Stolperstein dedicated to Eufemio García García

Stolperstein dedykowany Eufemio Garcíi García to niewielki kamień pamięci wmurowany w chodnik w Madrycie, na ulicy Francos Rodríguez, w dzielnicy Tetuán. To jeden z kilkuset takich kamieni rozsianych po mieście, przypominających o mieszkańcach deportowanych do nazistowskich obozów koncentracyjnych.

Co to jest Stolperstein?

Stolperstein („kamień, o który się potyka") to niewielka mosiężna płytka wmurowana w bruk przed ostatnim wybranym miejscem zamieszkania ofiary nazizmu. Projekt zainicjował w 1997 roku niemiecki artysta Gunter Demnig, a od tamtej pory w Europie umieszczono ponad 75 tysięcy takich kamieni – od Berlina, przez Amsterdam, po Rzym i właśnie Madryt. Na każdej płytce wygrawerowane jest imię i nazwisko ofiary, data urodzenia oraz informacje o deportacji i losie danej osoby. Kamienie nie stoją na cokołach ani pomnikach – leżą w poziomie chodnika, tak by przechodzień musiał się zatrzymać i schylić, by je przeczytać.

Dlaczego kamień stoi właśnie w Madrycie?

Madryt dołączył do projektu w 2019 roku, kiedy w mieście umieszczono pierwsze dwanaście kamieni. Przypominają one o losie hiszpańskich republikanów, którzy po zakończeniu wojny domowej w 1939 roku uciekli do Francji, a następnie – po niemieckiej okupacji – trafili do obozów koncentracyjnych, najczęściej do Mauthausen w Austrii. Historycy szacują, że przez nazistowskie obozy przeszło około 9300 Hiszpanów, z których nie przeżyło około 5000. Kamień poświęcony Eufemio Garcíi García znajduje się przy Calle Francos Rodríguez 106 – miejscu, gdzie mieszkał, zanim jego życie zmieniła wojna i deportacja. Kolejne kamienie tego typu znajdziesz też w dzielnicach Chamberí, Malasaña i Chueca.

Jak dotrzeć na miejsce?

Ulica Francos Rodríguez leży w dzielnicy Tetuán, na północ od centrum Madrytu. Najbliższa stacja metra to Francos Rodríguez (linia 7), skąd do kamienia jest kilka minut piechotą. Można też dojechać autobusami miejskimi kursującymi wzdłuż Avenida de Asturias lub Calle Bravo Murillo. Miejsce nie jest oznaczone dużymi tablicami – warto mieć przy sobie numer domu, żeby nie przeoczyć niewielkiej mosiężnej płytki w chodniku.

Co zobaczysz na miejscu?

Sam kamień jest niewielki – to kwadratowa płytka wielkości kostki brukowej, umieszczona równo z powierzchnią chodnika przed wejściem do budynku. Nie ma tu żadnej dodatkowej infrastruktury turystycznej – to celowe, bo Stolpersteine mają wtapiać się w codzienne życie miasta, a nie tworzyć osobne miejsce pamięci. Warto zwolnić krok, przeczytać inskrypcję i skojarzyć ją z historią całej dzielnicy, która straciła w ten sposób wielu swoich mieszkańców.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Kamień jest dostępny przez cały rok i przez całą dobę, bo znajduje się w otwartej przestrzeni miejskiej. Najlepiej odwiedzić go w spokojniejszych godzinach przedpołudniowych, gdy na chodniku nie ma tłumu i łatwiej zatrzymać się na chwilę refleksji. Szczególnie symboliczny moment to 27 stycznia – Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu, kiedy w Madrycie organizowane są dodatkowe wydarzenia przy niektórych kamieniach.

Najczęstsze pytania

Czy przy kamieniu trzeba się rejestrować lub kupować bilet? Nie. Stolperstein znajduje się w otwartej przestrzeni publicznej, dostęp jest bezpłatny i możliwy w każdej chwili.

Czy kamień jest łatwo zauważyć? Nie – jest niewielki i wtopiony w chodnik, dlatego warto znać dokładny adres (Calle Francos Rodríguez 106) i uważnie patrzeć pod nogi w okolicy wejścia do budynku.

Czy w Madrycie jest więcej takich kamieni? Tak, od 2019 roku miasto umieściło kilkaset Stolpersteine, głównie w dzielnicach Tetuán, Chamberí, Malasaña i Chueca, poświęconych mieszkańcom deportowanym do obozów nazistowskich.

Czy można połączyć wizytę z innymi miejscami pamięci w mieście? Tak, warto zaplanować krótki spacer po pobliskich dzielnicach, gdzie znajdują się kolejne kamienie – to pozwala zobaczyć skalę deportacji dotykającej całą społeczność madrycką.