Božena Němcová

Pomnik Boženy Němcovej stoi na Wyspie Słowiańskiej (Slovanský ostrov) w centrum Pragi, naprzeciw pałacu Žofín, i przedstawia jedną z najważniejszych postaci czeskiej literatury XIX wieku — pisarkę, której powieść „Babička" do dziś uznawana jest za fundament nowoczesnej prozy czeskiej.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Rzeźba znajduje się na trawiastym skwerze Slovanského ostrova, niewielkiej wyspy na Wełtawie, naprzeciwko neorenesansowego pałacu Žofín — miejsca, które w biografii pisarki odegrało szczególną rolę.

Dlaczego pomnik postawiono właśnie w tym miejscu?

Wybór lokalizacji nie jest przypadkowy. To właśnie na Žofínie młoda Barbora Panklová (bo tak nazywała się przyszła pisarka przed małżeństwem) wzięła udział w swoim pierwszym w życiu balu w 1843 roku. Tam poznała poetę Václava Bolemíra Nebeského, jedną z osób, które miały wpływ na jej dalszą drogę twórczą i zbliżenie ze środowiskiem praskich literatów i patriotów.

Kto jest autorem rzeźby i kiedy powstała?

Pomnik zaprojektował czeski rzeźbiarz Karel Pokorný, a odsłonięto go w 1955 roku. Brązowa figura, nieco większa niż naturalnej wielkości, spoczywa na granitowym cokole. Przedstawia Němcową jako młodą kobietę bez nakrycia głowy, ujętą w ruchu — z wysuniętą do przodu lewą nogą, powiewającą suknią i haftowaną chustą narzuconą na plecy. W lewej dłoni trzyma książkę, w prawej — bukiet kwiatów wyciągnięty przed siebie. Kompozycja łączy więc atrybut pisarki (książka) z motywem młodości i wrażliwości (kwiaty, ruch sukni).

Jaki status ochrony ma pomnik?

Pomnik Boženy Němcovej jest wpisany do centralnego rejestru zabytków kultury Republiki Czeskiej — figuruje tam od 1962 roku, co potwierdza jego rangę jako jednego z ważniejszych pomników postaci historycznych w Pradze.

Kim była Božena Němcová?

Božena Němcová, z domu Barbora Novotná, później Panklová, to czeska pisarka działająca w końcowej fazie ruchu odrodzenia narodowego. Zadebiutowała patriotycznym wierszem „Ženám českým" („Do kobiet czeskich"), który zwrócił na nią uwagę praskiego kręgu literatów i intelektualistów. Największą sławę przyniosła jej jednak proza — wydana w 1855 roku powieść „Babička" („Babcia") szybko zyskała status klasyki i uznawana jest za fundamentalne dzieło nowoczesnej literatury czeskiej. Němcová uchodzi za prekursorkę nowej czeskiej prozy, torującą drogę pokoleniom pisarzy, którzy po niej sięgali po język bliski mowie codziennej i realistyczny opis czeskiej wsi.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Wyspa Słowiańska to popularne miejsce spacerów mieszkańców Pragi i turystów, położone blisko Národní třída i praskiego Nowego Miasta — łatwo więc połączyć wizytę przy pomniku ze zwiedzaniem centrum. Warto pamiętać, że sam pomnik jest kameralny — to niewielki, zielony skwer, a nie reprezentacyjny plac, więc łatwo go minąć, jeśli nie szuka się go świadomie.

Najczęstsze pytania

Kim była Božena Němcová? Czeską pisarką z okresu odrodzenia narodowego, autorką powieści „Babička" (1855), uznawaną za prekursorkę nowoczesnej prozy czeskiej.

Gdzie stoi pomnik Boženy Němcovej w Pradze? Na Wyspie Słowiańskiej (Slovanský ostrov), na skwerze naprzeciw pałacu Žofín.

Kto jest autorem pomnika i kiedy powstał? Rzeźbiarz Karel Pokorný, pomnik odsłonięto w 1955 roku.

Dlaczego pomnik stoi akurat na Žofínie? Bo to tam Němcová (jako Barbora Panklová) wzięła udział w swoim pierwszym balu w 1843 roku i poznała poetę Václava Bolemíra Nebeského.

Czy pomnik jest zabytkiem? Tak, od 1962 roku figuruje w centralnym rejestrze zabytków kultury Czech.