Stolperstein dedicated to Valentìn Fouce Llana

Stolperstein dedykowany Valentínowi Fouce Llana znajduje się w madryckiej dzielnicy Chamberí, wmurowany w chodnik przy ulicy Espronceda 13. To niewielka, mosiężna płyta pamięci przypominająca o mieszkańcu tego adresu, który podczas II wojny światowej został deportowany do niemieckiego obozu koncentracyjnego.

Co to za pomnik i kogo przypomina?

Stolpersteiny, czyli „kamienie, o które się potyka", to europejski projekt mikropomników: kostki brukowe 10x10 cm z mosiężną płytką na powierzchni, układane przed ostatnim dobrowolnie wybranym miejscem zamieszkania osób prześladowanych przez III Rzeszę. W Madrycie inicjatywa dokumentuje losy mieszkańców regionu zamordowanych, deportowanych, zmuszonych do wygnania lub doprowadzonych do samobójstwa przez politykę nazistowską. Kamień na Espronceda 13 nosi imię i nazwisko Valentína Fouce Llana.

Jak dotrzeć na miejsce?

Kamień leży na chodniku przy Calle Espronceda 13, w spokojnej, mieszkalnej części Chamberí — dzielnicy w centralnej części Madrytu, dobrze skomunikowanej siecią metra i autobusów. Miejsce nie ma godzin otwarcia, biletów ani tablic informacyjnych poza samą płytą — trzeba znać adres, żeby je odnaleźć.

Co wiadomo o Valentínie Fouce Llana?

Z relacji rodziny wynika, że mieszkał wraz z bliskimi na Espronceda 13 do 1939 roku, kiedy — jak wspominała później jego córka — sąsiad „zasugerował", że powinni się wyprowadzić. Fouce Llana należał do grupy hiszpańskich republikanów, którzy po zakończeniu wojny domowej i wybuchu II wojny światowej trafili w ręce władz nazistowskich i zostali deportowani do niemieckiego obozu koncentracyjnego. Jego historia, przez dekady przemilczana w powojennej Hiszpanii, została przywrócona pamięci dzięki projektowi Stolpersteine.

Kiedy odsłonięto kamień i kto był na miejscu?

Kamień przy Espronceda 13 odsłonięto 28 kwietnia 2023 roku, w ramach wspólnej ceremonii, podczas której w Chamberí ułożono sześć nowych Stolpersteinów — między innymi dla Gonzalo i Antonia Ortiz Crespo, Fernanda Salcedo Rabanaque, Mariana Expósito Garrido oraz Karla Frommknechta. W wydarzeniu wzięła udział sędziwa córka Valentína Fouce Llana wraz z rodziną, a także mieszkańcy dzielnicy i przedstawiciele organizacji zaangażowanych w projekt pamięci.

Co zobaczysz na miejscu?

Sama płyta jest niewielka — łatwo przejść obok niej, nie zauważając, co jest częścią idei projektu: przechodzień „potyka się" wzrokiem o nazwisko i datę, zatrzymuje się na chwilę i przypomina sobie o czyimś losie. Na kamieniu wygrawerowane są imię i nazwisko oraz informacja o deportacji. W tej części Chamberí można znaleźć również inne Stolpersteiny odsłonięte tego samego dnia, co pozwala połączyć krótki spacer po dzielnicy z lekcją historii.

Najczęstsze pytania

Czy to miejsce pochówku? Nie. Stolperstein nie oznacza grobu — to symboliczny znak pamięci umieszczony przed ostatnim znanym miejscem zamieszkania ofiary, a nie w miejscu jej śmierci.

Czy wstęp jest wolny? Tak. Kamień znajduje się w przestrzeni publicznej, na chodniku, dostępny bez ograniczeń przez całą dobę.

Czy warto łączyć wizytę z innymi kamieniami w Chamberí? Tak — w dzielnicy znajduje się kilka Stolpersteinów odsłanianych w różnych latach, więc krótki spacer pozwala zobaczyć więcej niż jeden.

Czy rodzina ofiary była obecna przy odsłonięciu? Tak. W kwietniu 2023 roku w ceremonii uczestniczyła córka Valentína Fouce Llana wraz z bliskimi.