Votive statue of the Holy Trinity

Pomnik Trójcy Przenajświętszej w Osijeku (Votive statue of the Holy Trinity) to kamienna barokowa rzeźba stojąca w sercu Tvrđy, dawnej twierdzy wojskowej w chorwackim Osijeku. Znajduje się na placu Świętej Trójcy, który od stuleci jest centralnym punktem tej części miasta.

Czym jest ten pomnik?

To tzw. pomnik morowy, czyli wotum wzniesione w podzięce za ocalenie przed zarazą albo w intencji jej powstrzymania. Takie kolumny i grupy rzeźbiarskie były bardzo popularne w katolickiej Europie Środkowej w XVII i XVIII wieku. Osijecki przykład uznawany jest przez konserwatorów za jedno z najbardziej reprezentatywnych dzieł barokowej rzeźby architektonicznej w kontynentalnej Chorwacji.

Kiedy i dlaczego powstał?

Pomnik postawiono w latach 1729–1730. Fundatorką była wdowa po generale Maksymilianie Petrašu, który zmarł podczas epidemii dżumy w 1728 roku. Wotum miało upamiętniać zmarłych i wyrażać nadzieję na ochronę miasta przed kolejnymi falami choroby. Autorstwo projektu przypisuje się prawdopodobnie architektowi z Mariboru, Josephowi Gerruppowi.

Co przedstawia?

Na szczycie umieszczono Trójcę Przenajświętszą. Niżej widać świętych tradycyjnie wzywanych w czasie zarazy, wśród nich Rocha, Karola Boromeusza, Franciszka Ksawerego, Sebastiana i Różę z Palermo. Wokół cokołu w 1784 roku dodano cztery kolejne figury: Niepokalaną, świętą Katarzynę, Jana Nepomucena i świętego Józefa.

Losy pomnika

Pod koniec XIX wieku plac zamieniono w park, a pomnik z czasem ulegał degradacji. Chorwacki Instytut Konserwacji (Hrvatski restauratorski zavod) przeprowadził jego konserwację i restaurację; oryginalne rzeźby, które ucierpiały od pogody, zastąpiono kopiami, a oryginały eksponuje się osobno.

Najczęstsze pytania

Gdzie stoi pomnik? Na placu Świętej Trójcy w Tvrđy, historycznej części Osijeku.

Z jakiego okresu pochodzi? Z lat 1729–1730, z epoki baroku.

Dlaczego go wzniesiono? Jako wotum związane z epidemią dżumy, która nawiedziła miasto w 1728 roku.

Czy wstęp jest płatny? Nie, pomnik stoi na otwartym placu i można go oglądać o każdej porze.

Dla zwiedzających

Pomnik warto połączyć ze spacerem po Tvrđy: barokowym kompleksem wojskowym z kolorowymi kamienicami, kościołami i dawnymi koszarami. Plac Świętej Trójcy to naturalny punkt wyjścia do poznawania tej dzielnicy, a sam monument dobrze obejrzeć z kilku stron, by dostrzec szczegóły rzeźb świętych i bogato zdobiony cokół. Najlepsze światło do zdjęć bywa rano i późnym popołudniem, gdy jasny kamień wyraźnie odcina się od nieba. Osijek leży nad Drawą we wschodniej Chorwacji (Slawonia), więc wizytę łatwo połączyć z rejsem po rzece czy spacerem promenadą.

Dlaczego warto zobaczyć

To czytelne świadectwo historii miasta: tragedii epidemii, wiary mieszkańców i ambicji barokowych fundatorów. Dla miłośników sztuki sakralnej i architektury to jeden z najważniejszych zabytków Osijeku, a jednocześnie spokojny przystanek w sercu twierdzy, z dala od najbardziej turystycznych szlaków Chorwacji.