnia East Cote na promenadzie w Silloth. Obie tworzą parę świateł prowadzących dla statków wchodzących do portu.

Mousa light station

Mousa light station to automatyczna latarnia morska na wyspie Mousa, u wschodnich wybrzeży Shetlandów w Szkocji. Wieża stoi nie na samej wyspie, lecz na malutkiej skalistej wysepce Peerie Bard tuż przy jej brzegu. Dla miłośników latarni i przyrody to jeden z ciekawszych celów na południu archipelagu. Czym jest Mousa light station? Latarnię zbudowano w 1951 roku według projektu inżyniera P. H. Hyslopa. Od początku miała działać bez stałej załogi. Zastąpiła wcześniejsze światło nawigacyjne ustawione na pobliskim cyplu Noness. Obecne źródło światła zapalono w 2000 roku. Światło znajduje się 20 metrów nad poziomem morza, wysyła biały błysk co trzy sekundy i jest widoczne z odległości około 10 mil morskich. Obiekt nadal służy żegludze jako czynna pomoc nawigacyjna. Co zobaczysz na Mousie? Do latarni nie wejdziesz, bo stoi na skalnej wysepce, ale dobrze ją widać z wyspy. Wokół Mousy prowadzi oznakowana ścieżka przez rezerwat RSPB, a z jej odcinków oglądasz zarówno Peerie Bard, jak i morze wokół. Wyspa jest niezamieszkana, nie ma na niej dróg ani zaplecza, więc zabierz wodę, jedzenie i odzież na zmienną pogodę. Mousa słynie też z ptaków. Gnieździ się tu około 6000 par nawałników burzowych, jedna z największych kolonii tego gatunku w Europie. Na wyspie stoi też Mousa Broch, osobny i znacznie starszy zabytek. Jak dotrzeć na Mousę? Na wyspę dopłyniesz wyłącznie łodzią. Rejs pasażerski rusza z okolic Sandwick, z pomostu Sandsayre pod Leebotten, i trwa około 15 minut. Łodzie Mousa Boat Trips kursują od kwietnia do września. W sezonie organizowane są też wieczorne wyprawy, na których obserwuje się powrót nawałników do gniazd. Rozkład i ceny sprawdź przed wyjazdem u przewoźnika. Kiedy przyjechać? Sezon rejsów trwa od kwietnia do września. Latem dni są bardzo długie, dlatego wieczorne wizyty z ptakami są wyjątkowo klimatyczne. Weź ciepłą kurtkę, bo na otwartych klifach wieje nawet w pogodny dzień. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni na Mousie? Nie. Latarnia jest automatyczna i stoi na wysepce Peerie Bard, ale dobrze ją widać z wyspowej ścieżki. Kiedy zbudowano latarnię? W 1951 roku. Obecne światło zapalono w 2000 roku. Jak dopłynąć na Mousę? Łodzią z Sandwick (przystań Sandsayre), rejs trwa około 15 minut i odbywa się od kwietnia do września. Czy na wyspie są sklepy i toalety? Wyspa jest niezamieszkana i bez zaplecza, dlatego zaopatrz się wcześniej. Czym Mousa light station różni się od Mousa Broch? To dwa osobne obiekty. Latarnia to XX-wieczna wieża nawigacyjna, a broch to prehistoryczna wieża obronna na tej samej wyspie.

New Kinnaird Head Lighthouse

Fraserburgh

New Kinnaird Head Lighthouse to czynna, zautomatyzowana latarnia morska na przylądku Kinnaird Head w Fraserburgh, w hrabstwie Aberdeenshire na północno-wschodnim wybrzeżu Szkocji. Zbudowano ją w 1991 roku jako następczynię starszej latarni, która stoi tuż obok i dziś mieści muzeum. Czym jest nowa latarnia na Kinnaird Head? To niska, nowoczesna wieża o wysokości około 10 metrów z włóknem szklanym w konstrukcji. Światło znajduje się na wysokości około 25 metrów nad poziomem morza, bo sama skała przylądka dodaje wysokości. Latarnia działa bez latarnika, jest sterowana zdalnie, a jej właścicielem i operatorem pozostaje Northern Lighthouse Board, czyli instytucja odpowiedzialna za oznakowanie nawigacyjne szkockich wybrzeży. Czym różni się od starej latarni? Na Kinnaird Head stoją dwie latarnie i łatwo je pomylić. Starsza, uruchomiona w 1787 roku, to pierwsza latarnia Northern Lighthouse Board, wbudowana w XVI-wieczny zamek Kinnaird Head. Po wygaszeniu w 1991 roku przejęło ją Scottish Lighthouse Museum (Muzeum Szkockich Latarni Morskich). Ten obiekt, nazywany Kinnaird Head Castle Lighthouse, figuruje w rejestrze Historic Environment Scotland jako zabytek kategorii A (wpis z 1971 roku, zaktualizowany w 2017). Nowa latarnia jest osobną, współczesną budowlą i sama nie jest zabytkiem. Wpis dotyczy starej latarni wraz z zabudowaniami i mgłowym rogiem z 1902 roku. Co zobaczysz w okolicy? Z zewnątrz nowa latarnia jest prostym obiektem technicznym, ale jej położenie dobrze pokazuje, jak latarnie działały wcześniej i dziś. Obok możesz zwiedzić muzeum w zamku-latarni, gdzie zebrano soczewki i eksponaty z całej Szkocji, oraz zobaczyć stary róg mgłowy na krawędzi klifu. Z przylądka rozciąga się widok na Morze Północne i port w Fraserburgh. Jak dojechać? Kinnaird Head leży na krańcu miasta Fraserburgh, na północnym wschodzie Aberdeenshire. Do centrum miasta dojedziesz samochodem lub autobusem z Aberdeen. Z centrum na przylądek idzie się pieszo, a kierunek wyznacza zespół budynków muzeum przy Stevenson Road. Kiedy przyjechać? Latarnię można oglądać z zewnątrz o każdej porze roku. Zwiedzanie muzeum ma własne godziny otwarcia, które warto sprawdzić przed wizytą na stronie muzeum. Najlepsze warunki do spaceru po przylądku bywają latem, ale to wybrzeże jest wietrzne przez cały rok, więc zabierz ciepłą kurtkę. Najczęstsze pytania Czy nowa latarnia Kinnaird Head działa? Tak. Jest czynna, zautomatyzowana i sterowana zdalnie przez Northern Lighthouse Board. Kiedy ją zbudowano? W 1991 roku. W tym samym roku wygaszono starszą latarnię z 1787 roku. Czy można wejść do nowej latarni? Nie, to obiekt techniczny bez stałej obsługi. Do zwiedzania jest natomiast sąsiednie muzeum w starej latarni i zamku. Czy nowa latarnia jest zabytkiem? Nie. Wpis kategorii A Historic Environment Scotland dotyczy starej latarni Kinnaird Head Castle Lighthouse z zabudowaniami i mgłowym rogiem.

Pentland Skerries Low Light

Pentland Skerries Low Light to niższa z dwóch historycznych latarni na wyspie Muckle Skerry, w archipelagu Pentland Skerries u wschodniego wejścia do Pentland Firth, między Orkadami a kontynentalną Szkocją. To obiekt do podziwiania z dystansu: wyspy są niezamieszkane i nie ma na nie regularnych rejsów turystycznych. Czym jest Pentland Skerries Low Light? Latarnia należy do pary wież, które projektował Robert Stevenson wraz z Thomasem Smithem dla Northern Lighthouse Board. Pierwsze światło zapłonęło tu w 1794 roku. Pentland Skerries należy do najwcześniejszych stacji tej instytucji i jest uważana za pierwszą realizację Stevensona w jej służbie. Dwie wieże stoją około 60 stóp (ok. 18 m) od siebie. Niższa, zwana Low Light, służyła razem z wyższą jako para świateł ułatwiająca żeglarzom rozpoznanie tego miejsca. Źródła rozmaicie podają daty i wysokości, bo wieże przebudowywano w latach 20. i 30. XIX wieku. Przyjmuje się, że obecna wyższa wieża pochodzi z przebudowy zakończonej w 1833 roku, a Low Light zachowała się jako starsza, krótsza budowla z końca XVIII wieku. Dlaczego postawiono tu latarnię? Pentland Firth to jedna z najniebezpieczniejszych cieśnin Wysp Brytyjskich. Silne prądy pływowe i skaliste mielizny sprawiały, że statki płynące wokół północnej Szkocji często rozbijały się na skerries. Podwójne światło miało oznaczać wschodnie podejście do cieśniny i odróżniać je od innych znaków nawigacyjnych na wybrzeżu. Co się z nią stało później? W 1895 roku zrezygnowano z podwójnego światła, gdy zainstalowano mocne lampy błyskowe grupowe. Od tego czasu Low Light jest wyłączona ze służby jako światło nawigacyjne. Od 1909 roku przy niższej wieży działa sygnał mgłowy. W lutym 1941 roku stacja znalazła się pod ostrzałem wroga w czasie II wojny światowej. Stację zautomatyzowano 31 marca 1994 roku. Od tamtej pory nikt nie pełni tu stałej służby, a światło nadzoruje się z siedziby NLB w Edynburgu. Czy obiekt jest chroniony? Tak. Historic Environment Scotland wpisała latarnie Pentland Skerries na listę zabytków w kategorii A (numer LB18728), czyli w najwyższej klasie ochrony w Szkocji. Chronione są także domki dawnych latarników na Muckle Skerry. Opis stanowiska znajdziesz też w bazie Canmore. Jak zobaczyć Pentland Skerries? Muckle Skerry leży na wschodnim wejściu do Pentland Firth, na południe od South Ronaldsay i na północny wschód od przylądka Duncansby Head. Zwiedzanie wnętrza nie jest możliwe, a lądowanie na wyspie wymaga zgody zarządców i dobrych warunków pogodowych. Najlepsze widoki zapewniają rejsy po Pentland Firth, wyprawy obserwacyjne wokół Orkadów oraz punkty widokowe na południowym wybrzeżu South Ronaldsay i w Duncansby Head. Wieże widać z daleka, bo stoją na niskiej, płaskiej wyspie. Lornetka bardzo się przydaje, a najlepszą widoczność dają pogodne letnie dni. Dla fotografów i miłośników latarni to ciekawy cel, gdyż para wież o różnej wysokości, na bezdrzewnej wyspie pośród wartkich prądów, dobrze oddaje charakter dawnej żeglugi na północy. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni Low Light? Nie. Obiekt jest wyłączony z użytku, a wyspy nie są udostępnione do zwiedzania. Czy Low Light nadal świeci? Nie. Podwójne światło wygaszono w 1895 roku. Działającą latarnię automatyczną obsługuje wyższa wieża, a niższa ma od 1909 roku sygnał mgłowy. Kto zaprojektował latarnię? Thomas Smith i Robert Stevenson, dla Northern Lighthouse Board. Pierwsze światło zapalono w 1794 roku. Skąd najlepiej ją zobaczyć? Z morza, podczas rejsu po Pentland Firth, albo z południowych brzegów South Ronaldsay i z okolic Duncansby Head.

Ellesmere Port Lighthouse

Ellesmere Port

Ellesmere Port Lighthouse to ceglana latarnia z 1881 roku, stojąca w Ellesmere Port w hrabstwie Cheshire, nad dawnym wejściem z ujścia rzeki Mersey do kanałów portowych. Dziś jest zabytkiem klasy II i jednym z charakterystycznych punktów zespołu National Waterways Museum. Co to za latarnia? Ośmioboczna wieża zwęża się ku górze i ma lampę pod ozdobnym ośmiobocznym zadaszeniem. Zbudowano ją z cegły w dwóch kolorach, czerwonym i niebieskim. Wysoka jest na około 11 metrów (36 stóp), a jej światło było widoczne z odległości około 19 mil. Wpis w rejestrze Historic England wiąże projekt z inżynierem G. R. Webbem i podaje rok 1881. Źródła różnie datują decyzję o budowie (1880 lub 1881), a rejestr zabytków jest tu najpewniejszy. Latarnia zastąpiła wcześniejszą wieżę z lat ok. 1835–1881. W dokumentach bywa też nazywana Whitby Lighthouse, od nazwy ujścia Whitby, przy którym stoi. Dlaczego przestała świecić? Latarnia kierowała statki z Mersey do doków przy kanale Shropshire Union. Gdy w styczniu 1894 roku otwarto Manchester Ship Canal, ruch przeniesiono do nowego wejścia przy śluzach Eastham, około 5 km w dół rzeki. Stara latarnia straciła rolę i została wyłączona. Wpis o klasie II nadano jej w 1971 roku, a zmieniono w 1985. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Latarnia stoi przy dolnym basenie dawnego portu kanałowego, zaprojektowanego przez Thomasa Telforda pod kierunkiem Williama Jessopa. Port działał jako czynny do lat 50. XX wieku. W latach 70. przekształcono go w muzeum, znane dawniej jako Boat Museum, dziś National Waterways Museum. Zbiory należą do największych kolekcji łodzi kanałowych na świecie. Obok latarni zobaczysz też budynek kapitana portu, a w obrębie muzeum także zabytkowe śluzy (klasa II) i domek śluzowego. Jak dotrzeć? Ellesmere Port leży na południe od Liverpoolu, po cheszyrskiej stronie Mersey. Kolejką dojedziesz ze stacji Liverpool Central lub Chester do stacji Ellesmere Port, a stamtąd do portu to krótki spacer lub przejazd. Samochodem kieruj się w stronę National Waterways Museum, gdzie jest parking. Sprawdź aktualne godziny otwarcia muzeum przed wizytą. Kiedy przyjechać? Najlepiej w ciepłe, suche miesiące, kiedy wygodnie spacerować po nabrzeżach i wejść na zewnętrzne części kompleksu. Latarnię dobrze widać z brzegu basenu, a o zachodzie słońca ceglana wieża świetnie wygląda na zdjęciach. Najczęstsze pytania Czy latarnia działa? Nie. Przestała pełnić służbę w 1894 roku, gdy Manchester Ship Canal zmienił układ wejścia do portu. Czy to zabytek? Tak. Ma status Grade II w rejestrze Historic England, numer wpisu 1130345. Czy można wejść do środka? Latarnię ogląda się z zewnątrz, z terenu portu. Informacje o ewentualnym dostępie wnętrza podaje muzeum. Z czym połączyć wizytę? Z National Waterways Museum, które leży w tym samym miejscu i pokazuje historię transportu kanałowego w Anglii.

