Zapisz to miejsce i odkrywaj atrakcje w pobliżu z NextOnTrip
W aplikacji dodasz je do ulubionych, zobaczysz na mapie, co jeszcze warto odwiedzić w okolicy, i zdobędziesz odznakę za wizytę.
Aplikacja jest dostępna na iPhone'a i Androida.
O tym miejscu
Westerplatte to półwysep w północno-wschodniej części Gdańska, położony przy ujściu Martwej Wisły do Zatoki Gdańskiej, w sąsiedztwie kanału portowego. Uformował się w latach 1845–1847, wcześniej był wyspą, a niemiecka nazwa oznacza „zachodnią wyspę”. W historii zapisał się jako miejsce, w którym 1 września 1939 roku rozpoczęła się II wojna światowa. Dziś to miejsce pamięci, odwiedzane przez turystów z wielu krajów.
Dlaczego Westerplatte jest takie ważne?
W 1924 roku Rada Ligi Narodów przyznała Polsce teren na półwyspie, leżącym wówczas w granicach Wolnego Miasta Gdańska. Powstała tu Wojskowa Składnica Tranzytowa (WST), służąca do przeładunku broni i amunicji. Prawo do utrzymywania wojskowej straży Liga Narodów przyznała Polsce 7 grudnia 1925 roku, a pierwszy oddział przypłynął w styczniu 1926 roku na pokładzie ORP „Mewa”. Składnica działała w latach 1926–1939.
Na terenie placówki stanęły betonowe, wzmocnione wartownie oraz koszary, uważane wówczas za jedne z najnowocześniejszych w kraju. Wiosną i latem 1939 roku, gdy napięcie między Polską a Niemcami rosło, załogę wzmocniono, a do obrony włączono także kontraktowych pracowników składnicy, w większości byłych wojskowych.
Co wydarzyło się we wrześniu 1939 roku?
1 września około godziny 4:45 niemiecki pancernik Schleswig-Holstein otworzył ogień do polskiej placówki. Dokładna liczebność obrońców nie jest pewna: szacunki wahają się od 182 do około 210 żołnierzy. Według planów obrona miała trwać kilkanaście godzin, a załoga utrzymała się przez siedem dni. 7 września przed południem major Henryk Sucharski, wobec strat, wyczerpania ludzi i przewagi przeciwnika, wydał rozkaz kapitulacji.
Wartownia nr 1
Najbardziej znanym zachowanym obiektem na półwyspie jest Wartownia nr 1, ukończona w 1934 roku. Mimo niewielkich rozmiarów była mocno umocniona i miała dwa stanowiska karabinów maszynowych z osłoną dla obsady. 1 września broniło jej 14 żołnierzy pod dowództwem plutonowego Piotra Budera. Choć 2 września nalot poważnie ją uszkodził, do końca walk pozostawała dużą przeszkodą dla Niemców.
To jeden z niewielu zachowanych obiektów WST. W 1967 roku, aby uratować budynek przed rozbiórką przy poszerzaniu kanału portowego, przesunięto go w całości na obecne miejsce. Od 1974 roku działa w nim ekspozycja, dziś należąca do Muzeum Gdańska. Można zobaczyć rekonstrukcję wnętrza z września 1939 roku, mapy, mundury, modele i militaria.
Jak wygląda Westerplatte dziś?
Teren półwyspu pozostaje miejscem pamięci z ruinami i zachowanymi obiektami składnicy, takimi jak Wartownia nr 1, Wartownia nr 3, Placówka „Fort” i Placówka „Elektrownia”. Nad okolicą góruje 25-metrowy Pomnik Obrońców Wybrzeża autorstwa Adama Haupta, odsłonięty 9 października 1966 roku. Muzeum II Wojny Światowej przygotowało tu plenerową wystawę „Westerplatte: Kurort – Bastion – Symbol”, otwartą 1 września 2009 roku, z tablicami po polsku i angielsku. Miejsca związane z bitwą zostały w 2003 roku uznane za Pomnik Historii.
Najczęstsze pytania
Gdzie leży Westerplatte? W Gdańsku, przy ujściu Martwej Wisły do Zatoki Gdańskiej, na terenie dzielnicy Przeróbka.
Ile trwała obrona Westerplatte? Siedem dni, od 1 do 7 września 1939 roku.
Czy można zwiedzić Wartownię nr 1? Tak, w budynku działa ekspozycja Muzeum Gdańska poświęcona obronie z 1939 roku.
Kto dowodził obroną? Major Henryk Sucharski, który 7 września wydał rozkaz kapitulacji.
W pobliżu
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.