Zámek Houstouň

Zámek Houstouň stoi na zachodnim skraju miasteczka Hostouň w kraju plzeńskim, na miejscu średniowiecznej strażnicy obronnej otoczonej niegdyś szeroką fosą. To rzadki przykład rezydencji, która przez osiem wieków zmieniała funkcję niemal tyle razy, co właścicieli — od gotyckiej tvrzy przez renesansowy pałac i barokowy zamek aż po dzisiejszy ośrodek wychowawczy dla młodzieży.

Jak wyglądała historia zamku?

Osada Hostouň istniała już w 1238 roku — w źródłach pojawia się wtedy postać Gumperta z Hostouně. Sama strażnica obronna nie ma ustalonej daty powstania, pierwszy pisany dokument, który o niej wspomina, pochodzi z 1508 roku, choć budowla musiała istnieć wcześniej. W XVI wieku ród Gutštejnów przebudował skromną tvrz w obszerny renesansowy zamek — z czterema skrzydłami otaczającymi kwadratowy dziedziniec i fosą szeroką na 10–20 metrów. Z tego okresu pochodzi też opis dwupiętrowej budowli z renesansowym szczytem.

Połowa XVIII wieku przyniosła kolejną metamorfozę: Trautmannsdorfowie przebudowali zamek w duchu baroku, obniżając go o jedno piętro i rozbierając dwa z czterech skrzydeł. Dlatego dziś budynek jest dwuskrzydłowy, a jego architektura — po licznych przebudowach z XIX wieku — nie daje się jednoznacznie przypisać żadnemu stylowi. Fosa przestała pełnić funkcję obronną już w 1656 roku, choć jeszcze w XIX wieku widać było jej pozostałości w terenie.

Co warto wiedzieć o nowszych dziejach?

Losy zamku w XX wieku były burzliwe. Do 1990 roku budynek zajmowała armia sowiecka, co odbiło się na jego stanie technicznym. Po wycofaniu wojsk gmina sprzedała obiekt firmie Agos Praha za 1,5 miliona korun — nieruchomość zmieniała później właścicieli, a jej wartość rosła aż do 54 milionów korun przy jednej z transakcji. Od 2002 roku w zamku działa ośrodek wychowawczy dla dzieci i młodzieży, dzięki czemu budynek przeszedł gruntowną rekonstrukcję i nie stoi opuszczony.

Co zobaczysz na miejscu?

Ponieważ zamek jest obecnie placówką opiekuńczo-wychowawczą, nie zwiedza się jego wnętrz — warto o tym pamiętać, planując wizytę. Można jednak zobaczyć budowlę z zewnątrz, otoczoną rozległym, dziś nieco zaniedbanym parkiem, który sam w sobie jest przyjemnym miejscem na spacer. Zamek stoi w oddaleniu od głównej zabudowy miasteczka, na wyniesieniu, obok kościoła św. Jakuba Większego, który dominuje nad panoramą Hostouně. W samym mieście warto też zajrzeć do kaplicy Bożego Ciała, kaplicy cmentarnej Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny oraz zobaczyć grupę figur Trójcy Świętej.

Jak dotrzeć do Hostouně?

Hostouň leży w okresie Domažlice, w zachodniej części kraju plzeńskiego, niedaleko granicy z Niemcami. Miasteczko ma połączenie kolejowe (linia Tachov–Domažlice, otwarta w 1910 roku) oraz dojazd drogowy z pobliskich Domažlic i Horšovského Týna. To dobry punkt wypadowy dla osób zwiedzających region Českého lesa i Chodska.

Kiedy przyjechać?

Najlepszy czas na wizytę to wiosna i lato, kiedy park wokół zamku zieleni się i nadaje się na spokojny spacer, a dłuższe dni pozwalają połączyć wizytę z wycieczką po okolicznych szlakach Chodska. Jesienią miasteczko i otaczające wzgórza zyskują dodatkowy, malowniczy kolor.

Najczęstsze pytania

Czy można zwiedzić wnętrze zamku? Nie — od 2002 roku budynek pełni funkcję ośrodka wychowawczego dla dzieci i młodzieży, więc jest to obiekt zamknięty dla turystów.

Czym różni się ten zamek od innych czeskich rezydencji? Jego historia to niemal podręcznikowy przykład ewolucji architektury obronnej — od gotyckiej tvrzy przez renesansowy pałac czterech skrzydeł, aż po skromniejszy barokowy dwuskrzydłowy zamek, jaki stoi dzisiaj.

Czy w Hostouni jest coś jeszcze do zobaczenia? Tak — kościół św. Jakuba Większego, kaplica Bożego Ciała, kaplica cmentarna Wniebowzięcia NMP oraz grupa figur Trójcy Świętej, wszystkie w niewielkiej odległości od zamku.

Jak dojechać do Hostouně bez samochodu? Miasteczko obsługuje linia kolejowa Tachov–Domažlice, można też dojechać autobusem z Domažlic, największego miasta w regionie.