Palác Podstatských z Prusinovic

Palác Podstatských z Prusinovic to barokowo przebudowana kamienica w historycznym centrum Ołomuńca, stojąca na rogu ulic Ztracená i Michalská, kilka kroków od Górnego Rynku.

Gdzie dokładnie stoi pałac?

Budynek zajmuje narożną działkę między Górnym Rynkiem a wzgórzem świętego Michała, w samym sercu ołomunieckiej starówki. Dziś to jeden z licznych kamienic wpisanych do rejestru zabytków nieruchomych, choć na tle pobliskiej katedry czy ratusza łatwo go przeoczyć — a szkoda, bo jego fasada od strony Ztracenej należy do ciekawszych przykładów mieszczańskiej architektury miasta.

Skąd wzięła się nazwa i kto tu mieszkał?

Nazwa pochodzi od rodu Podstatských z Prusinovic — starej morawskiej rodziny szlacheckiej, znanej ze źródeł już od XIII wieku. Rodzina posiadała majątki w okolicach Přerova i Zlína, piastowała urzędy ziemskie na Morawach, a w 1627 roku otrzymała tytuł baronowski, zaś w 1707 i 1744 roku — w dwóch odrębnych liniach — tytuł hrabiowski. Ich herb do dziś zdobi kamienny portal wejściowy do budynku. Historia samej działki sięga jednak głębiej niż czasy rodu Podstatských — pierwszym znanym właścicielem domu był w 1443 roku niejaki Mikuláš Zews. Pierwotnie w tym miejscu stały dwa odrębne domy, każdy z własnym wejściem — jeden od strony ulicy Michalskiej, drugi od Ztracenej.

Co widać w architekturze pałacu?

Budynek ma trzy kondygnacje i gotyckie fundamenty, na których nadbudowano najpierw renesansową, a później barokową bryłę. Przebudowa w duchu baroku, przeprowadzona na przełomie XVII i XVIII wieku, jest najlepiej widoczna na fasadzie od strony ulicy Ztracená — podzielonej pilastrami, z oknami pierwszego piętra zwieńczonymi na przemian trójkątnymi i łukowymi naczółkami. Wejście prowadzi przez kamienny portal z tarczą herbową rodziny Podstatských, a pod budynkiem zachowały się średniowieczne piwnice sklepione kolebkowo — najstarszy, praktycznie niezmieniony fragment całej konstrukcji.

Czy pałac można zwiedzać?

Palác Podstatských z Prusinovic to obiekt prywatny, nie muzeum — w czasach komunistycznych należał do miasta, a w 2010 roku trafił w ręce prywatnego właściciela. Nie ma tu stałej ekspozycji ani biletowanego zwiedzania. Wartość obiektu tkwi w samej architekturze, którą można podziwiać z poziomu ulicy, spacerując między Górnym Rynkiem a wzgórzem świętego Michała. W 2017 roku odnowiono elewację frontową, dzięki czemu detale barokowego wystroju — pilastry, naczółki okienne, portal — są dziś czytelne i w dobrym stanie.

Kiedy najlepiej zobaczyć pałac?

Ponieważ ogląda się go z zewnątrz, pora roku nie ma tu większego znaczenia — liczy się raczej pora dnia. Poranne i popołudniowe światło dobrze podkreśla plastykę fasady od Ztracenej, a spokojniejsze godziny pozwalają swobodnie przyjrzeć się detalom portalu bez tłumu turystów kierujących się na sam rynek.

Najczęstsze pytania

Gdzie stoi Palác Podstatských z Prusinovic? Na rogu ulic Ztracená i Michalská w historycznym centrum Ołomuńca, niedaleko Górnego Rynku.

Czy można wejść do środka? Nie — to prywatny budynek bez stałej ekspozycji. Zwiedza się go z zewnątrz, oglądając fasadę i portal wejściowy.

Skąd pochodzi nazwa pałacu? Od morawskiego rodu szlacheckiego Podstatských z Prusinovic, którego herb widnieje na kamiennym portalu — choć historia budynku sięga wcześniej, do 1443 roku.

Co jest najstarszym elementem budynku? Średniowieczne piwnice sklepione kolebkowo, zachowane pod gotyckimi fundamentami, na których wzniesiono późniejszą renesansową i barokową bryłę.