Benedikt Roezl memorial

Pomnik Benedikta Roezla stoi na Karlovo náměstí w Pradze, jednym z największych placów miejskich w Europie, i upamiętnia czeskiego botanika oraz podróżnika, który zasłynął jako jeden z najwybitniejszych łowców roślin XIX wieku. To niepozorne z pozoru dzieło sztuki publicznej kryje w sobie historię niezwykle barwnego życia spędzonego w tropikalnych lasach Ameryki.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Rzeźba znajduje się w południowej części Karlovo náměstí, naprzeciwko tzw. Domu Fausta — jednej z najbardziej owianych legendami kamienic praskiej Nowej Miasta. Plac, otoczony zielenią i alejkami, od dawna pełni funkcję parku miejskiego, a pomnik Roezla jest jednym z kilku upamiętnień, jakie się na nim znajdują. Miejsce leży w spacerowym zasięgu od stacji metra Karlovo náměstí, co czyni je łatwym punktem do odwiedzenia przy okazji zwiedzania Nowego Miasta.

Jak wygląda pomnik?

Kompozycja rzeźbiarska przedstawia stojącą postać mężczyzny w kapeluszu i rozpiętym płaszczu podróżnym — z książką w prawej dłoni i brązowym kwiatem w lewej. U jego stóp, oparty o ugięte kolano, siedzi chłopiec o rysach rdzennego mieszkańca Ameryki, trzymający w dłoni maczetę. Taki układ ma podkreślać podróżniczy, egzotyczny charakter działalności Roezla oraz miejsca, w których zbierał swoje botaniczne skarby. Cokół pomnika zaprojektował architekt Eduard Sochor, a całość została wykonana z brązu.

Kto stworzył pomnik i kiedy powstał?

Autorem rzeźby był Augustin Zoula, młody praski rzeźbiarz żyjący w latach 1871–1915, który przy realizacji dzieła współpracował z bardziej doświadczonym Čeňkem Vosmíkem (1860–1944). Pomnik odsłonięto w 1898 roku, niespełna półtorej dekady po śmierci samego Roezla, co świadczy o tym, jak szybko jego dokonania zyskały uznanie w rodzimej Pradze. Dziś obiekt figuruje w rejestrze zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Kim był Benedikt Roezl?

Benedikt Roezl urodził się 13 września 1824 roku w Horoměřicach pod Pragą, a zmarł 14 października 1885 roku w samej Pradze. Całe dorosłe życie poświęcił podróżom w poszukiwaniu roślin — przemierzał konno i pieszo ogromne połacie obu Ameryk, docierając do miejsc, do których niewielu Europejczyków się wówczas zapuszczało. Uznaje się go za jednego z najsłynniejszych kolekcjonerów roślin swojej epoki: miał osobiście odkryć ponad 800 gatunków roślin kwiatowych i drzew. Szczególnym obiektem jego fascynacji stały się storczyki — zbierał je tysiącami w lasach deszczowych Ameryki Środkowej i Południowej, zaopatrując w egzotyczne okazy cieplarnie i ogrody botaniczne w całej Europie. Życie podróżnika nie było łatwe — Roezl przeżył między innymi zatonięcie statku oraz wybuch wulkanu, a w wyniku wypadku stracił rękę, co jednak nie powstrzymało go od dalszych ekspedycji.

Dlaczego warto zobaczyć to miejsce?

Pomnik Benedikta Roezla to rzadki przykład upamiętnienia botanika w formie monumentalnej rzeźby miejskiej — na ogół tego typu honory spotykają władców, wojskowych czy artystów, a nie naukowców zajmujących się florą. Odwiedzając Karlovo náměstí, warto zatrzymać się przy tej rzeźbie, by przypomnieć sobie mniej znaną, ale fascynującą kartę czeskiej historii nauki i podróży, a przy okazji podziwiać samą kompozycję rzeźbiarską, łączącą realizm portretowy z egzotyczną scenerią.

Najczęstsze pytania

Gdzie stoi pomnik Benedikta Roezla? Na Karlovo náměstí w Pradze, naprzeciwko Domu Fausta, w łatwym zasięgu spacerowym od stacji metra o tej samej nazwie.

Kim był Benedikt Roezl? Czeskim botanikiem i podróżnikiem żyjącym w latach 1824–1885, znanym jako jeden z najsłynniejszych łowców roślin i storczyków XIX wieku.

Kto zaprojektował pomnik? Rzeźbę wykonał Augustin Zoula we współpracy z Čeňkiem Vosmíkem, a cokół zaprojektował architekt Eduard Sochor.

Kiedy powstał pomnik? Odsłonięto go w 1898 roku, niecałe piętnaście lat po śmierci Roezla.

Co przedstawia rzeźba? Stojącego podróżnika z książką i kwiatem w dłoniach oraz siedzącego u jego stóp chłopca z maczetą, nawiązującego do amerykańskich wypraw botanika.