Zamek w Poběžovicach

Zamek w Poběžovicach to dawna szlachecka rezydencja stojąca w samym centrum czeskiego miasteczka Poběžovice, w powiecie Domažlice, tuż przy granicy z Bawarią. Budowla przeszła drogę typową dla wielu czeskich siedzib rycerskich – od średniowiecznej warowni, przez renesansową przebudowę, po barokowy pałac – a jej najbardziej znany rozdział wiąże się z arystokratycznym rodem Coudenhove-Kalergi.

Kiedy powstał zamek i jak zmieniał się na przestrzeni wieków?

Pierwsza budowla obronna w tym miejscu powstała po 1459 roku, gdy miasteczko – wówczas znane jako Ronšperk – przeszło w posiadanie Dorohosta z Ronšperka. Prawa miejskie Poběžovice otrzymały w 1502 roku. Pierwotny obiekt miał formę silnie umocnionej, niemal okrągłej dwupiętrowej budowli z jednym wejściem prowadzącym na zamknięty dziedziniec. W 1510 roku zamek zdobyły wojska królewskie, a w XVI wieku ród Švamberków przebudował go w duchu renesansu. Kolejną, tym razem gruntowną metamorfozę przeszedł w latach 1682–1696 za sprawą Matyáša z Wunschwitz, który zamienił dawną warownię w wygodną barokową rezydencję.

Jaki związek ma zamek z rodem Coudenhove-Kalergi?

W 1864 roku majątek Ronšperk (Poběžovice) wraz z sąsiednim Pivoněm kupił Franz Karl Coudenhove, rozpoczynając niemal osiemdziesięcioletni okres, w którym zamek należał do rodziny Coudenhove-Kalergi. To właśnie za ich rządów obiekt przeszedł najwięcej zmian architektonicznych – Hans Coudenhove-Kalergi przeprowadził modernizacje w latach 1920–1921, a w 1923 roku dobudowano pseudorenesansową bramę wjazdową. Wcześniej, u schyłku XIX wieku, na zamku mieszkał hrabia Heinrich Coudenhove-Kalergi, austro-węgierski dyplomata, który podczas podróży do Japonii w 1892 roku poznał Mitsuko Aoyamę, córkę tokijskiego kupca, i sprowadził ją później do Poběžovic jako żonę. Heinrich zmarł na zamku w 1906 roku. Ich syn, Richard Mikuláš Coudenhove-Kalergi, założył w 1923 roku Unię Paneuropejską – jeden z pierwszych zorganizowanych ruchów na rzecz zjednoczenia Europy – co czyni go najbardziej znanym potomkiem rodziny związanej z tym miejscem. Ostatnim właścicielem przed konfiskatą majątku w 1945 roku był Johann (Hans) Coudenhove-Kalergi.

Co działo się z zamkiem po 1945 roku?

Po drugiej wojnie światowej i przejęciu przez państwo zamek został ograbiony z wyposażenia i przez dziesięciolecia popadał w ruinę. Od 1989 roku obiekt należy do gminy Poběžovice, która prowadzi jego stopniową odbudowę i zabezpieczanie substancji zabytkowej. Tempo prac konserwatorskich bywało jednak nierówne – zależało od zmieniającego się zaangażowania lokalnego zarządu.

Dlaczego warto zatrzymać się w Poběžovicach?

Zamek stanowi punkt centralny małego pogranicznego miasteczka, które samo w sobie rzadko trafia na turystyczne szlaki, mimo bogatej historii związanej z jedną z ciekawszych europejskich rodzin arystokratycznych XIX i XX wieku. To miejsce dla osób zainteresowanych historią Europy Środkowej, losami pogranicza czesko-bawarskiego oraz biografią Richarda Coudenhove-Kalergiego i jego idei zjednoczonego kontynentu, którym patronował właśnie stąd wywodzący się ród.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się zamek w Poběžovicach? W centrum miasteczka Poběžovice, w powiecie Domažlice w zachodnich Czechach, blisko granicy z Bawarią.

Kto zbudował zamek? Pierwszą warownię wzniesiono po 1459 roku za czasów Dorohosta z Ronšperka; obecny, barokowy kształt zawdzięcza przebudowie Matyáša z Wunschwitz z lat 1682–1696.

Jaki jest związek zamku z rodem Coudenhove-Kalergi? Rodzina posiadała majątek od 1864 do konfiskaty w 1945 roku. To tu mieszkał hrabia Heinrich Coudenhove-Kalergi z żoną Mitsuko, a ich syn Richard założył w 1923 roku Unię Paneuropejską.

Czy zamek jest dziś odrestaurowany? Częściowo. Od 1989 roku należy do gminy, która prowadzi stopniową renowację, choć tempo prac konserwatorskich zmieniało się na przestrzeni lat.

Co stało się z zamkiem po 1945 roku? Został skonfiskowany rodowi Coudenhove-Kalergi, ograbiony i przez dziesięciolecia niszczał, zanim przeszedł pod zarząd gminy.