Pomnik Jana Palacha i Jana Zajíce w Pradze

Pomnik Jana Palacha i Jana Zajíce stoi na Placu Wacława w Pradze, w górnej części placu, tuż przy Muzeum Narodowym i w pobliżu pomnika św. Wacława. To miejsce upamiętnia dwóch studentów, którzy w 1969 roku podpalili się na znak protestu przeciwko sowieckiej okupacji Czechosłowacji.

Gdzie dokładnie znajduje się pomnik?

Pomnik leży kilka metrów od fontanny przed budynkiem Muzeum Narodowego, w miejscu, w którym 16 stycznia 1969 roku Jan Palach oblał się benzyną i podpalił. To jeden z najbardziej symbolicznych punktów całego Placu Wacława — reprezentacyjnej alei prowadzącej ku Muzeum Narodowemu, w sercu praskiego Nowego Miasta.

Jak wygląda pomnik i co symbolizuje?

Kompozycja składa się z dwóch niskich, okrągłych kopczyków wyłaniających się z płyt chodnika, połączonych brązowym krzyżem. Kształt krzyża ma przypominać zwęglone drewno, a cały układ symbolizuje ludzką sylwetkę przemienioną w płonącą pochodnię. Ustawienie krzyża wskazuje kierunek, w którym upadł płonący Palach. Na lewym ramieniu krzyża wygrawerowano imiona i daty życia obu studentów. Autorką rzeźbiarskiej części pomnika jest Barbora Veselá, a architektoniczną oprawę zaprojektowali Čestmír Houska i Jiří Veselý. Pomnik odsłonięto 16 stycznia 2000 roku, w 31. rocznicę śmierci Palacha.

Kim byli Jan Palach i Jan Zajíc?

Jan Palach, urodzony 11 sierpnia 1948 roku, studiował historię i ekonomię polityczną na Uniwersytecie Karola w Pradze. 16 stycznia 1969 roku podpalił się na Placu Wacława w proteście przeciwko stłumieniu reform praskiej wiosny przez wojska Układu Warszawskiego, które w sierpniu 1968 roku wkroczyły do Czechosłowacji. W pozostawionym liście, zatytułowanym „Pochodnia nr 1", domagał się zniesienia cenzury prasy i wzywał obywateli do strajku. Z poparzeniami trzeciego stopnia obejmującymi 85 procent ciała zmarł w szpitalu trzy dni później, 19 stycznia 1969 roku. Jego pogrzeb przerodził się w masową demonstrację sprzeciwu wobec sowieckiej interwencji.

Miesiąc później, 25 lutego 1969 roku, w podobny sposób zaprotestował Jan Zajíc, uczeń szkoły technicznej z Šumperka. Podpalił się w bramie jednego z budynków przy Placu Wacława, kilkadziesiąt metrów od miejsca, gdzie wcześniej zrobił to Palach.

Obaj studenci stali się symbolem oporu wobec okupacji i późniejszego reżimu komunistycznego. W 1989 roku, w 20. rocznicę śmierci Palacha, coroczne obchody przerodziły się w masowe protesty antykomunistyczne, które nabrały znaczenia w kontekście wydarzeń poprzedzających aksamitną rewolucję jeszcze tego samego roku.

Najczęstsze pytania

Czy pomnik znajduje się dokładnie w miejscu podpalenia Palacha? Tak, pomnik stoi w miejscu, w którym Jan Palach oblał się benzyną i podpalił 16 stycznia 1969 roku, kilka metrów od fontanny przed Muzeum Narodowym.

Dlaczego pomnik ma formę krzyża? Brązowy krzyż nawiązuje kształtem do zwęglonego drewna i symbolizuje ludzką postać jako płonącą pochodnię — metaforę czynu obu studentów.

Kiedy odsłonięto pomnik? Pomnik odsłonięto 16 stycznia 2000 roku, dokładnie w 31. rocznicę śmierci Jana Palacha.

Czy w miejscu podpalenia Jana Zajíce też stoi upamiętnienie? Tak, imię i daty życia Jana Zajíce widnieją na tym samym pomniku, na lewym ramieniu krzyża, obok danych Jana Palacha.

Jak dotrzeć do pomnika? Pomnik znajduje się w górnej części Placu Wacława w Pradze, przy Muzeum Narodowym, w pobliżu stacji metra Muzeum (linie A i C).