Hodbarrow Beacon

Millom

Hodbarrow Beacon to zabytkowa latarnia morska przy Millom, na wybrzeżu ujścia rzeki Duddon w Kumbrii (północno-zachodnia Anglia). Stoi na terenie dawnej kopalni rudy żelaza Hodbarrow, dziś w większości rezerwatu RSPB. Historic England chroni ją jako Scheduled Monument (numer wpisu 1007097); w rejestrze opisano ją jako latarnię około 380 m na północny zachód od Hodbarrow Point. Skąd się wzięła latarnia w Hodbarrow? Rudę żelaza wydobywano tu od około 1850 roku aż do lat 60. XX wieku, a towar wysyłano statkami, także do Niemiec. W 1866 roku spółka górnicza Hodbarrow Mining Company zbudowała na cyplu kamienną latarnię, która wskazywała statkom drogę do jej własnego doku. Gdy około 1905 roku ukończono potężny wał przeciwsztormowy chroniący kopalnię przed morzem, na nim stanęła nowa, żeliwna latarnia. Świeciła od lipca 1905 roku, a starą wyłączono tego samego dnia. W 1949 roku, po spadku ruchu w porcie Duddon, latarnię porzucono. Na początku XXI wieku odnowiono ją dzięki dotacji z funduszy loteryjnych na dziedzictwo (około 20 tys. funtów) i ponownie rozświetlono. Co zobaczysz na miejscu? Latarnia to jedna z ostatnich budowli przypominających o przemysłowej przeszłości Hodbarrow. Wokół rozciąga się rezerwat RSPB z lagunami powstałymi po zalaniu wyrobisk. Wzdłuż wału prowadzi publiczna ścieżka, z której widać zatokę Morecambe Bay, ujście Duddon i okoliczne wzgórza. Na terenie zachowały się też inne ślady górnictwa, w tym wieża będąca dobrym punktem orientacyjnym. Rezerwat słynie z kolonii rybitw oraz ptaków wodnych i brodzących. Jak dotrzeć do Hodbarrow Beacon? Najbliższa stacja kolejowa to Millom, około 2,4 km od rezerwatu. Samochodem dojedziesz od strony Millom i Haverigg, skręcając przy lagunie na parking rezerwatu. Z parkingu do ptasiej ukrytki jest około 1,6 km głównym wałem; ścieżka jest płaska i dość łatwa. Na miejscu nie ma toalet ani punktów gastronomicznych, a teren jest odsłonięty na wiatr, więc zabierz wodę i ciepłą warstwę. Kiedy przyjechać? Najciekawiej jest od maja do lipca, kiedy w pełni trwa sezon lęgowy rybitw. W tym czasie obowiązują ograniczenia wstępu, zarówno na lądzie, jak i z łodzi, więc stosuj się do tablic. Dobre widoki na zatokę i ptaki zapewnia też zima oraz wiosna, najlepiej przy niskim lub przybywającym przypływie. Najczęstsze pytania Czy Hodbarrow Beacon można zwiedzać w środku? Nie ma informacji o zwiedzaniu wnętrza. Latarnię ogląda się z zewnątrz, podczas spaceru po wale w rezerwacie. Czy wstęp do rezerwatu jest płatny? Z dostępnych źródeł nie wynika, by obowiązywały opłaty za spacer po ścieżkach rezerwatu. Przed wizytą sprawdź aktualne informacje na stronie RSPB. Czy są tam toalety i kawiarnia? Nie. Jedynym schronieniem jest ptasia ukrytka, więc przygotuj się na zmienną pogodę. Czy latarnia nadal świeci? Po odnowieniu na początku XXI wieku latarnię ponownie rozświetlono, ale dziś pełni funkcję zabytku i punktu widokowego, nie nawigacyjną.

Ruvaal Lighthouse

Latarnia morska Ruvaal (gaelicka nazwa przylądka to Rubha a' Mhàil) stoi na północnym krańcu wyspy Islay, w archipelagu Hebrydów Wewnętrznych w Szkocji. Administracyjnie należy do regionu Argyll and Bute. To jedno z najdalej wysuniętych na północ miejsc na wyspie, z widokiem na sąsiednią Jurę i wody Sound of Islay. Czym jest latarnia Ruvaal i kto ją zbudował? Potrzebę oznaczenia światłem Sound of Islay zgłosił już w 1835 roku Robert Stevenson, patriarcha rodziny szkockich inżynierów latarni. Budowę prowadzono w latach 1857–1859 według projektu jego synów, Davida i Thomasa Stevensonów, dla Northern Lighthouse Board, czyli szkockiego zarządu latarni morskich. Światło po raz pierwszy zapaliło się 1 stycznia 1859 roku. Zgodnie z wymogiem Board of Trade miało obejmować także niebezpieczne skały Neva na zachodzie. XIX-wieczny słownik geograficzny podaje koszt inwestycji: 7437 funtów. Z latarnią wiąże się też historia soczewki. Firma Chance Brothers z Birmingham wykonała ją w 1874 roku, a w 1992 roku zastąpiono ją nowoczesnym urządzeniem. Oryginalną soczewkę przekazano do Colonsay House, gdzie jest wystawiona do dziś. Latarnię zautomatyzowano w 1983 roku, więc nie mieszkają w niej już dozorcy. Gdzie leży i jak dojechać? Latarnia znajduje się około 10 km na północ od Port Askaig, głównego portu promowego Islay. Na wyspę dopłyniesz promem z kontynentu, a dalej potrzebujesz samochodu lub roweru. Transportu publicznego do początku szlaku nie ma, dlatego warto zaplanować dojazd z wyprzedzeniem. Najpopularniejsza trasa na piechotę zaczyna się w Bunnahabhain, przy destylarni, i biegnie wybrzeżem w kierunku przylądka. Po drodze mijasz wąskie, nadmorskie odcinki z widokiem na Jurę. To wędrówka tam i z powrotem, a teren bywa podmokły, więc przyda się solidne, nieprzemakalne obuwie. Co zobaczysz na miejscu? Białą wieżę latarni z towarzyszącymi jej budynkami, w których mieszkali niegdyś latarnicy. Panoramę Sound of Islay, cieśniny oddzielającej Islay od Jury, z silnymi prądami. Dziką, niezabudowaną linię brzegową. Przy pomoście można wypatrywać wydr i fok. Krajobraz torfowisk i wrzosowisk typowy dla północy wyspy. Domki latarników są własnością prywatną i służą jako nocleg wakacyjny, dlatego traktuj teren z szacunkiem i nie wchodź na posesję. Sama latarnia jest czynnym obiektem nawigacyjnym i nie jest muzeum. Czy obiekt jest chroniony? Tak. Latarnia ma status zabytku kategorii B w Szkocji, a jej opis znajduje się w rejestrze Canmore, prowadzonym przez Historic Environment Scotland. Ten sam przylądek w dawnych źródłach występuje pod pisownią Rhuvaal, Rubh' a' Mhail lub Rudha Mhail, co warto pamiętać przy szukaniu informacji. Kiedy przyjechać? Najlepiej wybrać późną wiosnę lub lato, gdy dni są długie, a ścieżka najsuchsza. Pogoda na Hebrydach zmienia się szybko, nawet w ciągu godziny. Zabierz warstwę przeciwwiatrową i przeciwdeszczową oraz zapas wody, bo po drodze nie ma sklepów. Przy dobrej widoczności zobaczysz z przylądka wyraźnie wyspę Jura. Najczęstsze pytania Czy można wejść na latarnię Ruvaal? Nie. To działający obiekt nawigacyjny, a sąsiednie domki są prywatne. Latarnię ogląda się z zewnątrz, z wybrzeża. Jak daleko jest do latarni od Port Askaig? Około 10 km w linii prostej na północ. Droga samochodem prowadzi do okolic Bunnahabhain, a ostatni odcinek pokonuje się pieszo. Czy trasa do latarni jest trudna? Nie wymaga umiejętności wspinaczkowych, ale bywa błotnista i podmokła. Najważniejsze są dobre buty i ubranie na zmienną pogodę. Kiedy zbudowano latarnię? W latach 1857–1859, a pierwsze światło zapaliło się 1 stycznia 1859 roku. Projektantami byli David i Thomas Stevensonowie.

