Castle Starý Herštejn

Zamek Starý Herštejn to średniowieczna ruina wznosząca się na wzgórzu w Lesie Czeskim (Český les), na południowy wschód od Vranova, w powiecie Domažlice na Chodszczyźnie. Choć z murów zostało niewiele, miejsce to należy do najbardziej charakterystycznych punktów na turystycznej mapie regionu przygranicznego z Bawarią.

Gdzie właściwie leży ten zamek?

Ruiny stoją na zalesionym wzniesieniu w rejonie wsi Pivoň, kilkanaście kilometrów od Domažlic i w bezpośrednim sąsiedztwie Vranova. Lokalizacja nie była przypadkowa – zamek pilnował starego szlaku handlowego, który prowadził z Horšovského Týna przez Poběžovice w głąb Bawarii. Wzgórze z ruinami objęte jest ochroną jako rezerwat przyrody, co dodatkowo podkreśla wyjątkowość otoczenia.

Kto i kiedy postawił Herštejn?

Budowlę wzniesiono w drugiej połowie XIII wieku, najpewniej jeszcze przed 1266 rokiem. Dawniej sądzono, że inicjatywę wzięli w swoje ręce władcy czescy, jednak nowsze badania wskazują raczej na niemiecki ród szlachecki jako fundatora. Najstarszy zachowany dokument wymieniający zamek pochodzi z 1272 roku i wiąże się z osobą Protivca z Herštejna. Według kroniki bawarskiego Schönsee, czeski król miał zająć gród, nakazać jego wzmocnienie i uczynić z niego strażnicę pilnującą granicy.

Przez czyje ręce przechodził majątek?

Losy Herštejna to długi ciąg zmian właścicieli. Przed 1328 rokiem posiadłość kupił hrabia Oldřich z Leuchtenberga, który następnie sprzedał ją księciu Henrykowi Bawarskiemu za tysiąc groszy – choć suma ta najprawdopodobniej nigdy nie została spłacona w całości. W niejasnych okolicznościach zamek przeszedł potem na króla Jana Luksemburskiego, który w 1331 roku odsprzedał go za znacznie niższą kwotę, trzysta groszy, praskiemu biskupowi Janowi IV z Dražic. W czasie wojen husyckich gród został zdobyty przez wojska miasta Domažlice, lecz mimo to nie przestał funkcjonować.

Jak doszło do upadku zamku?

Koniec Herštejna nastąpił w 1510 roku, gdy warownię zdobył i zniszczył rycerz-rozbójnik Zdeněk Dobrohost z Ronšperka. Wcześniej, w wigilię Bożego Narodzenia 1484 roku, miejsce to było sceną krwawego napadu, który do dziś żyje w lokalnych podaniach i budzi grozę wśród okolicznych mieszkańców. Te wydarzenia sprawiły, że Starý Herštejn zyskał w regionie reputację miejsca o ponurej, pełnej przemocy historii.

Co można zobaczyć na miejscu dzisiaj?

Zachowana do naszych czasów pozostałość to przede wszystkim dolna część okrągłej wieży stojącej na południowym skraju grzbietu wzgórza, fragmenty murów obwodowych skryte w gęstej roślinności oraz widoczne w terenie ślady fosy i wału, które chroniły niżej położony podzamcze. Badania archeologiczne przeprowadzone w latach 2006–2008 przyniosły nowe informacje o pierwotnym układzie zamku, w tym potwierdziły istnienie drugiej wieży, które wcześniej było tylko przypuszczeniem. Całość jest wpisana na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Najczęstsze pytania

Jak daleko od Vranova znajduje się zamek Starý Herštejn? Ruiny leżą na południowy wschód od Vranova, w pobliżu wsi Pivoň, w powiecie Domažlice.

Kiedy powstał zamek? Najpewniej jeszcze przed 1266 rokiem, w drugiej połowie XIII wieku – pierwszy pisany dokument wymieniający go pochodzi z 1272 roku.

Dlaczego zamek przestał istnieć? W 1510 roku został zdobyty i zniszczony przez rycerza-rozbójnika Zdeňka Dobrohosta z Ronšperka.

Co dziś można zobaczyć na miejscu? Dolną część okrągłej wieży, pozostałości murów oraz ślady fosy i wału podzamcza – wszystko chronione jako zabytek kultury.