Ratusz w Ołomuńcu

Ratusz w Ołomuńcu to jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków Górnego Rynku w tym morawskim mieście — dawna siedziba władz miejskich, która do dziś pełni swoją pierwotną funkcję administracyjną. To rzadkość wśród czeskich ratuszy: większość z nich dawno straciła status realnej siedziby urzędu, tymczasem tutaj wciąż obraduje samorząd.

Skąd wziął się ten budynek?

Historia gmachu sięga XIV wieku, kiedy powstała pierwsza część budowli. W XV wieku ratusz był sukcesywnie rozbudowywany, zyskując dzisiejszy, prostokątny układ z wewnętrznym dziedzińcem oraz charakterystyczną, wysoką wieżą. Fasada, którą oglądają dziś turyści, nie jest jednak średniowieczna — jej neogotycki wygląd pochodzi z przełomu XIX i XX wieku, z lat 1902–1904, kiedy budynek poddano gruntownej przebudowie elewacji.

Co widać z wieży?

Wieża ratuszowa liczy około 75 metrów wysokości i należy do najbardziej charakterystycznych elementów panoramy Ołomuńca. Z tarasu widokowego rozciąga się widok na Górny Rynek, dachy Starego Miasta i okoliczne Morawy — to jeden z popularniejszych punktów, z których turyści oglądają układ urbanistyczny miasta z góry.

Dlaczego zegar astronomiczny przyciąga tyle uwagi?

Najbardziej znanym elementem ratusza jest wbudowany w jego północną fasadę zegar astronomiczny, umieszczony w ostrołukowej niszy o wysokości 14 metrów. Sama nisza pod zegar powstała już w 1474 roku, a pierwsza pisemna wzmianka o działającym urządzeniu pochodzi z 1519 roku. Przez stulecia zegar odmierzał nie tylko godziny, lecz także pory roku, a poruszające się figurki nawiązywały do motywów religijnych i świeckich, którym towarzyszyły kuranty.

Dzisiejszy wygląd zegara to efekt odbudowy po zniszczeniach z czasów II wojny światowej. Prace rekonstrukcyjne prowadzone w latach 1947–1955 przez Karela Svolinskiego nadały mu zupełnie nową, socrealistyczną formę — zamiast średniowiecznych motywów religijnych pojawiły się sceny nawiązujące do pracy robotników i rolników, typowe dla sztuki oficjalnej tamtego okresu. To właśnie czyni ołomuniecki orloj unikatem w skali Europy: to jeden z niewielu zegarów astronomicznych, których obecna dekoracja jest świadectwem propagandy komunistycznej, a nie średniowiecznej symboliki.

Dekorację mozaikową tworzą medaliony rozmieszczone po bokach niszy, przedstawiające sceny związane z poszczególnymi miesiącami roku, oraz kalendarz z datami wydarzeń uznawanych wówczas za istotne dla ustroju.

Co warto zobaczyć wewnątrz?

Wnętrze ratusza kryje kilka cennych zabytków. Najważniejszym z nich jest gotycka Sala Obrad ze zdobionym sklepieniem, wciąż wykorzystywana do celów reprezentacyjnych i administracyjnych. Obok znajduje się kaplica świętego Hieronima, w której zachowało się siedem cennych obrazów — jeden z niewielu tak kompletnych zespołów malarskich w budynkach użyteczności publicznej w regionie.

Najczęstsze pytania

Czy ratusz można zwiedzać od środka? Tak, wnętrze — w tym gotycka Sala Obrad i kaplica św. Hieronima — jest udostępnione do zwiedzania, choć budynek nadal pełni funkcję siedziby władz miasta.

Dlaczego zegar astronomiczny wygląda inaczej niż w Pradze? Ponieważ jego dzisiejsza forma pochodzi z powojennej odbudowy w latach 1947–1955, przeprowadzonej w duchu realizmu socjalistycznego, a nie ze średniowiecza — stąd zamiast tradycyjnych motywów religijnych zobaczymy sceny nawiązujące do pracy i propagandy tamtej epoki.

Czy da się wejść na wieżę ratuszową? Wieża o wysokości około 75 metrów udostępnia punkt widokowy, z którego można podziwiać panoramę Górnego Rynku i Starego Miasta w Ołomuńcu.

Kiedy powstał ratusz? Pierwsza część budynku pochodzi z XIV wieku, a rozbudowa nadająca mu obecny kształt miała miejsce w XV wieku; neogotycka fasada powstała dopiero w latach 1902–1904.