Pomnik Braterstwo w Pradze

Pomnik Braterstwo to praski monument dłuta Karela Pokorného, powstały w 1950 roku i przedstawiający żołnierza Armii Czerwonej jako wyzwoliciela, którego Czech serdecznie wita w imieniu całego narodu. Rzeźba stoi w pobliżu praskiego dworca głównego i należy do najbardziej rozpoznawalnych powojennych pomników w tej części miasta, choć wielu przechodniów mija ją bez świadomości, jaka historia i symbolika za nią stoją.

Co dokładnie przedstawia rzeźba?

Kompozycja pokazuje dwie postaci: żołnierza radzieckiego w mundurze, uosabiającego wyzwoliciela, oraz cywila reprezentującego czeskie społeczeństwo, który wita go gestem serdecznego powitania. Scena ma charakter symboliczny – to nie portret konkretnego wydarzenia, lecz uogólniony obraz spotkania wyzwoliciela z wyzwolonym, typowy dla powojennej rzeźby pomnikowej w krajach ówczesnego bloku wschodniego. Pomnik wpisuje się w nurt sztuki, która miała utrwalać pamięć o wkroczeniu Armii Czerwonej do Czechosłowacji i budować narrację o braterstwie między narodami.

Kto stworzył pomnik i kiedy powstał?

Autorem monumentu jest Karel Pokorný, ceniony czeski rzeźbiarz, którego prace wpisują się w nurt powojennej rzeźby figuratywnej w Czechosłowacji. Pomnik powstał w 1950 roku, a więc pięć lat po zakończeniu drugiej wojny światowej, w okresie, gdy w kraju intensywnie kształtowano oficjalną pamięć o wyzwoleniu i sojuszu ze Związkiem Radzieckim. Data powstania sytuuje dzieło w pierwszych latach rządów komunistycznych w Czechosłowacji, kiedy tego typu monumenty pełniły funkcję zarówno artystyczną, jak i propagandową.

Kto pozował rzeźbiarzowi?

Do postaci żołnierza pozował oficer NKWD Wasilij Prużiniew, natomiast rolę czeskiego cywila odegrał robotnik Jožo Vraz. Fakt, że modelami byli konkretni, żyjący ludzie, a nie wyłącznie wyobrażenie artysty, nadaje pomnikowi dodatkowy wymiar historyczny – za symboliczną sceną kryją się realne osoby, których udział w powstaniu dzieła bywa dziś przywoływany jako ciekawostka przy okazji zwiedzania.

Gdzie stoi pomnik i jak go znaleźć?

Monument znajduje się w Pradze, w bezpośrednim sąsiedztwie dworca głównego (Hlavní nádraží) – jednego z najważniejszych węzłów komunikacyjnych miasta. Taka lokalizacja sprawia, że pomnik mija każdego dnia ogromna liczba osób przemieszczających się między pociągami, tramwajami i centrum miasta, nawet jeśli nie zatrzymują się, by przyjrzeć mu się bliżej. Współrzędne geograficzne miejsca to w przybliżeniu 50,085°N, 14,435°E, co pozwala łatwo zlokalizować rzeźbę na mapie okolic dworca.

Czy to jedyny egzemplarz tego pomnika?

Nie – praski monument jest kopią pomnika ustawionego w Českiej Třebovej, mieście na wschodzie Czech, znanym przede wszystkim jako ważny węzeł kolejowy. Istnienie dwóch wersji tej samej kompozycji pokazuje, że temat wyzwolenia i braterstwa broni był powielany w różnych miejscowościach kraju jako element ujednoliconej polityki pamięci prowadzonej w tamtym okresie.

Czy warto zatrzymać się przy pomniku?

Dla turysty zwiedzającego okolice dworca głównego pomnik stanowi punkt, przy którym warto na chwilę przystanąć – nie ze względu na monumentalne rozmiary czy artystyczny rozgłos, lecz jako świadectwo konkretnego momentu w historii Czechosłowacji i sposobu, w jaki tamten okres był upamiętniany w przestrzeni publicznej. To także dobra okazja, by zestawić estetykę powojennej rzeźby figuratywnej z nowoczesną architekturą i ruchem panującym wokół praskiego dworca.

Najczęstsze pytania

Kto jest autorem Pomnika Braterstwo w Pradze? Autorem jest czeski rzeźbiarz Karel Pokorný, twórca dzieła z 1950 roku.

Co przedstawia pomnik? Scenę powitania żołnierza Armii Czerwonej jako wyzwoliciela przez czeskiego cywila, symbolizującą braterstwo obu narodów.

Kto pozował do rzeźby? Do postaci żołnierza pozował oficer NKWD Wasilij Prużiniew, a rolę czeskiego cywila odegrał robotnik Jožo Vraz.

Gdzie znajduje się pomnik? W Pradze, w pobliżu dworca głównego (Hlavní nádraží).

Czy istnieje podobny pomnik gdzie indziej? Tak, praski monument jest kopią pomnika znajdującego się w Českiej Třebovej.