Ter Pannemolen

Ter Pannemolen to dawny wiatrak, a właściwie jego murowany korpus, stojący przy Dudzeelse Steenweg w Koolkerke — wiosce wchłoniętej przez Brugię, tuż przy kanale prowadzącym do Zeebrugge. Dziś młyn nie ma skrzydeł ani mechanizmu, ale sama bryła — smukła, okrągła wieża z kamienia — wciąż wyznacza panoramę tej części miasta i przypomina, że jeszcze sto kilkadziesiąt lat temu okolice Brugii żyły z wiatru równie mocno co z handlu.

Skąd wzięła się nazwa i kto ją postawił?

Pierwszy młyn w tym miejscu ufundował pan na Dudzele między 1437 a 1447 rokiem — to właśnie stąd bierze się dawna nazwa Gailliaertmolen, obok używanej równolegle nazwy Pannemolen. Był to typowy dla Flandrii młyn koźlarz, czyli konstrukcja drewniana osadzona na obrotowym słupie, pozwalającym ustawiać skrzydła pod wiatr.

Dlaczego młyn trzeba było odbudowywać?

Ten pierwotny obiekt nie przetrwał do naszych czasów w niezmienionej formie. Podczas wojen religijnych, w 1580 roku, młyn został zniszczony — to był czas, gdy w regionie Brugii regularnie płonęły budowle związane ze sporami wyznaniowymi i walkami zbrojnymi. Miejsce nie zostało jednak opuszczone na długo. W 1625 roku postawiono tu nowy młyn koźlarz, ale nie budowany od podstaw — przeniesiono konstrukcję, która sześć lat wcześniej, w 1619 roku, powstała w pobliskim Sint-Kruis, a po ustawieniu tam została zwalona przez silny wiatr. Tego typu przenoszenie młynów między wsiami było praktyczną normą — drewniana konstrukcja koźlarza dawała się rozebrać i złożyć ponownie gdzie indziej.

Kiedy powstała murowana wieża, którą widać dziś?

Drewniany młyn koźlarz służył kolejne dekady, aż w 1891 roku zastąpiono go zupełnie innym typem konstrukcji — murowanym młynem wieżowym z kamienia. To właśnie ta bryła, a nie wcześniejsze drewniane młyny, stoi w Koolkerke do dziś. Murowane młyny wieżowe były wyższe i trwalsze od koźlarzy, ale wymagały większej inwestycji — ich budowa oznaczała, że właściciele liczyli na długoletnie działanie młyna jako obiektu przemysłowego, a nie prowizorycznej konstrukcji.

Co stało się z młynem po II wojnie światowej?

Młyn zakończył działalność produkcyjną po zakończeniu II wojny światowej. W 1958 roku stracił skrzydła, a pięć lat później, w 1963 roku, pożar zniszczył jego wnętrze — całą drewnianą konstrukcję mechanizmu mielącego. Od tego momentu Ter Pannemolen przez dekady stał jako pusta, wypalona w środku wieża, bez żadnej funkcji.

Jak wygląda młyn dzisiaj i można go zwiedzać?

Przełom nastąpił w 2003 roku, gdy prywatni właściciele przeprowadzili renowację obiektu. Zachowano główny walor młyna — szesnastometrową, okrągłą kamienną wieżę o czterech kondygnacjach — bez odtwarzania skrzydeł czy wnętrza mechanizmu. Ter Pannemolen funkcjonuje więc dziś jako zabytek architektury przemysłowej i punkt orientacyjny w krajobrazie Koolkerke, a nie jako czynny młyn. To sprawia, że jest to miejsce raczej dla osób szukających śladów historii regionu wokół Brugii niż dla turystów oczekujących w pełni odtworzonego, działającego wiatraka jak w niektórych innych lokalizacjach Flandrii Zachodniej.

Najczęstsze pytania

Czy Ter Pannemolen to działający wiatrak? Nie. To murowana wieża po dawnym młynie, bez skrzydeł i mechanizmu wewnętrznego — zniszczonego pożarem w 1963 roku.

Jak wysoka jest wieża młyna? Ma około 16 metrów wysokości i cztery kondygnacje.

Kiedy powstał obecny, murowany młyn? W 1891 roku, zastępując wcześniejszy drewniany młyn koźlarz z 1625 roku.

Czy młyn jest udostępniony do zwiedzania? Obiekt należy do prywatnych właścicieli, którzy odrestaurowali go w 2003 roku — to przede wszystkim punkt widokowy z zewnątrz, a nie muzeum z regularnym dostępem do wnętrza.