Strathy Point Lighthouse

Latarnia Strathy Point stoi na samotnym przylądku na północnym wybrzeżu Szkocji, w hrabstwie Sutherland (region Highland), tuż obok osady Totegan i wsi Strathy. Światło zgasło w 2012 roku, ale przylądek nadal przyciąga spacerowiczów, fotografów i miłośników obserwacji morskich zwierząt. Czym jest latarnia Strathy Point? To dawna stacja Northern Lighthouse Board, szkockiego zarządcy latarni morskich. Pomysł postawienia światła w tym miejscu pojawił się już około 1900 roku, jednak wówczas nie uzyskał zgody. Plan wrócił po II wojnie światowej, a latarnię uruchomiono w 1958 roku. Miała zamknąć lukę w oświetleniu wybrzeża między Dunnet Head a Cape Wrath. Była pierwszą szkocką latarnią zaprojektowaną od początku jako w pełni elektryczna. Autorem projektu zabudowań był inżynier zarządu, P. H. Hyslop. Budynki ustawiono wokół zamkniętego dziedzińca, z zadaszonymi przejściami chroniącymi przed wiatrem. W 1997 roku stację zautomatyzowano i zdalnie nadzorowano z Edynburga. Przegląd pomocy nawigacyjnych z 2010 roku uznał ją za zbędną, bo statki handlowe płyną daleko na północ, a ruch rekreacyjny był niewielki. Światło wyłączono na stałe 2 marca 2012 roku. W kwietniu 2013 roku zarząd sprzedał obiekt, a domki dozorców trafiły do prywatnych nabywców. Czy można wejść do latarni? Nie. Latarnia i domki są dziś prywatne, więc zwiedzanie wnętrz nie wchodzi w grę. Można natomiast dojść pieszo do przylądka i obejść teren na zewnątrz. Samochodem nie wolno zjeżdżać prywatną drogą do latarni. Jak dojechać i dojść? Dojazd prowadzi do Totegan, przy wsi Strathy, przy drodze północnego wybrzeża (trasa NC500 biegnie w pobliżu). Niewielki parking znajduje się po lewej stronie, naprzeciw starej kaplicy, na początku drogi na przylądek. W sezonie szybko się zapełnia. Stąd do latarni idzie się około 20 minut, głównie po asfaltowej, prywatnej drodze. Na wariant powrotny można wybrać trawiastą ścieżkę bez wyraźnego szlaku, miejscami podmokłą. Zabierz wodoodporne buty i warstwę przeciwwiatrową, bo na odsłoniętym cyplu zawsze wieje. Co zobaczysz na przylądku? Strome klify, otwarty Atlantyk i szeroką panoramę północnego wybrzeża. Przylądek wcina się w morze, więc jest jednym z lepszych miejsc w okolicy do wypatrywania morświnów, delfinów i wielorybów, zwłaszcza latem. Na skałach spotkasz też morskie ptaki, a w wodzie często foki. Dla fotografów atrakcją są białe zabudowania latarni na tle morza i niskie światło o wschodzie lub zachodzie słońca. Kiedy przyjechać? Najlepsze warunki są od późnej wiosny do początku jesieni, gdy dni są długie, a szanse na zobaczenie morskich ssaków największe. Na północy Szkocji w czerwcu zmierzch trwa do późnych godzin wieczornych, więc spacer można zaplanować po południu. Zimą droga bywa śliska, a wiatr silny. Najczęstsze pytania Czy latarnia Strathy Point działa? Nie. Wyłączono ją na stałe 2 marca 2012 roku, a obiekt sprzedano w 2013 roku. Czy wejdę do środka? Nie, teren jest prywatny. Dozwolone jest dojście pieszo i spacer wokół zewnętrznych murów. Ile trwa spacer z parkingu? Około 20 minut w jedną stronę, w większości asfaltową drogą. Czy mogę zabrać psa? Właściciel terenu prosi, by nie zabierać psów, bo w pobliżu klifów pasą się owce z jagniętami. Jeśli to jednak robisz, prowadź psa na smyczy. Czy zobaczę wieloryby? Szanse są największe latem, ale obserwacje zależą od pogody i szczęścia. Zabierz lornetkę.

Low Lighthouse, Buddon Ness

Barry

Low Lighthouse na Buddon Ness w miejscowości Barry (hrabstwo Angus, Szkocja) to dawna latarnia nabieżnikowa na piaszczystym cyplu u ujścia rzeki Tay, kilka kilometrów na południowy zachód od Carnoustie. To nie Barry w Walii. Wieża jest dziś wyłączona z użytku, ale wciąż stoi wśród wydm i należy do zabytków chronionych w Szkocji. Czym jest Low Lighthouse? Na Buddon Ness stały dwie latarnie, które razem wyznaczały bezpieczną linię wejścia do ujścia Tay. Statek, który widział oba światła jedno nad drugim, trzymał się właściwego toru wodnego. Low Lighthouse był tym niższym, bliższym morza elementem pary. Drugi element, High Lighthouse, stoi dalej na północny zachód i jest wyższy. Obie wieże zbudowano w latach 1865–1866 według projektu inżynierów D. i T. Stevensonów, znanej szkockiej rodziny budowniczych latarni. Low Lighthouse ma przekrój okrągły i około 18,6 m wysokości (61 stóp). Zbudowano go z jasnożółtej cegły, a pierwotnie był pomalowany na biało. Dlaczego latarnię przesunięto? Kanał wejściowy do Tay zmieniał położenie razem z ławicami piasku, więc dotychczasowe ustawienie świateł przestało wskazywać dobry tor. W 1884 roku całą dolną wieżę przesunięto w całości o około 48,7 m (160 stóp) na północny wschód, między 5 maja a 4 czerwca. Dzięki temu znów tworzyła parę z High Lighthouse. Domy latarników zostały na pierwotnym miejscu. Czym różni się od High Lighthouse? Położenie: Low Lighthouse leży bliżej morza, High Lighthouse dalej w głębi lądu, na północny zachód. Wysokość: niższa wieża (ok. 18,6 m) kontra wyższa latarnia „górna". Rola: dolne światło było przednim znakiem nabieżnika, górne tylnym. Czy można tam wejść? Buddon Ness leży na terenie Barry Buddon, który wykorzystuje się do szkoleń wojskowych. Dostęp zależy od harmonogramu strzelań i ćwiczeń, a wieża jest wyłączona z użytku i nie ma wstępu do środka. Domy latarników są bez dachów, uznane za niebezpieczne i ogrodzone. Przed wyjazdem sprawdź aktualne komunikaty o zamknięciach terenu i nie wchodź za ogrodzenia ani znaki ostrzegawcze. Jak dotrzeć? Najbliższym większym miasteczkiem jest Carnoustie, połączone koleją z Dundee i Aberdeen. Dalej do Barry Buddon jedzie się lokalnymi drogami, a współrzędne obiektu to około 56,4675° N, 2,7448° W. Najlepiej zaplanować dojazd samochodem lub rowerem i zapytać o zasady wstępu lokalnie. Kiedy przyjechać? Wydmy i wybrzeże ujścia Tay są najprzyjemniejsze późną wiosną i latem, gdy dni są długie, a pogoda stabilniejsza. Zimą wiatr znad Morza Północnego bywa tu mocny. Zawsze jednak o terminie decyduje kalendarz ćwiczeń wojskowych, a nie pogoda. Najczęstsze pytania Czy Low Lighthouse na Buddon Ness działa? Nie. Wieża jest wyłączona z użytku. Zachowała się jako zabytek. Czy to zabytek chroniony? Tak, obiekt ma status zabytku kategorii B w rejestrze Historic Environment Scotland. Czy mogę wejść do wieży lub domów latarników? Nie. Teren jest wojskowy, wieża jest wyłączona z użytku, a ruiny domów latarników są ogrodzone jako niebezpieczne. Czym różni się od High Lighthouse na Buddon Ness? Położeniem (bliżej morza), wysokością (niższa) i rolą w parze nabieżnikowej. Low Lighthouse w 1884 roku przesunięto, żeby dopasować go do wyższej wieży.

