Rokovačke zidine

Rokovačke zidine to ruiny średniowiecznego kościoła katolickiego w pobliżu wsi Rokovci, na południe od Vinkovców we wschodniej Chorwacji (żupania vukovarsko-srijemska). Mury stoją przy drodze do wsi, a dojście prowadzi polną ścieżką. Administracyjnie teren należy do gminy Andrijaševci. To jedno z najciekawszych, a zarazem najsłabiej znanych miejsc archeologicznych Slawonii.

Co to za budowla?

Zachowane ruiny to pozostałości jednonawowego kościoła z półkolistym prezbiterium. Historycy sztuki łączą jego początki z XIII wiekiem, bo wskazują na to cechy stylu romańskiego. Później budynek przebudowano w duchu późnego gotyku. Przebudowy wiążą się z XV wiekiem, gdy w sąsiedztwie wznoszono klasztor franciszkański.

Muzeum Miejskie w Vinkovcach opisuje obiekt jako kościół klasztoru franciszkanów, do którego przychodzili mieszkańcy pobliskiego grodu i osady Hrapkovo. Historyczka Diana Vukičević-Samardžija wiąże powstanie franciszkańskiego kościoła z samym końcem XIII wieku. Według Stjepana Pavičicia klasztor i kościół ufundował w 1415 roku Filip Korogy. Jako możliwego fundatora wymienia się też Andriję II Botoša, zmarłego na początku 1441 roku.

Dlaczego jest tajemnicą?

Źródła nie są zgodne co do tożsamości i chronologii obiektu. Lokalna tradycja przypisywała ruinom także funkcję cerkwi prawosławnej albo budowli z czasów osmańskich. Całość nie została jeszcze w pełni zbadana, dlatego w prasie pojawiały się pytania, czy to szczątki klasztoru, kościoła, czy czegoś innego.

Badania archeologiczne

W 2013 roku wykopaliska pod kierunkiem Zvonka Bojčicia odsłoniły groby z XII i XIII wieku, z czasu budowy romańskiego kościoła. Datowano je m.in. po bizantyjskich kolczykach. Odkryto też pozostałości klasztoru na południe od kościoła.

Od listopada 2020 do początku lutego 2021 roku zespół archeologii terenowej Chorwackiego Instytutu Konserwatorskiego prowadził ratunkowe badania. Sfinansowała je gmina Andrijaševci.

Stan zachowania

Wśród średniowiecznych budowli sakralnych w żupanii Rokovačke zidine są obecnie w najgorszym stanie. Za szkody odpowiada głównie zaniedbanie i systematyczna dewastacja w ciągu ostatnich 60–70 lat. Zbiór artykułów o stanowisku wydało Muzeum Miejskie w Vinkovcach (2011).

Plany na przyszłość

Celem projektu jest zabezpieczenie i rekonstrukcja odkrytych struktur oraz stworzenie parku archeologiczno-turystycznego.

Najczęstsze pytania

Gdzie leżą Rokovačke zidine? Przy drodze do wsi Rokovci, na południe od Vinkovców, w gminie Andrijaševci.

Z jakiej epoki pochodzą? Najstarsza faza jest romańska (XIII wiek, a groby wskazują na XII–XIII wiek), z późnogotyckimi przeróbkami z XV wieku.

Czy można zwiedzać? Ruiny są widoczne przy drodze, dojście prowadzi polną ścieżką. Park archeologiczno-turystyczny jest dopiero planowany.

Kto badał to miejsce? Zespół Zvonka Bojčicia (2013) oraz Chorwacki Instytut Konserwatorski (2020–2021).