Zamek w Dolanach (Zámek Dolany)

Zamek w Dolanach to XVII-wieczna rezydencja stojąca w centrum wsi Dolany, na trasie prowadzącej do sąsiedniej części gminy Véska, w powiecie ołomunieckim na Morawach. Budynek powstał z inicjatywy ołomunieckich kartuzów i do dziś pozostaje jednym z ważniejszych zabytków architektonicznych regionu.

Jak zaczęła się historia tego miejsca?

Dolany są wzmiankowane po raz pierwszy w 1235 roku. W 1379 roku wieś przeszła w ręce nowo powstałego klasztoru kartuzów w Tržku, a gdy zakonnicy przenieśli się z Tržka do Dolan, między 1386 a 1388 rokiem wybudowali tu klasztor pod wezwaniem Vallis Josaphat (Dolina Jozafata). To właśnie kartuzi, gospodarujący na tych terenach przez kolejne stulecia, byli inwestorami obecnego zamku.

Kiedy powstał obecny budynek zamku?

Zamek wzniesiono w 1667 roku — datę tę nosi portal wejściowy w krużganku budynku. Jest to jednopiętrowa, dwuskrzydłowa budowla na prostokątnym planie, z ryzalitem klatki schodowej na dłuższej elewacji oraz trójbocznym wykuszem wspartym na kroksztynach. Układ architektoniczny odpowiada typowej rezydencji gospodarczej wznoszonej przez zakony w tym okresie.

Co się z nim działo po zniesieniu klasztoru?

Za panowania cesarza Józefa II doszło do rozwiązania kartuskiego klasztoru w Dolanach, a majątek przeszedł na własność klasztoru na Hradisku pod Ołomuńcem. W 1826 roku dobra dolańskie kupił hrabia Filip Ludwik Saint Genois. Od tego momentu zamek zaczął służyć celom gospodarczo-administracyjnym.

Jak zamek wykorzystywano w XIX i XX wieku?

W XIX wieku budynek pełnił funkcję siedziby administracji majątku, a konkretnie zarządu leśnego (lesní správa) dóbr dolańskich. Zamek był remontowany w 1908 roku, a następny większy remont przeprowadzono w latach 80. XX wieku. Od 1958 roku obiekt figuruje na liście zabytków kultury (kulturní památka), co chroni go przed niekontrolowanymi przekształceniami.

Kto jest właścicielem zamku dzisiaj i co się w nim znajduje?

Obecnie właścicielem budynku, znanego również pod adresem administracyjnym jako "zamek nr 58 z parkiem", jest gmina Dolany — zamek służy jako siedziba urzędu gminy (obecní úřad). Wokół budynku rozciąga się park, będący integralną częścią całego kompleksu i miejscem spacerów dla mieszkańców oraz turystów przejezdnych.

Gdzie dokładnie leży zamek?

Zamek stoi w centrum wsi Dolany, przy drodze prowadzącej do miejscowości Véska — jednej z trzech części administracyjnych gminy Dolany w powiecie ołomunieckim, w regionie ołomunieckim na Morawach.

Najczęstsze pytania

Czy zamek w Dolanach można zwiedzać? Budynek pełni funkcję urzędu gminy, więc dostęp do wnętrz ograniczony jest do godzin urzędowania administracji; park przy zamku jest ogólnodostępny.

Kto zbudował zamek? Zamek wzniesiono w 1667 roku z inicjatywy ołomunieckich kartuzów, gospodarujących wcześniej na terenie klasztoru Vallis Josaphat w Dolanach.

Czym różni się zamek od klasztoru kartuzów w Dolanach? Klasztor kartuzów (Vallis Josaphat) powstał w latach 1386–1388, natomiast obecny budynek zamku wzniesiono niemal trzysta lat później, w 1667 roku, na potrzeby gospodarcze majątku klasztornego.

Czy zamek jest zabytkiem? Tak, od 1958 roku jest wpisany na listę kulturalnych zabytków Czech.

Jak dojechać do zamku w Dolanach? Zamek znajduje się w centrum wsi Dolany, przy drodze do Véski, w powiecie ołomunieckim, kilkanaście kilometrów od Ołomuńca.