Stolperstein dedicated to Pedro Díaz Clemente

Stolperstein dedykowany Pedro Díazowi Clemente to niewielki mosiężny „kamień pamięci” osadzony w chodniku przy ulicy Virtudes 22 w Madrycie, w dzielnicy Chamberí. To jeden z kilkuset takich kamieni rozsianych po stolicy Hiszpanii, przypominających o mieszkańcach miasta, którzy zginęli w nazistowskich obozach koncentracyjnych podczas II wojny światowej.

Co to za miejsce?

Stolperstein (niem. „kamień, o który się potyka”) to element międzynarodowego projektu pamięci, zainicjowanego w Niemczech, który upamiętnia ofiary nazizmu w miejscu ich ostatniego, wybranego przez nich samych, miejsca zamieszkania. Kamień poświęcony Pedro Díazowi Clemente niesie krótką, ale precyzyjną informację: imię i nazwisko ofiary, datę deportacji do obozu oraz datę śmierci. Według dostępnych danych Pedro Díaz Clemente został deportowany do obozu Mauthausen 27 stycznia 1941 roku, następnie 17 lutego 1941 roku przeniesiono go do podobozu Gusen, gdzie zginął 18 grudnia 1941 roku.

Historia tego kamienia wpisuje się w szerszy, mało znany rozdział historii Hiszpanii: po zakończeniu wojny domowej w 1939 roku tysiące hiszpańskich republikanów i przeciwników reżimu Franco uciekło do Francji, aby uniknąć represji. Wielu z nich, po niemieckiej okupacji Francji, zostało schwytanych i deportowanych do obozów koncentracyjnych, w tym do Mauthausen-Gusen. Szacuje się, że przez nazistowskie obozy przeszło ponad 9 tysięcy hiszpańskich więźniów, z których około 5 tysięcy nie przeżyło.

Jak dotrzeć?

Kamień znajduje się w otwartej przestrzeni publicznej — na chodniku przy ulicy Virtudes 22, w spokojnej, mieszkalnej części dzielnicy Chamberí, blisko centrum Madrytu. Miejsce jest dostępne pieszo, bez opłat i bez ograniczeń czasowych — wejście na chodnik nie wymaga żadnej rezerwacji ani biletu. To przystanek, który najlepiej włączyć do dłuższego spacerowego szlaku po Stolpersteinach Madrytu, ponieważ w samej dzielnicy Chamberí i okolicznych ulicach znajduje się wiele podobnych kamieni.

Co zobaczysz na miejscu?

Sam kamień jest niewielki — to metalowa, mosiężna kostka wielkości standardowej płyty chodnikowej, wtopiona w bruk tak, by nie wystawała nad poziom chodnika. Na jej powierzchni wygrawerowano imię i nazwisko ofiary oraz kluczowe daty jej losu. To forma pamięci zaprojektowana z rozmysłem — nie pomnik górujący nad przechodniami, a znak, na który trzeba spojrzeć w dół, niemal się nad nim zatrzymać. Wielu mieszkańców Madrytu i turystów odwiedzających dzielnicę Chamberí mija te kamienie codziennie, często nieświadomi ich znaczenia, dlatego warto poświęcić chwilę na przeczytanie inskrypcji.

Kiedy przyjechać?

Kamień można odwiedzić w każdej chwili — jest częścią chodnika, dostępną całą dobę, przez cały rok. Warto jednak pamiętać, że 27 stycznia przypada Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu, a w tym okresie w Madrycie często organizowane są dodatkowe wydarzenia i spacery tematyczne poświęcone Stolpersteinom i historii hiszpańskich ofiar nazizmu.

Najczęstsze pytania

Czym jest Stolperstein? To mosiężna płyta wmurowana w chodnik, upamiętniająca ofiarę prześladowań nazistowskich w miejscu, gdzie mieszkała przed deportacją.

Kto był Pedro Díaz Clemente? Osoba deportowana do obozu Mauthausen w styczniu 1941 roku, przeniesiona później do podobozu Gusen, gdzie zginęła w grudniu tego samego roku.

Czy odwiedzenie kamienia jest płatne? Nie. Kamień znajduje się na publicznym chodniku i jest dostępny bezpłatnie przez cały czas.

Czy w okolicy są inne podobne kamienie? Tak. W dzielnicy Chamberí i innych częściach Madrytu znajduje się kilkaset Stolpersteinów poświęconych innym mieszkańcom miasta, ofiarom nazistowskich obozów.