Zámek Radešín

Zámek Radešín to niewielka, ale niezwykle barwna rezydencja w kraju Vysočina, w powiecie Žďár nad Sázavou, o korzeniach sięgających średniowiecza i historii splecionej z pobliskim klasztorem cystersów. Po latach zapomnienia obiekt przeżył drugie życie — dziś działa tu hotel i centrum lotów balonowych, co czyni go jednym z bardziej oryginalnych celów wycieczek w regionie.

Jak zaczęła się historia Radešína?

Początki sięgają końca XIII wieku, gdy na tym miejscu powstał gospodarczy dwór klasztorny (tzw. grangia) należący do cysterskiego klasztoru w Žďárze nad Sázavou. Otoczony kamiennym murem zespół gospodarczy z czasem zyskał charakter obronny — pojawiła się centralna, wieżowata budowla, która stała się jądrem późniejszej rezydencji.

Skąd wzięła się renesansowa przebudowa?

W 1597 roku majątek kupił Samuel Radešínský z Radešovic, doktor prawa, który przekształcił średniowieczną strażnicę w kilkupiętrową renesansową rezydencję o wysokim, niemal kwadratowym rzucie. To on nadał budynkowi charakter reprezentacyjnej siedziby, a nie tylko gospodarczego zaplecza. W 1607 roku majątek przeszedł w ręce biskupa ołomunieckiego Franciszka z Ditrichsteinu, a w 1638 roku wrócił do odbudowanego klasztoru żďárskiego.

Jaki wpływ miał Jan Blažej Santini-Aichl?

Najważniejszy rozdział w historii budynku rozegrał się w latach 1706–1710, kiedy opat Václav Vejmluva zlecił wielką barokową przebudowę słynnemu architektowi Janowi Blažejowi Santini-Aichlowi — twórcy m.in. kościoła św. Jana Nepomucena na Zelené hoře. Santini połączył istniejącą rezydencję z budynkiem browaru nowym barokowym skrzydłem i zaprojektował monumentalny, marmurowy portal wejściowy. W 1684 roku dobudowano też barokową kapliczkę i wykopano studnię, co świadczy o rozbudowie całego zaplecza gospodarczego już wcześniej.

Co zmieniło się w XIX wieku?

Po zniesieniu klasztorów przez Józefa II w 1784 roku majątek przejął morawski fundusz religijny, a w 1826 roku odkupiła go rodzina Schneiderów. Rok później przeprowadzono klasycystyczną modernizację — ujednolicono fasady całego zespołu i założono duży zamkowy park. W latach 60. XIX wieku na drugim piętrze urządzono nawet niewielki teatr, co pokazuje, że rezydencja żyła własnym, towarzyskim rytmem. Potomkowie Schneiderów, rodzina Duré, władali Radešínem do 1945 roku.

Co się stało z zamkiem po drugiej wojnie światowej?

Po wojnie majątek został znacjonalizowany, a budynek przez dekady służył jako mieszkania i magazyny Państwowego Gospodarstwa Rolnego w Křižanovie. Ten okres odbił się na kondycji zamku bardzo mocno — obiekt popadł w poważne zaniedbanie, z uszkodzeniami konstrukcyjnymi i postępującą degradacją, które trwały aż do końca lat 80.

Jak zamek odżył na nowo?

Przełom nastąpił w 2005 roku, gdy Radešín kupiła rodzina Kubíčków. Przeprowadzona renowacja pozwoliła przywrócić budynkowi dawny blask, a jednocześnie dać mu zupełnie nową funkcję — dziś działa tu tzw. Balónový zámek, czyli hotel połączony z centrum lotów balonami na ogrzane powietrze. To połączenie historycznych, barokowych wnętrz z aktywnością rekreacyjną w powietrzu jest dziś główną atrakcją miejsca.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się zámek Radešín? W wsi Radešín, w powiecie Žďár nad Sázavou, w kraju Vysočina, w Czechach.

Kto zaprojektował barokową przebudowę zamku? Barokowe skrzydło i portal wejściowy zaprojektował w latach 1706–1710 architekt Jan Blažej Santini-Aichl, znany też z pobliskiego kościoła na Zelené hoře.

Czy zamek jest dostępny dla turystów? Tak, choć w innej formie niż klasyczny zamek-muzeum — obiekt funkcjonuje jako hotel i centrum lotów balonowych, prowadzone przez rodzinę Kubíčków od 2005 roku.

Jaka była pierwotna funkcja budynku? Powstał jako gospodarczy dwór (grangia) klasztoru cysterskiego w Žďárze nad Sázavou, dopiero później przekształcony w rezydencję.

Czym różni się Radešín od innych zamków w regionie Vysočina? Unikalnym połączeniem barokowej architektury związanej z Santinim i nowoczesnej funkcji sportowo-turystycznej (loty balonowe), rzadkim wśród zabytkowych rezydencji w regionie.