Vladimír Krajina

Pamiątkowa tablica Vladimíra Krajiny znajduje się w Pradze, na budynku przy ulicy Benátská na Nowym Mieście, w miejscu, gdzie mieści się ogród botaniczny Uniwersytetu Karola. Upamiętnia czeskiego botanika, ekologa i bohatera ruchu oporu, którego życie łączyło naukę z jednym z najbardziej dramatycznych rozdziałów historii Czechosłowacji w XX wieku.

Kim był Vladimír Krajina?

Vladimír Josef Krajina urodził się w 1905 roku w Slavonicach. Studiował na Uniwersytecie Karola w Pradze, gdzie w 1927 roku uzyskał stopień doktora nauk z wyróżnieniem cum laude, specjalizując się w botanice. Zanim wybuchła wojna, zdążył zbudować sobie pozycję w środowisku naukowym jako badacz roślinności.

Jaką rolę odegrał w ruchu oporu?

Po niemieckiej okupacji w 1939 roku Krajina dołączył do konspiracji i szybko stał się jednym z liderów Ústředí (Centrum Politycznego) — podziemnej organizacji koordynującej opór wobec okupanta. Kierował nielegalnym nadajnikiem radiowym o kryptonimie Sparta I, dzięki któremu utrzymywano łączność z emigracyjnym rządem prezydenta Edvarda Beneša w Londynie. Jego grupa wysłała do Londynu około 20 tysięcy depesz radiowych, w tym informacje wywiadowcze o planowanej inwazji na Bałkany i Związek Radziecki.

Po zamachu na Reinharda Heydricha w 1942 roku, w którego przygotowaniu Krajina brał udział, obława gestapo zacieśniała się wokół niego coraz bardziej. Gdy w końcu został aresztowany, jego żona Marie odzyskała wolność, a on sam próbował popełnić samobójstwo, połykając ampułkę z arszenikiem — trucizna straciła jednak część mocy, ponieważ przechowywał ją w nieszczelnym pojemniku, i Krajina przeżył. Spędził następnie 27 miesięcy w obozie koncentracyjnym Terezín, skąd wyszedł dopiero po zajęciu Czechosłowacji przez Armię Czerwoną w 1945 roku.

Dlaczego wyemigrował do Kanady?

Po wojnie Krajina wrócił do pracy naukowej i działalności politycznej, ale nowy reżim komunistyczny okazał się dla niego równie niebezpieczny jak wcześniejsza okupacja — został skazany na śmierć zarówno przez nazistów, jak i później przez władze komunistyczne, co zmusiło go do emigracji. W 1949 roku osiedlił się w Vancouver w Kanadzie, gdzie przez kolejne 24 lata wykładał ekologię roślin na University of British Columbia.

To właśnie w Kanadzie Krajina stworzył swoje najważniejsze dzieło naukowe — system klasyfikacji roślinności oparty na strefach biogeoklimatycznych, do dziś stosowany jako podstawa gospodarki leśnej w Kolumbii Brytyjskiej i Albercie. Wykorzystał też swoje doświadczenie polityczne, prowadząc skuteczną kampanię, która doprowadziła do utworzenia ponad stu rezerwatów ekologicznych w Kolumbii Brytyjskiej. Zmarł w Vancouver w 1993 roku, w wieku 88 lat.

Gdzie w Pradze znajduje się tablica?

Brązowa tablica pamiątkowa z portretowym reliefem, autorstwa artystki Niny Jindřichovej, została odsłonięta 8 października 2002 roku z inicjatywy profesora Jana Jeníka, który ułożył także jej treść. W uroczystości uczestniczyli m.in. kierujący ogrodem botanicznym Uniwersytetu Karola Václav Větvička, ambasador Kanady w Czechach Margaret Huber, przedstawiciel resortu środowiska oraz Czeskiego Towarzystwa Botanicznego, a także rodzina uczonego. Tablica umieszczona jest na budynku przy Benátská 433/2, na terenie ogrodu botanicznego, i nosi napis: „Prof. V. J. Krajina 1905–1993, botanik, polityk, bohater narodowy".

Najczęstsze pytania

Kim był Vladimír Krajina? Czeskim botanikiem i ekologiem, a zarazem jednym z liderów ruchu oporu podczas II wojny światowej, który po wojnie wyemigrował do Kanady i tam kontynuował karierę naukową.

Jaki był jego związek z zamachem na Heydricha? Krajina brał udział w przygotowaniach zamachu jako członek podziemnej organizacji Ústředí, kierując łącznością radiową z rządem emigracyjnym w Londynie; po zamachu był ścigany przez gestapo i trafił do obozu w Terezínie.

Dlaczego wyjechał z Czechosłowacji na stałe? Po wojnie nowy reżim komunistyczny skazał go na śmierć, podobnie jak wcześniej naziści, dlatego w 1949 roku wyemigrował do Kanady, gdzie wykładał na University of British Columbia.

Gdzie znajduje się tablica ku jego czci w Pradze? Na budynku przy ulicy Benátská 433/2 na Nowym Mieście, na terenie ogrodu botanicznego Uniwersytetu Karola — odsłonięta w 2002 roku.