Stolperstein dedicated to Luis García Manzano

Stolperstein dedykowany Luisowi Garcíi Manzano to mała mosiężna płyta wmurowana w chodnik w Madrycie, w dzielnicy Tetuán, przy calle Topete. Kamień przypomina o losie mieszkańca stolicy, który podczas II wojny światowej trafił do nazistowskiego obozu koncentracyjnego Mauthausen.

Kim był Luis García Manzano?

Luis García Manzano należał do grupy hiszpańskich republikanów, którzy po zakończeniu wojny domowej w Hiszpanii uciekli za granicę do Francji. Podobnie jak tysiące innych uchodźców, po przekroczeniu granicy został zatrzymany przez francuskie władze i skierowany do obozu internowania w Argelès-sur-Mer. Stamtąd trafił w ręce Niemców i w grudniu 1941 roku został deportowany do obozu koncentracyjnego Mauthausen w Austrii.

Wewnątrz obozu García Manzano nie pozostał bierny wobec terroru. Włączył się w działalność konspiracyjną prowadzoną przez współwięźniów i uczestniczył w tworzeniu obozowej orkiestry — inicjatywy, która dla wielu deportowanych stanowiła jedną z niewielu form oporu wobec odczłowieczającego systemu obozowego.

Przeżył wojnę i po wyzwoleniu obozu pozostał we Francji. Pracował fizycznie, zajmował się m.in. malowaniem i pracą przy drewnie, założył rodzinę — poślubił kobietę o imieniu Margarita. W kolejnych latach dzielił się swoim świadectwem z młodszymi pokoleniami, prowadząc w szkołach w Perpignan lekcje poświęcone historii deportacji Hiszpanów do nazistowskich obozów. Zmarł w 1999 roku na choroby płuc, będące bezpośrednim następstwem lat spędzonych w Mauthausen.

Gdzie znajduje się kamień pamięci?

Stolperstein Luisa Garcíi Manzano leży na chodniku przy calle Topete, w dzielnicy Tetuán w północnej części Madrytu — miejscu, gdzie mieszkał przed deportacją. Płyta wchodzi w skład grupy ośmiu kamieni pamięci odsłonionych 28 maja 2021 roku, poświęconych mieszkańcom Tetuánu wywiezionym do niemieckich obozów koncentracyjnych.

Czym jest Stolperstein i dlaczego stoi właśnie tutaj?

Projekt Stolpersteine (dosł. „kamienie, o które się potyka") zapoczątkował niemiecki artysta Gunter Demnig. Idea jest prosta: przed ostatnim znanym miejscem zamieszkania ofiary reżimu nazistowskiego umieszcza się w bruku niewielką mosiężną tabliczkę z jej imieniem, nazwiskiem, datą deportacji oraz — jeśli to możliwe — dalszym losem. W Hiszpanii projekt objął również Republikanów wywożonych do obozów po klęsce w wojnie domowej, a Madryt, w tym dzielnica Tetuán, stał się miejscem, gdzie systematycznie odsłania się takie tabliczki, przywracając pamięć o mieszkańcach miasta represjonowanych przez III Rzeszę.

Najczęstsze pytania

Co widać na samej płycie? Na mosiężnej tabliczce wygrawerowane jest imię i nazwisko Luisa Garcíi Manzano oraz informacja, że kamień znajduje się w Madrycie — tabliczki tego typu zawierają zwykle także datę urodzenia, deportacji i, jeśli wiadomo, śmierci ofiary.

Jak dojść do tego miejsca? Kamień znajduje się na chodniku przy calle Topete w dzielnicy Tetuán, łatwo dostępnej metrem (stacja Tetuán, linia 1) lub autobusem miejskim.

Czy w pobliżu są inne Stolpersteine? Tak — kamień jest częścią serii ośmiu tabliczek odsłonionych w Tetuánie w maju 2021 roku, poświęconych innym mieszkańcom dzielnicy deportowanym do obozów nazistowskich, więc w okolicy można znaleźć kolejne podobne miejsca pamięci.

Kto stoi za projektem Stolpersteine w Madrycie? Inicjatywę koordynują lokalne stowarzyszenia pamięci historycznej wspólnie z władzami dzielnicy, w duchu ogólnoeuropejskiego projektu Guntera Demniga, obecnego już w wielu miastach Europy, w tym w Hiszpanii.