High Lighthouse, Buddon Ness

Barry

High Lighthouse na Buddon Ness to zabytkowa ceglana latarnia morska w miejscowości Barry w hrabstwie Angus, na wschodnim wybrzeżu Szkocji. Stoi u ujścia rzeki Tay, kilka kilometrów od Carnoustie. Nie ma związku z walijskim miastem Barry — to zupełnie inna lokalizacja. Czym jest High Lighthouse? To wyższa z dwóch latarń, które razem tworzyły parę świateł nawigacyjnych dla statków wpływających do ujścia Tay. Ustawione w jednej linii, wskazywały marynarzom bezpieczny kanał między ruchomymi łachami piasku. Obecną wieżę wzniesiono w latach 1865–1866 według projektu inżynierów Davida i Thomasa Stevensonów, z rodziny słynnej ze szkockich latarń. Zleceniodawcą było Trinity House w Dundee. Jak wygląda wieża? Latarnia ma kształt stopniowo zwężającej się, okrągłej kolumny o wysokości około 31 metrów (103 stopy). Zbudowano ją z cegły, a detale wykonano z kamienia. Wieża stoi na płaskim, piaszczystym cyplu, więc dominuje nad okolicą. Jest wpisana na listę zabytków Historic Environment Scotland w kategorii B (numer LB4634). Co jeszcze warto wiedzieć o miejscu? Pierwsza latarnia na Buddon Ness pochodzi z około 1820 roku. Była okrągła, miała około 26 metrów wysokości, a później ją skrócono. Dziś jest połączona z domem latarnika i także podlega ochronie. Nową parę latarń postawiono obok niej w latach 60. XIX wieku. Niska latarnia (Low Lighthouse) to osobny obiekt: w 1884 roku przesunięto ją o około 49 metrów na północ, ponieważ koryto Tay zmieniło przebieg i trzeba było ustawić nową linię nawigacyjną względem wyższej wieży. Czy można tu wejść? Teren wokół latarni należy do strefy używanej do szkolenia wojskowego (Barry Buddon). Dostęp bywa ograniczony, zwłaszcza gdy trwają ćwiczenia, a okolice są oznaczone ostrzeżeniami. Latarnię najlepiej traktować jako obiekt do oglądania z daleka; przed wyjazdem sprawdź aktualne zasady wstępu i harmonogram ćwiczeń. Według lokalnego rejestru zabytków wieża nie pełni już dziś funkcji czynnej latarni, choć źródła podają w tej sprawie różne informacje. Jak dojechać? Barry leży przy trasie A930 między Dundee a Carnoustie, a najbliższe duże miasto to Dundee, oddalone o kilkanaście kilometrów. Najwygodniej dojechać samochodem lub pociągiem do stacji Barry Links albo Carnoustie, a stamtąd kierować się w stronę wybrzeża. Latarnię widać z szerszej okolicy, a pobliskie plaże i pola golfowe Carnoustie dobrze nadają się na uzupełnienie wycieczki. Kiedy przyjechać? Najlepsza jest wiosna i lato, gdy dni są długie, a pogoda stabilniejsza. Wybrzeże Angus bywa wietrzne, więc zabierz cieplejszą warstwę nawet w lipcu. Dla miłośników fotografii najciekawsze światło daje wczesny poranek i wieczór. Najczęstsze pytania Czy to ta sama latarnia co w walijskim Barry? Nie. Ta latarnia leży w Angus w Szkocji, nad ujściem Tay, i nie ma nic wspólnego z walijskim miastem o tej nazwie. Kto zbudował High Lighthouse? Inżynierowie David i Thomas Stevensonowie, w latach 1865–1866, na zlecenie Trinity House w Dundee. Jaką wysokość ma wieża? Około 31 metrów (103 stopy), a konstrukcja jest ceglana z kamiennymi detalami. Czy można wejść na teren latarni? Obszar jest używany do szkolenia wojskowego, więc wstęp bywa ograniczony. Przed wizytą sprawdź aktualne informacje o dostępie.

Steamboat Quay Light

Port Glasgow

Steamboat Quay Light to niewielka żeliwna latarnia nabrzeżna w Port Glasgow, w hrabstwie Inverclyde, na południowym brzegu estuarium rzeki Clyde w Szkocji. Obiekt stoi przy dawnym nabrzeżu portowym (West Quay) i jest jednym z ostatnich czytelnych śladów dawnego portu miasta. Nie jest to atrakcja na pół dnia, ale ciekawy przystanek dla miłośników techniki, dziedzictwa morskiego i fotografii. Co to za obiekt? Latarnia ma formę wysokiej, zwężającej się ku górze żeliwnej wieżyczki o okrągłym przekroju, rozszerzonej u podstawy i zwieńczonej wklęsłym gzymsem. Konstrukcję pomalowano w czarno-białą szachownicę, dzięki czemu wyraźnie odcina się od tła nabrzeża i rzeki. Pełniła funkcję tzw. światła nawigacyjnego (leading light), czyli znaku pomagającego statkom utrzymać właściwy kurs na wodach Clyde. Rejestr Canmore datuje ją orientacyjnie na lata 70. XIX wieku, natomiast część opracowań dotyczących latarni Clyde wskazuje na rok 1861. Źródła nie są zgodne co do dokładnej daty, więc najbezpieczniej mówić o drugiej połowie XIX wieku. Jaka jest historia miejsca? Port Glasgow powstał w XVII wieku jako port dla Glasgow, do którego większe statki nie mogły wtedy dopłynąć w górę rzeki. Z dawnej infrastruktury zostało niewiele: fragment nabrzeża na planie litery L i właśnie żeliwna wieża. Obiekt figuruje w rejestrze Canmore pod nazwą West Quay, Leading Light, a pod tym samym hasłem pojawia się alternatywna nazwa Steamboat Quay. Latarnia ma status obiektu chronionego (listed building) w ramach systemu Historic Environment Scotland. Jak dotrzeć? Latarnia leży przy nabrzeżu w Port Glasgow, w pobliżu współrzędnych 55,9374 N, 4,6905 W. Z Glasgow dojedziesz pociągiem na stację Port Glasgow na linii do Gourock i Wemyss Bay, a dalej pójdziesz pieszo w stronę wybrzeża. Samochodem trasa wiedzie drogą A8. Zwiedza się ją z zewnątrz: to wolno stojąca wieża, nie muzeum, więc nie ma biletów ani godzin otwarcia. Sprawdź na miejscu, czy dany odcinek nabrzeża jest akurat dostępny, bo tereny portowe i przemysłowe bywają ogrodzone. Nie pomyl z innymi światłami W okolicy są inne znaki nawigacyjne. Perch Light, stojąca na wodzie latarnia z ok. 1890 roku, to osobny obiekt. Istnieje też Steamboat Quay w pobliskim Greenock z własnym światłem z 1868 roku, przeniesionym w latach 90. XX wieku. To inne miejsce, kilka kilometrów dalej. Kiedy przyjechać? Najlepsze światło do zdjęć daje pogodny dzień z widokiem na Clyde, najlepiej wiosną i latem. Dobrze połączyć wizytę ze spacerem po nabrzeżu i obejrzeniem Perch Light z brzegu. Najczęstsze pytania Czy można wejść do środka latarni? Nie. To żeliwna wieża oglądana z zewnątrz, bez wejścia dla zwiedzających. Ile czasu potrzeba? Wystarczy 15 do 30 minut, chyba że łączysz wizytę ze spacerem wzdłuż wybrzeża Clyde. Czy wstęp jest płatny? Nie, obiekt widać z publicznej przestrzeni nabrzeża. Czy to ta sama latarnia co w Greenock? Nie. Greenock ma własne Steamboat Quay z innym światłem z 1868 roku.

