Zamek Žamberk

Zamek Žamberk to renesansowa rezydencja stojąca w sercu miasta Žamberk, w powiecie Uście nad Orlicą, w kraju pardubickim. Choć z zewnątrz wygląda dziś dość skromnie, jego historia sięga XVI wieku i wiąże się z kilkoma znaczącymi rodami czeskiej szlachty, które kolejno przebudowywały budowlę na swój sposób.

Jak powstał zamek w Žamberku?

Miasto Žamberk po raz pierwszy pojawia się w dokumentach w 1341 roku jako część majątku potsztejnskiego. W 1568 roku, przy podziale dóbr między synów Zdeňka Žampacha z Potštejna, połowę Žamberka otrzymał Karel Žampach. Zaledwie kilka lat później, w 1575 roku, Karel sprzedał swoją część Mikulášowi z Bubna. To właśnie on zdecydował się wznieść w mieście nową siedzibę – dotychczasowy, średniowieczny zamek w pobliskich Liticach przestał odpowiadać jego potrzebom. Nowa budowla, po raz pierwszy wzmiankowana w źródłach około 1600 roku, miała formę renesansowego, czteroskrzydłowego założenia z wewnętrznym dziedzińcem podzielonym łącznikiem na dwie części. Dzięki temu Žamberk stał się po raz pierwszy w swojej historii siedzibą rezydencjonalną, a nie tylko osadą podległą odległemu zamkowi.

Co przetrwał zamek na przestrzeni wieków?

Los rezydencji nie zawsze był łaskawy. W 1643 roku, w trakcie wojny trzydziestoletniej, budowlę spustoszyły wojska szwedzkie – odbudowa zajęła kolejne lata i zakończyła się dopiero w 1656 roku. Kilkadziesiąt lat później ówczesny właściciel, František Adam, zdecydował się na barokową przebudowę, dostosowując zamek do roli centrum administracyjnego rozległego majątku. Po jego śmierci w 1711 roku znaczenie Žamberka jako rezydencji stopniowo malało.

Kolejny zwrot nastąpił w XIX wieku: w 1809 roku majątek nabył Verian Alfred Windischgrätz, który nadał budowli rokokowy charakter, a następnie odsprzedał go rodzinie Parishów. To właśnie Parishowie, w latach 1881–1925, przeprowadzili największą modernizację – zamek zyskał wówczas secesyjną fasadę, a większość wnętrz została odnowiona w duchu epoki. Rodzina zarządzała posiadłością aż do 1948 roku, kiedy to, jak wiele podobnych obiektów w Czechosłowacji, przeszła na własność państwa.

Co warto wiedzieć zwiedzając Žamberk?

Zamek leży w samym centrum miasta, co czyni go naturalnym punktem odniesienia podczas spaceru po Žamberku i okolicach Uścia nad Orlicą. Jego wielowarstwowa historia – od renesansowych początków, przez barokowe i rokokowe przebudowy, aż po secesyjny wystrój przełomu XIX i XX wieku – sprawia, że w jednej bryle można odczytać kilka epok architektonicznych naraz.

Najczęstsze pytania

Kto zbudował zamek w Žamberku? Budowę zainicjował Mikuláš z Bubna po zakupie majątku w 1575 roku; pierwsza wzmianka o gotowej budowli pochodzi z około 1600 roku.

Jaki styl architektoniczny reprezentuje zamek? Pierwotnie renesansowy, czteroskrzydłowy z dziedzińcem, później wzbogacony o elementy barokowe, rokokowe i secesyjne z kolejnych przebudów.

Do kiedy zamek należał do prywatnych właścicieli? Do 1948 roku pozostawał w rękach rodziny Parishów, po czym przeszedł na własność państwa.

Gdzie dokładnie znajduje się zamek? W centrum miasta Žamberk, w powiecie Uście nad Orlicą, w kraju pardubickim, w Czechach.