Petráš palace

Petrášův palác to barokowo-renesansowa kamienica pałacowa w sercu Ołomuńca, stojąca na Górnym Rynku (Horní náměstí) naprzeciwko Kolumny Trójcy Świętej, wpisanej na listę UNESCO.

Gdzie dokładnie stoi pałac?

Budynek zajmuje eksponowane miejsce przy głównym placu starego miasta, w bezpośrednim sąsiedztwie najsłynniejszego zabytku Ołomuńca. Spacerując po Górnym Rynku, trudno go przeoczyć — fasada z bogato zdobionym portalem wejściowym i ażurowymi belkowaniami nad oknami wyraźnie odróżnia się od sąsiednich kamienic mieszczańskich.

Skąd wzięła się nazwa i jaka jest historia budynku?

Historia sięga XIII wieku — badania archeologiczne potwierdziły średniowieczne początki obiektu, a na początku XVI stulecia dwie gotyckie kamienice mieszczańskie połączono w jedną budowlę. W 1576 roku posiadłość kupił Jan Bítovský z Bítova, który zaczął przekształcać ją w rezydencję szlachecką.

Nazwa pałacu nie pochodzi jednak od niego, lecz od rodziny Petrášów. W 1725 roku budynek nabyła Anna Marie Petrášová, wdowa po cesarskim generale, i to ona zainicjowała gruntowną barokową przebudowę prowadzoną w latach 1725–1734, która nadała pałacowi obecny, reprezentacyjny charakter.

Palác zapisał się też w historii nauki — to właśnie tu w 1746 roku Josef Petráš, absolwent Uniwersytetu Ołomunieckiego, założył Societas incognitorum, pierwsze towarzystwo naukowe w monarchii habsburskiej.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Mimo barokowej przebudowy pałac zachował ślady wcześniejszych epok. W niewielkim wewnętrznym dziedzińcu przetrwały renesansowe arkady z drugiej połowy XVI wieku — kontrastują one z okazałą, niemal pałacową klatką schodową w stylu chateau, dobudowaną podczas prac z XVIII wieku. Fasadę zdobi wspomniany portal z atlantami podtrzymującymi belkowanie, a wnętrza — cenna neorokokowa dekoracja.

Od 1958 roku budynek jest chroniony jako zabytek kultury, a od 2000 roku mieści się w nim siedziba oddziału terenowego Narodowego Instytutu Zabytków (NPÚ) w Ołomuńcu — instytucji zajmującej się ochroną dziedzictwa regionu.

Kiedy można wejść do środka?

Ponieważ pałac na co dzień pełni funkcję biurową, nie jest standardowo otwarty dla zwiedzających. Szansę na wejście do wnętrz dają jednak cykliczne Dni Dziedzictwa Europejskiego (Dny evropského dědictví), organizowane zwykle we wrześniu — wtedy prowadzone są oprowadzania z przewodnikiem po pomieszczeniach niedostępnych na co dzień. Warto sprawdzić aktualny program wydarzenia przed planowaną wizytą, bo otwarcie pałacu zdarza się nieregularnie, czasem po kilkuletniej przerwie.

Pałac bywa też wykorzystywany jako plener filmowy — kręcono w nim m.in. zdjęcia do produkcji czeskiego reżysera Jana Hřebejka, co dodatkowo podkreśla jego reprezentacyjny charakter.

Najczęstsze pytania

Czy Petrášův palác jest otwarty codziennie dla turystów? Nie — na co dzień to siedziba instytucji zajmującej się ochroną zabytków, więc wnętrza są dostępne głównie okazjonalnie, przy okazji Dni Dziedzictwa Europejskiego.

Dlaczego pałac nazywa się „Petrášův"? Od nazwiska Anny Marie Petrášovej, właścicielki, która zleciła barokową przebudowę w latach 1725–1734, oraz Josefa Petráša, założyciela pierwszego towarzystwa naukowego w monarchii habsburskiej działającego w tym budynku.

Co jest najstarszym elementem budowli? Renesansowe arkady na wewnętrznym dziedzińcu, pochodzące z drugiej połowy XVI wieku, oraz gotyckie fundamenty sięgające XIII wieku.

Co znajduje się w pobliżu pałacu? Bezpośrednio naprzeciwko stoi Kolumna Trójcy Świętej z listy UNESCO, a cały Górny Rynek z ratuszem i pozostałymi fontannami znajduje się w promieniu kilku minut spacerem.