Sint-Janshuismolen

Sint-Janshuismolen to zabytkowy wiatrak stojący na dawnych murach obronnych Brugii, przy wale Kruisvest, w pobliżu XIV-wiecznego szpitala Świętego Jana, od którego wziął nazwę. To jedyny wiatrak w mieście, który wciąż można zobaczyć w ruchu — młynarze na miejscu mielą tu ziarno tak, jak robiono to od wieków, i chętnie opowiadają odwiedzającym o swoim rzemiośle.

Jak wyglądała historia tego miejsca?

Wiatraki towarzyszą murom Brugii od końca XIII wieku, kiedy powstały zewnętrzne fortyfikacje miasta. W XVI wieku na wałach i w mieście pracowało nawet trzydzieści młynów wodnych i wietrznych — mielenie zboża na mąkę dla piekarzy było jedną z kluczowych gałęzi miejskiej gospodarki aż do XIX wieku. Młyn pod nazwą Sint-Janshuis istniał na murach już w XIV wieku, jednak na przestrzeni stuleci wielokrotnie go odbudowywano. Ostatnia większa przebudowa nastąpiła po tym, jak burza zniszczyła wcześniejszą konstrukcję. Obecny wiatrak pochodzi z 1770 roku i stoi dokładnie w tym samym miejscu co jego poprzednicy.

Czym jest młyn typu „koźlak"?

Sint-Janshuismolen to młyn piekarski typu koźlak (post mill) — cała drewniana konstrukcja z obudową i skrzydłami obraca się wokół pojedynczego, masywnego centralnego słupa, dzięki czemu młynarz może ustawić skrzydła zawsze pod wiatr, niezależnie od jego kierunku. To jedna z najstarszych i najprostszych konstrukcyjnie form wiatraka w Europie Zachodniej, wymagająca jednak sporej siły fizycznej, by obrócić cały korpus młyna ręcznie.

Dlaczego warto go dziś odwiedzić?

Spośród czterech wiatraków zachowanych na wałach Brugii, Sint-Janshuismolen jest jedynym, który wciąż działa i faktycznie miele ziarno na mąkę. Dla odwiedzających to rzadka okazja, by zobaczyć żywe, funkcjonujące rzemiosło sprzed dwóch i pół wieku — nie rekonstrukcję, a działający zabytek techniki. Spacer wzdłuż wału Kruisvest, gdzie stoi młyn, to też jeden z ładniejszych sposobów, by zobaczyć panoramę starego miasta Brugii z dystansu, z dala od tłumów w centrum.

Gdzie dokładnie się znajduje?

Wiatrak stoi na wale Kruisvest, na dawnych fortyfikacjach miejskich Brugii, niedaleko historycznego centrum. Sąsiaduje z pozostałymi wiatrakami zachowanymi na tym samym odcinku murów, co czyni tę okolicę naturalnym celem spaceru dla osób zainteresowanych historią miasta i jego dawną architekturą obronno-przemysłową.

Najczęstsze pytania

Czy młyn nadal działa? Tak — Sint-Janshuismolen jest jedynym z czterech zachowanych wiatraków w Brugii, który wciąż faktycznie miele ziarno, a obecni na miejscu młynarze prezentują ten proces odwiedzającym.

Skąd wzięła się nazwa młyna? Nazwa pochodzi od pobliskiego średniowiecznego szpitala Świętego Jana (Sint-Janshospitaal), w sąsiedztwie którego młyn stał już w XIV wieku.

Jaki to typ wiatraka? To młyn koźlak (post mill) z 1770 roku — cała jego konstrukcja obraca się wokół centralnego słupa, by ustawić skrzydła pod wiatr.

Czy w pobliżu są inne wiatraki? Tak, Sint-Janshuismolen jest jednym z czterech wiatraków zachowanych na dawnych murach obronnych Brugii, choć jako jedyny wciąż pracuje.