Bernartice Fortress

Bernartice to niewielkie miasteczko (městys) w powiecie Písek, w kraju południowoczeskim, którego pierwsza wzmianka pisemna pochodzi z 1248 roku. Z miejscowością związana jest historia trzech kolejnych warownych siedzib (tvrzí), które przez wieki zmieniały właścicieli i lokalizację.

Skąd wzięła się nazwa i gdzie stała pierwsza tvrz?

Według miejscowej tradycji historycznej, na przełomie XIII i XIV wieku (około 1293 roku) tvrz w Bernarticach założył Bernard (Bernart) z Bernartic wraz z żoną Dobroněhą z Kamberka. Warownia stanęła w pobliżu miejscowego kościoła parafialnego i przez pokolenia była siedzibą drobnej szlachty władającej okolicznymi wsiami.

Jak zmieniali się właściciele w średniowieczu?

W 1383 roku Dobeš z Bernartic sprzedał majątek Kunešowi z Chvojna. Po wojnach husyckich zarządzanie dobrami przejął Mikuláš Krchlebec z Krchleb. W tym samym czasie boczna gałąź rodu poszła inną drogą — po śmierci Kunráta z Bernartic (około 1399 roku) jego synowie, Buzek i Petr, odziedziczyli sąsiednie Borovany i zaczęli budować tam własną siedzibę, przyjmując przydomek "z Borovan".

Gdzie stała druga tvrz?

Kolejna warowna siedziba powstała później na wzniesieniu nad Zámeckým rybníkem (Stawem Zamkowym), dokładnie w miejscu, w którym dziś stoi budynek miejscowej szkoły. Wśród jej właścicieli wymienia się między innymi ród Bechyňů oraz Rynárta z Dubu.

Jak Bernartice trafiły w ręce jezuitów?

Ostatnią świecką właścicielką majątku była Anna Puchfelderová, która w 1606 roku sprzedała dobra jezuickiemu kolegium świętego Klemensa (Klementinum) w Pradze. Jezuici wznieśli trzecią z kolei tvrz jako siedzibę nowo utworzonego dworu gospodarczego, a w 1623 roku dokupili sąsiedni majątek Borovany. W 1636 roku, za ich rządów, Bernartice otrzymały przywilej miasteczka (městys).

Kiedy i dlaczego tvrz przestała istnieć?

W 1669 roku jezuici administracyjnie połączyli dobra bernartickie z sąsiednimi Opařanami. Tvrz w Bernarticach straciła wówczas swoją funkcję, szybko popadła w ruinę i wkrótce zanikła. Połączenie majątków stało się trwałe w 1727 roku, gdy zakon wybudował nową rezydencję w Opařanach, a następnie kościół świętego Franciszka Ksawerego według projektu Kiliána Ignáca Dientzenhofera, wzorowany na kościele świętego Klemensa przy praskim Klementinum. Po kasacie zakonu jezuitów w 1773 roku Bernartice przeszły pod zarząd królewskiego majątku w Opařanach.

Co jeszcze wiadomo o dawnym majątku dworskim?

W 1781 roku doprowadzono wodę z Zámeckého rybníka do kamiennej studni na miejscowym rynku — drobny, lecz namacalny ślad dawnej infrastruktury związanej z zapleczem dworskim.

Co można dziś zobaczyć na miejscu?

Po żadnej z trzech kolejnych tvrzí w samych Bernarticach nie zachowały się naziemne relikty dostępne dla zwiedzających — teren dawnego dworu jezuickiego jest dziś niedostępny dla turystów. Świadectwem burzliwej historii rodu pozostają źródła pisane oraz nazwy terenowe, jak Zámecký rybník, przypominające o dawnym układzie przestrzennym miasteczka.

Najczęstsze pytania

Czy w Bernarticach zachowała się tvrz? Nie. Żadna z trzech historycznych tvrzí nie przetrwała w formie dostępnej do zwiedzania — ostatnia, jezuicka, zanikła po połączeniu majątku z Opařanami w XVII wieku.

Kto założył pierwszą tvrz w Bernarticach? Według tradycji Bernard (Bernart) z Bernartic wraz z żoną Dobroněhą z Kamberka, na przełomie XIII i XIV wieku.

Jaki związek mają Bernartice z jezuitami? W 1606 roku majątek kupili jezuici z praskiego Klementinum, którzy zarządzali nim aż do kasaty zakonu w 1773 roku.

Gdzie stała druga tvrz? Na wzniesieniu nad Zámeckým rybníkem, w miejscu, gdzie dziś stoi budynek szkoły.