Tiumpan Head Lighthouse

Tiumpan Head Lighthouse stoi na wschodnim krańcu półwyspu Eye, niedaleko wsi Shulishader, na wyspie Lewis w archipelagu Hebrydów Zewnętrznych w Szkocji. To czynna latarnia morska, a okolica należy do najlepszych miejsc w Wielkiej Brytanii, z których można z lądu obserwować wieloryby i delfiny. Dla większości odwiedzających ważniejszy od samej wieży jest więc widok na wodę, a nie zwiedzanie wnętrza.

Jaka jest historia latarni?

Pomysł postawienia światła na tym cyplu pojawił się w XIX wieku. Początkowo rozważano inną lokalizację, w Portvoller, a władze przez lata odmawiały zgody. Ostatecznie wniosek zatwierdzono w 1879 roku, ale latarnię zbudowano dopiero na przełomie stuleci. Projekt przypisuje się inżynierom Davidowi Alanowi i Charlesowi Alexandrowi Stevensonom, przedstawicielom słynnej szkockiej rodziny budowniczych latarni. Światło zapalono po raz pierwszy 1 grudnia 1900 roku.

Stacja miała też sygnał mgłowy, zasilany sprężonym powietrzem. W 1956 roku, podczas wizyty rodziny królewskiej na Hebrydach, nowy syrenowy sygnał uruchomił młody książę Karol. Dziś sygnał nie jest używany, a budynek, w którym mieściła się instalacja, został rozebrany.

W najlepszych czasach na stacji służyło sześciu latarników. Latarnię zautomatyzowano w 1985 roku i od tamtej pory jest nadzorowana zdalnie z siedziby Northern Lighthouse Board w Edynburgu. Dawne domki latarników trafiły później w prywatne ręce i przez lata służyły jako pensjonat dla zwierząt.

Co zobaczysz na miejscu?

Najciekawsze jest morze. Według wolontariuszy organizacji Whale and Dolphin Conservation Tiumpan Head to jedno z najlepszych miejsc w Wielkiej Brytanii do obserwacji waleni z brzegu. To także jedno z niewielu miejsc w kraju, gdzie z lądu da się zobaczyć delfiny Rissa. Regularnie widuje się tu również morświny, delfiny zwyczajne, delfiny białonose i płetwale karłowate. Lokalna obserwatorka Janet Marshall, która prowadziła tu spotkania z obserwacją, mówi o 18 gatunkach zaobserwowanych z tych brzegów.

Sama latarnia stoi na terenie prywatnym, więc ogląda się ją z zewnątrz. Białą wieżę dobrze widać z drogi i ze ścieżki spacerowej.

Jak dojechać i gdzie zaparkować?

Na półwysep Eye jedzie się z Stornoway, głównego miasta Lewis. Droga kończy się niewielkim parkingiem przy jeziorku Loch an t-Siùmpain, około 300 metrów przed latarnią. Dojazd z własnym samochodem jest najwygodniejszy. Komunikacją publiczną da się tu dotrzeć, ale autobusy kursują rzadko, więc trzeba liczyć się z długim oczekiwaniem na powrót.

Czy jest tu szlak spacerowy?

Tak. Z parkingu prowadzi pętla o długości około 2 km, na którą należy przeznaczyć mniej więcej godzinę. Trasa jest uznawana za łatwą, ale prowadzi bagnistymi odcinkami wzdłuż wybrzeża, a przy przejściach przez ogrodzenia czasem brakuje stopni. Najlepiej obrać kierunek przeciwny do ruchu wskazówek zegara, przez wzgórze Foitealar i wschodnie wybrzeże. Przyda się wodoodporne obuwie.

Kiedy przyjechać?

Obserwacje waleni zależą od pogody i morza: spokojna woda i dobra widoczność znacznie zwiększają szanse. Weź lornetkę i ciepłe, wiatroodporne ubranie, bo na cyplu wieje niemal zawsze. Na miejscu nie ma toalet ani punktów gastronomicznych, więc zaopatrz się wcześniej w Stornoway lub w wioskach na półwyspie.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do latarni? Nie, latarnia jest czynna, a teren wokół należy do prywatnych właścicieli. Wieżę ogląda się z zewnątrz.

Czy tu naprawdę widać wieloryby i delfiny? Tak, to jedno z najlepszych miejsc w Wielkiej Brytanii do obserwacji z lądu. Najczęściej widuje się morświny, kilka gatunków delfinów i płetwale karłowate, ale wszystko zależy od pogody.

Ile czasu potrzeba na wizytę? Pętla spacerowa zajmuje około godziny. Jeśli chcesz poobserwować morze z lornetką, zaplanuj dwie–trzy godziny.

Czy są tu toalety lub sklep? Nie. Najbliższe usługi znajdziesz w Stornoway i miejscowościach na półwyspie Eye.