Zlomkovský mlýn

Zlomkovský mlýn to zabytkowy dawny młyn wodny na praskiej Malej Stranie, stojący nad lewym brzegiem kanału Čertovka – wąskiej odnogi Wełtawy, która oddziela wyspę Kampa od reszty dzielnicy. Budynek jest wpisany na listę nieruchomych zabytków kultury Republiki Czeskiej i należy do grupy historycznych młynów, które od średniowiecza korzystały z prądu Čertovki do napędzania kół młyńskich.

Gdzie stoi Zlomkovský mlýn?

Obiekt leży w samym sercu Malej Strany, tuż przy wodzie oddzielającej Kampę od stałego lądu. To lokalizacja, którą łatwo skojarzyć turystom odwiedzającym Kampę i most Karola – młyn wraz z sąsiednimi budynkami tworzy charakterystyczną panoramę kanału, znaną z licznych widoków na tę część Pragi.

Skąd wzięła się nazwa młyna?

Młyn nosił w swojej historii kilka nazw, co odzwierciedla zmieniających się właścicieli. Nazwa „Zlomkovský" pojawiła się po raz pierwszy w 1532 roku, gdy obiekt kupił młynarz Pavel Zlomek – to od jego nazwiska pochodzi obecne miano. Budynek był też znany jako mlyn maltański (Maltézský mlýn) oraz wendlingerowski (Wendlingerovský mlýn), w zależności od tego, do kogo w danym okresie należał.

Jaka jest historia budynku?

Młyn wodny stał w tym miejscu już przed rokiem 1400 i podlegał wówczas maltańskiej komandorii Najświętszej Marii Panny pod Łańcuchem – zakonowi joannitów mającemu swoją siedzibę w pobliskim kościele na Malej Stranie. W czasie rewolucji husyckiej na początku XV wieku obiekt spłonął i przez pewien czas pozostawał w ruinie – źródła historyczne opisują go jako „spalony i ostatecznie zniszczony".

Ruiny młyna przekazano następnie w dziedziczną dzierżawę pod warunkiem odbudowy; do posiadłości należały wówczas także ogród, obejście oraz uliczka, którą w razie potrzeby można było zamknąć. Po zakupie przez Pavla Zlomka w 1532 roku obiekt zaczął funkcjonować pod nową nazwą. W 1583 roku, już uszkodzony, trafił w ręce Viléma z Rožmberka, jednego z najpotężniejszych czeskich rodów szlacheckich tamtej epoki. Kolejne dekady przyniosły zmiany właścicieli, aż w 1684 roku młyn odziedziczył baron Jan Jiří Wendlinger – stąd wzięła się jego druga historyczna nazwa.

Sam budynek młyna i przylegający do niego dom mieszkalny znajdowały się pod wspólnym dachem, ale stanowiły przestrzennie odrębne części. Konstrukcja była murowana, jednokondygnacyjna, a wodę do koła młyńskiego doprowadzał specjalnie wybudowany kanał (náhon).

Jak wygląda dziś?

Współcześnie Zlomkovský mlýn funkcjonuje jako budynek mieszkalny – dawna funkcja przemysłowa dawno ustąpiła miejsca zabudowie mieszkaniowej, typowej dla wielu historycznych młynów na Kampie, które po zaprzestaniu działalności młynarskiej zostały przebudowane na domy. Obiekt nie jest udostępniony do zwiedzania od środka, ale jego bryłę i charakterystyczne usytuowanie nad Čertovką można podziwiać z zewnątrz – spacerując wzdłuż kanału, z mostków łączących Kampę z Malą Straną lub z okolic mostu Karola.

Najczęstsze pytania

Czy Zlomkovský mlýn można zwiedzać? Nie, budynek pełni dziś funkcję prywatnego domu mieszkalnego i nie jest otwarty dla zwiedzających. Można go jednak oglądać z zewnątrz, spacerując wzdłuż kanału Čertovka.

Dlaczego młyn nazywa się Zlomkovský? Nazwa pochodzi od młynarza Pavla Zlomka, który kupił obiekt w 1532 roku. Wcześniej i później funkcjonował też pod nazwami Maltézský i Wendlingerovský mlýn, w zależności od właściciela.

Jak stary jest ten młyn? Młyn w tym miejscu istniał już przed 1400 rokiem, choć obecny kształt i nazwa ukształtowały się w kolejnych wiekach, po odbudowie ze zniszczeń z okresu wojen husyckich.

Czy to jedyny historyczny młyn na Kampie? Nie – wzdłuż kanału Čertovka na Kampie stało historycznie kilka młynów wodnych, które wykorzystywały jego prąd do napędu kół młyńskich; Zlomkovský mlýn jest jednym z zachowanych przykładów tej zabudowy.

Czy młyn jest zabytkiem? Tak, budynek figuruje na liście nieruchomych zabytków kultury Republiki Czeskiej.