Castle Kopec

Zamek Kopec (nazywany też zamkiem Prostiboř) to ruina średniowiecznego zamku przebudowanego w czasach nowożytnych na rezydencję. Stoi na skalistym cyplu nad rzeką Úhlavką, około kilometra od wsi Prostiboř, w powiecie Tachov, w kraju plzeńskim, na wysokości ponad 430 metrów n.p.m. Od 1964 roku obiekt jest wpisany do rejestru zabytków kultury, a od kilku lat przechodzi powolną, wieloetapową renowację.

Kiedy powstał zamek i kto go zbudował?

Pierwsze pośrednie wzmianki o Prostiboři sięgają XIII wieku, a konkretne zapisy o samym zamku pochodzą z pierwszej połowy XIV wieku. Twierdzę wzniósł ród lokalnych włodyków pieczętujących się przydomkiem od Prostiboře — najdłużej w źródłach pojawia się Habart z Prostiboře, wymieniany jeszcze w połowie XIV wieku. Zamek od początku pełnił funkcję obronną, strzegąc przeprawy i szlaku wzdłuż doliny Úhlavki.

Jak zamek trafił w ręce klasztoru w Kladrubach?

Przełomowym momentem był rok 1372, gdy za zgodą cesarza Karola IV zamek sprzedano klasztorowi benedyktynów w Kladrubach. Mnisi wykorzystywali twierdzę nie tylko jako punkt obronny, lecz również jako skarbiec i miejsce odosobnienia dla więźniów. Na początku XV wieku obiekt stał się celem działań zbrojnych — w 1403 roku był oblegany przez wojska królewskie, a w 1421 roku, w trakcie wojen husyckich, zamek zdobyli husyci.

Jak zamek zmieniał właścicieli i przechodził w rezydencję?

Po wojnach husyckich Prostiboř wielokrotnie zmieniał panów. Przez znaczną część XV wieku i na początku XVI wieku należał do rodu Vrtbů, później przechodził przez ręce kolejnych szlacheckich rodzin. W XVII i XVIII wieku dawną gotycką warownię stopniowo przebudowywano na wygodną, jednopiętrową rezydencję z sklepieniami kolebkowymi i portalem z żebrowym sklepieniem krzyżowym przy wejściu. W 1799 roku rozebrano dominującą niegdyś basztę, co ostatecznie zatarło średniowieczny, obronny charakter budowli. Od połowy XIX wieku majątek należał do rodu Löwensteinów i był administrowany razem z dobrami w pobliskim Boru.

Co skrywają wnętrza — freski i najstarszy strop w regionie?

Podczas prac w 1982 roku odkryto na ścianach renesansowe freski przedstawiające Ostatnią Wieczerzę oraz Madonnę z Dzieciątkiem. Na podstawie herbu rodu Ronšperków datowano je na lata 1528–1537; obecnie freski przeniesiono do zamku w Horšovskym Týnie, gdzie można je oglądać. W jednym z pomieszczeń zachował się drewniany strop z dębowych belek, którego wiek określono metodą dendrochronologiczną na rok 1307 — należy on do najstarszych zachowanych konstrukcji drewnianych w Czechach. W dziedzińcu stoi też empirowy spichlerz z 1816 roku, jedyny ocalały budynek gospodarczy dawnego folwarku.

Jak wygląda zamek dziś i czy można go zwiedzać?

Rezydencja była zamieszkana aż do 1950 roku, po czym zaczęła popadać w ruinę — jeszcze w połowie pierwszej dekady XXI wieku budynek stał bez dachu. W 2021 roku obiekt zmienił właściciela; nowi gospodarze rozpoczęli ratunkowe prace zabezpieczające i częściową odbudowę, planując przywrócić zamkowi funkcje kulturalne i edukacyjne. Wnętrza pozostają zamknięte dla zwiedzających jako własność prywatna, ale ruinę można oglądać z zewnątrz, spacerując znakowanym szlakiem turystycznym prowadzącym w pobliżu wzgórza.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się zamek Kopec? Na skalistym cyplu nad rzeką Úhlavką, około kilometra od wsi Prostiboř, w powiecie Tachov.

Czy zamek Kopec można zwiedzać od środka? Nie — to prywatna własność w trakcie renowacji, dostępna wyłącznie z zewnątrz.

Dlaczego zamek nazywa się czasem Prostiboř, a czasem Kopec? Nazwa Kopec pochodzi od pobliskiej osady, natomiast Prostiboř to nazwa historyczna, związana z pierwotnymi właścicielami i pobliską gminą.

Co jest najcenniejszym elementem zamku? Drewniany strop z dębowych belek datowany na 1307 rok, jeden z najstarszych zachowanych w Czechach, oraz renesansowe freski z lat 1528–1537.