Stolperstein dedicated to Fortunato Gil Aldea

Stolperstein dedicated to Fortunato Gil Aldea to niewielki, mosiężny kamień pamięci wmurowany w chodnik w madryckiej dzielnicy Tetuán, przy Calle de El Escorial. Kamień przypomina jednego z mieszkańców miasta, który zginął w nazistowskim obozie koncentracyjnym podczas II wojny światowej.

Kim był Fortunato Gil Aldea?

Fortunato Gil Aldea urodził się w 1903 roku. Po zakończeniu wojny domowej w Hiszpanii w 1939 roku, tak jak tysiące republikanów, znalazł się na emigracji we Francji. Po zajęciu Francji przez wojska niemieckie trafił w ręce nazistowskich władz i został deportowany do systemu obozów Mauthausen-Gusen w Austrii. Zginął w podobozie Gusen 9 listopada 1941 roku, w wieku 38 lat. Był jednym z ok. 7 tysięcy hiszpańskich republikanów przetrzymywanych w tym kompleksie obozowym i zmuszanych do niewolniczej pracy.

Co oznacza Stolperstein?

Stolperstein, czyli „kamień, o który się potyka", to niewielka kostka brukowa z mosiężną płytką, wmurowywana w chodnik przed ostatnim znanym miejscem zamieszkania ofiary nazizmu. Projekt zainicjował niemiecki artysta Gunter Demnig w latach 90. XX wieku, a od tego czasu w całej Europie ułożono setki tysięcy takich kamieni. W Madrycie kilkadziesiąt Stolpersteine przypomina mieszkańców deportowanych do obozów koncentracyjnych — kamienie znajdują się m.in. w dzielnicach Tetuán, Malasaña i Chueca. Ten konkretny kamień leży na ulicy, przy której każdego ranka czekała na syna jego matka.

Jak dotrzeć?

Kamień znajduje się na Calle de El Escorial w dzielnicy Tetuán, w północnej części centrum Madrytu. Najbliższe stacje metra to Estrecho i Tetuán (linia 1), skąd do miejsca jest kilka minut spacerem. Dojazd możliwy jest też liniami autobusowymi obsługującymi ulicę Bravo Murillo, przy której leży Calle de El Escorial.

Co zobaczysz na miejscu?

Sam kamień jest niewielki — to kwadratowa kostka brukowa o wymiarach 10x10 cm z mosiężną płytką wtopioną w chodnik, na wysokości wejścia do budynku związanego z ofiarą. Na płytce wygrawerowane jest imię i nazwisko, rok urodzenia, informacja o deportacji oraz data i miejsce śmierci. Warto zwrócić uwagę na kontekst dzielnicy Tetuán, gdzie znajduje się kilka podobnych kamieni — spacer po okolicy pozwala zobaczyć więcej takich śladów pamięci.

Kiedy przyjechać?

Miejsce można odwiedzić w każdej porze roku, ponieważ znajduje się na zwykłej ulicy miejskiej, bez ograniczeń godzinowych. Ze względu na charakter miejsca — świadectwo pamięci o ofierze zbrodni — warto zachować spokój i szacunek podczas wizyty, niezależnie od pory dnia.

Najczęstsze pytania

Czym różni się Stolperstein od pomnika? Stolperstein nie jest klasycznym pomnikiem, lecz dyskretnym elementem chodnika — jego siła tkwi w codziennym, przypadkowym natrafianiu na nazwisko ofiary w miejscu, gdzie żyła.

Czy trzeba płacić za wstęp? Nie — kamień znajduje się w przestrzeni publicznej, na chodniku ogólnodostępnej ulicy, więc odwiedziny są bezpłatne i możliwe przez całą dobę.

Czy w pobliżu są inne Stolpersteine? Tak, w dzielnicy Tetuán oraz w innych częściach Madrytu (np. Malasaña, Chueca) znajduje się więcej takich kamieni poświęconych innym mieszkańcom deportowanym do obozów nazistowskich.

Kto był odpowiedzialny za deportację hiszpańskich republikanów? Po klęsce Republiki hiszpańskiej w 1939 roku wielu jej zwolenników uciekło do Francji, gdzie po zajęciu kraju przez Niemcy część z nich trafiła do rąk nazistowskich władz i została wywieziona do obozów koncentracyjnych, głównie do systemu Mauthausen-Gusen.