Windmill of Elene

Windmill of Elene (Windmolen van Elene) to zabytkowy wiatrak stojący we wsi Elene, będącej częścią gminy Zottegem we Wschodniej Flandrii, w Belgii. Obiekt znajduje się na wzniesieniu w otwartym krajobrazie rolniczym, co było typową lokalizacją dla młynów wiatrowych korzystających z wiatru wiejącego bez przeszkód terenowych.

Jaka jest historia tego miejsca?

Historia młyna w Elene sięga czasów sprzed 1399 roku, kiedy to na miejscowym majątku istniał już wcześniejszy wiatrak. Ta pierwotna budowla nie przetrwała jednak do naszych czasów — została zniszczona w 1677 roku podczas najazdu wojsk francuskich, co było częstym losem obiektów gospodarczych w regionie w okresie licznych konfliktów zbrojnych na terenie dzisiejszej Belgii.

Obecny młyn wzniesiono dopiero w 1762 roku. Budowę umożliwiło pozwolenie wydane przez cesarzową Marię Teresę dla Pietera Emanuela Josepha d'Hane. Przez kolejne stulecia obiekt pozostawał własnością spadkobierców rodziny d'Hane de Steenhuyze, pochodzącej z Gandawy — jednego z ważniejszych rodów szlacheckich regionu.

Do czego służył młyn?

Przez większość swojej historii wiatrak w Elene pełnił funkcję czynnego młyna olejowego i zbożowego. Mielono w nim ziarno na mąkę oraz tłoczono olej z nasion oleistych — była to typowa, podwójna funkcja wiejskich młynów wiatrowych w tym regionie Flandrii, pozwalająca na wszechstronne wykorzystanie mechanizmu młyńskiego. Młyn pozostawał w eksploatacji aż do 1923 roku.

Co się z nim stało w XX wieku?

Losy młyna w pierwszych dekadach XX wieku były burzliwe. Obiekt ucierpiał w czasie I wojny światowej, a próby jego naprawy i przywrócenia do działania ostatecznie zarzucono w 1923 roku. Od tego momentu wiatrak przestał pełnić funkcję produkcyjną i zaczął popadać w stan coraz większego zaniedbania.

Jak wygląda jego ochrona i renowacja?

Ze względu na wartość historyczną i znaczenie krajobrazowe, młyn wraz z otaczającym go terenem został wpisany do rejestru zabytków w 1979 roku. Kilka lat później, w 1984 roku, obiekt nabył lokalny mieszkaniec, który zlecił w 1985 roku architektowi Pascalowi Marimanowi opracowanie planów renowacji. Poza pilnymi pracami stabilizacyjnymi przeprowadzonymi w 1984 roku, szerzej zakrojona odbudowa nie doszła jednak do skutku.

Kolejny rozdział w historii młyna otworzył się w 2013 roku, gdy obiekt zakupił baron Baudouin della Faille d'Huysse. Zaplanowano wówczas nowe prace renowacyjne, jednak zmiana regionalnych zasad finansowania ochrony zabytków sprawiła, że planowana odbudowa ostatecznie nie została zrealizowana.

Co warto wiedzieć, zwiedzając okolicę?

Współcześnie Windmill of Elene stanowi przede wszystkim świadectwo dawnej wiejskiej gospodarki i architektury przemysłowej regionu Zottegem. Choć sam obiekt od lat czeka na pełną renowację, pozostaje rozpoznawalnym elementem lokalnego krajobrazu i punktem odniesienia dla osób interesujących się historią młynarstwa we Flandrii Wschodniej. Okolica Eleny i Zottegem oferuje spokojny, wiejski krajobraz typowy dla tej części Belgii, z licznymi śladami dawnej architektury rolniczej.

Najczęstsze pytania

Czy młyn można zwiedzać od środka? Ze względu na stan zachowania i status własności prywatnej, dostęp do wnętrza obiektu jest ograniczony — najlepiej sprawdzić aktualne informacje na miejscu lub w lokalnym urzędzie gminy Zottegem przed planowaną wizytą.

Kiedy powstał obecny młyn? Obecna konstrukcja pochodzi z 1762 roku, choć na tym samym miejscu istniał wcześniejszy wiatrak notowany już przed 1399 rokiem.

Dlaczego młyn nie został odrestaurowany mimo planów z 2013 roku? Zmiana zasad regionalnego finansowania ochrony zabytków uniemożliwiła realizację zaplanowanej wówczas renowacji.