Nicholas Winton Memorial

Pomnik Nicholasa Wintona stoi na peronie 1 Głównego Dworca w Pradze (Praha hlavní nádraží) i przypomina o jednym z najbardziej poruszających epizodów czeskiej historii XX wieku – akcji ratowania dzieci przed Holokaustem. To miejsce, obok którego codziennie przechodzą tysiące podróżnych czekających na pociągi, a niewielu z nich wie, jaką historię kryje ten skromny, kameralny pomnik.

Kim był Nicholas Winton i dlaczego ma pomnik na dworcu?

Nicholas Winton, brytyjski maklerski urzędnik, wiosną 1939 roku zorganizował serię transportów kolejowych, którymi z Czechosłowacji do Wielkiej Brytanii wywieziono 669 dzieci, w większości żydowskiego pochodzenia, zagrożonych deportacją po zajęciu kraju przez III Rzeszę. Dzieci trafiały do brytyjskich rodzin zastępczych, dzięki czemu przeżyły wojnę, podczas gdy wielu ich bliskich zginęło w obozach koncentracyjnych. Winton przez dziesięciolecia nie mówił publicznie o swoim czynie – historia wyszła na jaw dopiero pod koniec lat 80., gdy jego żona znalazła w domu album z dokumentami akcji. Od tego momentu Winton stał się symbolem cichego bohaterstwa, a "pociągi Wintona" (Winton Trains) są dziś elementem edukacji historycznej w Czechach i Wielkiej Brytanii.

Jak wygląda pomnik i kto go zaprojektował?

Autorką rzeźby jest Flor Kent, artystka pochodzenia wenezuelskiego mieszkająca w Londynie. Brązowa kompozycja przedstawia samego Wintona stojącego z walizką u boku, ze wzrokiem utkwionym w dal, a obok niego dwoje dzieci – chłopca i dziewczynkę – niejako symbolizujących uratowanych podopiecznych. Modelem dla postaci dziewczynki była wnuczka kobiety, którą jako dziecko uratowano dzięki transportowi do Wielkiej Brytanii w 1939 roku. Kameralna skala figur i ich umieszczenie wprost na peronie sprawiają, że pomnik działa niemal jak scena zatrzymana w kadrze – widz staje twarzą w twarz z momentem pożegnania sprzed wojny.

Kiedy powstał i gdzie dokładnie się znajduje?

Pomnik odsłonięto 1 września 2009 roku, w dniu, w którym z Pragi wyruszył specjalny pociąg pamięci ("Winton Train") odtwarzający trasę oryginalnych transportów sprzed siedemdziesięciu lat. W uroczystości wzięła udział sama Flor Kent. Rzeźba stoi na peronie 1 praskiego Dworca Głównego, w bezpośrednim sąsiedztwie torów, z których faktycznie wyjeżdżały pociągi z dziećmi – lokalizacja nie jest przypadkowa, lecz ma podkreślać autentyczność miejsca.

Dlaczego warto się zatrzymać przy tym pomniku?

To jeden z niewielu praskich zabytków, który można odwiedzić "przy okazji" – wystarczy chwila oczekiwania na pociąg. Pomnik nie krzyczy monumentalną formą, wręcz przeciwnie – jego siła tkwi w kameralności i bliskości z podróżnym, który sam stoi na tym samym peronie. Dla osób interesujących się historią XX wieku, Holokaustem czy postacią Wintona to obowiązkowy przystanek w Pradze, łatwo dostępny bez konieczności planowania osobnej wycieczki.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi pomnik Wintona? Na peronie 1 Głównego Dworca w Pradze (Praha hlavní nádraží), w hali dworcowej dostępnej dla wszystkich podróżnych.

Kto zaprojektował pomnik? Rzeźbiarka Flor Kent, artystka pochodzenia wenezuelskiego działająca w Londynie.

Kiedy odsłonięto pomnik? 1 września 2009 roku, w rocznicę wyjazdu pierwszych transportów dzieci sprzed siedemdziesięciu lat.

Ile dzieci uratował Nicholas Winton? Według dokumentacji akcji – 669 dzieci, głównie żydowskiego pochodzenia, wywiezionych z Czechosłowacji do Wielkiej Brytanii wiosną i latem 1939 roku.

Czy wstęp jest płatny? Nie – pomnik znajduje się w ogólnodostępnej części dworca i można go oglądać bez opłat, jak każdy inny element przestrzeni publicznej.