Zamek Šternberk

Zamek Šternberk to jeden z najważniejszych zabytków miasta Šternberk w powiecie ołomunieckim na Morawach, wpisany na listę narodowych zabytków kultury Czech.

Gdzie znajduje się zamek i dlaczego warto go odwiedzić?

Zamek wznosi się nad miastem Šternberk, w regionie ołomunieckim, i od wieków stanowi punkt orientacyjny tej części Moraw. To miejsce łączy warstwy historii — od średniowiecznej twierdzy rycerskiej, przez rezydencję biskupią, po XIX-wieczną przebudowę w duchu historyzmu. Dla zwiedzających oznacza to możliwość spaceru przez kilka epok architektonicznych w jednym kompleksie.

Kto i kiedy założył zamek?

Zamek powstał w połowie XIII wieku, prawdopodobnie z inicjatywy Zdeslava z Chlumca i Šternberka, przedstawiciela możnego rodu, od którego wzięła nazwę zarówno budowla, jak i samo miasto. Pierwsza pisemna wzmianka o zamku pochodzi z 1269 roku. W tamtym okresie obiekt pełnił funkcję obronną, strzegąc szlaków handlowych i majątków rodowych na północnych Morawach.

Jak zmieniał się zamek na przestrzeni wieków?

W XIV wieku zamek przeszedł istotną przemianę za sprawą biskupa Alberta II ze Šternberka, który przekształcił surową twierdzę w reprezentacyjną rezydencję. To wtedy ozdobiono zamkową kaplicę w stylu nawiązującym do dworu cesarza Karola IV, co świadczy o ambicjach i pozycji rodu w tamtym czasie.

Kolejny istotny etap przypadł na XVI wiek, gdy zamek należał do rodu Berków z Dubé i Lipé. Nowi właściciele przeprowadzili renesansową przebudowę — dobudowano skrzydło mieszczące tzw. Salę Wizytówkową, wyróżniającą się unikalnym, misternym sklepieniem, które do dziś robi wrażenie na zwiedzających.

Wiek XVII przyniósł zamkowi trudny okres. Wojny husyckie, a później wojna trzydziestoletnia, spowodowały zniszczenia i czasowe opuszczenie budowli. Odbudowa i stabilizacja nastąpiły dopiero pod nowymi właścicielami.

Jaką rolę odegrał ród Liechtensteinów?

Około 1699 roku zamek nabył książę Jan Adam Andrzej z Liechtensteinu. Rodzina Liechtensteinów pozostała właścicielem obiektu aż do 1945 roku, a więc przez niemal dwa i pół wieku. To właśnie za ich czasów, w 1886 roku, przeprowadzono generalną, historyzującą przebudowę zamku według projektu wiedeńskiego architekta Karla Gandolpha Kaysera. Nadała ona zamkowi wygląd, jaki w dużej mierze zachował się do dziś — z charakterystycznymi wieżami i elementami neogotyckimi.

W latach 1907–1909, z inicjatywy tej samej rodziny, architekt Albert Esch zaprojektował rozległy park leśny otaczający zamek, który stał się naturalnym uzupełnieniem założenia rezydencjonalnego.

Kto zarządza zamkiem dzisiaj?

Obecnie zamek Šternberk znajduje się pod opieką Narodowego Instytutu Zabytków (Národní památkový ústav), który udostępnia obiekt do zwiedzania i dba o jego konserwację. Status narodowego zabytku kultury podkreśla wagę tego miejsca dla dziedzictwa historycznego Moraw i całych Czech.

Co warto zobaczyć podczas zwiedzania?

Zwiedzający mogą podziwiać wnętrza łączące gotyk, renesans i historyzm — w tym wspomnianą Salę Wizytówkową ze sklepieniem żebrowym oraz kaplicę zamkową z dekoracjami nawiązującymi do epoki Karola IV. Otaczający zamek park, zaprojektowany na początku XX wieku, to dodatkowy atut dla osób chcących połączyć zwiedzanie z spacerem w zieleni.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał zamek Šternberk? Zamek został założony w połowie XIII wieku, a pierwsza pisemna wzmianka o nim pochodzi z 1269 roku.

Kto był najsłynniejszym właścicielem zamku? Szczególne znaczenie miał ród Šternberków, w tym biskup Albert II, a później rodzina Liechtensteinów, która władała zamkiem od około 1699 do 1945 roku.

Czy zamek był kiedyś zniszczony? Tak, w XVII wieku ucierpiał podczas wojen husyckich oraz wojny trzydziestoletniej, co doprowadziło do okresu zaniedbania przed późniejszą odbudową.

Kto obecnie zarządza zamkiem? Zamkiem opiekuje się Narodowy Instytut Zabytków (Národní památkový ústav), który udostępnia go zwiedzającym jako obiekt o statusie narodowego zabytku kultury.