Nieuwpoortmolen, Oombergen

Nieuwpoortmolen to dawny wiatrak stojący przy ulicy o tej samej nazwie w Oombergen, dzielnicy belgijskiego miasta Zottegem we Flandrii Wschodniej. Choć od dekad nie pełni już funkcji młyna, jego charakterystyczny murowany korpus wciąż wyznacza panoramę tej niewielkiej miejscowości i przypomina o czasach, gdy takie budowle napędzały lokalną gospodarkę rolną.

Skąd wzięła się ta budowla?

Historia miejsca sięga początku XV wieku. Już w 1408 roku teren należał do panów zamku w Oombergen, a Ida van Oyenberghe kazała wznieść tu drewniany młyn kozłowy (tzw. staakmolen). Niewykluczone, że w tym samym miejscu istniał wcześniej jeszcze starszy młyn — w dokumentach z 1389 roku pojawia się bowiem wzmianka o tzw. "polu młyńskim" (meulen velt), co sugeruje, że teren pełnił funkcję młynarską jeszcze przed budową obiektu Idy van Oyenberghe.

Skąd nazwa Nieuwpoortmolen?

Nazwa, pod jaką młyn jest znany dzisiaj, nie ma nic wspólnego z nadmorskim miastem Nieuwpoort — pochodzi od rodziny szlacheckiej. W 1790 roku, tuż przed nastaniem okresu francuskiego panowania na tych ziemiach, właścicielem młyna był Constantin de Preud'homme d'Hailly de Nieuport, burgrabia Nieuwpoort i Oombergen. To właśnie od jego nazwiska wywodzi się dzisiejsza nazwa obiektu. W lokalnej tradycji funkcjonowały też inne, rzadziej używane określenia — Puttekensmolen i Gangmolen — związane z nazwiskami rodzin młynarskich, które przez lata prowadziły tu działalność (odpowiednio Van de Putte i De Cang).

Co się z nim działo w XX wieku?

20 maja 1911 roku młyn strawił pożar wywołany uderzeniem pioruna. Drewnianą konstrukcję zastąpiono wówczas murowanym, kamiennym korpusem, który przez kolejne dekady nadal pełnił swoją pierwotną funkcję — młyn pracował aż do 1949 roku. Rok później, w 1950 roku, jego wyposażenie techniczne — angielski system krzyżowy, żeliwny mechanizm napędu dolnego oraz kamienie młyńskie — przeniesiono do innego młyna, Ter Claere w miejscowości Sint-Denijs, gdzie posłużyły do dalszej pracy.

Jak wygląda dziś?

Po zaprzestaniu działalności młynarskiej sam korpus budynku nie popadł w ruinę. Od 1983 roku trwała jego przebudowa na cele mieszkalne, a od 2004 roku obiekt funkcjonuje jako dom wakacyjny, w którym można się zatrzymać na krótszy lub dłuższy pobyt. To przykład typowej dla regionu praktyki adaptacji dawnych młynów do nowych funkcji — zamiast rozbiórki, historyczna bryła zyskuje drugie życie jako miejsce noclegowe, zachowując jednocześnie swój rozpoznawalny, wieżowy kształt.

Najczęstsze pytania

Czy Nieuwpoortmolen wciąż działa jako młyn? Nie. Młyn zaprzestał działalności produkcyjnej w 1949 roku, a jego mechanizmy przeniesiono do innego obiektu rok później.

Czy można tam nocować? Tak, od 2004 roku dawny korpus młyna pełni funkcję domu wakacyjnego.

Gdzie dokładnie się znajduje? W Oombergen, deelgemeente (dzielnicy) miasta Zottegem, w prowincji Flandria Wschodnia w Belgii.

Skąd pochodzi nazwa młyna? Od Constantina de Preud'homme d'Hailly de Nieuport, właściciela obiektu pod koniec XVIII wieku, burgrabiego Nieuwpoort i Oombergen.