Maryport New Lighthouse

Maryport New Lighthouse to niewielka latarnia morska na końcu mola portowego w Maryport, w hrabstwie Cumbria w północno-zachodniej Anglii. Stanęła w 1996 roku i do dziś wskazuje statkom wejście do portu nad zatoką Solway Firth. Czym jest Maryport New Lighthouse? To współczesna konstrukcja z aluminium o kwadratowym przekroju, wysoka na około 4,7 m. Zbudowano ją u wylotu przedłużonego mola i podłączono do sieci elektrycznej, więc działa bez dawnych, pracochłonnych rozwiązań. Do 2010 roku światłem zarządzał Trinity House, czyli brytyjska instytucja odpowiedzialna za latarnie, a następnie obowiązki przejęła administracja portu Maryport (Maryport Harbour Authority). Czym różni się od starej latarni? W tym samym miejscu zobaczysz dwie konstrukcje i łatwo je pomylić. Starsza, żeliwna wieża pochodzi mniej więcej z lat 40. XIX wieku (około 1846 r.) i jest wpisana do rejestru Historic England jako obiekt klasy II (Grade II). Źródła opisują ją jako jedną z najstarszych żeliwnych latarni w Wielkiej Brytanii. Po uruchomieniu nowego światła w 1996 roku stara wieża przestała pełnić rolę nawigacyjną, a w 2017 roku została odnowiona i odmalowana. Wpis zabytkowy dotyczy właśnie starszego obiektu, nie aluminiowej wieży z lat 90. Co zobaczysz na miejscu? Latarnia jest niewielka, więc jej urok tkwi w otoczeniu: długie molo, wejście do portu, ujście w stronę Solway Firth i widok na stare nabrzeża miasteczka. Dobrze nadaje się na krótki spacer wzdłuż wody i do zdjęć o wschodzie lub zachodzie słońca. Maryport rozwijał się jako port handlowy i stoczniowy, a okolica portowa zachowała z tego okresu georgiańską zabudowę. Jak dotrzeć? Maryport leży na zachodnim wybrzeżu Cumbrii, przy trasie wzdłuż wybrzeża między Workington a Silloth. Latarnię znajdziesz przy porcie, na jego molu; z centrum miasteczka dojdziesz tam pieszo wzdłuż nabrzeża. Współrzędne to około 54,718 N, 3,511 W. Kiedy przyjechać? Molo i widok na morze najlepiej wypadają w pogodne dni, gdy jest dobra widoczność nad zatoką. Mocny wiatr zachodni potrafi być odczuwalny na wystawionym końcu mola, więc ubierz się odpowiednio. Najczęstsze pytania Czy Maryport New Lighthouse jest zabytkiem? Klasę II (Grade II) w rejestrze Historic England ma starsza, żeliwna latarnia z ok. 1846 roku. Źródła podają, że nowa wieża z 1996 roku to odrębny, współczesny obiekt. Kiedy zbudowano nową latarnię? W 1996 roku, jako zamiennik starej wieży, która wówczas przestała być światłem nawigacyjnym. Kto zarządza latarnią? Od 2010 roku odpowiada za nią administracja portu Maryport. Wcześniej była w rękach Trinity House. Jak wysoka jest latarnia? Ma około 4,7 m wysokości i kwadratowy przekrój, więc jest znacznie mniejsza niż typowe wieże wybrzeża.

Beach Lighthouse

Wyre

Beach Lighthouse w Fleetwood to klasycystyczna latarnia morska z 1840 roku, stojąca tuż przy nadmorskiej promenadzie w hrabstwie Lancashire w Anglii. Oficjalnie zwana Lower Lighthouse, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta, które w XIX wieku zaplanowano od podstaw jako nowy port i kurort nad ujściem rzeki Wyre. Co to za budowla? Latarnia ma około 13 metrów (44 stopy) wysokości i została zbudowana z piaskowca. Jej forma wyróżnia się na tle typowych brytyjskich latarni: kwadratową podstawę otacza kolumnada, nad nią wznosi się czworoboczna wieża, a całość wieńczy ośmioboczna lampa. To projekt w duchu neoklasycznym, bliższy małej świątyni niż surowej wieży sygnałowej. Autorami projektu z 1839 roku byli Decimus Burton, architekt zatrudniony kilka lat wcześniej do zaplanowania miasta Fleetwood, oraz kapitan H. M. Denham. Od 1950 roku obiekt ma status zabytku z II stopnia (Grade II) w angielskim rejestrze zabytków. Po co ją zbudowano? Beach Lighthouse tworzyła parę z latarnią Pharos, nazywaną Upper Light i stojącą w głębi miasta. Dwa światła ustawione w jednej linii wyznaczały statkom bezpieczny kurs przy wejściu do ujścia Wyre. Obie latarnie zapalono po raz pierwszy 1 grudnia 1840 roku, początkowo zasilając je gazem z miejskiej sieci; później przestawiono je na elektryczność. Pharos to osobny obiekt, więc warto zobaczyć obie i porównać ich sylwetki. Jak dotrzeć i co zobaczyć w okolicy? Latarnia znajduje się na nadmorskim odcinku Fleetwood, w pobliżu promenady i brzegu ujścia rzeki. Dojdziesz tu pieszo z centrum miasta, a obiekt widać z daleka z plaży i z wody. Przy chodniku zobaczysz kompas z kamyków, współczesną rekonstrukcję wiktoriańskiego oryginału, a w pobliżu kamień oznaczający dawny kraniec prawnego nabrzeża portu. Zarządza nią Port of Fleetwood, dlatego traktuj ją jako zabytek do oglądania z zewnątrz. Kiedy przyjechać? Latarnię można podziwiać przez cały rok, bo stoi na otwartej przestrzeni. Najlepsze zdjęcia wychodzą przy niskim, bocznym świetle rano lub pod wieczór, gdy jasny piaskowiec nabiera ciepłego koloru. Dobrym pomysłem jest połączenie wizyty ze spacerem wzdłuż wybrzeża i zwiedzaniem klasycystycznych budynków zaprojektowanych przez Burtona. Najczęstsze pytania Czy Beach Lighthouse i Pharos to ta sama latarnia? Nie. To dwie osobne latarnie z tego samego 1840 roku, które razem tworzyły linię nawigacyjną. Beach Lighthouse to Lower Light, a Pharos to Upper Light. Kto zaprojektował latarnię? Decimus Burton wraz z kapitanem H. M. Denhamem, w 1839 roku. Czy można wejść do środka? Latarnią zarządza Port of Fleetwood i jest ona znana głównie jako zabytek oglądany z zewnątrz. Nie planuj wizyty wewnątrz bez wcześniejszego potwierdzenia. Czy to chroniony zabytek? Tak, od 26 kwietnia 1950 roku ma status Grade II.

Burnham-on-Sea High Lighthouse

Burnham-on-Sea High Lighthouse to wysoka, smukła latarnia morska w Burnham-on-Sea w hrabstwie Somerset w południowo-zachodniej Anglii. Zwana też Pillar Lighthouse, czyli latarnią-filarem, ma około 30 metrów i należy do najbardziej rozpoznawalnych budowli w panoramie miasteczka nad Kanałem Bristolskim. Obecnie to prywatny dom, więc zwiedza się ją z zewnątrz. Jaka jest historia latarni? Wieżę zaprojektował i wzniósł dla Trinity House inżynier Joseph Nelson. Po raz pierwszy zapaliła się 1 grudnia 1832 roku. Zastąpiła starsze światło umieszczone na szczycie kościelnej wieży św. Andrzeja, znane jako Round Tower. Razem z drewnianą latarnią na palach, stojącą na plaży, tworzyła parę świateł prowadzących. Statki wpływające do ujścia rzeki Parrett ustawiały się tak, aby oba światła znalazły się w jednej linii. Do wieży dobudowano domki dla latarników, które były częścią tego samego założenia. Latarnię wyłączono z użytku pod koniec 1993 roku. W 1996 roku wystawiono ją na sprzedaż i od tego czasu ma prywatnych właścicieli, którzy przerobili ją na dom mieszkalny. Co można zobaczyć? Wieża stoi przy ulicy Burnham, kilka minut spacerem od centrum i promenady. Z chodnika widać jej kamienno-ceglaną sylwetkę oraz przylegające niskie zabudowania dawnych domków latarników. Obiekt jest wpisany na listę zabytków Historic England w stopniu II (Grade II, wpis nr 1251103, od 31 maja 1985 roku); ochroną objęto latarnię razem z dwoma domkami latarników z połowy XIX wieku. Wnętrza nie są udostępniane, bo budynek jest zamieszkany. Zachowaj dystans i nie wchodź na teren posesji. Czy to ta sama latarnia co Low Lighthouse? Nie. W Burnham-on-Sea stoją trzy historyczne latarnie. High Lighthouse to murowana wieża w mieście. Low Lighthouse to osobna, drewniana budowla na dziewięciu palach, stojąca na plaży; wciąż działa jako światło nawigacyjne. Trzecia, najstarsza, to wspomniana Round Tower przy kościele. Warto obejrzeć wszystkie podczas jednego spaceru. Jak dotrzeć? Burnham-on-Sea leży przy autostradzie M5, około 10 minut jazdy od zjazdu 22. Najbliższa stacja kolejowa to Highbridge & Burnham, kilka kilometrów od centrum, skąd dojedziesz autobusem lub taksówką. W miasteczku najłatwiej poruszać się pieszo, a latarnię znajdziesz wśród zwykłej zabudowy ulicy Burnham. Kiedy przyjechać? Latarnię obejrzysz o każdej porze roku, bo oglądasz ją z ulicy. Najlepsze światło do zdjęć daje poranek lub późne popołudnie. Burnham-on-Sea słynie z jednych z największych w Europie różnic między przypływem a odpływem, więc plażę i niską latarnię warto zobaczyć przy różnych stanach wody. Najczęstsze pytania Czy można wejść do środka High Lighthouse? Nie. To prywatny dom, a wnętrza nie są dostępne dla zwiedzających. Czy latarnia nadal świeci? Nie. Przestała działać pod koniec 1993 roku. Wciąż działa natomiast sąsiednia Low Lighthouse na plaży. Ile kosztuje oglądanie? Nic. Wieżę widać z ogólnodostępnej ulicy. Czy to zabytek? Tak, jest wpisana na listę Historic England w stopniu II.

