Stolperstein dedicated to José Perlado Caamaño

Stolperstein José Perlado Caamaño to „kamień pamięci" wmurowany w chodnik w madryckiej dzielnicy Tetuán, przypominający o losie jednego z hiszpańskich więźniów nazistowskich obozów koncentracyjnych.

Gdzie znajduje się ten Stolperstein?

Kamień leży przy Calle José Calvo 7, w barrio Berruguete, w dystrykcie Tetuán w Madrycie. To spokojna, mieszkalna część miasta, daleko od głównych szlaków turystycznych — sama forma pomnika sprawia, że łatwo przejść obok niego bez zauważenia. Stolperstein ma niewielki format mosiężnej płytki wmontowanej w bruk przed budynkiem, w którym mieszkał uhonorowany.

Kim był José Perlado Caamaño?

José Perlado Caamaño urodził się w 1916 roku w rodzinie robotniczej związanej z produkcją dachówek. Szkołę opuścił już w wieku dwunastu lat i, podając nieprawdziwy wiek, zaczął uczyć się zawodu stolarza. To właśnie ten fach — jak podkreślają badacze jego historii — miał później uratować mu życie, ponieważ dzięki niemu uniknął najcięższej, śmiercionośnej pracy w kamieniołomie obozu Mauthausen.

Podczas wojny domowej w Hiszpanii Perlado, mimo młodego wieku, doszedł do stopnia kapitana w siłach republikańskich, będąc jednym z najmłodszych oficerów tej rangi. Po zakończeniu wojny i klęsce Republiki uciekł do Francji.

Jak trafił do Mauthausen?

Gdy Francja Pétaina skapitulowała przed Niemcami, Perlado — zamiast otrzymać schronienie — został wydany władzom niemieckim. Trafił do systemu obozów koncentracyjnych, a ostatecznie do Mauthausen w Austrii, jednego z najbardziej brutalnych obozów III Rzeszy, gdzie warunki pracy w kamieniołomie zabijały tysiące więźniów.

Jaką rolę odegrał w ruchu oporu?

W obozie Perlado przyłączył się do klandestynnego ruchu oporu — początkowo o profilu komunistycznym, później przekształconego w ruch międzynarodowy, obejmujący więźniów różnych narodowości. Należał do grupy, która wykradała i ukrywała fotografie robione przez Niemców dokumentujące zbrodnie popełniane w obozie. Te zdjęcia, uratowane z narażeniem życia, stały się później ważnym materiałem dowodowym podczas procesów norymberskich. W działania te zaangażowany był również Francesc Boix, katalończyk, który po wojnie zeznawał w Norymberdze właśnie na podstawie tych fotografii.

Co stało się z nim po wojnie?

Perlado przeżył do wyzwolenia obozu w 1945 roku. Pozostał na emigracji we Francji, gdzie w 1956 roku uzyskał francuskie obywatelstwo, co dało mu możliwość odwiedzania Hiszpanii mimo trwającej wciąż dyktatury Franco. Do końca życia był aktywnym członkiem Komunistycznej Partii Hiszpanii (PCE) na wygnaniu.

Kiedy powstał ten Stolperstein?

Kamień pamięci José Perladowi Caamaño odsłonięto 28 maja 2021 roku, w ramach szerszej inicjatywy stawiania Stolpersteinów dla mieszkańców Tetuán deportowanych do nazistowskich obozów. W uroczystości uczestniczyła jego córka Maggie, przybywszy specjalnie z Francji — przygotowuje ona dokument filmowy o życiu ojca.

Najczęstsze pytania

Co to jest Stolperstein? To niewielka mosiężna płytka wmurowana w chodnik przed ostatnim znanym miejscem zamieszkania osoby prześladowanej przez nazistów, z jej imieniem, datami i losem. Projekt zapoczątkował niemiecki artysta Gunter Demnig, a kamienie tego typu znajdują się w wielu miastach Europy, także w Madrycie.

Dlaczego José Perlado trafił do Mauthausen? Po ucieczce do Francji po wojnie domowej i kapitulacji rządu Pétaina wobec Niemiec został wydany władzom niemieckim i deportowany do obozu koncentracyjnego Mauthausen w Austrii.

Czy przeżył obóz? Tak. Perlado przetrwał do wyzwolenia Mauthausen w 1945 roku i później żył we Francji, gdzie zdobył obywatelstwo francuskie.

Czy warto zobaczyć ten Stolperstein? To miejsce ma przede wszystkim wartość pamięciową i edukacyjną — nie jest atrakcją turystyczną w klasycznym sensie, lecz świadectwem historii jednego z mieszkańców Tetuán i szerszej tragedii hiszpańskich deportowanych do nazistowskich obozów.