Statue of Winston Churchill in Prague

Pomnik Winstona Churchilla stoi na placu noszącym jego imię na Žižkovie, w praskiej dzielnicy Praga 3. To odlew rzeźby brytyjskiego autorstwa, który trafił do Czech dziesięć lat po upadku komunizmu – jako symboliczny gest nawiązujący do politycznej atmosfery lat dziewięćdziesiątych.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Rzeźba znajduje się na Náměstí Winstona Churchilla w Žižkovie, jednej z historycznych dzielnic Pragi 3, w pobliżu współrzędnych 50.08467, 14.44118. Sam plac nosi imię brytyjskiego premiera dopiero od 1990 roku – wcześniej, w okresie komunistycznym, nazywał się na cześć prezydenta Antonína Zápotockého i stał tam jego pomnik autorstwa rzeźbiarza Jana Šimoty.

Skąd wziął się pomnik Churchilla w Pradze?

Zmiana nazwy placu bezpośrednio po Aksamitnej Rewolucji 1989 roku miała charakter demonstracyjny – usunięcie komunistycznego patrona i zastąpienie go postacią kojarzoną z Zachodem i oporem wobec totalitaryzmu wpisywało się w atmosferę tamtych lat. Sam pomnik pojawił się jednak dopiero dekadę później. Pierwotnie planowano zamówić dla Pragi zupełnie nową rzeźbę, jednak śmierć autora w 1996 roku przekreśliła ten plan.

Kto jest autorem rzeźby?

Odlew, który stanął w Pradze, to praca brytyjskiego rzeźbiarza Ivora Robertsa-Jonesa. Nie jest to dzieło unikatowe – identyczny odlew stoi przed budynkiem parlamentu w Londynie (na Parliament Square), a kolejny znajduje się w Oslo, w stolicy Norwegii. Praski egzemplarz dołączył więc do niewielkiego grona miast, w których stanęła ta sama kompozycja przedstawiająca brytyjskiego premiera.

Kiedy odsłonięto pomnik?

Uroczyste odsłonięcie odbyło się 17 listopada 1999 roku – w symbolicznym dniu dziesiątej rocznicy wydarzeń, które doprowadziły do upadku reżimu komunistycznego w Czechosłowacji. W ceremonii wzięła udział Margaret Thatcher, była premier Wielkiej Brytanii, co dodatkowo podkreśliło polityczny wymiar wydarzenia.

Dlaczego akurat Churchill i akurat Žižkov?

Wybór Winstona Churchilla jako patrona placu na Žižkovie wpisywał się w szerszy nurt zmian nazewnictwa praskiej przestrzeni publicznej po 1989 roku, w ramach którego usuwano komunistycznych patronów, a ich miejsce zajmowały postacie kojarzone z demokracją, wolnością i sprzeciwem wobec totalitaryzmu. Churchill, jako symbol brytyjskiego oporu wobec faszyzmu podczas II wojny światowej, doskonale wpisywał się w tę narrację.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Pomnik znajduje się w spokojnej, mieszkalnej części Žižkova, z dala od głównych tras turystycznych centrum Pragi – to miejsce bardziej dla osób zainteresowanych powojenną i najnowszą historią Czech niż standardowy punkt na trasie zwiedzania zabytków. Warto pamiętać, że sam plac zmieniał już swoją funkcję i symbolikę kilkukrotnie w ciągu XX wieku, co samo w sobie jest ciekawym śladem historii politycznej tej części Pragi.

Najczęstsze pytania

Kto jest autorem pomnika Winstona Churchilla w Pradze? Brytyjski rzeźbiarz Ivor Roberts-Jones, autor odlewu identycznego z tym stojącym przed parlamentem w Londynie i w Oslo.

Kiedy odsłonięto pomnik? 17 listopada 1999 roku, w dziesiątą rocznicę wydarzeń Aksamitnej Rewolucji, z udziałem Margaret Thatcher.

Gdzie dokładnie stoi pomnik? Na Náměstí Winstona Churchilla w praskiej dzielnicy Žižkov (Praga 3).

Jak nazywał się ten plac wcześniej? Przed 1990 rokiem plac nosił imię komunistycznego prezydenta Antonína Zápotockého i stał tam jego pomnik.

Czy to jedyny odlew tej rzeźby? Nie – identyczne odlewy stoją także w Londynie (przed parlamentem, na Parliament Square) oraz w Oslo.

Dlaczego nie powstała nowa, unikatowa rzeźba dla Pragi? Taki plan istniał, ale śmierć rzeźbiarza Ivora Robertsa-Jonesa w 1996 roku uniemożliwiła jego realizację.