Kyleakin Lighthouse

Kyleakin

Kyleakin Lighthouse to biała latarnia morska na wysepce Eilean Bàn, tuż przy miejscowości Kyleakin na wyspie Skye w szkockim regionie Highland. Dziś pozostaje przede wszystkim zabytkiem i punktem orientacyjnym u stóp mostu łączącego Skye z lądem. Czym jest latarnia w Kyleakin? Wieżę o wysokości około 21 metrów zaprojektowali David i Thomas Stevensonowie, a oddano ją do użytku w 1857 roku. Należała do pierwszych latarni w Szkocji z nieruchomym światłem skupiającym. Do wieży prowadziła żelazna kładka o pięciu przęsłach, przerzucona nad skałami, uznawana w swoim czasie za wzorcowy przykład takiej konstrukcji. W 1960 roku latarnię zautomatyzowano i przestawiono na zasilanie acetylenem. Ostatecznie wygaszono ją w 1993 roku, gdy żegluga w cieśninie przestała jej potrzebować. Historic Environment Scotland wpisała obiekt na listę zabytków w kategorii B. Dlaczego warto zobaczyć Eilean Bàn? Wysepka kojarzy się z Gavinem Maxwellem, przyrodnikiem i autorem książki „Ring of Bright Water". W 1963 roku kupił on domki latarników i mieszkał w nich do swojej śmierci we wrześniu 1969 roku. Dziś budynki odrestaurowane przez Eilean Bàn Trust służą jako mieszkanie dla opiekuna przyrody oraz niewielkie muzeum poświęcone pisarzowi. Krajobraz robi wrażenie sam w sobie: wyspę przecina Skye Bridge, otwarty w 1995 roku, więc latarnię widać z perspektywy pod konstrukcją mostu, na tle wody i gór. Dla fotografów to jeden z bardziej charakterystycznych kadrów w okolicy. Jak dotrzeć? Kyleakin leży po stronie Skye, a samochodem dojedziesz tu drogą przez most z Kyle of Lochalsh. Latarnię widać z brzegu w okolicy miejscowości. Wejście na samą wyspę odbywa się w ramach wycieczek organizowanych przez Eilean Bàn Trust, które wyruszają z centrum dla odwiedzających. Terminy i dostępność sprawdź przed przyjazdem, bo zależą od sezonu i organizatora. Kiedy przyjechać? Najwygodniej latem, kiedy dni są długie, a wycieczki najłatwiej zaplanować. Pogoda na Skye zmienia się szybko, dlatego zabierz ciepłą, nieprzemakalną kurtkę. Poranki i wieczory dają najlepsze światło do zdjęć wieży pod mostem. Co jeszcze zobaczyć w pobliżu? Kyleakin to dawny port promowy, z którego do 1995 roku odpływały promy na stały ląd. Z miejscowości łatwo ruszyć dalej w głąb Skye, a po drugiej stronie mostu czeka Kyle of Lochalsh. Najczęstsze pytania Czy latarnia nadal działa? Nie, światło wygaszono w 1993 roku. Wieża zachowała jednak funkcję znaku dziennego, widocznego z wody i z lądu. Kto mieszkał na wyspie? Gavin Maxwell, autor „Ring of Bright Water", który kupił domki latarników w 1963 roku i pozostał tu do 1969 roku. Czy można wejść do muzeum? Odrestaurowane domki mieszczą muzeum Maxwella, a wycieczki prowadzi Eilean Bàn Trust. Aktualne terminy sprawdź u organizatora. Czy wieża jest zabytkiem? Tak, figuruje na liście Historic Environment Scotland w kategorii B.

Gorleston South Pier Lighthouse

Great Yarmouth

Gorleston South Pier Lighthouse stoi na końcu południowego falochronu w Gorleston-on-Sea, dzielnicy Great Yarmouth w hrabstwie Norfolk. Falochron osłania ujście rzeki Yare, którą statki wpływają do portu w Great Yarmouth. To niski, funkcjonalny budynek z cegły i betonu, a nie klasyczna wieża – światło znajduje się na jego dachu. Co to właściwie za latarnia? Pierwsze światło na południowym molo zapaliło się w 1852 roku jako stałe białe światło oznaczające wejście do portu. Obecny budynek pochodzi z 1955 roku. Powstał razem z nowym zakończeniem falochronu i pełnił funkcję biura kapitana portu. Światło umieszczono na dachu, na wysokości około 11 metrów, a obiekt wyposażono też w sygnał mgłowy. Latarnią zarządza Great Yarmouth Port Authority. Co zobaczysz na końcu mola? W budynku mieści się stacja National Coastwatch Institution – wolontariusze obserwują stąd wody przy ujściu rzeki i okolicę wybrzeża. Stację można odwiedzić, a załoga chętnie opowiada o pracy i o ruchu statków. Z głowicy mola widać wpływające i wypływające promy serwisowe, jednostki obsługujące farmy wiatrowe na Morzu Północnym oraz plażę Gorleston po jednej stronie i falochron północny po drugiej. Na molo stały też w czasie II wojny światowej stanowiska artylerii przeciwtorpedowej, o czym wspomina rejestr zabytków Norfolk Heritage Explorer. Jak dotrzeć? Gorleston-on-Sea leży na południowym brzegu Yare, kilka kilometrów od centrum Great Yarmouth. Do promenady i mola dojedziesz autobusem z Great Yarmouth lub samochodem; w pobliżu plaży są miejsca parkingowe. Z promenady na koniec falochronu prowadzi spacer wzdłuż wody, zwykle kilkanaście minut. Współrzędne obiektu to około 52,572° N, 1,738° E. Kiedy przyjechać? Najprzyjemniej jest latem i wczesną jesienią, gdy dni są długie, a stacja Coastwatch otwarta dłużej. Spacer po molo w silnym wietrze lub podczas sztormu bywa niebezpieczny – falochron jest odsłonięty, a fale przelewają się przez jego krawędź. Warto też wybrać się o zachodzie słońca, gdy światło na dachu zaczyna być widoczne. Czy to ta zabytkowa latarnia z Gorleston? Nie. W Gorleston stoi druga, ceglana wieża przy Quay Road, wpisana do rejestru zabytków stopnia II i datowana na 1887 rok. Jest to dawna tylna latarnia kierunkowa, osobny obiekt od latarni na molo. Przy planowaniu zwiedzania nie myl tych dwóch miejsc. Najczęstsze pytania Czy można wejść na latarnię? Nie, ale można dojść do budynku na końcu mola i odwiedzić stację Coastwatch, o ile jest otwarta. Czy wstęp na molo jest płatny? Nie. Molo to część publicznej promenady Gorleston. Czy to wieża z historycznego wpisu? Nie. Zabytkowa wieża z 1887 roku stoi przy Quay Road. Latarnia na molo to budynek z 1955 roku. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Szeroką piaszczystą plażę w Gorleston, promenadę nad morzem i ujście Yare z ruchem statków.

