Zamek w Trhanově

Zamek w Trhanově to barokowa rezydencja stojąca w niewielkiej gminie Trhanov, w powiecie Domažlice, w kraju pilzneńskim, na zachodnim skraju Czech, u podnóża Českého lesa. Gmina liczy około pół tysiąca mieszkańców i składa się z dwóch części — samego Trhanova oraz przysiółka Pila — a sam zamek zawdzięcza sławę nie tylko architekturze, lecz i związkom z rodem Stadionów oraz jedną z najbardziej znanych czeskich powieści historycznych.

Gdzie leży Trhanov i jak duża jest ta gmina?

Trhanov to niewielka gmina wiejska w Chodsku, regionie znanym z odrębnej tradycji ludowej na pograniczu z Bawarią. Według danych spisowych liczy nieco ponad 500 mieszkańców, co czyni ją typową małą gminą tej części kraju pilzneńskiego. Administracyjnie dzieli się na dwie części katastralne: Trhanov, gdzie stoi zamek, oraz Pilę — mniejszy przysiółek położony w granicach tej samej gminy. Dla turysty jadącego przez Chodsko Trhanov jest punktem, w którym architektura pałacowa spotyka się ze spokojnym, wiejskim krajobrazem pogranicza.

Kto wybudował zamek i skąd wzięło się przezwisko „Lomikarowski”?

Obecny zamek wzniósł w latach 1676–1677 Wolf Vilém Lamingen z Albenreuthu, właściciel miejscowego majątku, którego mieszkańcy Chodska zapamiętali jako bezwzględnego pana pod przydomkiem „Lomikar”. To właśnie ta postać — i jej konflikt z chodskimi poddanymi — stała się później punktem wyjścia dla najsłynniejszej literackiej historii związanej z tym miejscem. Budowla powstała jako reprezentacyjna rezydencja szlachecka, zastępująca wcześniejszą, skromniejszą siedzibę rodu.

Jak zamek zmieniał się w rękach rodu Stadionów?

Po Lamingenach majątek przeszedł w ręce rodu Stadionów, którzy w latach 1703–1706 rozbudowali zamek po pożarze, powiększając jego pierwotny, barokowy korpus. Kolejny pożar strawił budowlę w 1810 roku, gdy właścicielem był Jan Filip Stadion — polityk piastujący urząd ministra spraw zagranicznych, a później finansów monarchii austriackiej. Stadion szybko odbudował rezydencję, dodając jej drugie piętro, i już w 1811 roku przeniósł się do odnowionego zamku. Ta wersja budowli, wysoka i zwarta, w dużej mierze odpowiada temu, co można zobaczyć w Trhanově dzisiaj.

Jaki jest związek zamku z powieścią „Psohlavci”?

W 1853 roku w Trhanově urodził się Josef Thomayer, syn tutejszego ogrodnika zamkowego, który z czasem stał się jednym z najbardziej cenionych czeskich lekarzy i jednocześnie pisarzem. Thomayer zaprosił do Trhanova swojego przyjaciela, pisarza Aloisa Jiráska — wizyta w zamku i kontakt z chodskimi podaniami o dawnych sporach poddanych z panem na zamku zainspirowały Jiráska do napisania powieści „Psohlavci” („Psogłowcy”), jednego z kanonicznych dzieł czeskiej literatury historycznej. Dzięki tej powieści postać Lomikara i sam zamek trwale weszły do czeskiej kultury popularnej.

Co można zobaczyć w zamku dzisiaj?

Obecnie w budynku zamku znajdują swoje miejsce instytucje służące lokalnej społeczności — działa tu m.in. urząd gminy oraz poczta, a część obiektu wykorzystywana jest do celów edukacyjnych związanych z przyrodą regionu. Trhanov nie jest więc muzealną atrakcją w klasycznym sensie, lecz żywym budynkiem, który od wieków pozostaje centrum miejscowości, zmieniając funkcję wraz z czasem, ale zachowując barokowy charakter nadany mu jeszcze w XIX wieku.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się zamek w Trhanově? W gminie Trhanov, w powiecie Domažlice, w kraju pilzneńskim, w zachodnich Czechach; gmina obejmuje też przysiółek Pila.

Kto zbudował zamek? Rezydencję wzniósł w latach 1676–1677 Wolf Vilém Lamingen z Albenreuthu, znany z przydomku „Lomikar”; później rozbudowywał ją ród Stadionów.

Jaki jest związek zamku z literaturą? W zamku urodził się Josef Thomayer, który zaprosił tu Aloisa Jiráska — ten, zainspirowany historią regionu i postacią Lomikara, napisał powieść „Psohlavci”.

Ile mieszkańców ma gmina Trhanov? Około 500–540 osób, według danych spisowych.

Co znajduje się w zamku obecnie? Urząd gminy, poczta oraz przestrzeń wykorzystywana do edukacji przyrodniczej.