Stolperstein dedicated to Manuel Villar Cobos

Stolperstein dedicated to Manuel Villar Cobos to niewielki mosiężny kamień pamięci wmurowany w chodnik w madryckiej dzielnicy Malasaña/Chueca. Upamiętnia Manuela Villara Cobosa, mieszkańca tej ulicy, deportowanego przez nazistów do obozu koncentracyjnego i zamordowanego w 1941 roku.

Co to jest Stolperstein?

Stolperstein (niem. „kamień, o który się potyka") to element ogólnoeuropejskiego projektu artystycznego zainicjowanego przez niemieckiego artystę Guntera Demniga. Od lat 90. XX wieku w chodnikach miast całej Europy układane są niewielkie mosiężne płytki z imieniem, datą urodzenia i losem osoby prześladowanej przez III Rzeszę - najczęściej przed ostatnim znanym miejscem jej zamieszkania. Madrycki kamień dla Manuela Villara Cobosa jest częścią lokalnej inicjatywy, w ramach której podobne płytki umieszczono w kilku punktach dzielnic Malasaña i Chueca, przypominając o mieszkańcach deportowanych do obozów nazistowskich.

Kim był Manuel Villar Cobos?

Manuel Villar Cobos urodził się w Madrycie w 1905 roku. Po zakończeniu wojny domowej w Hiszpanii znalazł się na emigracji we Francji - był jednym z tysięcy hiszpańskich republikanów, którzy po klęsce Republiki przekroczyli granicę i szukali schronienia po drugiej stronie Pirenejów. Los wielu z nich odmienił się dramatycznie po zajęciu Francji przez wojska niemieckie: w 1940 roku Villar Cobos został deportowany w jednym z pierwszych transportów hiszpańskich uchodźców wysłanych bezpośrednio z Francji do obozu koncentracyjnego Mauthausen w Austrii - transporcie, który w historii hiszpańskiego wygnania określa się jako „konwój 927". Zginął 27 października 1941 roku w Gusen, jednym z podobozów kompleksu Mauthausen, w wieku 36 lat.

Jak dotrzeć do kamienia?

Stolperstein znajduje się na ulicy Calle de San Vicente Ferrer 20, w samym centrum Madrytu, na granicy dzielnic Malasaña i Chueca. To rejon łatwo dostępny pieszo z Gran Vía czy Plaza del Dos de Mayo - najbliższe stacje metra to Tribunal (linie 1 i 10) oraz Noviciado (linia 2), obie w odległości kilku minut marszu. Kamień leży płasko w chodniku, dlatego warto rozglądać się uważnie - łatwo przejść obok niego bez zauważenia.

Co zobaczysz na miejscu?

Sama płytka ma niewielkie rozmiary (ok. 10x10 cm) i zawiera niemiecki napis informujący, że tu żył Manuel Villar Cobos, urodzony w 1905 roku, że przebywał na wygnaniu we Francji, został deportowany w 1940 roku konwojem 927 do Mauthausen i zginął 27 października 1941 roku w Gusen. To forma pamięci bardzo różna od pomników - kamień nie rzuca się w oczy, zmusza przechodnia do przystanięcia i schylenia się, by przeczytać napis. W okolicy, w promieniu kilkuset metrów, znajdują się inne Stolpersteine poświęcone kolejnym mieszkańcom dzielnicy deportowanym w podobnych okolicznościach.

Kiedy warto przyjść?

Miejsce można odwiedzić w każdej porze roku i dnia - to zwykła ulica mieszkalna, bez godzin otwarcia czy biletów. Warto jednak pamiętać, że okolica żyje głównie wieczorami (Malasaña i Chueca to dzielnice znane z życia nocnego), więc na spokojne, refleksyjne zwiedzenie lepiej wybrać poranek lub wczesne popołudnie.

Najczęstsze pytania

Czym różni się Stolperstein od pomnika? Stolperstein nie jest monumentalnym pomnikiem, lecz małą płytką wmurowaną w chodnik przed miejscem zamieszkania ofiary. Ma przywracać pamięć o konkretnej osobie w miejscu, gdzie realnie żyła, a nie w abstrakcyjnej przestrzeni pomnikowej.

Czy wstęp jest płatny? Nie - kamień znajduje się w przestrzeni publicznej, na chodniku, i można go zobaczyć bezpłatnie w każdej chwili.

Czy w okolicy są inne podobne kamienie? Tak, w dzielnicach Malasaña i Chueca umieszczono kilka Stolpersteine poświęconych innym mieszkańcom deportowanym do nazistowskich obozów koncentracyjnych.

Dlaczego hiszpański republikanin trafił do obozu w Austrii? Po klęsce Republiki hiszpańscy uchodźcy szukali schronienia we Francji. Gdy Niemcy zajęły Francję, część z nich - w tym Manuel Villar Cobos - została deportowana do obozów koncentracyjnych na terenie Rzeszy, mimo że nigdy nie byli obywatelami niemieckimi ani francuskimi.