Statue of Otilie Sklenářová-Malá

Pomnik Otilie Sklenářové-Malé stoi w Sadach Čelakovského na Nowym Mieście w Pradze, tuż przy budynku Muzeum Narodowego, i upamiętnia jedną z najważniejszych czeskich aktorek teatralnych przełomu XIX i XX wieku. Biały marmurowy posąg w roli szekspirowskiej Hermiony to jedno z tych miejsc w centrum Pragi, obok których łatwo przejść bez zatrzymania — a szkoda, bo kryje ciekawą historię rzeźby i hołdu złożonego artystce.

Kto stworzył pomnik i kiedy powstał?

Autorem projektu i modelu rzeźby był Ladislav Šaloun, jeden z czołowych czeskich rzeźbiarzy secesyjnych, znany również jako twórca pomnika Jana Husa na Rynku Staromiejskim. Samo wykucie w kamieniu, na podstawie modelu Šalouna, wykonał w latach 1932–1933 Franciszek Klemša. Pomnik odsłonięto uroczyście 7 maja 1933 roku.

Z jakiego materiału wykonano rzeźbę?

Figurę wyrzeźbiono w jasnym, białawym marmurze pochodzącym z kamieniołomu w Laas w Austrii — kamienia cenionego w rzeźbiarstwie za jednolitą, czystą barwę. Posąg spoczywa na niskim cokole z granitu, co daje kontrast między jasną, gładką figurą a ciemniejszą, surową podstawą.

Kogo i w jaki sposób przedstawia posąg?

Rzeźba ma nienaturalnie duże rozmiary — mierzy 280 centymetrów wysokości — i przedstawia Otilię Sklenářową-Malą w kostiumie Hermiony, postaci z „Zimowej opowieści" Williama Shakespeare'a. Aktorka spowita jest w spływający, długi płaszcz okrywający ramiona, ręce trzyma skrzyżowane na piersi, a w lewej dłoni ściska gałązkę lipy — drzewa uznawanego za symbol czeskości. Taki wybór roli i atrybutów podkreślał status Sklenářowej-Malé jako jednej z czołowych postaci czeskiej sceny narodowej.

Co mówią napisy na cokole?

Na przedniej ścianie cokołu wykuto napis „OTILIE SKLENÁŘOVÁ-MALÁ", a na tylnej ścianie umieszczono dedykację „GENIOVI ČESKÉHO DRAMATICKÉHO UMĚNÍ / VLASTENCE VZORNÉ" — czyli „Geniuszowi czeskiej sztuki dramatycznej, wzorowej patriotce". Ta druga inskrypcja jasno pokazuje, że pomnik miał być hołdem nie tylko dla talentu aktorskiego, ale i dla postawy patriotycznej upamiętnianej artystki.

Czy pomnik jest chroniony i konserwowany?

Pomnik figuruje w Centralnym Rejestrze Zabytków Kulturowych Republiki Czeskiej pod numerem ÚSKP 39806/1-1037, co oznacza pełną ochronę prawną jako zabytek kultury. Opiekę nad obiektem sprawuje Galeria Miasta Pragi (Galerie hlavního města Prahy, GHMP). W 2019 roku rzeźba przeszła kompleksową konserwację — została oczyszczona i odrestaurowana, dzięki czemu marmur odzyskał jasną barwę sprzed niemal dziewięćdziesięciu lat.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi pomnik Otilie Sklenářové-Malé? W Sadach Čelakovského na praskim Nowym Mieście (Praha 2), w pobliżu budynku Muzeum Narodowego.

Kto zaprojektował pomnik i kto go wykonał? Model stworzył rzeźbiarz Ladislav Šaloun, a w kamieniu wykuł go Franciszek Klemša w latach 1932–1933.

Kiedy odsłonięto pomnik? Uroczyste odsłonięcie odbyło się 7 maja 1933 roku.

Jaką postać przedstawia rzeźba? Otilię Sklenářową-Malą w roli Hermiony z „Zimowej opowieści" Shakespeare'a, w długim płaszczu, z gałązką lipy w dłoni.

Z jakiego materiału wykonano posąg? Z białego marmuru z kamieniołomu w Laas w Austrii, osadzonego na cokole z granitu.

Czy pomnik był kiedyś odnawiany? Tak, w 2019 roku przeszedł kompleksową konserwację i czyszczenie.