Karolina Světlá memorial

Pomnik Karoliny Světlé stoi na Karlowym náměstí (Karlovo náměstí) w Pradze 2, na Nowym Mieście, po wschodniej stronie placu, w pobliżu kościoła św. Ignacego. To niewielki, kameralny monument poświęcony jednej z najważniejszych czeskich pisarek XIX wieku – łatwy do przeoczenia wśród zieleni parku, ale wart chwili uwagi dla każdego, kto interesuje się historią czeskiej literatury i emancypacji kobiet.

Jak wygląda pomnik i kto go zaprojektował

Pomnik ma formę steli z granitu, zwieńczonej brązowym popiersiem – głową i górną częścią tułowia – przedstawiającym Karolinę Světlą w starszym wieku, z szalem zarzuconym na ramiona. Autorem rzeźby jest Gustav Zoula, a architektoniczną kompozycję całości zaprojektował Josef Fanta, jeden z czołowych praskich architektów przełomu XIX i XX wieku. Do steli przymocowana jest marmurowa tablica z napisem: „Karolina Světlá, 24.II.1830 – 7.IX.1899" oraz dedykacją „Pamięci sławnej pisarki i z wdzięczności za zasługi wielkiej Czeszki, ofiarowano roku 1910". Pomnik odsłonięto 29 maja 1910 roku i dziś figuruje na liście zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Kim była Karolina Světlá

Karolina Světlá to pseudonim literacki – prawdziwe nazwisko pisarki brzmiało Johana Rottová (pełne imię Johana Nepomucena Rottová). Urodziła się 24 lutego 1830 roku w Pradze i zmarła tam 7 września 1899 roku. Pseudonimu „Karolina Světlá" użyła po raz pierwszy w 1858 roku – wzięła go od nazwy wsi Světlá (dziś Světlá pod Ještědem), do której przeprowadziła się po ślubie z Petrem Mužákem, nauczycielem muzyki, zawartym w 1852 roku.

Světlá jest uznawana za twórczynię czeskiej powieści wiejskiej – nurtu realistycznej prozy osadzonej w środowisku wiejskim, opisującej obyczaje, konflikty i relacje społeczne na czeskiej prowincji. Zaliczana jest do tzw. pokolenia majowego czeskich pisarzy. Do jej najważniejszych dzieł należą „Vesnický román" (Powieść wiejska), „Nemodlenec" oraz „Kříž u potoka". Jedno z jej opowiadań posłużyło za kanwę libretta opery Bedřicha Smetany „Hubička" (Pocałunek).

Poza twórczością literacką Karolina Světlá angażowała się w działalność społeczną i emancypacyjną kobiet. W 1865 roku wspólnie z Vojtěchem Náprstkiem założyła Americký klub dam (Amerykański Klub Dam) – jedną z pierwszych w Czechach instytucji edukacyjno-kulturalnych dla kobiet, promującą naukę języków, prelekcje i wymianę wiedzy. Przez większą część życia mieszkała w domu przy Karlowym náměstí, w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, gdzie dziś stoi jej pomnik.

Dlaczego warto tu zajrzeć

Pomnik Karoliny Světlé to jeden z kilku monumentów rozsianych po Karlowym náměstí – największym placu w Pradze, otoczonym parkiem, który sam w sobie jest przyjemnym miejscem na spacer między Starym a Nowym Miastem. Dla osób zainteresowanych historią czeskiej literatury czy rolą kobiet w życiu kulturalnym XIX-wiecznej Pragi to konkretny, namacalny punkt odniesienia – miejsce, które łączy biografię autorki z przestrzenią miasta, w którym spędziła większość życia.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi pomnik? Na Karlowym náměstí w Pradze 2, po wschodniej stronie placu, w części parkowej niedaleko kościoła św. Ignacego.

Kiedy powstał pomnik? Odsłonięto go 29 maja 1910 roku.

Kto jest autorem pomnika? Rzeźbę wykonał Gustav Zoula, a architektoniczną koncepcję zaprojektował Josef Fanta.

Kim była Karolina Světlá? Czeską pisarką (1830–1899), właściwie Johaną Rottową, twórczynią czeskiej powieści wiejskiej i współzałożycielką Amerykańskiego Klubu Dam.

Czy pomnik jest zabytkiem? Tak, jest wpisany na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej.