Jaroslav Hašek

Pomnik Jaroslava Haška stoi na Prokopově náměstí w praskiej dzielnicy Žižkov, tuż przy ulicach, którymi pisarz przemierzał drogę do swoich ulubionych knajp. To jeden z najbardziej niekonwencjonalnych pomników w Pradze — zamiast klasycznej figury na cokole odwiedzający zastają surrealistyczne połączenie rzeźby i popiersia, które trudno pomylić z jakimkolwiek innym monumentem w mieście.

Kogo upamiętnia ten pomnik?

Jaroslav Hašek (1883–1923) był czeskim pisarzem, humorystą, satyrykiem i dziennikarzem, znanym też z bujnego, cygańskiego trybu życia. W swojej biografii przeszedł od anarchizmu do komunizmu, a w czasie wojny domowej w Rosji pełnił funkcję komisarza Armii Czerwonej występującej przeciwko Legionom Czechosłowackim. Do historii literatury przeszedł jednak przede wszystkim jako autor „Przygód dobrego wojaka Szwejka podczas wojny światowej" — niedokończonej powieści o żołnierzu I wojny światowej, będącej zarazem gorzką satyrą na nieudolność władzy i biurokracji. Książka doczekała się przekładów na około 60 języków, co czyni ją najczęściej tłumaczoną powieścią czeskiej literatury.

Dlaczego pomnik stanął właśnie w Žižkovie?

Lokalizacja nie jest przypadkowa. To właśnie w tej okolicy, przy ulicy Jeronýmova i w pobliskich gospodach, Hašek mieszkał i pisał pierwszą część „Szwejka". Žižkov był jego naturalnym środowiskiem — dzielnicą robotniczą, pełną knajp, w których czerpał inspirację do swoich postaci i dialogów. Pomnik postawiono więc niemal dokładnie w miejscu, z którym pisarz był emocjonalnie i twórczo związany, a nie w reprezentacyjnym centrum miasta.

Kto zaprojektował pomnik i kiedy go odsłonięto?

Autorem niekonwencjonalnej formy jest czeski rzeźbiarz i grafik Karel Nepraš (1932–2002). Nepraš nie dożył ukończenia dzieła — po jego śmierci prace nad realizacją dokończyła córka, Karolína Neprašová. Pomnik odsłonięto 5 października 2005 roku.

Jak wygląda pomnik i co symbolizuje?

Kompozycja składa się z brązowego konia wspartego na metalowych, szczudłowatych nogach, przez które przebija wysoki, graniastosłupowy cokół zwieńczony popiersiem Haška. Płyta stanowiąca „korpus" konia przypomina stolik gospodski — taki, przy jakim pisarz lubił zasiadać godzinami. Sama forma konia nie jest przypadkowa: nawiązuje do pomnika jeździeckiego Jana Žižki stojącego na wzgórzu Vítkov, od którego dzielnica Žižkov wzięła swoją nazwę. W ten sposób pomnik łączy dwie warstwy znaczeniowe — codzienność knajpianego życia Haška i historyczny patronat dzielnicy — w jednej, zaskakującej bryle z brązu i kamienia.

Co warto zobaczyć w okolicy?

Prokopovo náměstí leży w sercu Žižkova, dzielnicy znanej z gęstej zabudowy z przełomu XIX i XX wieku, licznych knajp i wciąż autentycznego, mniej turystycznego klimatu niż praskie Stare Miasto. Spacer śladami Haška można połączyć z odwiedzinami pobliskiej ulicy Jeronýmova, gdzie pisarz mieszkał podczas pracy nad „Szwejkiem", oraz z wejściem na wzgórze Vítkov, do którego pomnik nawiązuje formą.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi pomnik Jaroslava Haška? Na Prokopově náměstí w dzielnicy Žižkov (Praga 3), w pobliżu miejsc, w których pisarz mieszkał i pracował.

Kto jest autorem pomnika? Rzeźbiarz Karel Nepraš, a po jego śmierci dzieło dokończyła jego córka Karolína Neprašová.

Kiedy odsłonięto pomnik? 5 października 2005 roku.

Dlaczego pomnik przedstawia konia? Forma konia nawiązuje do pomnika jeździeckiego Jana Žižki na wzgórzu Vítkov, patrona dzielnicy Žižkov, a płyta na jego „grzbiecie" symbolizuje gospodski stolik, przy którym Hašek spędzał wiele godzin.

Z czego zrobiony jest pomnik? Z brązu i kamienia — brązowy koń na metalowych nogach oraz kamienny, graniastosłupowy cokół z popiersiem pisarza.