Statue of Saint Wendelin in Velké Opatovice

Rzeźba świętego Wendelina w Velké Opatovice to barokowy pomnik przydrożny z 1762 roku, ustawiony na cylindrycznym, bogato zdobionym cokole między starymi lipami przy drodze prowadzącej w stronę części miasta zwanej Zádvoří. Figura przedstawia patrona pasterzy i rolników w typowym dla niego stroju, a napis wyryty na cokole do dziś przypomina, w jakim celu mieszkańcy postawili to miejsce modlitwy.

Gdzie dokładnie stoi rzeźba?

Pomnik znajduje się na terenie Velké Opatovice, przy starym trakcie łączącym miasto z częścią zwaną Zádvoří, w miejscu określanym lokalnie jako „u Dračkových" – między rosnącymi tam lipami. Taka lokalizacja przy drodze na granicy zabudowy była typowa dla figur świętych opiekujących się dobytkiem: miały chronić bydło i pola widoczne z traktu, którym pędzono zwierzęta na pastwiska.

Jak wygląda pomnik i co przedstawia?

Rzeźba stoi na dwumetrowym, cylindrycznym cokole o bogatej dekoracji, typowej dla baroku. Sam święty Wendelin przedstawiony jest w szerokim pasterskim płaszczu z obszernym kołnierzem, w kapeluszu na głowie, a u jego stóp leży baranek – atrybut jednoznacznie wskazujący na patronat nad pasterzami i hodowlą. Pierwotnie postać trzymała w dłoni pasterską laskę zakończoną hakiem, jednak element ten zaginął – został skradziony w ubiegłym stuleciu i do dziś nie został odtworzony. Autorstwo rzeźby przypisuje się rzeźbiarzowi o nazwisku Prchal, choć źródła zaznaczają to z ostrożnością jako przypuszczenie, a nie pewność.

Co oznacza napis na cokole?

Na przedniej ścianie cokołu wyryto łacińską inskrypcję: „S. VENDELINE ORA PRO NOBIS ANNO DOMINI 1762", czyli „Święty Wendelinie, módl się za nas. Roku Pańskiego 1762". Data w napisie potwierdza czas powstania pomnika i wpisuje go w typową dla XVIII wieku falę stawiania przydrożnych figur świętych opiekujących się rolnictwem i hodowlą, powszechną na Morawach.

Kim był święty Wendelin?

Według tradycji świętych, Wendelin miał być synem szkockiego króla, wychowanym przez biskupa. Odbył pielgrzymkę do Rzymu, a po powrocie osiadł jako pustelnik w okolicach Trewiru, gdzie przez pewien czas zarabiał na życie jako pasterz. Sława jego pobożności sprawiła, że okoliczni benedyktyni wybrali go opatem pobliskiego klasztoru. Zmarł około 617 roku i został pochowany w miejscu swojej pustelni, które z czasem przekształciło się w ośrodek pielgrzymkowy znany dziś jako Sankt Wendel w niemieckim Kraju Saary. Właśnie dzięki tej biografii – pasterz, który został opatem – Wendelin stał się w Europie Środkowej patronem pasterzy, hodowców bydła i rolników, a jego figury stawiano przy drogach prowadzących na pastwiska.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstała rzeźba świętego Wendelina w Velké Opatovice? Data 1762 widnieje wprost w łacińskim napisie na cokole pomnika.

Kto jest autorem rzeźby? Autorstwo przypisuje się rzeźbiarzowi Prchalowi, choć nie jest to fakt potwierdzony w sposób jednoznaczny.

Dlaczego przy postaci nie ma już pasterskiej laski? Oryginalny atrybut – laska zakończona hakiem – został skradziony w ubiegłym wieku i nigdy nie odtworzono go w pełni.

Dlaczego świętego Wendelina przedstawia się z barankiem? Baranek nawiązuje do jego biografii jako pasterza, zanim został opatem klasztoru benedyktynów, i podkreśla jego rolę patrona pasterzy i hodowców.

Czy w okolicy znajdują się inne podobne obiekty? Tak, umieszczenie figury świętego przy trakcie prowadzącym na pastwiska było w regionie typowe – podobne barokowe pomniki opiekunów rolnictwa i hodowli stawiano w wielu morawskich miejscowościach w XVIII wieku.