Monument to Jan Svatopluk Presl

Pomnik Jana Svatopluka Presla stoi w Ogrodach Vrchlického w Pradze, w bezpośrednim sąsiedztwie Muzeum Narodowego i głównego dworca kolejowego. To niewielki, secesyjny obiekt upamiętniający jednego z czeskich przyrodników, którego działalność na trwałe wpisała się w historię praskich instytucji naukowych.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Pomnik znajduje się na terenie Ogrodów Vrchlického (Vrchlického sady) — pasa zieleni rozciągającego się między budynkiem Muzeum Narodowego a Głównym Dworcem w Pradze. Lokalizacja nie jest przypadkowa: to właśnie w sąsiedztwie Muzeum Narodowego upamiętniono człowieka, który przyczynił się do jego powstania.

Komu poświęcony jest ten pomnik?

Obiekt honoruje Jana Svatopluka Presla, czeskiego przyrodnika i botanika, który należał do grona współzałożycieli Muzeum Narodowego w Pradze. Pod głównym reliefem umieszczono tablicę inskrypcyjną przypominającą jego zasługi dla czeskiej nauki.

Jak wygląda pomnik?

Kompozycja opiera się na granitowej płycie osadzonej na wielostopniowej podstawie. We wnęce płyty umieszczono brązowy relief przedstawiający siedzącą postać kobiecą o charakterze alegorycznym — pogrążoną w zadumie, opartą o pień drzewa. Nad nią, na gałęzi, siedzi sowa, tradycyjnie kojarzona z mądrością i wiedzą, a w górnej części sceny widnieje rozwinięty zwój. Całość dopełnia relief w duchu secesji — z miękkimi, płynnymi liniami postaci i roślinnymi motywami w tle.

Jaki styl reprezentuje pomnik?

Forma reliefu i towarzysząca mu dekoracja to typowy przykład secesji (art nouveau) w rzeźbie publicznej początku XX wieku — stylu, który w tamtym okresie dominował w praskiej architekturze i sztuce pomnikowej.

Kto zaprojektował pomnik?

Autorami monumentu są rzeźbiarz Bohumil Kafka oraz architekt Josef Gočár — obaj zaliczani do czołowych twórców czeskiej secesji i wczesnego modernizmu.

Jaka jest historia tego miejsca?

Pomnik odsłonięto uroczyście 1 lipca 1910 roku. Przez wiele lat zajmował bardziej eksponowane miejsce w obrębie ogrodów, jednak budowa linii metra oraz nowego gmachu Głównego Dworca zmieniły układ przestrzenny okolicy. W efekcie pomnik znalazł się na uboczu, mniej widoczny dla przechodzących w pobliżu osób. W 2012 roku przeprowadzono jego renowację, a Galeria Miasta Stołecznego Pragi rozważała nawet przeniesienie obiektu w bardziej widoczne miejsce, by przywrócić mu należną ekspozycję.

Czy warto zaplanować tam wizytę?

Pomnik nie jest jednym z głównych punktów turystycznej mapy Pragi, ale dla osób zwiedzających okolice Muzeum Narodowego i placu Wacława stanowi łatwy do włączenia w trasę przystanek — szczególnie interesujący dla miłośników secesyjnej rzeźby publicznej oraz historii czeskiej nauki.

Najczęstsze pytania

Kim był Jan Svatopluk Presl? Czeskim przyrodnikiem i botanikiem, jednym ze współzałożycieli Muzeum Narodowego w Pradze.

Kiedy odsłonięto pomnik? 1 lipca 1910 roku.

Kto go zaprojektował? Rzeźbiarz Bohumil Kafka we współpracy z architektem Josefem Gočárem.

Z jakich materiałów wykonano pomnik? Z granitu (wielostopniowa podstawa i płyta) oraz brązu (relief).

Gdzie dokładnie można go znaleźć? W Ogrodach Vrchlického w Pradze, między Muzeum Narodowym a Głównym Dworcem.

Czy pomnik był kiedyś odnawiany? Tak, przeszedł renowację w 2012 roku.