Tiumpan Head Lighthouse

Shulishader

Tiumpan Head Lighthouse stoi na wschodnim krańcu półwyspu Eye, niedaleko wsi Shulishader, na wyspie Lewis w archipelagu Hebrydów Zewnętrznych w Szkocji. To czynna latarnia morska, a okolica należy do najlepszych miejsc w Wielkiej Brytanii, z których można z lądu obserwować wieloryby i delfiny. Dla większości odwiedzających ważniejszy od samej wieży jest więc widok na wodę, a nie zwiedzanie wnętrza. Jaka jest historia latarni? Pomysł postawienia światła na tym cyplu pojawił się w XIX wieku. Początkowo rozważano inną lokalizację, w Portvoller, a władze przez lata odmawiały zgody. Ostatecznie wniosek zatwierdzono w 1879 roku, ale latarnię zbudowano dopiero na przełomie stuleci. Projekt przypisuje się inżynierom Davidowi Alanowi i Charlesowi Alexandrowi Stevensonom, przedstawicielom słynnej szkockiej rodziny budowniczych latarni. Światło zapalono po raz pierwszy 1 grudnia 1900 roku. Stacja miała też sygnał mgłowy, zasilany sprężonym powietrzem. W 1956 roku, podczas wizyty rodziny królewskiej na Hebrydach, nowy syrenowy sygnał uruchomił młody książę Karol. Dziś sygnał nie jest używany, a budynek, w którym mieściła się instalacja, został rozebrany. W najlepszych czasach na stacji służyło sześciu latarników. Latarnię zautomatyzowano w 1985 roku i od tamtej pory jest nadzorowana zdalnie z siedziby Northern Lighthouse Board w Edynburgu. Dawne domki latarników trafiły później w prywatne ręce i przez lata służyły jako pensjonat dla zwierząt. Co zobaczysz na miejscu? Najciekawsze jest morze. Według wolontariuszy organizacji Whale and Dolphin Conservation Tiumpan Head to jedno z najlepszych miejsc w Wielkiej Brytanii do obserwacji waleni z brzegu. To także jedno z niewielu miejsc w kraju, gdzie z lądu da się zobaczyć delfiny Rissa. Regularnie widuje się tu również morświny, delfiny zwyczajne, delfiny białonose i płetwale karłowate. Lokalna obserwatorka Janet Marshall, która prowadziła tu spotkania z obserwacją, mówi o 18 gatunkach zaobserwowanych z tych brzegów. Sama latarnia stoi na terenie prywatnym, więc ogląda się ją z zewnątrz. Białą wieżę dobrze widać z drogi i ze ścieżki spacerowej. Jak dojechać i gdzie zaparkować? Na półwysep Eye jedzie się z Stornoway, głównego miasta Lewis. Droga kończy się niewielkim parkingiem przy jeziorku Loch an t-Siùmpain, około 300 metrów przed latarnią. Dojazd z własnym samochodem jest najwygodniejszy. Komunikacją publiczną da się tu dotrzeć, ale autobusy kursują rzadko, więc trzeba liczyć się z długim oczekiwaniem na powrót. Czy jest tu szlak spacerowy? Tak. Z parkingu prowadzi pętla o długości około 2 km, na którą należy przeznaczyć mniej więcej godzinę. Trasa jest uznawana za łatwą, ale prowadzi bagnistymi odcinkami wzdłuż wybrzeża, a przy przejściach przez ogrodzenia czasem brakuje stopni. Najlepiej obrać kierunek przeciwny do ruchu wskazówek zegara, przez wzgórze Foitealar i wschodnie wybrzeże. Przyda się wodoodporne obuwie. Kiedy przyjechać? Obserwacje waleni zależą od pogody i morza: spokojna woda i dobra widoczność znacznie zwiększają szanse. Weź lornetkę i ciepłe, wiatroodporne ubranie, bo na cyplu wieje niemal zawsze. Na miejscu nie ma toalet ani punktów gastronomicznych, więc zaopatrz się wcześniej w Stornoway lub w wioskach na półwyspie. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni? Nie, latarnia jest czynna, a teren wokół należy do prywatnych właścicieli. Wieżę ogląda się z zewnątrz. Czy tu naprawdę widać wieloryby i delfiny? Tak, to jedno z najlepszych miejsc w Wielkiej Brytanii do obserwacji z lądu. Najczęściej widuje się morświny, kilka gatunków delfinów i płetwale karłowate, ale wszystko zależy od pogody. Ile czasu potrzeba na wizytę? Pętla spacerowa zajmuje około godziny. Jeśli chcesz poobserwować morze z lornetką, zaplanuj dwie–trzy godziny. Czy są tu toalety lub sklep? Nie. Najbliższe usługi znajdziesz w Stornoway i miejscowościach na półwyspie Eye.

Old Hunstanton Lighthouse

King's Lynn and West Norfolk

Old Hunstanton Lighthouse to dawna latarnia morska w Old Hunstanton, w hrabstwie Norfolk we wschodniej Anglii (okolice King's Lynn). Stoi na szczycie klifów Hunstanton, czyli w najwyższym punkcie tego odcinka wybrzeża. Dziś to prywatny dom wakacyjny, więc zwiedza się ją z zewnątrz. Co to za budowla? Biała, okrągła wieża o lekko zwężającym się trzonie ma cztery kondygnacje. Wzniesiono ją z cegły i otynkowano, a dach pokryto łupkiem. Do północnej ściany przylega domek, którego bliźniaczy odpowiednik po stronie południowej został później rozebrany. Obiekt ma status zabytku Grade II (wpis z 1984 roku). Źródła różnie datują obecną wieżę: rejestr zabytków wskazuje około 1830 roku, inne opracowania podają 1840. Jak wyglądała jej historia? Światło w tym miejscu płonie od XVII wieku. Pierwsze wieże zapalono w 1665 roku obok średniowiecznej kaplicy, a pod koniec XVIII wieku zastąpiła je konstrukcja drewniana. Zanim w 1828 roku zakotwiczono statek-latarnię Lynn Well, Hunstanton był jedyną widoczną nocą wskazówką dla okrętów wpływających do zatoki The Wash. Wieża prowadziła statki do bezpiecznych wód Lynn Deeps. Latarnię wyłączono w latach 1921–1922. Od 1934 do 1957 roku korzystała z niej Królewska Służba Obserwacyjna (Royal Observer Corps). W 1964 roku miasto sprzedało obiekt architektowi z Cambridge. Czy można wejść do środka? Nie, chyba że wynajmiesz nocleg. Latarnia jest prywatną nieruchomością i funkcjonuje jako apartament do wynajęcia na wakacje, dlatego nie ma w niej godzin zwiedzania ani biletów. Z drogi i z okolic klifów dobrze widać samą bryłę wieży. Co zobaczysz w pobliżu? Tuż obok stoją ruiny kaplicy św. Edmunda z XIII wieku, którą zbudowano w 1272 roku. Sąsiedztwo ruin i białej wieży daje jedno z ciekawszych miejsc na zdjęcia w Old Hunstanton. Okolica łączy się z klifami Hunstanton, znanymi z warstwowego przekroju skał. Kiedy przyjechać? Wieża dobrze prezentuje się o każdej porze roku. Najlepsze światło na zdjęcia daje wczesny ranek lub wieczór, a spacer po klifach wygodniej zaplanować na suche dni. Najczęstsze pytania Czy latarnia w Old Hunstanton jest otwarta dla zwiedzających? Nie. To obiekt prywatny, używany jako dom wakacyjny. Można ją obejrzeć z zewnątrz albo wynająć na pobyt. Czy to ta sama latarnia, co ruiny obok? Nie. Ruiny należą do kaplicy św. Edmunda z 1272 roku. Latarnia to osobna, całkowicie zachowana wieża z XIX wieku. Od kiedy latarnia nie działa? Wygaszono ją w 1921 lub 1922 roku, zależnie od źródła. Później służyła obserwatorom lotniczym. Czy jest wpisana do rejestru zabytków? Tak, ma status Grade II od 1984 roku.